Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими бисмии аллоҳи ойин забонасту чароғи ҷону сноءи ҷовдон . Бисмии аллоҳи калид гӯшҳоасту ойинаи чашмҳоу ёдгори дилҳо . Бисмии аллоҳи маҷлисҳо муаттар кунад , ҷонҳо мунаввар кунад , забонҳо мънбр кунад , гуноҳҳо мкФр кунад .

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ بسم اللَّه آیین زبان است و چراغ جان و ثناء جاودان. بسم اللَّه کلید گوشها است و آئینه چشمها و یادگار دلها. بسم اللَّه مجلسها معطّر کند، جانها منوّر کند، زبانها معنبر کند، گناهها مکفّر کند.

Дилҳо орифон аз шавқи ин ном бар оташаст . Вақтҳо дӯстон дар самоъи ин ном хушаст . Синаҳо даравишон аз меҳру муҳаббати ин ном мунаққашаст . Бемории дӯстонро ҷузи аллоҳ табиб нест , дармондагону зорндгонро ҷузи аллоҳ мҷиб нест .

دلها عارفان از شوق این نام بر آتش است. وقتها دوستان در سماع این نام خوش است. سینه‌ها درویشان از مهر و محبت این نام منقش است. بیماری دوستان را جز اللَّه طبیب نیست، درماندگان و زارندگان را جز اللَّه مجیب نیست.

Мؤмнонро дар ҳамаи аҳволи ҷуз ӯ ёр ва ҳабиб нест . ?вили онро ки аз лиззати самоъи ном ӯ вайро насиб нест .

مؤمنانرا در همه احوال جز او یار و حبیب نیست. ویل آن را که از لذت سماع نام او وی را نصیب نیست.

Номи худовандӣ ки аз пораи гули дилии бнгошту мари он дилро бмртбт аз ҳар ду кун бар гузошту анвори ҷамолу ҷалол худ бирав гумошт ва онро дар кнФи лутфи худ нигаҳ дошт ва дар қабзаи сифати худ бдошт , эй ҳиммат ӯ то шарафоти сродқот ҳазрат барафрошт ва аз назари худ берун нагузошт . Ва фии алхбри ани аллоҳи лои инзри илои сўркму лои аҳсобкму локини инзри илои қлўбкм .

نام خداوندی که از پاره گل دلی بنگاشت و مر آن دل را بمرتبت از هر دو کون بر گذاشت و انوار جمال و جلال خود برو گماشت و آن را در کنف لطف خود نگه داشت و در قبضه صفت خود بداشت، همای همت او تا شرفات سرادقات حضرت برافراشت و از نظر خود بیرون نگذاشت. و فی الخبر ان اللَّه لا ینظر الی صورکم و لا احسابکم و لکن ینظر الی قلوبکم.

Қавла :у алтўр , ақсми аллоҳи ъзу ҷли болтўри алзии кулами алайҳи Мӯсои лонаи маҳали қадами алоҳбоби вақти самоъи улхитоб . Раби алъзаҳи қисм ёд мекунад бқдми гоҳи Мӯсо , он вақт ки дар самоъи каломи ҳақ буд ва дар манзил :у қрбноаҳи нҷёи шароби шавқ аз ҷоми меҳр нӯш карда ва дар ишқи ҳазрати масту махмури он шароб гашта ва аз сари мастӣ ва бе худии наъра أрнӣ зада то ӯро гуфтанд ки ё Мӯсо агар мехоҳӣ ки дар майдони мшоҳдти насими қурби азал аз ҷаноби ҷабарут бар ҷони ту дамад , Фохлъ наалейк , чунонк ду то наълин аз пой бурун кунанд , ду олам аз дили худ берун кун . Аз ду гетии безори шӯу дӯстро яктои шӯ .

