Қавлаи таъолӣ : Фоти зои алқрбии ҳуққаи қаробати ду қисмаст : қаробати насабу қаробати дайну қробаҳи аддӣни амсу болмўосоаҳи аҳқ , қаробати дайн сазотараст бмроъоту мувосот аз қаробати насаби муҷаррад , зеро ки қаробати насаб бурӣда гардад ,у қаробати дайн раво нест ки ҳаргиз бурӣда гардад . Инаст ки Мустафо ( с ) гуфт : « кули насабу сабаби инқтъи алои нисбӣу сабабӣ » , қаробат дайнаст ки Сайид ( с ) азоФт бо худ кард ,у дайни доронро аз наздикону хуишони худ шимурд , бҳкми ин ояти вирд ҳар ки рӯй бъбодти аллоҳи орад ва бар взоӣФи тоъоти мувозибати намояду бнъти муроқибат бар сарварад ва вақт нишнид чунон ки бо касбу тиҷорати напардозаду талаб маишат накунад , комаи қоли таъолӣ : лои тлҳиҳми туҷҷорау лои байъи ани зикри аллоҳ ӯро бар мусулмонони ҳақи мўосоаҳ воҷиб шавад то ӯро муроот кунанду дили вай аз зарурати қӯт фориғ доранд . Чунон ки расӯл худо кард бо асҳоби сафа : қавмӣ даравишон буданд ки дар сафаи пайғомбар ватан доштанду сафаи пайғомбар ҷоеаст ба Мадина ки онро қабо хонанд аз Мадина то онҷои ду фарсангаст . Расӯли худои рӯзии мо ҳзрӣ дар пеш дошт ва баъзе аҳли байти хешро гуфт лои аътикму адъи асҳоби алсФаҳи ттўии бтўнҳми ман алҷўъ , ин асҳоби сафаи чиҳил тан буданд , аз дунёи икборкӣ эъроз карда ва аз талаби маишати бархеста ,у ибодату зикри аллоҳи пардохта , ва бар футуҳи таҷреди рӯз басар овардау бештарини эшон бараҳна буданд хештанро дар миёни рег пинҳон карда .

قوله تعالی: فَآتِ ذَا الْقُرْبی‌ حَقَّهُ قرابت دو قسم است: قرابت نسب و قرابت دین و قرابة الدین امسّ و بالمواساة احق، قرابت دین سزاتر است بمراعات و مواسات از قرابت نسب مجرد، زیرا که قرابت نسب بریده گردد، و قرابت دین روا نیست که هرگز بریده گردد. اینست که مصطفی (ص) گفت: «کلّ نسب و سبب ینقطع الّا نسبی و سببی»، قرابت دین است که سیّد (ص) اضافت با خود کرد، و دین‌داران را از نزدیکان و خویشان خود شمرد، بحکم این آیت ورد هر که روی بعبادت اللَّه آرد و بر وظائف طاعات مواظبت نماید و بنعت مراقبت بر سرورد و وقت نشنید چنان که با کسب و تجارت نپردازد و طلب معیشت نکند، کما قال تعالی: لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ او را بر مسلمانان حق مواساة واجب شود تا او را مراعات کنند و دل وی از ضرورت قوت فارغ دارند. چنان که رسول خدا کرد با اصحاب صفّه: قومی درویشان بودند که در صفّه پیغامبر وطن داشتند و صفّه پیغامبر جایی است به مدینه که آن را قبا خوانند از مدینه تا آنجا دو فرسنگ است. رسول خدا روزی ما حضری در پیش داشت و بعضی اهل بیت خویش را گفت لا اعطیکم و ادع اصحاب الصفّة تطوی بطونهم من الجوع، این اصحاب صفّة چهل تن بودند، از دنیا یکبارکی اعراض کرده و از طلب معیشت برخاسته، و عبادت و ذکر اللَّه پرداخته، و بر فتوح تجرید روز بسر آورده و بیشترین ایشان برهنه بودند خویشتن را در میان ریگ پنهان کرده.

