Қавла : «у аллазӣнаи ҳоҷрўои фии сиблати аллоҳ » алоиаҳ . Ҳиҷрат дуаст ҳиҷрати зоҳиру ҳиҷрати ботин , ҳиҷрат зоҳир онаст ки хонау шаҳри хешро видоъ кунад , ҳиҷрат ботин онаст ки кунин ва оламинро видоъ кунад , ҳиҷрати зоҳир муваққатасту ҳиҷрати ботини мустадом , дар ҳиҷрати зоҳири зоди таом ва шаробаст , дар ҳиҷрати ботини зоди лутфи раб алорбобаст , дар ҳиҷрати зоҳир манзил ғораст , дар ҳиҷрати ботини манзил тарк ихтиёраст , ҳиҷрати зоҳир аз Макка то Мадина , ҳиҷрати ботин аз изтироби нафаси шӯри ангез то сакинаи сина .

قوله: «وَ الَّذِینَ هاجَرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ» الآیة. هجرت دو است هجرت ظاهر و هجرت باطن، هجرت ظاهر آنست که خانه و شهر خویش را وداع کند، هجرت باطن آنست که کونین و عالمین را وداع کند، هجرت ظاهر موقت است و هجرت باطن مستدام، در هجرت ظاهر زاد طعام و شراب است، در هجرت باطن زاد لطف رب الارباب است، در هجرت ظاهر منزل غارست، در هجرت باطن منزل ترک اختیارست، هجرت ظاهر از مکه تا مدینه، هجرت باطن از اضطراب نفس شور انگیز تا سکینه سینه.

Қол алнабӣ алмҳоҷри ман ҳиҷр мо наҳй аллоҳи анҳу .

قال النبیّ المهاجر من هجر ما نهی اللَّه عنه.

Садри набуввату рисолат дар садафи шарафи Сайиди аввалин ва охирину расӯли раби Алъоламин салавоти аллоҳ алайҳ мегуяд : муҳоҷир ӯст ки аз кӯии ҷафо ҳиҷрат кунад роҳи сафоу вафо пеш гирад , аз бадӣ ва бидон бабради бникӣу некони пайвандад , наҳй шариъат бар кор гирад ва аз мавозиъ тӯҳмат бипарҳезад , дар дили пайвастаи ҳузн ва надомат дорад , аз дидаи ашки ҳасрати борад , ин чунин касро халъат чаҳ диҳанд назул чаҳ созанд . « лирзқнҳми аллоҳи рзқои ҳусно » ризқии некӯи нзлии сохтаи пардохтаи яке имрӯзи яке фардо , имрӯзи ҳаловати маърифат . Фардои лиззати мшоҳдт , имрӯз дар роҳи дӯсти хтўтӣ , фардо бо дӯсти хилватӣ , имрӯзи меҳри дилу зикри забон , фардои муъоинаи миёни ҷисму ҷон , инаст ки гуфт ҷли ҷалола : « лидхлнҳми мдхлои ирзўнаҳ » эй адхолои фавқи мо итмнўнаҳу абқоءи алии алвасфи алзии иҳўўнаҳ . Эшонро дар дарун парда овардау орзӯии деринаи эшон бар овардау халъати ризои пӯшонидау хитоби каромати бнъти рأФту раҳмати шнўонидаҳ ки : иъинии мо таҳаммули алмтҳмлўни ман аҷалӣ . Он ранҷҳо ки аз баҳри ман бтмомӣ расед ман медидам , гомҳо ки дар роҳ ман бардоштед мешимурдам , қатраҳои ашки ҳасрат ки аз дида борон кардед медидам он гуҳи Довӯдро фармон ояд ки : Қум ё Довӯди Фмҷднии бзлки алсўти арраҳим , бархез эй Довӯду дӯстони моро дар бӯстони лутфи боўози хуши хеш мизбонӣ кун , субҳони аллоҳи он моидаи чунон ва он даъвати чунону зиёфати рҳмн , мурӣди бмроди расидаи мурғи сӯии ошёни шитофта , дӯсти азалии пардаи баргирифта , алрбу алъбду алъбду алрб . « злк ва ман оқиби бмсли мо ъўқб ба » мафҳуми ояти ҳам изҳор адласт бнъти сиёсат дар қаҳри аъдоء , ҳам изҳори изҳори фазли бнъти рأФт дар нусрати авлиёъ .