قوله: وَ الطُّورِ، اقسم اللَّه عز و جل بالطور الذی کلّم علیه موسی لانه محل قدم الاحباب وقت سماع الخطاب. رب العزه قسم یاد میکند بقدم گاه موسی، آن وقت که در سماع کلام حق بود و در منزل: وَ قَرَّبْناهُ نَجِیًّا شراب شوق از جام مهر نوش کرده و در عشق حضرت مست و مخمور آن شراب گشته و از سر مستی و بی‌خودی نعره أَرِنِی زده تا او را گفتند که یا موسی اگر میخواهی که در میدان مشاهدت نسیم قرب ازل از جناب جبروت بر جان تو دمد، فَاخْلَعْ نَعْلَیْکَ، چنانک دو تا نعلین از پای برون کنند، دو عالم از دل خود بیرون کن. از دو گیتی بیزار شو و دوست را یکتا شو.

Дар хабараст ки ҳамаи зарроти мавҷӯдоту сифоти муталошӣот дар вақти саҳар ки дар талаби дарди дайн аз аўтони хеш ҳиҷрат кунанд , баъд аз авҷи алии қасди таҳт алсрӣ кунанд , тоӣФаҳ аз тхўми замини бад-ӣни гулшани баланд бар хироманд ва бо як дигари ин Нидо мекунанд ки : ҳилли мари бки зокир , ҳеҷ зокирии бтўи бргзшт ? ҳеҷ ҷӯянда дар роҳ дайн омад ?

در خبر است که همه ذرات موجودات و صفات متلاشیات در وقت سحر که در طلب درد دین از اوطان خویش هجرت کنند، بعد از اوج علی قصد تحت الثری کنند، طائفه از تخوم زمین بدین گلشن بلند بر خرامند و با یک دیگر این ندا می‌کنند که: هل مرّ بک ذاکر، هیچ ذاکری بتو برگذشت؟ هیچ جوینده در راه دین آمد؟

Ҳеҷ дрдздаҳ баталаб ӯ бархест .

هیچ دردزده بطلب او برخاست.

Оре ҳар ки дар орзӯии аён буд пайвастаи дӯстро нишон прессон буд .

آری هر که در آرزوی عیان بود پیوسته دوست را نشان پرسان بود.

Ва алтўри азизи маконеу шарифи мақомӣ ки ҳақи ҷли ҷалола бо Мӯсо бар он мақом муноҷот карду Мӯсоро аҳли хитоб ва каромот карду раби алъзаҳ қисм бидон мақом ёд кард киу алтўр .

وَ الطُّورِ عزیز مکانی و شریف مقامی که حق جل جلاله با موسی بر آن مقام مناجات کرد و موسی را اهل خطاب و کرامات کرد و رب العزة قسم بدان مقام یاد کرد که وَ الطُّورِ.

Домғонӣ гуфт лмои тамаккуни Мӯсои ман злки алмқому самъи алкломи ман алмалики алъломи қоли Мӯсои блсони алдлоли алии бисоти алўсол ё зои алкрму алоФзолу алҷмолу алҷлол , арнии анзри аликҳо анои зои байни идик , Фоҷобаҳи алҷлили субҳонаи лнтароне алои бдлоӣлӣу бурҳонӣу шавоҳидӣ ва беоне . Фонки лои таҳаммули нури ҷалолӣу султонӣу локини анзри илои алҷблтарӣ қудратӣу бурҳонии Флмои таҷаллии рабаи ллҷбли сори арбъи қатъ , кзлки қалби Мӯсои сори алии арбъи қатъ : қитъаи сиқтати фии баҳри алҳибаҳу қитъаи сиқтати фии равзаи алҳҷаҳу қитъаи фии водии алқдр ,у қитъаи фии нисёни равияи алмнаҳи сами соҳи блсони алҳёءи таббати алик .

دامغانی گفت لمّا تمکّن موسی من ذلک المقام و سمع الکلام من الملک العلّام قال موسی بلسان الدلال علی بساط الوصال یا ذا الکرم و الافضال و الجمال و الجلال، ارنی انظر الیک ها انا ذا بین یدیک، فاجابه الجلیل سبحانه لن ترانی الا بدلائلی و برهانی و شواهدی و بیانی. فانک لا تحمل نور جلالی و سلطانی و لکن انظر الی الجبل تری قدرتی و برهانی فلما تجلی ربه للجبل صار اربع قطع، کذلک قلب موسی صار علی اربع قطع: قطعة سقطت فی بحر الهیبة و قطعة سقطت فی روضة الحجة و قطعة فی وادی القدر، و قطعة فی نسیان رویة المنة ثم صاح بلسان الحیاء تبت الیک.

