Қавлаи таъолӣ : إни أсҳоби алҷнаҳи алиўми фии шуғли Фокҳўни вкиъи бен алҷроҳ гуфт : шуғли эшон дар биҳишт самоъаст , ҳамонаст ки ҷой дигар фармуд : фаҳми фии равзаи иҳбрўни أнтму أзўоҷкми тҳбрўни Фҳзои алхбри ҳўи алсмоъи фии алҷнаҳ , бандаи муъмин дар биҳишти орзӯӣ самоъ кунад , раби алъзаҳи исрофилро фиристад то бар ҷониби рости ваии бистаду қуръон хондан гирад , Довӯд бар чап вай боистад збўр хондан гирад , бандаи самоъ ҳаме кунад то вақти вай хуш гардад , ҷони ваии фаро самоъ ояд , дили ваии фаро нишот ояд , сари ваии фаро кор ояд , аз тан забон монаду бас , аз дил нишон монаду бас , аз ҷон аён монаду бас , тан дар ваҷд вола шавад , дил дар шуҳуд мустаҳлак шавад , ҷон дар вуҷӯд мустағриқ гардад , дидаи орзӯии дидори зў алҷлол кунад , дили орзӯии шароб таҳур кунад , ҷони орзӯии самоъ ҳақ кунад , раби алъзаҳи парда ҷалол бардорад , дидор бинмоед , бандаро баҷоам шароб бинавозад , тоҳоу ис хондан гирад ҷони бандаи он гуҳи бҳқиқт дар самоъ ояд . эй ҷавонмард ! аз тан самоъ наёяд ки дар банд бартарӣаст , аз дил самоъ наёяд ки раҳгузарӣаст , самоъ самоъ ҷонаст ки на эдарӣаст .

قوله تعالی: إِنَّ أَصْحابَ الْجَنَّةِ الْیَوْمَ فِی شُغُلٍ فاکِهُونَ وکیع بن الجرّاح گفت: شغل ایشان در بهشت سماع است، همانست که جای دیگر فرمود: فَهُمْ فِی رَوْضَةٍ یُحْبَرُونَ أَنْتُمْ وَ أَزْواجُکُمْ تُحْبَرُونَ فهذا الخبر هو السّماع فی الجنّة، بنده مؤمن در بهشت آرزوی سماع کند، ربّ العزة اسرافیل را فرستد تا بر جانب راست وی بیستد و قرآن خواندن گیرد، داود بر چپ وی بایستد زبور خواندن گیرد، بنده سماع همی کند تا وقت وی خوش گردد، جان وی فرا سماع آید، دل وی فرا نشاط آید، سرّ وی فرا کار آید، از تن زبان ماند و بس، از دل نشان ماند و بس، از جان عیان ماند و بس، تن در وجد واله شود، دل در شهود مستهلک شود، جان در وجود مستغرق گردد، دیده آرزوی دیدار ذو الجلال کند، دل آرزوی شراب طهور کند، جان آرزوی سماع حق کند، رب العزة پرده جلال بردارد، دیدار بنماید، بنده را بجام شراب بنوازد، طه و یس خواندن گیرد جان بنده آن گه بحقیقت در سماع آید. ای جوانمرد! از تن سماع نیاید که در بند برتری است، از دل سماع نیاید که رهگذری است، سماع سماع جانست که نه ایدری است.

Тан самоъ накунад ки аз худ бадарадаст , дил самоъ накунад ки рӯз гирдаст , ҷон самоъ кунад ки фардро фардаст .

تن سماع نکند که از خود بدرد است، دل سماع نکند که روز گرد است، جان سماع کند که فرد را فرد است.

Ва гуфтаанд : шуғли биҳиштёни даҳ чизаст : мулкӣ ки дару азл на , ҷавоне ки бо ӯ перӣ на , сиҳҳатӣ бар давом ки бо ӯ беморӣ на , ъзии пайваста ки бо ӯ зл на , роҳатӣ ки бо ӯ шиддат на , неъматӣ ки бо ӯ меҳнат на , Бақоӣ ки бо ӯ фано на , ҳаётӣ ки бо ӯ марг на , ризоӣ ки бо ӯ схт на , инсӣ ки бо ӯ ваҳшат на .

