Қавлаи таъолӣ : ё أиҳои аллазӣнаи омнўои إзои қили лаками тФсҳўои фии алмҷолси ФоФсҳўои иФсҳи аллоҳи лакам . Баъзе муфассирон гуфтаанд : ФоФсҳўои иФсҳи аллоҳи лаками фии алқбўр . Агар мехоҳӣ ки фардо чун дар хокат ниҳанд гӯр бар ту фарох буд ,у арӯси вори туро дар хоб кунанд , имрӯзи ҷой бар мусулмонони фарохи дору ранҷи хеш аз эшон боздор . эй мискини хабари надорӣ ки гўрхонаҳ зулматасту кон ваҳшатасту макони ваҳдату манзили ғурбат . Лашгаргоҳи ҳашароту мавзеи ҳсрот , якеро ҳуфра дӯзахаст , якеро равзаи биҳишт . Чароғи имон онҷо афрӯзанду сиёҳии шаби куфри онҷо ошкоро кунанд ! дар зери паҳлуи онҷо ё мҳоди тоъат буд , ё ҳски маъсият дар зери сар ёу содаи раҳмат буд , ё хишти лаънат . Соил ё мубашширу бшир буд , ё мункиру накир . Ҷавоб ё аз нафас санам диҳанд , ё аз талқини самад . Чун ҷавоб дод аз ду берун набошад ё бар тахти бахти хобаш чун хоби арӯс буд , ё бахташи нигуну толеъаши мнкўсу манҳус буд .
قوله تعالی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا قِیلَ لَکُمْ تَفَسَّحُوا فِی الْمَجالِسِ فَافْسَحُوا یَفْسَحِ اللَّهُ لَکُمْ. بعضی مفسّران گفتهاند: فَافْسَحُوا یَفْسَحِ اللَّهُ لَکُمْ فی القبور. اگر میخواهی که فردا چون در خاکت نهند گور بر تو فراخ بود، و عروسوار ترا در خواب کنند، امروز جای بر مسلمانان فراخدار و رنج خویش از ایشان بازدار. ای مسکین خبر نداری که گورخانه ظلمت است و کان وحشت است و مکان وحدت و منزل غربت. لشگرگاه حشرات و موضع حسرات، یکی را حفره دوزخ است، یکی را روضه بهشت. چراغ ایمان آنجا افروزند و سیاهی شب کفر آنجا آشکارا کنند! در زیر پهلو آنجا یا مهاد طاعت بود، یا حسک معصیت در زیر سر یا و ساده رحمت بود، یا خشت لعنت. سائل یا مبشّر و بشیر بود، یا منکر و نکیر. جواب یا از نفس صنم دهند، یا از تلقین صمد. چون جواب داد از دو بیرون نباشد یا بر تخت بخت خوابش چون خواب عروس بود، یا بختش نگون و طالعش منکوس و منحوس بود.
Язиди бен мзъўр гуяд : аўзоъиро бихоб дидам , гуфтам : марои хабари даҳ аз он амал ки беҳтарин аъмоласт то бидон тақарруб кунам . Гуфт : ҳеҷ дараҷаи баландтар аз дараҷа уламо надидам , ва аз он гузаштаи дараҷаи андўҳгнон . Ин хоб мувофиқ онаст ки раб Алъоламин гуфт :у аллазӣнаи أўтўои алълми дараҷоти уламои дайну Фқҳоءи исломро дараҷот баланд доданд , ҳам дар дунё ва ҳам дар уқбо . Дар дунёи бмртбаҳу шарафу виросату хилофати Мустафо ( с ) ки мегуяд : « алълмоءи варасаи алонбёء » , « фазли Алъолами алии соири анноси кФзлии алии адноҳм » .
یزید بن مذعور گوید: اوزاعی را بخواب دیدم، گفتم: مرا خبر ده از آن عمل که بهترین اعمال است تا بدان تقرّب کنم. گفت: هیچ درجه بلندتر از درجه علماء ندیدم، و از آن گذشته درجه اندوهگنان. این خواب موافق آنست که ربّ العالمین گفت: وَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ علماء دین و فقهاء اسلام را درجات بلند دادند، هم در دنیا و هم در عقبی. در دنیا بمرتبه و شرف و وراثت و خلافت مصطفی (ص) که میگوید: «العلماء ورثة الانبیاء»، «فضل العالم علی سائر الناس کفضلی علی ادناهم».