Чун вақти намоз будӣ он гуруҳ ки ҷома доштанд намоз кардандӣ , он гуҳи ҷома бадӣгарон додандӣу аҳли мазҳаби тасаввуф аз тариқати эшон гирифтаанд , аз дунёи эъроз кардан ва аз роҳи хусумати бархестан ва бар таваккули зистану бёФтаҳи қаноат кардану озу ҳирсу шараи бгзоштн .

چون وقت نماز بودی آن گروه که جامه داشتند نماز کردندی، آن گه جامه بدیگران دادندی و اهل مذهب تصوّف از طریقت ایشان گرفته‌اند، از دنیا اعراض کردن و از راه خصومت برخاستن و بر توکّل زیستن و بیافته قناعت کردن و آز و حرص و شره بگذاشتن.

Одами сафӣ бо тамаккун ӯ дар биҳишти бикбор ки мтобъти озу шара хеш кард маҳҷӯри биҳишти гашт , ту эй марди ғофили шбонрўзӣ дар мтобъти ҳирсу шараи хеши ҳазор бори хоки ҷафо дар рӯй дайни хеши пошӣ ва он гуҳи гумони барӣ ки фардои вои аҳли қаноат дар биҳишти ҳам зону биншинӣ ин он гуҳ набӯд ва ин он гуҳ набошад , имрӯзи дарин пиндори рӯзии фарои шаб май ор , аммо фардо ки арбоби қаноатро бар тахт ъз нишонанд , агар хоҳӣ ки қоимаи тахт эшон бабўсӣ роҳат ндиҳанд .

آدم صفی با تمکن او در بهشت بیکبار که متابعت آز و شره خویش کرد مهجور بهشت گشت، تو ای مرد غافل شبانروزی در متابعت حرص و شره خویش هزار بار خاک جفا در روی دین خویش پاشی و آن گه گمان بری که فردا وا اهل قناعت در بهشت هم‌زانو بنشینی این آن گه نبود و این آن گه نباشد، امروز درین پندار روزی فرا شب می‌آر، اما فردا که ارباب قناعت را بر تخت عزّ نشانند، اگر خواهی که قائمه تخت ایشان ببوسی راهت ندهند.

Дар хабараст ки : ани алҷнаҳи лирўни аҳли алӣин комаи трўни алкўкби алдрии фии уфуқи алсмоءу ани أбои бикр ва умр манеҳаму анъмои аҳли биҳишти аҳли алӣинро чунон бенанд ки шумо ситораро дар уфуқи осмон ,у аҳли алӣин бҳқиқти аҳл қаноатанду абӯи бикру умр аз аҳл алӣинанду фаротар зеро ки эшонро вроءи қаноати корҳо буд , ки чандон ки аз қаноат фаротар шуданд аз алӣин бартар шуданд , злки хайри ллзини иридўни ваҷҳи аллоҳи алмриди ҳўи алзии иؤсри ҳақи аллоҳи алии ҳазз нафса . Мегуяд соликони роҳи тариқатроу мурӣдони ҳақу ҳақиқатро он ба ки ҳақи қаробати дайни бгзорнду ҳақи эшон фарои пеши ҳазз хеш доранд .

در خبر است که: انّ الجنّة لیرون اهل علیّین کما ترون الکوکب الدرّی فی افق السماء و انّ أبا بکر و عمر منهم و انعما اهل بهشت اهل علّیین را چنان بینند که شما ستاره را در افق آسمان، و اهل علیین بحقیقت اهل قناعت‌اند و ابو بکر و عمر از اهل علیین‌اند و فراتر زیرا که ایشان را وراء قناعت کارها بود، که چندان که از قناعت فراتر شدند از علیین برتر شدند، ذلِکَ خَیْرٌ لِلَّذِینَ یُرِیدُونَ وَجْهَ اللَّهِ المرید هو الذی یؤثر حق اللَّه علی حظّ نفسه. میگوید سالکان راه طریقت را و مریدان حق و حقیقت را آن به که حق قرابت دین بگزارند و حق ایشان فرا پیش حظّ خویش دارند.