Ҷаъфари хулдӣ ҳикоят кунад ки шоҳи тариқати ҷунайди қудси аллоҳи рӯҳа бо ҷамоатии фуқарои қасди зиёрати тавр сино кард чун бдомн кӯҳ расед ҳотифӣ аз он гӯша овоз дод ки асъд ё ҷунайди ?фони ҳозои алмкони мақоми алонбёءу алмрслину мақоми алоўлёءу алосФёء бар хиром эй ҷунайди барин мақоми пайғамбарону қадамгоҳи садиқону дӯстони гуфто бар сари кӯҳи шудему ҷунайд чун қадамгоҳ Мӯсо дид бшўрид ва дар ваҷд омад , дарвешии ин байт бар гуфт :

جعفر خلدی حکایت کند که شاه طریقت جنید قدّس اللَّه روحه با جماعتی فقرا قصد زیارت طور سینا کرد چون بدامن کوه رسید هاتفی از آن گوشه آواز داد که اصعد یا جنید فانّ هذا المکان مقام الانبیاء و المرسلین و مقام الاولیاء و الاصفیاء بر خرام ای جنید برین مقام پیغمبران و قدمگاه صدّیقان و دوستان گفتا بر سر کوه شدیم و جنید چون قدمگاه موسی دید بشورید و در وجد آمد، درویشی این بیت بر گفت:

Ҷамоати ҳамаи бмўоФқт дар тўоҷд омаданд . Ҳар якеро шурӣу сӯзӣ ва аз ҳар гӯшаи овозӣу ниёзӣ ва дар ҳар дилии дардӣу гудозӣ . Яке аз ҳасрат ва ниёз менолад , яке аз роз ва ноз мегиряд . Ин чунонаст ки пер тариқат гуфт : илоҳӣ дар сар гиристанӣ дорам дароз , надонам ки аз ҳасрат гарем ё аз ноз .

جماعت همه بموافقت در تواجد آمدند. هر یکی را شوری و سوزی و از هر گوشه آوازی و نیازی و در هر دلی دردی و گدازی. یکی از حسرت و نیاز می‌نالد، یکی از راز و ناز می‌گرید. این چنانست که پیر طریقت گفت: الهی در سر گریستنی دارم دراز، ندانم که از حسرت گریم یا از ناز.

Гиристан аз ҳасрати баҳра ятемаст ва гиристани шамъи баҳраи ноз , аз ноз гиристан чун буд он қиссаи исти дароз .

گریستن از حسرت بهره یتیم است و گریستن شمع بهره ناز، از ناز گریستن چون بود آن قصه‌ایست دراز.

Роҳибии онҷо дар ғорӣ нишаста чун эшонро бидон сифат дид , савганди брнҳид ки ё ИМАи Муҳамади биллоҳи алайкуми клмўнӣ . Бъоқбт ки ҷамоатро сукӯн даромад ҷунайдро хабар карданд аз ҳоли он роҳиб . Бархесту пеш вай рафт . Роҳиб гуфт ин рақси шумо ва ин вақту ваҷди шумо ҳамаи уммати рост бар умум , ё қавмиро бар хусӯс , ҷунайд гуфт қавмии рост бар хусӯс , гуфт ин қавмро сифат ва сират чист , гуфт қавмӣ ки дунёу уқбо дар бодияи вақти эшон ду майласт , биҳишту дӯзах бар роҳи дарди эшон ду манзил , ва ҳар чаҳ дуни ҳақи бнздики эшон ботил .

راهبی آنجا در غاری نشسته چون ایشان را بدان صفت دید، سوگند برنهید که یا امة محمد باللّه علیکم کلّمونی. بعاقبت که جماعت را سکون درآمد جنید را خبر کردند از حال آن راهب. برخاست و پیش وی رفت. راهب گفت این رقص شما و این وقت و وجد شما همه امت راست بر عموم، یا قومی را بر خصوص، جنید گفت قومی راست بر خصوص، گفت این قوم را صفت و سیرت چیست، گفت قومی که دنیا و عقبی در بادیه وقت ایشان دو میل است، بهشت و دوزخ بر راه درد ایشان دو منزل، و هر چه دون حق بنزدیک ایشان باطل.