و گفته‌اند: شغل بهشتیان ده چیز است: ملکی که در و عزل نه، جوانیی که با او پیری نه، صحتی بر دوام که با او بیماری نه، عزّی پیوسته که با او ذلّ نه، راحتی که با او شدّت نه، نعمتی که با او محنت نه، بقایی که با او فنا نه، حیاتی که با او مرگ نه، رضایی که با او سخط نه، انسی که با او وحشت نه.

Пер тариқат гуфт : ин шуғли омма муъминонаст ки Мустафо ( с ) дар ҳақ эшон гуфта : аксари аҳли алҷнаҳи алблаҳ .

پیر طریقت گفت: این شغل عامّه مؤمنان است که مصطفی (ص) در حق ایشان گفته: اکثر اهل الجنة البله.

Аммо муқаррабони мамлакату хавоси ҳазрати мшоҳдт аз мутолиаи шуҳуду астғроқи вуҷӯди як лаҳза бо Наим биҳишт напардозанд , бзбони ҳол ҳаме гӯйанд :

امّا مقرّبان مملکت و خواصّ حضرت مشاهدت از مطالعه شهود و استغراق وجود یک لحظه با نعیم بهشت نپردازند، بزبان حال همی گویند:

Чун хилоиқ аз ърсот қиёмат бираванд , эшон бар ҷой бимонанд ва нараванд , фармон ояд ки шумо низ ббҳшти раведу нозу Наим биҳишт байнед , гӯйанд куҷо рӯем ки ончӣ мақсӯдаст моро худ ӣнҷо ҳозираст пери бӯи алӣ сиёҳ гуфт : ӯро касонеанд ки агар як лаҳзаи шан бе ӯ мебояд буд Зуҳраҳоашон об гардад , аўсолшони банди банд аз ҳам ҷудо шавад .

چون خلایق از عرصات قیامت بروند، ایشان بر جای بمانند و نروند، فرمان آید که شما نیز ببهشت روید و ناز و نعیم بهشت بینید، گویند کجا رویم که آنچه مقصود است ما را خود اینجا حاضر است پیر بو علی سیاه گفت: او را کسانی‌اند که اگر یک لحظه‌شان بی او میباید بود زهره هاشان آب گردد، اوصالشان بند بند از هم جدا شود.

Амири алмؤмнини алӣ ( ъ ) фармуд : луи ҳуҷбати анҳу соъаҳи ламат .

امیر المؤمنین علی (ع) فرمود: لو حجبت عنه ساعة لمت.

?лаами фӣҳо Фокҳаҳу ?лаами мо идъўн , саломи қўлои ман раби раҳими саломи худованд Карим бабанда заъифи ду зарбаст : яке бсФиру восита , яке бесафиру биўостаҳ . Аммо ончӣ бавоситааст аввали салом Мустафоаст ,у злки фии қавла :у إзои ҷоءки аллазӣнаи иؤмнўни боётнои Фқли саломи алайкум эй Муҳамад чун муъминон бар ту оянд ва навохт мо талабанд , ту бнёбти мо бар эшон салом кун ва бигӯӣ : кутуби рбкми алӣ нафса алрҳмаҳ , боз чун рӯзгори ҳаёа банда бирасад ва бурид марг дар расад дар ани дам задани бози пасини малики аламутро фармон ояд ки ту бурид ҳазрати моеу даргоҳи мое бФрмони мо қабзи рӯҳи банда ҳаме кунӣ , нахуст ӯро шарбати шодии даҳу марҳамӣ бар дили хастаи вай на биравӣ салом куну неъмат бар вай тамом кун .

لَهُمْ فِیها فاکِهَةٌ وَ لَهُمْ ما یَدَّعُونَ، سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ سلام خداوند کریم ببنده ضعیف دو ضرب است: یکی بسفیر و واسطه، یکی بی سفیر و بیواسطه. امّا آنچه بواسطه است اوّل سلام مصطفی است، و ذلک فی قوله: وَ إِذا جاءَکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِآیاتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ ای محمد چون مؤمنان بر تو آیند و نواخت ما طلبند، تو بنیابت ما بر ایشان سلام کن و بگوی: کَتَبَ رَبُّکُمْ عَلی‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ، باز چون روزگار حیاة بنده برسد و برید مرگ در رسد در ان دم زدن باز پسین ملک الموت را فرمان آید که تو برید حضرت مایی و درگاه مایی بفرمان ما قبض روح بنده همی کنی، نخست او را شربت شادی ده و مرهمی بر دل خسته وی نه بروی سلام کن و نعمت بر وی تمام کن.

Инаст ки раб алъзаҳ фармуд : тҳитҳми явми илқўнаҳи салому أъди ?лаами أҷрои кримо . Он Фариштагони дигар ки аъвони малик аламутанд чун он навохту каромати бенанд , ҳама гӯйанд : « саломи алайкуми адхлўои алҷнаҳи бмои кантами тъмлўн » . эй бандаи муъмини бхўши дилии вадиати ҷон таслим кардӣ навишт боду салому дуруди мари турои бод аз сарои ҳукми қадам дар соҳати биҳишт на ки кори кори тесту давлати давлати ту . Ва аз ани пас чун аз ҳисобу китобу девони қиёмат фориғ шавад бадар биҳишт расад , ризвон ӯро истиқбол кунад гуяд : « саломи алайкуми тбтми Фодхлўҳои холидин » салому дуруд бар шумо хуш гаштед ва хуш омадеду пок зиндагӣ кардед , акнӯн дар раведи дарин сарои ҷовдону нозу Наими бекарон ва аз ани пас ки дар биҳишти андари ғурфаи хеш ором гирад , фиристодагон малик оянд ва ӯро мужда диҳанд ва салом расонанд гӯйанд : « саломи алайкуми бмои сбртми Фнъми уқбои ?илдор » . Чун гӯши банда аз шунидани саломи восита пар шавад ва аз дуруди Фариштагон сайр гардад , орзӯии дидору калому салом ҳақ кунад гуяд бзбони аФтқор дар ҳолати инкисор бар бисоти инбисот ки : эй маъдани нози ман ниёзи ман то кӣ ? эй шуғли ҷони ман ин шуғли ҷони ман то кӣ ? эй ҳам рози дили ман ин интизори дили ман то кӣ ? эй соқии сари ман ин тишнагии ман то кӣ ? эй машҳӯди ҷони ман ин хабар пурсидан ман то кӣ ? худовандо ! мавҷӯди дили орифоне , дар зикри ягона , орзӯии ҷони муштоқоне , дар вуҷӯди ягона , ҳеҷ рӯй он дорад худовандо ки дидор бинмое ва худ салом кунӣ барин банда . Фитҷлии аллоҳи ъзу ҷлу иқўл .

اینست که رب العزة فرمود: تَحِیَّتُهُمْ یَوْمَ یَلْقَوْنَهُ سَلامٌ وَ أَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً کَرِیماً. آن فرشتگان دیگر که اعوان ملک الموت‌اند چون آن نواخت و کرامت بینند، همه گویند: «سَلامٌ عَلَیْکُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ». ای بنده مؤمن بخوش دلی ودیعت جان تسلیم کردی نوشت باد و سلام و درود مر ترا باد از سرای حکم قدم در ساحت بهشت نه که کار کار تست و دولت دولت تو. و از ان پس چون از حساب و کتاب و دیوان قیامت فارغ شود بدر بهشت رسد، رضوان او را استقبال کند گوید: «سَلامٌ عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِینَ» سلام و درود بر شما خوش گشتید و خوش آمدید و پاک زندگی کردید، اکنون در روید درین سرای جاودان و ناز و نعیم بیکران و از ان پس که در بهشت اندر غرفه خویش آرام گیرد، فرستادگان ملک آیند و او را مژده دهند و سلام رسانند گویند: «سَلامٌ عَلَیْکُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَی الدَّارِ». چون گوش بنده از شنیدن سلام واسطه پر شود و از درود فرشتگان سیر گردد، آرزوی دیدار و کلام و سلام حق کند گوید بزبان افتقار در حالت انکسار بر بساط انبساط که: ای معدن ناز من نیاز من تا کی؟ ای شغل جان من این شغل جان من تا کی؟ ای هم راز دل من این انتظار دل من تا کی؟ ای ساقی سرّ من این تشنگی من تا کی؟ ای مشهود جان من این خبر پرسیدن من تا کی؟ خداوندا! موجود دل عارفانی، در ذکر یگانه، آرزوی جان مشتاقانی، در وجود یگانه، هیچ روی آن دارد خداوندا که دیدار بنمایی و خود سلام کنی برین بنده. فیتجلّی اللَّه عزّ و جلّ و یقول.

Саломи алайкум ё аҳли алҷнаҳи Фзлки қавла : саломи қўлои ман раби раҳим .

سلام علیکم یا اهل الجنة فذلک قوله: سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ.

Қавлаи таъолӣ : алиўм нахатм алии أФўоҳҳм . . . Алоиаҳ гуфтаанд : ҳам чунон ки андоми душман гувоҳӣ диҳад бар душман бар кардаҳои бади андоми дӯсти ҳам гувоҳӣ диҳад дӯстро бар кардаҳои нек дар осор овардаанд ки бандаи муъминро хитоб ояд ки чаҳ оварадӣ ? банда шарм дорад ки гуяд чандини намозу чандини сидқоту хайрот . Раби алъзаҳи дасти ваии бсхни орад то гуяд : чандин садақа дод , пой вай гуяд : чандин намоз кард , ангуштони вай гувоҳӣ диҳанд бар тасбеҳоту тҳлилот .

قوله تعالی: الْیَوْمَ نَخْتِمُ عَلی‌ أَفْواهِهِمْ... الآیة گفته‌اند: هم چنان که اندام دشمن گواهی دهد بر دشمن بر کرده‌های بد اندام دوست هم گواهی دهد دوست را بر کرده‌های نیک در آثار آورده‌اند که بنده مؤمن را خطاب آید که چه آوردی؟ بنده شرم دارد که گوید چندین نماز و چندین صدقات و خیرات. ربّ العزّة دست وی بسخن آرد تا گوید: چندین صدقه داد، پای وی گوید: چندین نماز کرد، انگشتان وی گواهی دهند بر تسبیحات و تهلیلات.

Қол алнабӣ ( с ) лбъзи алнсоء : « ъликни болтсбиҳу алтҳлилу аъқдни болоноФли Фонҳни масъӯлоти мстнтқот » .

قال النبی (ص) لبعض النّساء: «علیکنّ بالتسبیح و التهلیل و اعقدن بالانافل فانهنّ مسئولات مستنطقات».

Он яктои мӯии мижгони чашми бандаро гувоҳӣ диҳад , иқўли аллоҳи таъолӣ : такаллумӣ ё шеъраи ҷФни айни абдии Фоҳтҷии ани абдӣ эй мӯии мижгони чашми бандаи муъмин ман биор ҳуҷҷат аз баҳри бандаи ман , гуяд : бори худоёи гувоҳии даҳум ки аз бими уқубати ту ва дар орзӯии дидори ту бисёр гирист , аллоҳ гуяд : рост май гӯйӣ ва ман медидам , он гуҳ гуяд : ин бандаро бгўоҳии як то мӯии омрзидму мунодӣ Нидо кунад ҳозои атиқи аллоҳи бшъраҳ , ин сухани гуфтани андомҳои банда азон ғибҳост ки бар хиради одамӣ пӯшидааст ва бар хости аллоҳ ҳўолтаст ва дар тавон ваии онро ҷойаст , нодир ёфта пазируфта ва онро гардани ниҳода , ва ҳам азин бобаст ки фардои замин бар бандаи гувоҳӣ бар кирдор вай диҳад ,у злки фии қавла : « иўмӣзи тҳдси أхборҳо » эй ташаҳҳуди алии кули абду ИМАи бмои амали алии зуҳрҳо ва ҳам азин бобаст ки аллоҳ дар қуръони дӯзахро хашм гуфт « ткоди тамизи ман алғиз » ,у осмону замин ки аллоҳро посух дод : « қолтои أтинои тоӣъин » , ҳамчунин тасбеҳи ҷамодот ва чизҳо ки ҷон надорад чун саҳроу кӯҳу дарёу дарахтону боду борону амсоли он ин ҳама онаст ки ақл менапазираду дил аз ан май шӯраду дайни онро май пазираду аллоҳи онро гувоҳӣ медиҳад муъминони бҷону дил қабул мекунанд ва нодир ёфта мепазиранд комаи қоли таъолӣ : амрнои лнслми лрби Алъоламин .

آن یکتا موی مژگان چشم بنده را گواهی دهد، یقول اللَّه تعالی: تکلمی یا شعرة جفن عین عبدی فاحتجی عن عبدی ای موی مژگان چشم بنده مؤمن من بیار حجّت از بهر بنده من، گوید: بار خدایا گواهی دهم که از بیم عقوبت تو و در آرزوی دیدار تو بسیار گریست، اللَّه گوید: راست می‌گویی و من می‌دیدم، آن گه گوید: این بنده را بگواهی یک تا موی آمرزیدم و منادی ندا کند هذا عتیق اللَّه بشعرة، این سخن گفتن اندامهای بنده ازان غیبهاست که بر خرد آدمی پوشیده است و بر خواست اللَّه حوالت است و در توان وی آن را جای است، نادر یافته پذیرفته و آن را گردن نهاده، و هم ازین باب است که فردا زمین بر بنده گواهی بر کردار وی دهد، و ذلک فی قوله: «یَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها» ای تشهد علی کلّ عبد و امة بما عمل علی ظهرها و هم ازین باب است که اللَّه در قرآن دوزخ را خشم گفت «تَکادُ تَمَیَّزُ مِنَ الْغَیْظِ»، و آسمان و زمین که اللَّه را پاسخ داد: «قالَتا أَتَیْنا طائِعِینَ»، همچنین تسبیح جمادات و چیزها که جان ندارد چون صحرا و کوه و دریا و درختان و باد و باران و امثال آن این همه آنست که عقل می‌نپذیرد و دل از ان می‌شورد و دین آن را می‌پذیرد و اللَّه آن را گواهی میدهد مؤمنان بجان و دل قبول میکنند و نادر یافته می‌پذیرند کما قال تعالی: امرنا لنسلم لرب العالمین.

Қавла : ва ман наумра ннксаҳи фии алхлқи ин ояти бандагонро танбеҳӣаст азиму бедор кардан эшон аз хоби ғифлат , яъне ки худро дарёи беду рӯзгори ҷавонӣу қӯт бғнимт доред ва амал кунед пеш аз ан ки натавонед .

قوله: وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَکِّسْهُ فِی الْخَلْقِ این آیت بندگان را تنبیهی است عظیم و بیدار کردن ایشان از خواب غفلت، یعنی که خود را دریا بید و روزگار جوانی و قوّت بغنیمت دارید و عمل کنید پیش از ان که نتوانید.

Қол алнабӣ ( с ) : « ағтнми хмсо қабл хумс : шбобк қабл ҳрмку сҳтк қабл сқмку ғнок қабл Фқрку ҳётк қабл мўтку Фроғк қабл шғлк » .

قال النبی (ص): «اغتنم خمسا قبل خمس: شبابک قبل هرمک و صحّتک قبل سقمک و غناک قبل فقرک و حیاتک قبل موتک و فراغک قبل شغلک».

Пас агар рӯзгори ҷавонӣ зойеъ кунад ва дар амал тақсир кунад бар сари перӣу аҷзи узрӣ боз хоҳад ҳам некӯ буд .

پس اگر روزگار جوانی ضایع کند و در عمل تقصیر کند بر سر پیری و عجز عذری باز خواهد هم نیکو بود.

Қол алнабӣ ( с ) : « азои блғи алрҷли тсъини санаи ғФри аллоҳи ?лаи мо тақаддуми ман занба ва мо тأхру кутуби асири аллоҳи фии аларзу шФъи фии аҳли байта ,у азои блғи моӣаҳи санаи астҳиии аллоҳи ъз ва ҷл манеҳ ани иҳосбаҳ » .

قال النبی (ص): «اذا بلغ الرّجل تسعین سنة غفر اللَّه له ما تقدم من ذنبه و ما تأخّر و کتب اسیر اللَّه فی الارض و شفع فی اهل بیته، و اذا بلغ مائة سنة استحیی اللَّه عزّ و جلّ منه ان یحاسبه».

Ва мо ълмноаҳи алшър ва мо инбғии ?лаи إни ҳўи إлои зикру қуръони мубини ишорат оят онаст ки ин қуръон на бар авзони ашъор арабаст на мушобеҳи сухани офаридагон , муъҷиза Мустафоасту бурҳони набуввату рисолати вай , ҳар пайғомбарӣ ки омад бурҳони набуввати вай аз роҳи дида ҳо даромаду бурҳони набуввати Муҳамади арабӣ аз роҳи дилҳо дар омад , ҳар пайғомбариро муъҷизае зоҳир доданд : муъҷизаи иброҳӣми оташ буд ки вайро насӯхт ва ҳамчун бустони гашт , муъҷизаи Мӯсои Асоу яди Байзо буд , муъҷизаи исои аҳёءи мўтӣ буд , ӣнҳамаи зоҳир буд маҳали итилоъи дидаҳо , муъҷизаи Мустафои арабии бӯстони дӯстон бо сФўт буд , гулистони мисатони шарбати муҳаббат буд « бали ҳўи оёти байноти фии судӯри аллазӣнаи أўтўои алълм » , балии Мустафоро мӯъҷизот бисёр буд ки маҳали итилоъи дидаҳо буд чун иншиқоқи қамару тасбеҳи ҳаҷару каломи зӣбу исломи збу ғайри он . Аммо мақсӯд онаст ки Мӯсои тҳдӣ бъсо кард , исои тҳдии боҳёء мўтӣ кард , Мустафои салавоти аллоҳу саломаи алайҳи тҳдии бклом аллоҳ кард : « Фأтўои бсўраҳи ман мислаи » , Асои Мӯсо ҳар чанд ки дару санъати раббонии таъбия буд аз дарахти ъўсҷ буд ,у дами исо ҳар чанд ки дару лутфи илоҳии таъбия буд аммо вадиати синаи башар буд , эй Муҳамади ту ки мерӯй дамӣу чӯбӣ бо худ мабар , чӯби бобат харон бошаду дами насиби беморон , ту сифати қадими мо қуръони Маҷиди мо бо худ бабр то муъҷизаи ту сифати мо буд на сифати башар . Кофарон чун оҷизи монданд аз мисли ин қуръон овардан , забони таън дарав кашиданд яке мегуфт : « саҳари мустамар » дайгарӣ мегуфт : « асотири алаввалин , ани ҳозои алои аФки ифтироа »у Мустафоро шоири хонданду соҳиру козиб то раби алъзаҳи таскини дили вай оят фиристод ки : Флои иҳзнки қўлҳм эй ткзибҳму азоҳм эй Муҳамад набояд ки сухани бегонагону душманони туро андҳгн дорад , агар эшон турои дурӯғ зан медоранду бнбўти ту гувоҳӣ мендиҳанд туро чаҳ зиён ва чаҳ бок ? ман ки худовандами туро гувоҳӣ медаҳум ки Муҳамади расӯли аллоҳ агар эшон туро бтън мегӯйанд аҷир ва фақираст , ман мегӯям бшир ва нзираст , агар эшон мигўинди ятем ва снбўраст , ман мегӯям шифоу раҳмат ва нураст . эй Муҳамад аз гуфтори душманон чаро андҳгни шӯй ? турои ин шодӣ на бас ки ҳамаи олам маро меситонид ва ман туро май стоим ё أиҳо алнабӣ إнои أрслноки шоҳдоу мбшроу нзирои алоиаҳи ҳамаи олами санои ман мигўинд ва ман саноӣ ту мегӯям ки إни аллоҳу млоӣктаҳи ислўни алӣ алнабӣ ҳамаи ризои ман май ҷӯянд ва ман ризоӣ ту меҷӯям киу лсўФи иътики рбки Фтрзии ҳамаи олами қисми бмн ёд мекунанд ва ман қисми бтў ёд мекунам ки « лъмрк » , бар пешонии арши набишта : « Муҳамади расӯли аллоҳ » , бар курсии набишта : « Муҳамади ҳабиби аллоҳ » , бар лавҳи набишта : « Муҳамади сафии аллоҳ » , бар ливои ҳамди набишта : « Муҳамади хираи аллоҳ » .

وَ ما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَ ما یَنْبَغِی لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِینٌ اشارت آیت آنست که این قرآن نه بر اوزان اشعار عرب است نه مشابه سخن آفریدگان، معجزه مصطفی است و برهان نبوّت و رسالت وی، هر پیغامبری که آمد برهان نبوّت وی از راه دیده‌ها درآمد و برهان نبوّت محمد عربی از راه دلها در آمد، هر پیغامبری را معجزه‌ای ظاهر دادند: معجزه ابراهیم آتش بود که وی را نسوخت و همچون بستان گشت، معجزه موسی عصا و ید بیضا بود، معجزه عیسی احیاء موتی بود، اینهمه ظاهر بود محل اطّلاع دیده‌ها، معجزه مصطفی عربی بوستان دوستان با صفوت بود، گلستان مستان شربت محبّت بود «بَلْ هُوَ آیاتٌ بَیِّناتٌ فِی صُدُورِ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ»، بلی مصطفی را معجزات بسیار بود که محلّ اطّلاع دیده‌ها بود چون انشقاق قمر و تسبیح حجر و کلام ذئب و اسلام ضبّ و غیر آن. امّا مقصود آنست که موسی تحدّی بعصا کرد، عیسی تحدّی باحیاء موتی کرد، مصطفی صلوات اللَّه و سلامه علیه تحدّی بکلام اللَّه کرد: «فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ»، عصای موسی هر چند که در و صنعت ربّانی تعبیه بود از درخت عوسج بود، و دم عیسی هر چند که در و لطف الهی تعبیه بود امّا ودیعت سینه بشر بود، ای محمد تو که میروی دمی و چوبی با خود مبر، چوب بابت خران باشد و دم نصیب بیماران، تو صفت قدیم ما قرآن مجید ما با خود ببر تا معجزه تو صفت ما بود نه صفت بشر. کافران چون عاجز ماندند از مثل این قرآن آوردن، زبان طعن درو کشیدند یکی میگفت: «سحر مستمرّ» دیگری میگفت: «اساطیر الاوّلین، ان هذا الّا افک افتراه» و مصطفی را شاعر خواندند و ساحر و کاذب تا رب العزة تسکین دل وی آیت فرستاد که: فَلا یَحْزُنْکَ قَوْلُهُمْ ای تکذیبهم و اذاهم ای محمد نباید که سخن بیگانگان و دشمنان ترا اندهگن دارد، اگر ایشان ترا دروغ زن میدارند و بنبوّت تو گواهی می‌ندهند ترا چه زیان و چه باک؟ من که خداوندم ترا گواهی میدهم که محمد رسول اللَّه اگر ایشان ترا بطعن می‌گویند اجیر و فقیر است، من میگویم بشیر و نذیر است، اگر ایشان میگویند یتیم و صنبور است، من میگویم شفا و رحمت و نور است. ای محمد از گفتار دشمنان چرا اندهگن شوی؟ ترا این شادی نه بس که همه عالم مرا می‌ستایند و من ترا می‌ستایم یا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِنَّا أَرْسَلْناکَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِیراً الآیة همه عالم ثنای من میگویند و من ثنای تو میگویم که إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ همه رضای من می‌جویند و من رضای تو میجویم که وَ لَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضی‌ همه عالم قسم بمن یاد میکنند و من قسم بتو یاد میکنم که «لعمرک»، بر پیشانی عرش نبشته: «محمد رسول اللَّه»، بر کرسی نبشته: «محمد حبیب اللَّه»، بر لوح نبشته: «محمد صفیّ اللَّه»، بر لوای حمد نبشته: «محمد خیرة اللَّه».