Шоҳи тариқати ҷунайди қудси сираи мурӣдиро васият мекард гуфт : чунон кун ки халқро раҳмат бошӣ ва худро бало ки муъминону дӯстони аллоҳ аз аллоҳ бар халқ раҳматанд ва чунон кун ки дар сояи сифот худ нанишинӣ то дигарон дар сояи ту бёсоинд .

شاه طریقت جنید قدّس سرّه مریدی را وصیت میکرد گفت: چنان کن که خلق را رحمت باشی و خود را بلا که مؤمنان و دوستان اللَّه از اللَّه بر خلق رحمت‌اند و چنان کن که در سایه صفات خود ننشینی تا دیگران در سایه تو بیاسایند.

Зўи алнўни мисриро пурседанд ки мурӣд кист ва мурод кист ? гуфт : алмриди итлбу алмроди иҳрби мурӣди митлбди боз ва сад ҳазор ниёз ,у мурод май гурезад ва ӯро сад ҳазор ноз . Мурӣд бо дилии сӯзон , мурод бо мақсӯд бар бисоти хандон , мурӣдро шабу рӯзи гӯш бар овозӣ , муроди бстохи вор бо мақсӯд дар розӣ , мурӣд дар хабари овехта , мурод дар аёни омехта .

ذو النون مصری را پرسیدند که مرید کیست و مراد کیست؟ گفت: المرید یطلب و المراد یهرب مرید میطلبد بآز و صد هزار نیاز، و مراد می‌گریزد و او را صد هزار ناز. مرید با دلی سوزان، مراد با مقصود بر بساط خندان، مرید را شب و روز گوش بر آوازی، مراد بستاخ‌وار با مقصود در رازی، مرید در خبر آویخته، مراد در عیان آمیخته.

Пер тариқат гуфт : бхбри кифоят чун кунад ӯ ки гирифтор аёнаст . Бомед қаноат чун кунад ӯ ки нақдро ҷӯёнаст .

پیر طریقت گفت: بخبر کفایت چون کند او که گرفتار عیان است. بامید قناعت چون کند او که نقد را جویان است.

Периро пурседанд ки мурӣди ма ё мурод ? аз ҳақиқати тФрид ҷавоб дод ки : лои мурӣду лои муроду лои хабару лои астхбору лои ҳаду лои расму ҳўи алкули билкул . Ин чунонаст ки гӯйанд :

پیری را پرسیدند که مرید مه یا مراد؟ از حقیقت تفرید جواب داد که: لا مرید و لا مراد و لا خبر و لا استخبار و لا حدّ و لا رسم و هو الکلّ بالکلّ. این چنانست که گویند:

Аллоҳи алзии хлқкми сами рзқкми аллоҳи он худовандаст ки хилқати ту тамом карду рӯзии ту муқаддар кард , чунон ки тағайюри хилқат дар макунат ту нест , тағйири рӯзии бкм ва беш дар даст ту нест . Он гуҳи якеро рӯзии вуҷӯд ирфоқаст , якеро рӯзии шуҳуд раззоқаст . Оммаи халқи ҳама дар банди рӯзӣ меъдаанд , таом ва шароб мехоҳанд ,у аҳли хусӯси рӯзӣ дил хоҳанд . Тавфиқи тоъоту ихлоси ибодот , дуни ҳиммат касе бошад ки ҳиммати ваии ҳамаи тои нон буду шарбатии об . Ман канти ҳамтаҳи мо иأкли Фқимтаҳи мо ихрҷ манеҳ .

اللَّهُ الَّذِی خَلَقَکُمْ ثُمَّ رَزَقَکُمْ اللَّه آن خداوند است که خلقت تو تمام کرد و روزی تو مقدّر کرد، چنان که تغیر خلقت در مکنت تو نیست، تغییر روزی بکم و بیش در دست تو نیست. آن گه یکی را روزی وجود ارفاق است، یکی را روزی شهود رزاق است. عامه خلق همه در بند روزی معده‌اند، طعام و شراب میخواهند، و اهل خصوص روزی دل خواهند. توفیق طاعات و اخلاص عبادات، دون همت کسی باشد که همت وی همه تایی نان بود و شربتی آب. من کانت همّته ما یأکل فقیمته ما یخرج منه.