Бурузи назора , саноеъ кунанду шаб дар мушоҳида сонеъ бошанд .

بروز نظاره، صنایع کنند و شب در مشاهده صانع باشند.

Бехайлу ҳашами подшоҳоннд , беганҷу хостаи тўонгроннд . Дардҳо доранд дар дили вази гуфтани он безабонанд забони ҷони ҳолашони бнът аФтқор мегуяд : илоҳии вақтро бадарад менозему зёдтиро месозем , бомед онкӣ чун дарин дарди бгдозим , дарду роҳат ҳар ду барандозем .

بی‌خیل و حشم پادشاهانند، بی‌گنج و خواسته توانگرانند. دردها دارند در دل وز گفتن آن بی‌زبان‌اند زبان جان حالشان بنعت افتقار می‌گوید: الهی وقت را بدرد می‌نازیم و زیادتی را می‌سازیم، بامید آنکه چون درین درد بگدازیم، درد و راحت هر دو براندازیم.

Роҳиб гуфт эй шайх ростаст май гӯйӣ ва ман дар Инҷили исои ҳам чунин хондаам ки хавоси уммати Муҳамади қавмии хирқа доронанд , басӯрат даравишону бадал тавонгаронанд . Дар ватани худ ғариб ва аз халқ бар каронанд . Аз дунёи блқмаҳу хирқаи розӣ ва аз таъаллуқи озодагон ва осӯдагонанд . Ва анои ашҳади ани лои илоҳи алои аллоҳи вҳдаҳи лои шарики ?лау ани мҳмдои абдау расӯлау анкми авлиёъи аллоҳу асФёӣаҳу ани динкми дайн алҳақу ани асўоткми ман сФоءи асроркм .

راهب گفت ای شیخ راست است می‌گویی و من در انجیل عیسی هم چنین خوانده‌ام که خواص امّت محمد قومی خرقه‌داران‌اند، بصورت درویشان و بدل توانگران‌اند. در وطن خود غریب و از خلق بر کران‌اند. از دنیا بلقمه و خرقه راضی و از تعلق آزادگان و آسودگان‌اند. و انا اشهد ان لا اله الا اللَّه وحده لا شریک له و انّ محمدا عبده و رسوله و انّکم اولیاء اللَّه و اصفیائه و انّ دینکم دین الحق و انّ اصواتکم من صفاء اسرارکم.

Қавла :у китоби мстўри блсони алошораҳи мо кутуби алӣ нафса ҷли ҷалолаи ани сабқати раҳматии ғазабӣ . Бзбони ишорат бар завқи аҳли ҳақиқат , китоби мстўри он набиштааст ки дар аҳди азал бар худ набшат ки сабқати раҳматии ғазабӣ . Ҳазор ҷони азизи Фдоءи он вақти дили навози бод ки моро бе мо хилват гоҳ дод ва дар алтоф бениҳоят бар мо кушоду бъноити азалӣу лутфи собиқи лам излӣ мефармуд : сабқати раҳматии ғазабӣ .

قوله: وَ کِتابٍ مَسْطُورٍ بلسان الاشارة ما کتب علی نفسه جل جلاله ان سبقت رحمتی غضبی. بزبان اشارت بر ذوق اهل حقیقت، کتاب مسطور آن نبشته است که در عهد ازل بر خود نبشت که سبقت رحمتی غضبی. هزار جان عزیز فداء آن وقت دل‌نواز باد که ما را بی ما خلوت گاه داد و در الطاف بی‌نهایت بر ما گشاد و بعنایت ازلی و لطف سابق لم یزلی می‌فرمود: سبقت رحمتی غضبی.