Чандон ки дараҷаи Мустафо ( с ) дар олами набувват бар дараҷоти халқ фазл дорад , дараҷаи олам дар олами вилоят бар дараҷаи дигарон фазл дорад . Аммо ин шарафу манзалати олимиро бошад ки дар боғи синаи вай ҳамеша ъбҳри меҳри ҳақ буд , насрини шавқу райҳони инсу гули маваддати равед . Дили ваии маъдани анвори ҳақиқату хазинаи асрори рубубият буд . Ҷони ваии каъбаи васлу қиблаи қабулу ҳарами ҳурмат буд . Сари вай аз ҳақоиқу дақоиқи муҳаббати огоҳ буд . Ваҷди вуҷӯду кашфи шуҳудаши ҳамроҳ буд . Олам чун барин сифат буд , дараҷоти вай дар уқбои бартар аз дараҷоти дунё буд . Қоли аллоҳи таъолӣ : «у ллохраҳи أкбри дараҷоту أкбри тФзило » чунон ки дар дунёи бмнозли тоъоту ибодоту ҳақоиқи мукошифоту мўослот аз оммаи халқи бргзшт , фардо ӯро аз манозили биҳиштён бар гузаронанд то дар алӣин андалеби боғи ъндит буд , бози рози аҳадят буд , товуси бӯстони қудс буд , дил дар қабзаи иззату ҷон дар кнФи мшоҳдт « фии мақъад сидқ ъанд млики муқтадир » . Ва фии алхбри ан алнабӣ : « ани аҳли алҷнаҳи литроءўни аҳли алӣин комаи трўни алкўкби алдрии фии уфуқи алсмоءу ани абои бикру умри лмнҳму анъмо » .
چندان که درجه مصطفی (ص) در عالم نبوّت بر درجات خلق فضل دارد، درجه عالم در عالم ولایت بر درجه دیگران فضل دارد. اما این شرف و منزلت عالمی را باشد که در باغ سینه وی همیشه عبهر مهر حق بود، نسرین شوق و ریحان انس و گل مودّت روید. دل وی معدن انوار حقیقت و خزینه اسرار ربوبیت بود. جان وی کعبه وصل و قبله قبول و حرم حرمت بود. سرّ وی از حقایق و دقایق محبت آگاه بود. وجد وجود و کشف شهودش همراه بود. عالم چون برین صفت بود، درجات وی در عقبی برتر از درجات دنیا بود. قال اللَّه تعالی: «وَ لَلْآخِرَةُ أَکْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَکْبَرُ تَفْضِیلًا» چنان که در دنیا بمنازل طاعات و عبادات و حقایق مکاشفات و مواصلات از عامّه خلق برگذشت، فردا او را از منازل بهشتیان بر گذرانند تا در علّیین عندلیب باغ عندیّت بود، باز راز احدیّت بود، طاووس بوستان قدس بود، دل در قبضه عزّت و جان در کنف مشاهدت «فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ». و فی الخبر عن النبی: «انّ اهل الجنة لیتراءون اهل علّیین کما ترون الکوکب الدرّی فی افق السماء و انّ ابا بکر و عمر لمنهم و انعما».
ё أиҳои аллазӣнаи омнўои إзои ноҷитм алрасул Фқдмўои байни ядии нҷўокми садақаи амири алмؤмнини алӣ ( ъ ) гуфт . Дар баъзе ривоёт , ки : чун ин оят фурӯ омад , як динор бсдқаҳ додам ва даҳ савол аз расӯл худо кардам . Гуфтам : ё расӯли аллоҳи Киеви адъўи аллоҳ , худоиро ҷли ҷалола чун хонам ва чигуна пурситам ? гуфт : « болсдқу алўФоء . »
یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا ناجَیْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیْ نَجْواکُمْ صَدَقَةً امیر المؤمنین علی (ع) گفت. در بعضی روایات، که: چون این آیت فرو آمد، یک دینار بصدقه دادم و ده سؤال از رسول خدا کردم. گفتم: یا رسول اللَّه کیف ادعو اللَّه، خدای را جلّ جلاله چون خوانم و چگونه پرستم؟ گفت: «بالصدق و الوفاء.»
Аҳдӣ ки рӯз « балӣ » бо ваии рафтаи бўФои он бози ое ва дар гуфтору кирдори худ сидқи биҷои оре . Ончии намоеи дорӣу ончӣ гӯйӣ кунӣ ва аз онҷо ки овоз диҳӣ бошӣ . Гуфтам : « мо асأли аллоҳ » ?
عهدی که روز «بلی» با وی رفته بوفای آن باز آیی و در گفتار و کردار خود صدق بجای آری. آنچه نمایی داری و آنچه گویی کنی و از آنجا که آواز دهی باشی. گفتم: «ما اسأل اللَّه»؟
Аз худо чаҳ хоҳам ? гуфт : « ассаломаи фии алднёу алохраҳ »
از خدا چه خواهم؟ گفت: «السلامة فی الدنیا و الآخرة»
Дар дунёу охирати саломати дил аз офоти башарияту офияти тан аз анвоъи билет . Гуфтам : « мо аснъи лнҷотӣ » ?