Роҳ хоранду мустароҳи анбор

راح خوارند و مستراح انبار

Зуҳри алФсоди фии албру албҳр , алошораҳи ман албри илои алнФс ва ман албҳри илои алқлб . Ва фасоди албри бокулулҳарому иртикоби алмҳзўрот ,у фасоди албҳри ман алғФлаҳу алосрори алии алмхолФот . Табоҳии нафас дар ҳаром хӯрданасту бҳром рафтану табоҳии дил дар андешаи маъсияту давоми ғифлат .

ظَهَرَ الْفَسادُ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ، الاشارة من البرّ الی النفس و من البحر الی القلب. و فساد البرّ باکل الحرام و ارتکاب المحظورات، و فساد البحر من الغفلة و الاصرار علی المخالفات. تباهی نفس در حرام خوردن است و بحرام رفتن و تباهی دل در اندیشه معصیت و دوام غفلت.

Мустафо ( с ) гуфт : хабари даҳуми шуморо ки дард шумо чисту доруӣ шумо чист ? гуфтанд балӣ ё расӯли аллоҳ : гуфт : ани доءкми алзнўбу дўоءкми алостғФори дарди шумо гуноҳасту доруи истиғфор . Ҳар бемор ки умед бшФо дорад қавл табиб башнавад . Он хӯрд ки табиб фармоед . Ва он кунад ки табиб гуяд . Ва он кас ки ӯро умед шифо набӯд қавл табиб нашунӯд то бони дард фурӯ шавад . Гуфтаанд аҷаб на онаст ки касе аз таоми ҳалол парҳез кунад аз бими дарду беморӣ , аҷаб онаст ки аз ҳарому шабаҳат парҳез накунад аз бими қтиъту безорӣ .

مصطفی (ص) گفت: خبر دهم شما را که درد شما چیست و داروی شما چیست؟ گفتند بلی یا رسول اللَّه: گفت: ان داءکم الذنوب و دواءکم الاستغفار درد شما گناه است و دارو استغفار. هر بیمار که امید بشفا دارد قول طبیب بشنود. آن خورد که طبیب فرماید. و آن کند که طبیب گوید. و آن کس که او را امید شفا نبود قول طبیب نشنود تا بآن درد فرو شود. گفته‌اند عجب نه آنست که کسی از طعام حلال پرهیز کند از بیم درد و بیماری، عجب آنست که از حرام و شبهت پرهیز نکند از بیم قطیعت و بیزاری.

Мардӣ буд дар табақоти ҷавонмардони ном ӯ абӯи алхири ақтъи бист соли нафаси вай дар орзӯии моҳии тозаи барӣонеи ҳаме буд ва аз бими шабаҳати он муроди нафаси нмидод . То рӯзӣ ки бзёрт дӯстӣ рафт аз дӯстони аллоҳ , он азиз аз роҳ фаросат бидонаст ки шайхро чаҳ орзӯӣ аст рафту моҳии тоза барӣоне овараду қурсӣ чанд пеш вай биниҳод , гуфт : ё шайхи даст фароз кун ва ин таоми бакор бар ки ҳалоласт ва дар он шбҳтӣ на . Шайхи даст фароз кард хорӣ аз он моҳӣ дар даст вай нишаст даст бо худ гирифт ва бархест , гуфт : ночор ки дарин сиррӣасту тأдибӣ аз ҳақи ҷли ҷалола . Он гуҳ бирафт ва таҳорат кард ва он дасти вай аз он хор маҷрӯҳ гашта ва омос карда то бидон ғоят ки табиб гуфт агар набарӣ ҳамаи тан сироят кунаду ҳалоки шӯй . Шайх гуфт агар чунинаст маҷмаъӣ созеду халқро ҷамъ кунед то ончӣ гуфтанӣ аст бигӯям . Мардумон ҷамъ омаданду ҳҷомро фармуд то даст аз вай ҷудо кард . Он гуҳ Нидо кард ки : муошири алмуслимӣни ҳозои ҷзоءи ман акли луқмаи ман алҳлоли бшҳўаҳи ФкиФи ҷзоءи ман аклулҳаром бмъсиаҳ .