эй ҷавонмард шукр кун мари он худоиро ки турои пеш аз саволу муъориза , он дод ки агар бтў боз гузоштӣ ва ту ҳазорон сол андеша кардӣ бтҳкм бар сар он нараседӣ , дъоку анати ғофил , ълмку анати ҷоҳили хлқку лами так шиӣои мзкўро , сқоки бкأси барраи фии маҷлиси сираи шробои тҳўро . Ин ҳамаи осори сабқат раҳматаст ки мефармоед ҷли ҷалолаи сабқати раҳматии ғазабӣ .

ای جوانمرد شکر کن مر آن خدای را که ترا پیش از سؤال و معارضه، آن داد که اگر بتو باز گذاشتی و تو هزاران سال اندیشه کردی بتحکّم بر سر آن نرسیدی، دعاک و انت غافل، علّمک و انت جاهل خلقک و لم تک شیئا مذکورا، سقاک بکأس برّه فی مجلس سرّه شرابا طهورا. این همه آثار سبقت رحمت است که می‌فرماید جل جلاله سبقت رحمتی غضبی.

Пер тариқат гуфт илоҳии бъноити азалии тухми ҳудои киштӣ , брсолти анбёء об додӣ , бмъўнту тавфиқи рўёнидӣ , баназари лутфи прўронидӣ . Акнӯн сазад ки боди адл на вазоне ,у сумуми қаҳр на ҷаҳонӣу куштаи анояти азалиро бръоити абадӣ мадад кунӣ .

پیر طریقت گفت الهی بعنایت ازلی تخم هدی کشتی، برسالت انبیاء آب دادی، بمعونت و توفیق رویانیدی، بنظر لطف پرورانیدی. اکنون سزد که باد عدل نه وزانی، و سموم قهر نه جهانی و کشته عنایت ازلی را برعایت ابدی مدد کنی.

Ва албити алмъмўри ишораи илои қулӯби алъорФини алмъмўраҳи болмърФаҳу алмҳбаҳ .

وَ الْبَیْتِ الْمَعْمُورِ اشارة الی قلوب العارفین المعمورة بالمعرفة و المحبة.

Байти маъмур ишоратаст бадалҳо орифон ки бмърФту муҳаббати аллоҳ ободонаст , баназар ӯ зинда ,у блтФ ӯ шодонаст .

بیت معمور اشارت است بدلها عارفان که بمعرفت و محبت اللَّه آبادان است، بنظر او زنده، و بلطف او شادان است.

Пер тариқат гуфт се чизаст ки саодати банда дар онаст ва рӯй убудийяти равшан бонаст : иштиғоли забони бзкри ҳақ . Астғроқи дили бмҳри ҳақ . Ва амтлоءи сар аз назари ҳақ . Нахуст аз ҳақ назар ояду дил бмҳр биорояду забон бар зикр дорад .

پیر طریقت گفت سه چیز است که سعادت بنده در آن است و روی عبودیت‌ روشن بآن است: اشتغال زبان بذکر حق. استغراق دل بمهر حق. و امتلاء سرّ از نظر حق. نخست از حق نظر آید و دل بمهر بیاراید و زبان بر ذکر دارد.

Пер тариқат гуфт илоҳии зикри ту маро дайнасту меҳри ту маро ойинасту назари ту айн алиқинаст . Пасин суханам инаст , лтиФои доне ки чунинаст . Он азизӣ гуфта : забонӣ ки бзкр ӯ машғӯл буд , дилӣ ки бмҳр ӯ маъмур буд , ҷое ки баназар ӯ масрур буд , аз рӯй ҳақиқати он байти алмъмўр буд . Ин ҳолро се нишонасту камоли убудийят дар онаст : амали фаровон ва аз халқи ниҳон ,у дил бо вақти вирди пайвастаи шитобон .

پیر طریقت گفت الهی ذکر تو مرا دین است و مهر تو مرا آئین است و نظر تو عین الیقین است. پسین سخنم اینست، لطیفا دانی که چنین است. آن عزیزی گفته: زبانی که بذکر او مشغول بود، دلی که بمهر او معمور بود، جایی که بنظر او مسرور بود، از روی حقیقت آن بیت المعمور بود. این حال را سه نشان است و کمال عبودیّت در آن است: عمل فراوان و از خلق نهان، و دل با وقت ورد پیوسته شتابان.