صدر نبوّت و رسالت در صدف شرف سیّد اوّلین و آخرین و رسول ربّ العالمین صلوات اللَّه علیه میگوید: مهاجر اوست که از کوی جفا هجرت کند راه صفا و وفا پیش گیرد، از بدی و بدان ببرد بنیکی و نیکان پیوندد، نهی شریعت بر کار گیرد و از مواضع تهمت بپرهیزد، در دل پیوسته حزن و ندامت دارد، از دیده اشک حسرت بارد، این چنین کس را خلعت چه دهند نزل چه سازند. «لَیَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً» رزقی نیکو نزلی ساخته پرداخته یکی امروز یکی فردا، امروز حلاوت معرفت. فردا لذّت مشاهدت، امروز در راه دوست خطوتی، فردا با دوست خلوتی، امروز مهر دل و ذکر زبان، فردا معاینه میان جسم و جان، اینست که گفت جل جلاله: «لَیُدْخِلَنَّهُمْ مُدْخَلًا یَرْضَوْنَهُ» ای ادخالا فوق ما یتمنونه و ابقاء علی الوصف الّذی یهوونه. ایشان را در درون پرده آورده و آرزوی دیرینه ایشان بر آورده و خلعت رضا پوشانیده و خطاب کرامت بنعت رأفت و رحمت شنوانیده که: یعینی ما تحمّل المتحملون من اجلی. آن رنجها که از بهر من بتمامی رسید من می‌دیدم، گامها که در راه من برداشتید میشمردم، قطره‌های اشک حسرت که از دیده باران کردید میدیدم آن گه داود را فرمان آید که: قم یا داود فمجدنی بذلک الصوت الرحیم، برخیز ای داود و دوستان ما را در بوستان لطف بآواز خوش خویش میزبانی کن، سبحان اللَّه آن مائده چنان و آن دعوت چنان و ضیافت رحمن، مرید بمراد رسیده مرغ سوی آشیان شتافته، دوست ازلی پرده برگرفته، الربّ و العبد و العبد و الرّب. «ذلِکَ وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ» مفهوم آیت هم اظهار عدل است بنعت سیاست در قهر اعداء، هم اظهار اظهار فضل بنعت رأفت در نصرت اولیاء.

« злки бأни аллоҳи иўлҷи аллили фии алнҳор » алоиаҳ . Баён қудратаст бнъти иззат дар офариниши рӯзу шабу нуру зулмат . « злки бأни аллоҳи ҳў алҳақ » исбот ваҳдониятаст бсФоти илоҳяту ибтоли шуракоу ширкат . « أи ламтар أни аллоҳи أнзли ман алсмоءи моء » мазмуни ин ояту ончӣ бар ақаб ин ояд аз оёти тзкир неъматасту изҳори ҳикмат дар офариниши манофеи хлиқт , ҳар чаҳ офариди бсзои худ чунон ки боист офарид , ва ҳар чаҳ ниҳод бар ҷои худ ниҳод ва ҳар чаҳ дод боҳилл худ дод , қодираст ки ҳар чаҳ хоҳад кунад , ҳакимаст на ҳар чаҳ тавонад бикунад , дарин олами пои мӯрӣу пари пашша Эй наёфарид магари бтқозоءи қудрат , бар қзити ҳикмат , бар вифқи машйат , ҳикмату қудрати даст дарҳам дода то кори илоҳят бар низом меравад , агар ҳикмат бо қудрат набӯдӣ олами зер ва зибр шудӣ , худоиро ҷли ҷалола сифотӣаст ки он сифоти хасми вуҷӯд ва афъол халқанд , он сифат иззатасту азимату ҷабаруту кибриёу астғноءи лами изл , боз ӯро сифатӣаст ки шафиъи вуҷӯд ва афъол халқанд чун ҳикмату раҳмату лутфу рأФти вуҷӯду карам , ва ин сифоти раҳмату ҳикмати Аннани он сифоти иззату Ганаи фурӯи гирифта то ин муштии бечорагон дар сояи лутфу раҳмати бмқтзои ҳикмати умри басари оранд ,у ренеи ин шафиъон будандӣ аз аршу курсии даргир то бпои мӯрӣу парешае ҳама нест гаштӣ ва бо адам шудӣ , як калима буд аз Ганау астғноءи лами изл ки рӯй дод бойени олам то кофарону бегонагонро рӯзи ҳиҷрон пеш омад , бегонаи вори сари бФкри хеш дар ниҳоданд қадар аллоҳ нашнохтанду бсзои вай роҳ набурданд , бутии оҷизи ҷамодӣ бесифотро бо вай анбоз карданд ва онро парастиданад ва бадваст гирифтанд то раби алъзаҳ аз эшон боз гуфт ки : « заъфи алтолбу алмтлўб » . Заъифасту бечораи ҳам прстгор ва ҳам парастида .

«ذلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ یُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ» الآیة. بیان قدرت است بنعت عزت در آفرینش روز و شب و نور و ظلمت. «ذلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ» اثبات وحدانیّت است بصفات الهیّت و ابطال شرکاء و شرکت. «أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً» مضمون این آیت و آنچه بر عقب این آید از آیات تذکیر نعمت است و اظهار حکمت در آفرینش منافع خلیقت، هر چه آفرید بسزای خود چنان که بایست آفرید، و هر چه نهاد بر جای خود نهاد و هر چه داد باهل خود داد، قادرست که هر چه خواهد کند، حکیم است نه هر چه تواند بکند، درین عالم پای موری و پر پشه‌ای نیافرید مگر بتقاضاء قدرت، بر قضیّت حکمت، بر وفق مشیّت، حکمت و قدرت دست درهم داده تا کار الهیّت بر نظام می‌رود، اگر حکمت با قدرت نبودی عالم زیر و زبر شدی، خدای را جلّ جلاله صفاتی است که آن صفات خصم وجود و افعال خلقند، آن صفت عزتست و عظمت و جبروت و کبریا و استغناء لم یزل، باز او را صفتی است که شفیع وجود و افعال خلقند چون حکمت و رحمت و لطف و رأفت وجود و کرم، و این صفات رحمت و حکمت عنان آن صفات عزّت و غنا فرو گرفته تا این مشتی بیچارگان در سایه لطف و رحمت بمقتضای حکمت عمر بسر آرند، و رنه این شفیعان بودندی از عرش و کرسی درگیر تا بپای موری و پریشه‌ای همه نیست گشتی و با عدم شدی، یک کلمه بود از غنا و استغناء لم یزل که روی داد باین عالم تا کافران و بیگانگان را روز هجران پیش آمد، بیگانه‌وار سر بفکر خویش در نهادند قدر اللَّه نشناختند و بسزای وی راه نبردند، بتی عاجز جمادی بی‌صفات را با وی انباز کردند و آن را پرستیدند و بدوست گرفتند تا رب العزه از ایشان باز گفت که: «ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ». ضعیفست و بیچاره هم پرستگار و هم پرستیده.

« мо қдрўои аллоҳи ҳақи қадара » қоли алўостӣ : лои иърФи ҳақи қадараи алхлқи ало алҳақ .

«ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ» قال الواسطی: لا یعرف حق قدره الخلق الّا الحقّ.

Қадар ӯ кас надонад магар ӯ , бсзои маърифат ӯ кас надонад магар ӯ , ақлҳо мадҳуш гардаду фаҳмои ҳайрон дар мабодии ишроқи ҷалол ӯ , анбёءу русули бқдми аҷзи бози гаштанд аз даргоҳи ҳақиқати маърифат ӯ , эй ҷавонмарди фардо ки бандагони бъзи висол ӯ расанду шавоҳиди қурби бенанди дидори худ ки ато диҳад бақадр тоқат ту диҳад на бақадр азимату ҷалоли худ , аз ӣнҷо гуфтаанд : кулами Мӯсои ман ҳайси Мӯсо ,у луи кулами Мӯсои бъзмтаҳи лзоби Мӯсо .

قدر او کس نداند مگر او، بسزا معرفت او کس نداند مگر او، عقلها مدهوش گردد و فهما حیران در مبادی اشراق جلال او، انبیاء و رسل بقدم عجز باز گشتند از درگاه حقیقت معرفت او، ای جوانمرد فردا که بندگان بعزّ وصال او رسند و شواهد قرب بینند دیدار خود که عطا دهد بقدر طاقت تو دهد نه بقدر عظمت و جلال خود، از اینجا گفته‌اند: کلّم موسی من حیث موسی، و لو کلّم موسی بعظمته لذاب موسی.

« ё أиҳои аллазӣнаи омнўои аркъўоу асҷдўо » пери тариқат аз рӯй фаҳм бар забон ишорат гуфт : мؤмнонрои рукӯъ ва суҷуд фармуд он гуҳ гуфт : «у аъбдўои рбкм » эй аҳтмлўои алблоёи боладину алднёи баъди ани ҷълкми аллоҳи ман аҳли хизмата ,у рзқкми ҳлоўаҳи мазоқи сФўтаҳ , мегуяд агар блоءи рӯзгору меҳнати дунёи шарбатии созанд ва бар дасти аҷз ту ниҳанд то рӯй турш накунӣ ва он бори балои бҷон ва дил бикашӣу шарбат меҳнат банушӣ бшкри он ки турои хизмат худ фармуд ва бар ҳазрати намозу мақоми рози бдошт ,у нигар то бойени тоъату ибодати худ миннатӣ бар нанаҳйу бҳқиқти доне ки ҷумлаи тоъоту ибодоту аъмолу ақволи авлоди одам аз абтдоءи вуҷӯд то охири аҳд дар муқобилаи камолу ҷамоли илоҳӣ ҷуз ҷираст дӯки пер занон нест ,у ренеи он будӣ ки ӯ ҷли ҷалолаи бикраму фазли хеши ин муштии хокро бадаргоҳи қадами худ даъват карду бисоти инбисот дар сарои ҳидояти блтФи худ баст карду алои ин сияҳи гилӣми вуҷӯдро ва ин зарраи хоки нопокро кӣ Зуҳраи он будӣ ки қадам бар ҳошияи бисот мулӯк наҳодӣ , пас сазоӣ хок онаст ки бнъти инкисори бзбони аҷз ва аФтқор гуяд :

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ارْکَعُوا وَ اسْجُدُوا» پیر طریقت از روی فهم بر زبان اشارت گفت: مؤمنانرا رکوع و سجود فرمود آن گه گفت: «وَ اعْبُدُوا رَبَّکُمْ» ای احتملوا البلایا بالدّین و الدّنیا بعد ان جعلکم اللَّه من اهل خدمته، و رزقکم حلاوة مذاق صفوته، می‌گوید اگر بلاء روزگار و محنت دنیا شربتی سازند و بر دست عجز تو نهند تا روی ترش نکنی و آن بار بلا بجان و دل بکشی و شربت محنت بنوشی بشکر آن که ترا خدمت خود فرمود و بر حضرت نماز و مقام راز بداشت، و نگر تا باین طاعت و عبادت خود منتی بر ننهی و بحقیقت دانی که جمله طاعات و عبادات و اعمال و اقوال اولاد آدم از ابتداء وجود تا آخر عهد در مقابله کمال و جمال الهی جز جرست دوک پیر زنان نیست، و رنه آن بودی که او جل جلاله بکرم و فضل خویش این مشتی خاک را بدرگاه قدم خود دعوت کرد و بساط انبساط در سرای هدایت بلطف خود بسط کرد و الّا این سیه گلیم وجود را و این ذرّه خاک ناپاک را کی زهره آن بودی که قدم بر حاشیه بساط ملوک نهادی، پس سزای خاک آنست که بنعت انکسار بزبان عجز و افتقار گوید:

«у ҷоҳдўои фии аллоҳи ҳақи ҷиҳода » , ҷиҳод бар се қисмаст : яке бнФси яке бадал яке бимол . Ҷиҳод бнФс онаст ки аз хизмат ва риёзат наёсоеу гирди рхс ва таъвилот нагардӣу амр ва наҳйро бтъзими пеш рӯй ,у ҷиҳод бадал онаст ки хавотири радиро бахуд роҳ надиҳӣ ва бар мухолифати азми мусаммами надорӣ ва аз тафаккур дар олоء ва нъмоء наёсое .

«وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ»، جهاد بر سه قسم است: یکی بنفس یکی بدل یکی بمال. جهاد بنفس آنست که از خدمت و ریاضت نیاسایی و گرد رخص و تأویلات نگردی و امر و نهی را بتعظیم پیش روی، و جهاد بدل آنست که خواطر ردی را بخود راه ندهی و بر مخالفت عزم مصمم نداری و از تفکر در آلاء و نعماء نیاسایی.

Ва ҷиҳод бимол ббзласту сахои вуҷӯду эсор . Сахо онаст ки баъзе базл кунад ва баъзе худро бигузорад , ҷӯад онаст ки бештарин базл кунаду андакии худро бигузорад , эсор онаст ки ҳама бидиҳад ва бар фақру Фоқт зиндагонӣ кунад , ва ин ҳоли садиқ Акбараст ки Мустафои вайро гуфт : мо зои абқити лои ҳлк .

و جهاد بمال ببذل است و سخا وجود و ایثار. سخا آنست که بعضی بذل کند و بعضی خود را بگذارد، جود آنست که بیشترین بذل کند و اندکی خود را بگذارد، ایثار آنست که همه بدهد و بر فقر و فاقت زندگانی کند، و این حال صدّیق اکبر است که مصطفی وی را گفت: ما ذا ابقیت لا هلک.

Қоли аллоҳу расӯла . Ва қили ҳақи алҷҳоди ани лои туфтар ани муҷоҳидаи алнФси лаҳзаи қоли қоӣлҳм :

قال اللَّه و رسوله. و قیل حق الجهاد ان لا تفتر عن مجاهدة النفس لحظة قال قائلهم:

« ҳўи аҷтбокм » ҳўи смокми мўликми ҳўи аҷтбокм , баргузеди шуморо ва чун мегузид айб медид ва бо айб меписандид . « ҳўи смокм » на осмон буд ва на замин на арш на курсӣ на , одам на ҳавво ки ту дар илм ӯ мусулмон будӣ ,у турои мусулмони ном май ниҳод ва бар ту рақам хусусият мекашид , ки : « сабқати ?лаами мнои алҳснӣ » ҳўи аҷтбокми болҳдоиаҳ , ҳўи смокми босами алўлоиаҳ , ҳўи мўликми бозҳори алъноиаҳ , ҳўи аҷтбокми лоФзли алоъмол , ҳўи смокми босами алإбдол , ҳўи мўликми фии ҷамеъи алаҳвол , ҳўи аҷтбокми Фмни излкм , ҳўи смикми Фмни идлкм , ҳўи мўликми Фмни ихзлкм . Баргузеди шуморо бҳдоити номи мусулмонии ниҳоди бъноит , ин бон кард ки ӯ мавлоӣ шумост бҳқиқт , длгшоӣ шумост брҳмт , сари ?ераӣ шумоаст бмҳбт . « Фнъми алмўлӣ » истри алъиўбу икшФи алкрўбу иғФри алзнўб , буқати гуноҳи туро ҷоҳил хонд гуфт : « иъмлўни алсўءи бҷҳолаҳ » то узрати бипазирад , буқати шаҳодати туро олам хонд гуфт : « إлои ман шаҳди болҳқ ва ҳам иълмўн » то гувоҳяти бипазирад , буқати тақсири туро заъиф хонд гуфт : «у халқи алإнсони зъиФо » то тақсират маҳв кунад . « Фнъми алмўлӣ » мўлоки ани даъватаи лбоку ани веляти анҳу нодок , Фнъми алмўлии бдоки болмҳбаҳ қабл ани аҳббтаҳ ,у ародк қабл ани ардтаҳ , неки худовандӣ , меҳри пайвандии маъюби писандӣ , бурдборӣ , фарогузорӣ , фаро гузорад то фурӯ гузорад , ё мегузорад то дар гузорад , агар фурӯ гузорад бе ниёзаст , вар дар гузорад банда навозаст , азими алмну қадими алоҳсон ,у ҷаҳонёнро навбат созаст , аз нек худовандӣ ӯст ки ътоءи худ бхтоءи банда боз нагираду неъмати бҷФўт қатъ накунад . Зўи алнўн мисрӣ гуфт : вақте бар шати нили ҷома май шастам ногоҳ ақрабӣ дидам азим ки меояд Фостъзти биллоҳи ман шарҳо ФкФонии аллоҳи шарҳо , гуфт аз пай вай мерафтам то бкнораҳ об расед зФдъӣ аз об бар омаду пушти хеш фаро дошт то он ақраб бар пушт вай нишаст аз нил бигузашт зўи алнўн бтъҷб гуфт : ани лиҳозои шأно . Азорӣ бар миёни басту бони ҷониб ибра кард зФдъро дид ки ақраб биниҳоду бмўзъи хеши бозгашт , ақраб мерафт то расед бдрхтии азим , зў алнўн гуфт нигоҳ кардам ғуломиро дидам тозаи ҷавонӣ , масту хароби афтодау хобаш барда гуфтам анои ллаҳ , ҳамин соъати он ҷавонро ҳалок кунад , дарин андеша будам ки Марии азим аз он гӯша бар омад бқсди он ғулом то ӯро ҳалок кунад , он ақрабро дидам ки бар пушти он мори ҷусту димоғ ӯ бузад ва ӯро бикушт ва аз онҷо бо канор об омад то зФдъ боз омад ва бар пушти вай ибра кард . Гуфт ман аз онҷои бозгаштам ва он ҷавон ҳануз дар хоби ғифлат буд овоз бар оварадам гуфтам :