مردی بود در طبقات جوانمردان نام او ابو الخیر اقطع بیست سال نفس وی در آرزوی ماهی تازه بریانی همی‌بود و از بیم شبهت آن مراد نفس نمیداد. تا روزی که بزیارت دوستی رفت از دوستان اللَّه، آن عزیز از راه فراست بدانست که شیخ را چه آرزوی است رفت و ماهی تازه بریانی آورد و قرصی چند پیش وی بنهاد، گفت: یا شیخ دست فراز کن و این طعام بکار بر که حلال است و در آن شبهتی نه. شیخ دست فراز کرد خاری از آن ماهی در دست وی نشست دست با خود گرفت و برخاست، گفت: ناچار که درین سرّی است و تأدیبی از حق جلّ جلاله. آن گه برفت و طهارت کرد و آن دست وی از آن خار مجروح گشته و آماس کرده تا بدان غایت که طبیب گفت اگر نبری همه تن سرایت کند و هلاک شوی. شیخ گفت اگر چنین است مجمعی سازید و خلق را جمع کنید تا آنچه گفتنی است بگویم. مردمان جمع آمدند و حجّام را فرمود تا دست از وی جدا کرد. آن گه ندا کرد که: معاشر المسلمین هذا جزاء من اکل لقمة من الحلال بشهوة فکیف جزاء من اکل الحرام بمعصیة.

Фонзри إлии осори раҳмати аллоҳи ҳақи ҷл ҷалола мегуяд бандаи ман дар вақти баҳори дида ақл бигушоӣ чашми ибрат боз кун , дар сунъи мо назар кун то эҳтизози замини бинӣу гиряи осмон , хези дарахтон , хрир меаҳу шавқи ошиқон , мурғон чун хатибон , оҳӯон чун атторон , ҳазор дастони басони мисатон дар бӯстон :

فَانْظُرْ إِلی‌ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ حق جل جلاله میگوید بنده من در وقت بهار دیده عقل بگشای چشم عبرت باز کن، در صنع ما نظر کن تا اهتزاز زمین بینی و گریه آسمان، خیز درختان، خریر میاه و شوق عاشقان، مرغان چون خطیبان، آهوان چون عطّاران، هزار دستان بسان مستان در بوستان:

Фонзр дар нигар дар замин ки ҳала май пӯшад , дарахти атр май фурушад , булбул бар дарахт май хурӯшад , ҳар мурғӣ дар талаби ёри микўшд , он худованд ки чунин сунъ кунад сазад ки дуои бандаи бниўшду ҷурми осии бипушад .

فَانْظُرْ در نگر در زمین که حلّه می‌پوشد، درخت عطر می‌فروشد، بلبل بر درخت می‌خروشد، هر مرغی در طلب یار میکوشد، آن خداوند که چنین صنع کند سزد که دعای بنده بنیوشد و جرم عاصی بپوشد.

Фонзри إлии осори раҳмати аллоҳи дрнгр дар осори раҳмат ӯ , дар Имороти сунъ ӯ , дар даллолоти ваҳдоният ӯ . Худовандӣ ки дар вақти баҳори ашҷор прсмор кунад обҳо дар анҳор кунад , дарёҳо гуҳарбор кунад , хокҳо анбар бор кунад , он худованд ки ин сунъ намояд сазост ки тоъати худ бандагонро шиор ва дсор кунад .

فَانْظُرْ إِلی‌ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ درنگر در آثار رحمت او، در امارات صنع او، در دلالات وحدانیت او. خداوندی که در وقت بهار اشجار پرثمار کند آبها در انهار کند، دریاها گهربار کند، خاکها عنبر بار کند، آن خداوند که این صنع نماید سزاست که طاعت خود بندگان را شعار و دثار کند.