Явми идъўни إлии нори ҷаҳаннами дуои ин ояти мӯҷиб хавфаст .

یَوْمَ یُدَعُّونَ إِلی‌ نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا این آیت موجب خوف است.

إн аламтқин фии ҷиноту Наим , Фокҳини бмои отоҳми рбҳми мӯҷиб раҷоаст .

إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ نَعِیمٍ، فاکِهِینَ بِما آتاهُمْ رَبُّهُمْ موجب رجا است.

Раби Алъоламин фарои пай якдигар дошт то бандаи пайвастаи миёни хавфу рҷоءи равон буд . Ин хавфу раҷо ҷуфт якдигаранд , чун бо якдигар суҳбат кунанд аз миёнаи ҷамоли ҳқоӣқи имон рӯй намояд . Ҳар равишӣ ки аз ин ду маънии холӣ буд , ё амн ҳосил ояд ё қнўт ва ҳар ду сифат куффораст , зеро ки амн аз оҷизон буду эътиқоди аҷз дар аллоҳ куфрасту қнўт аз лӣимон буду эътиқоди луам дар аллоҳ ширкатаст . Ва низ на ҳамаи хавф аз уқубат бояд ва на ҳамаи рҷоءу интизори раҳмату турои ин бмсолӣ маълум гардад : чароғӣ ки дар вай равған набошад равшанои надиҳад , чун равған бошад ва оташ набошад зиёи надиҳад , чун равған ва оташ бошад то билета набошад ки ҳастӣ худ фидо кунад тамом набӯд .

رب العالمین فرا پی یکدیگر داشت تا بنده پیوسته میان خوف و رجاء روان بود. این خوف و رجا جفت یکدیگراند، چون با یکدیگر صحبت کنند از میانه جمال حقائق ایمان روی نماید. هر روشی که از این دو معنی خالی بود، یا امن حاصل آید یا قنوط و هر دو صفت کفار است، زیرا که امن از عاجزان بود و اعتقاد عجز در اللَّه کفر است و قنوط از لئیمان بود و اعتقاد لوم در اللَّه شرکت است. و نیز نه همه خوف از عقوبت باید و نه همه رجاء و انتظار رحمت و ترا این بمثالی معلوم گردد: چراغی که در وی روغن نباشد روشنایی ندهد، چون روغن باشد و آتش نباشد ضیاء ندهد، چون روغن و آتش باشد تا بلیته نباشد که هستی خود فدا کند تمام نبود.

Пас хавф бар мисол оташасту раҷо бар мисоли равғану имон бар мисоли билета ,у дил бар шакли чароғи дон . Агар ҳама хавф бошад чун чароғӣ буд ки дар вай равған нест . Вари ҳамаи раҷо буд , чун чароғӣаст ки дар вай равғанаст ва оташ нест .

پس خوف بر مثال آتش است و رجا بر مثال روغن و ایمان بر مثال بلیته، و دل بر شکل چراغ‌دان. اگر همه خوف باشد چون چراغی بود که در وی روغن نیست. ور همه رجا بود، چون چراغی است که در وی روغن است و آتش نیست.

Чун хавфу раҷои муҷтамаъи гашт , чароғӣ ҳосил омад ки дар ваии ҳам равғанаст ки мадад бқоءаст , ҳам оташ ки мода зиёаст , он гуҳи имон аз миён ҳар ду мадад мегирад , аз яке ббқо ва аз яке бзёу муъмини ббдрқаҳи зиё роҳ мераваду ббдрқаҳи бақо қадам мезанад . Ва аллоҳ вале алтўФиқ .

چون خوف و رجا مجتمع گشت، چراغی حاصل آمد که در وی هم روغن است که‌ مدد بقاء است، هم آتش که ماده ضیاء است، آن گه ایمان از میان هر دو مدد میگیرد، از یکی ببقا و از یکی بضیا و مؤمن ببدرقه ضیاء راه می‌رود و ببدرقه بقا قدم می‌زند. و اللَّه ولیّ التوفیق.