در دنیا و آخرت سلامت دل از آفات بشریّت و عافیت تن از انواع بلیّت. گفتم: «ما اصنع لنجاتی»؟
Чаканам то дар анҷумани растохез аз рустагон бошам ? эмин аз фазаъоти қиёмату расидаи бдрҷоти ҷинат ? гуфт : « кули ҳлоло ва қул сдқо »
چکنم تا در انجمن رستاخیز از رستگان باشم؟ ایمن از فزعات قیامت و رسیده بدرجات جنت؟ گفت: «کل حلالا و قل صدقا»
Ончии хурии ҳалоли хуру ончии гӯйии сидқи гӯй . Ҳаромро бахуди роҳи мада , ки ҳароми бади саранҷом буд . Аз дурӯғ бипарҳез ки ҳар ки дурӯғ гуяд дар ду ҷаҳони бади ном буд . Гуфтам : « мо олҳила » ?
آنچه خوری حلال خور و آنچه گویی صدق گوی. حرام را بخود راه مده، که حرام بد سرانجام بود. از دروغ بپرهیز که هر که دروغ گوید در دو جهان بد نام بود. گفتم: «ما الحیلة»؟
Ҳиялат чаҳ кунам то он буд ки ман хоҳам ? гуфт : « тарки олҳилаи ҳила , ҳиялат бигзору бдонкаҳи ҳамаи он буд ки аллоҳ хоҳаду ҳиялату тадбири бандаи ҳаргиз бо тақдири аллоҳи брнёид . Гуфтам : « мо алӣ » ?
حیلت چه کنم تا آن بود که من خواهم؟ گفت: «ترک الحیلة حیلة، حیلت بگذار و بدانکه همه آن بود که اللَّه خواهد و حیلت و تدبیر بنده هرگز با تقدیر اللَّه برنیاید. گفتم: «ما علیّ»؟
Бар ман чист аз аҳком то бгзорм ? ва аз ӯҳдаи он берун оем ? гуфт : « амри аллоҳу расӯла »
بر من چیست از احکام تا بگزارم؟ و از عهده آن بیرون آیم؟ گفت: «امر اللَّه و رسوله»
Баҳр чаҳ аллоҳ фармуд аз воҷиботу мафрузот ва ҳар чаҳ расӯл гуфт аз мснўноту мндўбот . Гуфтам : « мо алроҳаҳ » ?
بهر چه اللَّه فرمود از واجبات و مفروضات و هر چه رسول گفت از مسنونات و مندوبات. گفتم: «ما الراحة»؟
Осоиш ва роҳат чист ? қол : « алҷнаҳ » .
آسایش و راحت چیست؟ قال: «الجنة».
Гуфт : роҳат онаст ки дар биҳишт бо неъмати фурӯди ое ва аз дӯзах бо уқубати эмини шӯй . Гуфтам : « мо алсрўр » ? қол « алрؤиаҳ » ! гуфтам : шодӣ чист ва он комшодӣ кӣ ? гуфт : шодии он шодӣ ки шаби фироқ басар ояду субҳи висол аз матлаъ иқбол барояду бандаи шоҳиди ҷамоли зў алҷлол бинад . Гуфтам : « мо алҳақ » ? қол : « алислом » !
گفت: راحت آنست که در بهشت با نعمت فرود آیی و از دوزخ با عقوبت ایمن شوی. گفتم: «ما السرور»؟ قال «الرؤیة»! گفتم: شادی چیست و آن کامشادی کی؟ گفت: شادی آن شادی که شب فراق بسر آید و صبح وصال از مطلع اقبال برآید و بنده شاهد جمال ذو الجلال بیند. گفتم: «ما الحق»؟ قال: «الاسلام»!
Гуфтам : он ҳақ ки ботилро дар он роҳ нест чист ? гуфт : дайни ислом . Гуфтам : « мо алФсод » ? қол : « алкФр » !
گفتم: آن حق که باطل را در آن راه نیست چیست؟ گفت: دین اسلام. گفتم: «ما الفساد»؟ قال: «الکفر»!
Он фасоду табоҳӣ ки аз ростӣу покӣ давр аст чист ? гуфт : куфр варзидану ҳақи бпўшидн . Гуфтам : « мо алўФоء » вафо чисту мард вафодор кист ? қол : « шҳодаҳи ани лои илоҳи алои аллоҳ » гуфт : калимаи шаҳодати гуфтан ва бар имону тавҳиду ихлоси мустақӣм бӯдан .
آن فساد و تباهی که از راستی و پاکی دور است چیست؟ گفت: کفر ورزیدن و حق بپوشیدن. گفتم: «ما الوفاء» وفا چیست و مرد وفادار کیست؟ قال: «شهادة ان لا اله الا اللَّه» گفت: کلمه شهادت گفتن و بر ایمان و توحید و اخلاص مستقیم بودن.