«هُوَ اجْتَباکُمْ» هو سمّاکم مولیکم هو اجتباکم، برگزید شما را و چون می‌گزید عیب می‌دید و با عیب می‌پسندید. «هُوَ سَمَّاکُمُ» نه آسمان بود و نه زمین نه عرش نه کرسی نه، آدم نه حوا که تو در علم او مسلمان بودی، و ترا مسلمان نام می‌نهاد و بر تو رقم خصوصیت می‌کشید، که: «سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنی‌» هو اجتباکم بالهدایة، هو سمّاکم باسم الولایة، هو مولیکم باظهار العنایة، هو اجتباکم لافضل الاعمال، هو سمّاکم باسم الإبدال، هو مولیکم فی جمیع الاحوال، هو اجتباکم فمن یضلّکم، هو سمّیکم فمن یدلّکم، هو مولیکم فمن یخذلکم. برگزید شما را بهدایت نام مسلمانی نهاد بعنایت، این بآن کرد که او مولای شماست بحقیقت، دلگشای شماست برحمت، سرّ ارای شما است بمحبّت. «فَنِعْمَ الْمَوْلی‌» یستر العیوب و یکشف الکروب و یغفر الذنوب، بوقت گناه ترا جاهل خواند گفت: «یَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ» تا عذرت بپذیرد، بوقت شهادت ترا عالم خواند گفت: «إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ یَعْلَمُونَ» تا گواهیت بپذیرد، بوقت تقصیر ترا ضعیف خواند گفت: «وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِیفاً» تا تقصیرت محو کند. «فَنِعْمَ الْمَوْلی‌» مولاک ان دعوته لبّاک و ان ولّیت عنه ناداک، فنعم المولی بداک بالمحبة قبل ان احببته، و ارادک قبل ان اردته، نیک خداوندی، مهر پیوندی معیوب پسندی، بردباری، فرا گذاری، فرا گذارد تا فرو گذارد، یا می‌گذارد تا در گذارد، اگر فرو گذارد بی‌نیازست، ور در گذارد بنده نوازست، عظیم المنّ و قدیم الاحسان، و جهانیان را نوبت سازست، از نیک خداوندی اوست که عطاء خود بخطاء بنده باز نگیرد و نعمت بجفوت قطع نکند. ذو النون مصری گفت: وقتی بر شط نیل جامه می‌شستم ناگاه عقربی دیدم عظیم که می‌آید فاستعذت باللّه من شرّها فکفانی اللَّه شرّها، گفت از پی وی می‌رفتم تا بکناره آب رسید ضفدعی از آب بر آمد و پشت خویش فرا داشت تا آن عقرب بر پشت وی نشست از نیل بگذشت ذو النون بتعجب گفت: انّ لهذا شأنا. ازاری بر میان بست و بآن جانب عبره کرد ضفدع را دید که عقرب بنهاد و بموضع خویش بازگشت، عقرب می‌رفت تا رسید بدرختی عظیم، ذو النون گفت نگاه کردم غلامی را دیدم تازه جوانی، مست و خراب افتاده و خوابش برده گفتم انّا للَّه، همین ساعت آن جوان را هلاک کند، درین اندیشه بودم که ماری عظیم از آن گوشه بر آمد بقصد آن غلام تا او را هلاک کند، آن عقرب را دیدم که بر پشت آن مار جست و دماغ او بزد و او را بکشت و از آنجا با کنار آب آمد تا ضفدع باز آمد و بر پشت وی عبره کرد. گفت من از آنجا بازگشتم و آن جوان هنوز در خواب غفلت بود آواز بر آوردم گفتم:

Он ҷавони бедори гашт ва он ҳол дид , зў алнўн гуфт : анзри илои мо сарфи аллоҳи ънки бмозои сарфи аллоҳи ънки он гуҳи қисса бо вай бигуфт ҷавон чун он сухан бишунид аз даруни дили ваии дардӣу андӯҳии сари барзад ва хуш бинолед рӯй сӯй осмон кард ва дар аллоҳ таъолӣ зоред гуфт : ё Сайидӣу мавлоеи ҳозои Фълки бмни ъсоки алборҳаҳи Фўи ъзтки лои аъсик ҳатто алқок , Фхлъи сёби битолатау лбси сёби алхиру алршд .

آن جوان بیدار گشت و آن حال دید، ذو النون گفت: انظر الی ما صرف اللَّه عنک بماذا صرف اللَّه عنک آن گه قصه با وی بگفت جوان چون آن سخن بشنید از درون دل وی دردی و اندوهی سر برزد و خوش بنالید روی سوی آسمان کرد و در اللَّه تعالی زارید گفت: یا سیّدی و مولایی هذا فعلک بمن عصاک البارحة فو عزّتک لا اعصیک حتی القاک، فخلع ثیاب بطالته و لبس ثیاب الخیر و الرشد.