Фонзри إлии осори раҳмат аллоҳ гуфтаанд баҳор сеаст : баҳорӣаст ин ҷаҳонӣ , он дар вақт шодкомӣасту ҷавонӣ . Дигар баҳорӣаст он ҷаҳонӣ , Наим боқӣасту малики ҷовдонӣ . Сдигр баҳорӣаст наоне агар дории худ доне ва агар надорӣу пиндорӣ ки дории дарози ҳасратӣ ки дар онӣ . Баҳори замин аз сол то соли як мо ҳаст , сабаби борони осмону бод шимоласт , зуди фурқат ва дайр висоласт , пас дил бирав ниҳодан маҳоласт . Дар соли як бор баҳор ояд , аз хоки гули равед , ва аз санг об равад , ва аз буии баҳори ҷон мумтаҳанон биёсоед ва ҳар бедилиро дили рамида боз ояд . Гули зарди гӯйӣ табибӣаст бемор , шифои олам ва ӯ худ бтимор . Гули сурхи гӯйӣ мастаст аз дидор , ҳама ҳушёр гашта ва ӯ дар хумор . Гули сифеди гӯйии ситами расидаи ист аз дасти рӯзгор , ҷавонӣ ббод кардау умри расидаи бкнор .

فَانْظُرْ إِلی‌ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ گفته‌اند بهار سه است: بهاریست این جهانی، آن در وقت شادکامی است و جوانی. دیگر بهاریست آن جهانی، نعیم باقی است و ملک جاودانی. سدیگر بهاریست نهانی اگر داری خود دانی و اگر نداری و پنداری که داری دراز حسرتی که در آنی. بهار زمین از سال تا سال یک ما هست، سبب باران آسمان و باد شمال است، زود فرقت و دیر وصالست، پس دل برو نهادن محالست. در سال یک بار بهار آید، از خاک گل روید، و از سنگ آب رود، و از بوی بهار جان ممتحنان بیاساید و هر بیدلی را دل رمیده باز آید. گل زرد گویی طبیبی است بیمار، شفای عالم و او خود بتیمار. گل سرخ گویی مست است از دیدار، همه هشیار گشته و او در خمار. گل سفید گویی ستم رسیده‌ایست از دست روزگار، جوانی بباد کرده و عمر رسیده بکنار.

Фонзри إлии осори раҳмати аллоҳи Киеви иҳии алأрзи баъди мўтҳои яҳёи алнФўси баъди фатратҳо бсдқи алородт ,у яҳёи улқулуби баъди ғифлатҳо бонавори алмҳозрот ,у яҳёи алорўоҳи баъди ҳҷбтҳои бдўоми алмшоҳдот :

فَانْظُرْ إِلی‌ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ کَیْفَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها یحیی النفوس بعد فترتها بصدق الارادت، و یحیی القلوب بعد غفلتها بانوار المحاضرات، و یحیی الارواح بعد حجبتها بدوام المشاهدات:

Дар вақти эътидоли соли ду офтоб барояд аз матлаъи ғайб : яке хуршеди ҷамоли фалакии яке хуршеди ҷалоли мулкии он яке бар аҷзоъи замини тобад , ин яке бар асрори ошиқон . Он яке бар гули тобади гул шукуфта гардад , ин яке бар дили тобади дил афрӯхта гардад гул чун шукуфта шуд булбул бирав ошиқ шавад . Дил ки афрӯхта шуд назари холиқи дарави ҳозир буд . Гул ба охири бирезад , булбул дар ҳиҷр ӯ мотам гирад , дил гар бимонад ҳақ ӯро дар кнФи алтоф ва карам гирад . Қалби алмؤмни лои имўт абадан :

در وقت اعتدال سال دو آفتاب برآید از مطلع غیب: یکی خورشید جمال فلکی یکی خورشید جلال ملکی آن یکی بر اجزاء زمین تابد، این یکی بر اسرار عاشقان. آن یکی بر گل تابد گل شکفته گردد، این یکی بر دل تابد دل افروخته گردد گل چون شکفته شد بلبل برو عاشق شود. دل که افروخته شد نظر خالق درو حاضر بود. گل به آخر بریزد، بلبل در هجر او ماتم گیرد، دل گر بماند حق او را در کنف الطاف و کرم گیرد. قلب المؤمن لا یموت ابدا: