Қавлаи таъолӣ :у явми иързи аллазӣнаи кФрўои алии алнори أзҳбтми тиботкм . . .

قوله تعالی: وَ یَوْمَ یُعْرَضُ الَّذِینَ کَفَرُوا عَلَی النَّارِ أَذْهَبْتُمْ طَیِّباتِکُمْ...

Алоиаҳ . Лмои васфи аллоҳи алкоФрини болтмтъи болтиботи фии алднёи оср алнабӣ ( с )у асҳобау алсолҳўни иҷтиноби аллзоти фии алднёи рҷоءи савоби алохраҳ .

الایة. لما وصف اللَّه الکافرین بالتمتع بالطیبات فی الدنیا آثر النبی (ص) و اصحابه و الصالحون اجتناب اللّذّات فی الدّنیا رجاء ثواب الآخرة.

Мафҳум оят онаст ки ҳар ки таййиботу лаззоти дунё бакор дорад аз нозу Наими охирати бозмонд , ҳар ки суди худ дар тнъми днёء фонӣ ҷӯяд , тнъми ҷовдонӣ дар сарои боқӣ бар худ бузён оварад .

مفهوم آیت آنست که هر که طیّبات و لذات دنیا بکار دارد از ناز و نعیم آخرت بازماند، هر که سود خود در تنعم دنیاء فانی جوید، تنعم جاودانی در سرای باقی بر خود بزیان آورد.

Он меҳтари оламу Сайиди валади одам , хотами пайғомбарону муқтадои ҷаҳонён ( с ) чун донист ки лаззоту шаҳавоти дунёро ҳосил несту ҷӯянда ва хоҳанда он ҷузи нодонӣ ғофил нест , аз он эъроз кард ва бар қадари қавом ақтсор карду фақру Фоқт ихтиёр кард .

آن مهتر عالم و سید ولد آدم، خاتم پیغامبران و مقتدای جهانیان (ص) چون دانست که لذات و شهوات دنیا را حاصل نیست و جوینده و خواهنده آن جز نادانی غافل نیست، از آن اعراض کرد و بر قدر قوام اقتصار کرد و فقر و فاقت اختیار کرد.

Хабар дурустаст аз Оиша ки баъд аз вафот пайғомбар мегуфт : лами йенами алии алсриру лами ишбъи ман хбзи алшъир .

خبر درست است از عایشه که بعد از وفات پیغامبر میگفت: لم ینم علی السریر و لم یشبع من خبز الشعیر.

Брўоитӣ дигар гуфт : лақади кони иأтии ълинои алшҳри лами нўқди фӣа норо ва мо ҳўи алои алмоءу алтмр , ғайри анаи ҷузии аллоҳи нсоءи ман алонсори хиро , кун рбмои аҳдини лнои шиӣои ман аллбн .

بروایتی دیگر گفت: لقد کان یأتی علینا الشهر لم نوقد فیه نارا و ما هو الا الماء و التمر، غیر انه جزی اللَّه نساء من الانصار خیرا، کنّ ربما اهدین لنا شیئا من اللبن.

Гуфт будӣ ки мо як моҳ дар хонадони набуввати оташи ниФрўхтии моро маълуми ҷузи об ва хурмо набӯдӣ , ҷуз он набӯд ки занони ансори аллоҳи ҷзоءи эшон бихир кунод , гоҳи гоҳи моро шарбат шер додед . Ин на аз он буд ки бар эшон ҳаром буд ё неъмати дунё аз эшон дареғ буд ки аҳли олам ҳар чаҳ ёфтанд аз роҳату неъмату каромати бтФил эшон ёфтанд , локини Мустафо ( с ) донист ки манъи ҳзўзи нафаси асл тоъатасту асоси дайну таййиботи дунёи ҳиҷоби таййибот уқбоаст . Ва ӯ ( с ) муқтадои халқ буд , хост то халқи буи иқтидо кунанду бони роҳи раванд ва аз ӣнҷо буд ки малик замин биравӣ арз карданд ва ӯ бандагӣ ихтиёр кард ва аз мулкӣ эъроз кард гуфт : аҷўъи иўмоу ашбъи иўмо ,у ҳоли пайғомбарони гузаштаи ҳамин буд ки рзоءи ҳақ дар мухолифати нафаси диданд ва дар манъи ҳзўз нафас кӯшиданд .

گفت بودی که ما یک ماه در خاندان نبوت آتش نیفروختی ما را معلوم جز آب و خرما نبودی، جز آن نبود که زنان انصار اللَّه جزاء ایشان بخیر کناد، گاه گاه ما را شربت شیر دادید. این نه از آن بود که بر ایشان حرام بود یا نعمت دنیا از ایشان دریغ بود که اهل عالم هر چه یافتند از راحت و نعمت و کرامت بطفیل ایشان یافتند، لکن مصطفی (ص) دانست که منع حظوظ نفس اصل طاعت است و اساس دین و طیّبات دنیا حجاب طیّبات عقبی است. و او (ص) مقتدای خلق بود، خواست تا خلق بوی اقتدا کنند و بآن راه روند و از اینجا بود که ملک زمین بروی‌ عرض کردند و او بندگی اختیار کرد و از ملکی اعراض کرد گفت: اجوع یوما و اشبع یوما، و حال پیغامبران گذشته همین بود که رضاء حق در مخالفت نفس دیدند و در منع حظوظ نفس کوشیدند.

Сулаймони пайғомбар ( с ) ки малики заминии вайро буд ва дар матбахи вай ҳар рӯзи ҳазорон гову гўспнд бакор шудӣ , бо ин ҳамаи неъмат , пилос пӯшедӣу оради ҷӯин бо хокистари бёмихтӣ ва бо меғи оби чашм хамир кардӣ ва бенон пухтӣ , он қурси бардоштӣ ва бмсҷд рафтӣ , бо дарвешӣ бо ҳам бихӯрадӣ , гуфтед : мискини ҷолси мскино ,у Мӯсои пайғомбари ҳоли вай чунон кард ки бмдин расед , сару пой ӯ бараҳнау шиками гурусна , муҳтоҷи қурси ҷӯин , ҳаме гуфт : раби إнии лмои أнзлти إлии ман хайри фақири бгўшаҳ эй боз шуд , сар бар хок ниҳод гуфт : илоҳии ғарибаму бемору дарвеш , то аз ҷаббори коинот Нидо омад ки : ё Мӯсо касе ки ватани вай ман бошам ғариб чун буд , касе ки табиби вай ман бошам бемор кӣ буд касе ки вакили вай ман бошам дарвеш чун буд ? ва дар кори исои Марям андеша кун ки либоси ваии суф буду туъмаи ваии гиёҳ буду шароби ваии об буд , бистари ваии замин буд , оташи ваии офтоб буд , чароғи ваии маҳтоб буд . Рӯзӣ гуфт , худовандо сагроу хӯкро мأўӣасту писари Марямро мأўӣ нест то аз ҳазрати иззат ҷавоб омад ки : анои мأўии ман лои мأўии ?ла , аз анбиё дар гузарӣ дар кори авлиёъ андеша кун , саҳобаи расӯл ки баъд аз анбёءу русули ҳеҷ кас дар ҳазрати иззати зўи алҷлоли он қурбат ва зулфат надошт ки эшон доштанд . Меҳтарони ҳазрат рисолат буданд , ахтарони осмон миллат буданд , эъломи ислому амон имон буданд . Зоҳиру ботини эшон сармояи шариъату перояи ҳақиқат буду ҳоли эшон дар фақру Фоқти чунон буд ки хабари дуруст аз бӯи ҳрираҳ , қол : лақади раъйати сабъин ман асҳоби алсФаҳ мо манеҳам раҷули алайҳи рдоء аммо азор ва аммо ксоءи қади рбтўои фии аъноқҳми Фмнҳои мо иблғи нисфи алсоқину минҳои мо иблғи алкъбини Фиҷмъаҳи бедаи кроҳиаҳи антарӣ урата .

سلیمان پیغامبر (ص) که ملک زمینی وی را بود و در مطبخ وی هر روز هزاران گاو و گوسپند بکار شدی، با این همه نعمت، پلاس پوشیدی و آرد جوین با خاکستر بیامیختی و با میغ آب چشم خمیر کردی و بنان پختی، آن قرص برداشتی و بمسجد رفتی، با درویشی با هم بخوردی، گفتید: مسکین جالس مسکینا، و موسی پیغامبر حال وی چنان کرد که بمدین رسید، سر و پای او برهنه و شکم گرسنه، محتاج قرص جوین، همی گفت: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ بگوشه‌ای باز شد، سر بر خاک نهاد گفت: الهی غریبم و بیمار و درویش، تا از جبار کائنات ندا آمد که: یا موسی کسی که وطن وی من باشم غریب چون بود، کسی که طبیب وی من باشم بیمار کی بود کسی که وکیل وی من باشم درویش چون بود؟ و در کار عیسی مریم اندیشه کن که لباس وی صوف بود و طعمه وی گیاه بود و شراب وی آب بود، بستر وی زمین بود، آتش وی آفتاب بود، چراغ وی مهتاب بود. روزی گفت، خداوندا سگ را و خوک را مأوی است و پسر مریم را مأوی نیست تا از حضرت عزت جواب آمد که: انا مأوی من لا مأوی له، از انبیا در گذری در کار اولیاء اندیشه کن، صحابه رسول که بعد از انبیاء و رسل هیچ کس در حضرت عزّت ذو الجلال آن قربت و زلفت نداشت که ایشان داشتند. مهتران حضرت رسالت بودند، اختران آسمان ملت بودند، اعلام اسلام و امان ایمان بودند. ظاهر و باطن ایشان سرمایه شریعت و پیرایه حقیقت بود و حال ایشان در فقر و فاقت چنان بود که خبر درست از بو هریره، قال: لقد رأیت سبعین من اصحاب الصفة ما منهم رجل علیه رداء اما ازار و اما کساء قد ربطوا فی اعناقهم فمنها ما یبلغ نصف الساقین و منها ما یبلغ الکعبین فیجمعه بیده کراهیة ان تری عورته.

Мҳинаҳи саҳобаи бӯи бикр буд дар бемории марг ӯро шарбатӣ овараданд аз обу асал чун дар он нигараст гиристан азим биравӣ афтод , чунонк ӯро ғашӣ расед , чун бо худ омад пурседанд ки ин гиристану зорӣ аз чаҳ буд ? гуфт он вақт ки Мустафо ( с ) аз дунё мерафт дар хонадон ӯ чандон асал набӯд ки дар мудовоат ӯ бакор шудӣу марои кор танг расед ва наздикаст ки бҳзрт ӯ расм ва дар кадхудои ман асаласт ман бори хиҷлати ин мухолифат чун кашами баъд аз онкии худ дидаам ки Мустафо ( с ) дар он беморӣ касеро маҳҷӯр мекард ва аз бар худ меронад ва ман касеро нмидидм ва гуфтам ё расӯли аллоҳи кро дафъ кунӣ ? гуфт : дунё басӯратӣ пеши ман омада ва худро арза мекунад ва аз ман худро ҷавории митлбд ва ман дар ваии нмингрм , ки ҳақи ҷли ҷалола то дунёи офарид дар ӯ нанигараст , мқтоу бғзои лҳо акнӯн ки маҳрӯм бозгашт гуфт ман сабр кунам то ту аз миёни уммати беруни шӯй ва ман бар дилҳои эшон ҳамлаи бабраму ҳамаро бахуд машғӯл кунам ва аз мтобът ту бозгардонам . Акнӯн мнкаҳи бӯи бикрами митрсм ки агар ман аз эшон бошам ки дунёи қабули худ баришон таҳаққуқ кунад , ин гиристану зории ман аз онаст .

مهینه صحابه بو بکر بود در بیماری مرگ او را شربتی آوردند از آب و عسل چون در آن نگرست گریستن عظیم بروی افتاد، چنانک او را غشی رسید، چون با خود آمد پرسیدند که این گریستن و زاری از چه بود؟ گفت آن وقت که مصطفی (ص) از دنیا میرفت در خاندان او چندان عسل نبود که در مداوات او بکار شدی و مرا کار تنگ رسید و نزدیک است که بحضرت او رسم و در کدخدای من عسل است من بار خجلت این مخالفت چون کشم بعد از آنکه خود دیده‌ام که مصطفی (ص) در آن بیماری کسی را مهجور میکرد و از بر خود میراند و من کسی را نمیدیدم و گفتم یا رسول اللَّه کرا دفع کنی؟ گفت: دنیا بصورتی پیش من آمده و خود را عرضه میکند و از من خود را جواری میطلبد و من در وی نمینگرم، که حق جل جلاله تا دنیا آفرید در او ننگرست، مقتا و بغضا لها اکنون که محروم بازگشت گفت من صبر کنم تا تو از میان امّت بیرون شوی و من بر دلهای ایشان حمله ببرم و همه را بخود مشغول کنم و از متابعت تو بازگردانم. اکنون منکه بو بکرم میترسم که اگر من از ایشان باشم که دنیا قبول خود بریشان تحقق کند، این گریستن و زاری من از آنست.

Ва фии алхбри ани алброءи бен ъозби қоли қоли расӯли аллоҳ ( с ) : ман қзии нҳмтаҳи фии алднёи ҳияли байнау байни шаҳватаи фии алохраҳ ва ман мади айнаи илои зинаи алмтрФини кони мҳинои фии малакӯти алсмоўот ва ман сабри алии алФўти алшдиди исканаи аллоҳи алФрдўси ҳайси шоء .

و فی الخبر عن البراء بن عازب قال قال رسول اللَّه (ص): من قضی نهمته فی الدنیا حیل بینه و بین شهوته فی الآخرة و من مد عینه الی زینة المترفین کان مهینا فی ملکوت السماوات و من صبر علی الفوت الشدید اسکنه اللَّه الفردوس حیث شاء.

Пер тариқат гуфт : ҳар ки шуълае аз нур сидқ бирав тофт , сиқл дунё натавон кашиду зинату тнъми дунё натавонад дид ва ҳар ки аз тафриқаи расму одат халос ёфту насими ҳақиқати ифрот бар Фитра ӯ вазид , нози биҳишт натавонад кашид .

پیر طریقت گفت: هر که شعله‌ای از نور صدق برو تافت، ثقل دنیا نتوان کشید و زینت و تنعم دنیا نتواند دید و هر که از تفرقه رسم و عادت خلاص یافت و نسیم حقیقت افراط بر فطرة او وزید، ناز بهشت نتواند کشید.

Бӯи сулаймон дороне гуфт , худоиро дӯстонеанд ки ҷамолу Наими биҳишти эшонро сайд накунад ва аз худои бозндорди днёءи хасис кӣ тавонад ки эшонро сайд кунад ва аз худо боз дорад .

بو سلیمان دارانی گفت، خدای را دوستانی‌اند که جمال و نعیم بهشت ایشان را صید نکند و از خدا بازندارد دنیاء خسیس کی تواند که ایشان را صید کند و از خدا باز دارد.

Фосбри комаи сабри أўлўои алъзми ман алрсли расӯли худо ( с ) . Аз пас таънҳо ва носазоҳо ки аз кофарон мешунид ва ранҷҳо ки аз эшон мекашид зҷри гашт ва аз сари он зҷрти бадал худ мехост ки эшонро уқубатӣ раседӣу азобии чшидндӣ . Раби Алъоламин ин оят фиристод ки : Фосбру лои тстъҷл сабр кун ё Муҳамад бар азӣу таъни мушрикону мштоби бъзобу уқубати эшон . Иқтидо кун ба бародарони хеши пайғомбарони гузашта , эшон ки бар ранҷҳо ва макрӯҳҳои қавми хеш сабр карданд , чун донистанд ки он ҳамаи ҳукми мост бар он ?шкевӣ ва зҷрт нанамуданд . Ту ҳамон кун ё Муҳамад ки эшон карданд , Фбҳдоҳми ақтдаҳ наме доне ки номӣ аз номҳои ман сабураст . Сабур ӯст ки бъқўбти нштобди имҳлу лои иҳмл муҳлат диҳад , аммо мӯҳмал фурӯ нагузорад .

فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ رسول خدا (ص). از پس طعنها و ناسزاها که از کافران می‌شنید و رنجها که از ایشان میکشید ضجر گشت و از سر آن ضجرت بدل خود میخواست که ایشان را عقوبتی رسیدی و عذابی چشیدندی. رب العالمین این آیت فرستاد که: فاصبر و لا تستعجل صبر کن یا محمد بر اذی و طعن مشرکان و مشتاب بعذاب و عقوبت ایشان. اقتدا کن به برادران خویش پیغامبران گذشته، ایشان که بر رنجها و مکروههای قوم خویش صبر کردند، چون دانستند که آن همه حکم ماست بر آن شکوی و ضجرت ننمودند. تو همان کن یا محمد که ایشان کردند، فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ نمی‌دانی که نامی از نامهای من صبور است. صبور اوست که بعقوبت نشتابد یمهل و لا یهمل مهلت دهد، اما مهمل فرو نگذارد.

Бандаи муъмин чун эътиқод кард ки ҳақи ҷли ҷалола сабураст бояд ки сабри Мӯътасиму мутамассик худ созад то имони ваии биафзояд . Мустафо гуфт : алсбри нисфи алоямону алиқин , алоямони калла .

بنده مؤمن چون اعتقاد کرد که حق جل جلاله صبور است باید که صبر معتصم و متمسک خود سازد تا ایمان وی بیفزاید. مصطفی گفت: الصبر نصف الایمان و الیقین، الایمان کله.

Сабри як нима имонасту яқини ҳамаи имон . Мақоми сабри мақом обидонасту мақоми яқини мақоми орифон . Мустафо ( с ) ибни аббосро гуфт : ани асттъти ани тъмли ллаҳи фии алрзоу алиқини ФоФълу алои ФФии алсбри алии мо ткраҳи хайри касӣр .

صبر یک نیمه ایمانست و یقین همه ایمان. مقام صبر مقام عابدان است و مقام یقین مقام عارفان. مصطفی (ص) ابن عباس را گفت: ان استطعت ان تعمل للَّه فی الرضا و الیقین فافعل و الا ففی الصبر علی ما تکره خیر کثیر.

Аввал ӯро бар яқин хонд ки мақом маинасту ҳамагӣ имонаст . Пас гуфт агар тоқати надорӣу бад-ӣн мақом нарисӣ қадам бар мақоми собирон собит дорад ки дар сабри хайр ҳоء фаровонаст . إнмои иўФии алсобрўни أҷрҳми бғири ҳисоб .

اول او را بر یقین خواند که مقام مهین است و همگی ایمان است. پس گفت اگر طاقت نداری و بدین مقام نرسی قدم بر مقام صابران ثابت دارد که در صبر خیر هاء فراوانست. إِنَّما یُوَفَّی الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَیْرِ حِسابٍ.

Бузургиро пурседанд ки маънӣ сабр чист ? гуфт тҷръи алблўии ман ғайри даъвии заҳри бало чашедан ва он гуҳ аз даъвии дам дар кашӣдан . Алсбри асрори алмҳнаҳу изҳори алмнаҳу сабри ниҳони доштан меҳнатасту ошкоро кардани неъмат .

بزرگی را پرسیدند که معنی صبر چیست؟ گفت تجرع البلوی من غیر دعوی زهر بلا چشیدن و آن گه از دعوی دم در کشیدن. الصبر اسرار المحنة و اظهار المنة و صبر نهان داشتن محنت است و آشکارا کردن نعمت.

Пер тариқат гуфт : илоҳии дӯстони ту сарон ва сарҳангонанд беганҷу хост тавонгаронанд баном даравишонанд ва тавонгарон ҷаҳон худ эшонанд . Дардҳо доранду гуфтани он бе забонанд .

پیر طریقت گفت: الهی دوستان تو سران و سرهنگان‌اند بی‌گنج و خواست توانگران‌اند بنام درویشان‌اند و توانگران جهان خود ایشانند. دردها دارند و گفتن آن بی‌زبانند.