Қавлии таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим . Овардаанд ки устоди бӯи алӣ маҷлис медошт , мақарӣ оғоз кард ки бисмии аллоҳ . Устод гуфт : эй боءи бисмии аллоҳ ҳар чанд бар азал омадӣ блоءи абади гаштӣ . Блоӣӣ ки онро поён нау дардӣ ки онро дармон на , он гуҳ гуфт : эй ёри боРоми даҳ то қиссаи дарди худ бтў бурдорам . Бар даргоҳи ту мизорм ва дар умеди бимомез май нозам , илоҳии вопзирм то вотўи пардозами як назар дар ман нигар то ду гетӣ боб андозам . Ин боءи бисмии аллоҳи даргоҳи иззат қуръонаст , қуръон ки хилоиқро бор дод аз даргоҳи боءи бисми аллоҳ дод . Нигар то бҳрмти фаро рӯй . Ва ҷузи бъини таъзими бннгрӣ ки агар шарарӣ аз сиёсати ҷалол бо бҳкми қаҳр бар лами икни сами кон муставле гардад , брдобрди ҳазимат аз ҳафт осмону замини бхизд ва ҳар чаҳ самт ҳдсон дорад бктм адам шавад ва агар аз зиёу Фсҳти сада бо як барқи бсФти ҷамол бар олами куну фасод дар зуҳӯр ояд , ҳамаи зулматҳо нур гардад , ҳамаи куфрҳо тавҳид гардад , ҳамаи зуннорҳо камари ишқ дайн гардад :
قولی تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ. آوردهاند که استاد بو علی مجلس میداشت، مقری آغاز کرد که بِسْمِ اللَّهِ. استاد گفت: ای باء بسم اللَّه هر چند برّ ازل آمدی بلاء ابد گشتی. بلائی که آن را پایان نه و دردی که آن را درمان نه، آن گه گفت: ای یار بارم ده تا قصه درد خود بتو بردارم. بر درگاه تو میزارم و در امید بیم آمیز مینازم، الهی واپذیرم تا واتو پردازم یک نظر در من نگر تا دو گیتی بآب اندازم. این باء بِسْمِ اللَّهِ درگاه عزّت قرآن است، قرآن که خلایق را بار داد از درگاه باء بِسْمِ اللَّهِ داد. نگر تا بحرمت فرا روی. و جز بعین تعظیم بننگری که اگر شرری از سیاست جلال با بحکم قهر بر لم یکن ثمّ کان مستولی گردد، بردابرد هزیمت از هفت آسمان و زمین بخیزد و هر چه سمت حدثان دارد بکتم عدم شود و اگر از ضیاء و فسحت سدّة با یک برق بصفت جمال بر عالم کون و فساد در ظهور آید، همه ظلمتها نور گردد، همه کفرها توحید گردد، همه زنّارها کمر عشق دین گردد:
Як рӯзаи ҷамоли хеш агар бинмое
یک روزه جمال خویش اگر بنمایی
Пар нур шавад змоаҳ бар то моҳӣ .
پر نور شود زماه بر تا ماهی.
Сбҳи ллаҳи мо фии алсмоўот ва мо фии алأрзу ҳўи алъзизи алҳкими ман أроди أни исФўи ?лаи тасбеҳаи ФлисФи ани осор нафса қалба , ва ман ?ераади ани исФўи ?лаи фии алҷнаҳи айшаи ФлисФи ани аўзори алҳўии дайна . Оламёни ду гуруҳанд : гуруҳеи ҳаёти эшон блтФу фазли ҳақу осоиши эшон бтсбиҳу зикри ҳақ . Ва гуруҳеи ҳаёти эшон нишонаи адли ҳақ . Ва осоиши эшон бҳзи нафас . Онон ки аҳли лутф ва фазланд , дилӣ доранд софӣу ҳимматии олӣу синае холӣ , дар ӯ ёдгори илоҳӣ . Забонашон бо шаҳодат додау дил бо маърифати пардохтау ҷон бо муҳаббати омехтау сар дар аллоҳи гурехта ва аз сифоти худ безор гашта . Гуфтанд : ҳар чаҳ сифат худӣаст ҳамаи бндост , ва ҳар чаҳ бндости ҳама рангаст , ва ҳар чаҳ рангаст дар роҳи мардон нангаст :
سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ من أراد أن یصفو له تسبیحه فلیصف عن آثار نفسه قلبه، و من اراد ان یصفو له فی الجنّة عیشه فلیصف عن اوضار الهوی دینه. عالمیان دو گروهاند: گروهی حیات ایشان بلطف و فضل حقّ و آسایش ایشان بتسبیح و ذکر حق. و گروهی حیات ایشان نشانه عدل حق. و آسایش ایشان بحظّ نفس. آنان که اهل لطف و فضلاند، دلی دارند صافی و همّتی عالی و سینهای خالی، در او یادگار الهی. زبانشان با شهادت داده و دل با معرفت پرداخته و جان با محبت آمیخته و سر در اللَّه گریخته و از صفات خود بیزار گشته. گفتند: هر چه صفت خودی است همه بنداست، و هر چه بنداست همه رنگ است، و هر چه رنگ است در راه مردان ننگ است:
Он кас ки ҳазор олам аз ранги нигошт
آن کس که هزار عالم از رنگ نگاشت
Ранги ман ва ту куҷои хирад , Эй нодошт ? !
رنگ من و تو کجا خرد، ای ناداشت؟!
Тасбеҳу зикри ин гуруҳ аз маъдан пок барояду бхдоўнд пок расад пазируфтау писандидаи аллоҳ буд . Комаи қоли аллоҳи таъолӣ : إлиаҳи исъди алкулами алтибу алъамали алсолҳи ирФъаҳ аммо эшон ки нишонаи адл ҳақ бошанду ҳаёти эшон бҳзи нафас буд , синаи эшон олӯдаи шаҳват буду дили эшон маъдани фитна буду ботини эшон хилофи зоҳир буд , номи эшон дар ҷаридаи мунофиқон буд , феъли эшон хилофи қавл буд , чунон ки раб Алъоламин гуфт : лами тқўлўни мо лои тФълўн ? бар қавли эшон ки бар мунофиқон ҳамл кунанд раб Алъоламин гуфт : кибр мқто ъанд аллоҳи أни тқўлўои мо лои тФълўни сахт зиштасту нобакор ва душман дошта аллоҳи гуфторӣ ки кирдори мувофиқ он наёяду ваъзӣ ки воъиз дар амал аз он бенасиб буд :
تسبیح و ذکر این گروه از معدن پاک برآید و بخداوند پاک رسد پذیرفته و پسندیده اللَّه بود. کما قال اللَّه تعالی: إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ یَرْفَعُهُ امّا ایشان که نشانه عدل حق باشند و حیات ایشان بحظّ نفس بود، سینه ایشان آلوده شهوت بود و دل ایشان معدن فتنه بود و باطن ایشان خلاف ظاهر بود، نام ایشان در جریده منافقان بود، فعل ایشان خلاف قول بود، چنان که ربّ العالمین گفت: لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ؟ بر قول ایشان که بر منافقان حمل کنند ربّ العالمین گفت: کَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ سخت زشت است و نابکار و دشمن داشته اللَّه گفتاری که کردار موافق آن نیاید و وعظی که واعظ در عمل از آن بی نصیب بود:
Лои танаи ани халқу тأтӣ мисла
لا تنه عن خلق و تأتی مثله
Ори алейк азои феълати азим
عار علیک اذا فعلت عظیم
Ва аўҳии аллоҳи илои исо ( ъ ) ё бен Марями ъзи нФски ?фони атъзти Фъзи анносу алои Фостҳии манӣ .
و اوحی اللَّه الی عیسی (ع) یا بن مریم عظ نفسک فان اتّعظت فعظ الناس و الّا فاستحی منّی.
إни аллоҳи иҳби аллазӣнаи иқотлўни фии сиблатаи сафои мадҳ қавмӣаст ки дар аълоъи калима ҳақ кӯшанд ва аз баҳри эъзози дайни ислому ҳифзи байзаи ҷамоату зб аз ҳарими шаръи муқаддас бо аъдоءи дайн ҷиҳод кунанд , ҳамонаст ки дар оят дигар гуфт : ҳилли أдлкми алии туҷҷораи тнҷикми ман азоби أлим . Тؤмнўни биллоҳу расӯлау тҷоҳдўни фии сиблати аллоҳи бأмўолкму أнФскм . Тиҷорат сӯдманд имонасту ҷиҳод бо аъдоءи дайн . Ва аъдоءи дайн ки ҷиҳоди эшон машрӯъаст ду қисманд : яке зоҳир , яке ботин . Эшон ки зоҳиранд ду қавманд : қавмӣ куффоранд ки бар миллати гбркӣу бути парастӣу ҷуҳудӣу тарсоеу амсоли эшон ,у қавмии аҳл бидъатанд , ҳафтод ва ду фурқат . Чунон ки дар хабараст , душманони ботин ҳамчунин ду синфанд : яке лашгари шаётин ки бкиду васвоси дасти макри эшон кушода , дигари ҳўоءи нафас ки бадастамоне дар либоси ғурури худро бар ту ҷилва мекунад ва дар ҳалоки ту микўшд , чунон ки раб алъзаҳ гуфт :у атбъи ҳавоаи Фтрдии он кофари харобии ҳсн ислом хоҳад , он мбтдъи вайронии ҳисор суннат ҷӯяд , он шайтон дар ташвиши вилоят дилат кӯшад , он ҳавои нафаси зеру зибрии дайн ту хоҳад . Ҳақи ҷли ҷалолаи туро бар ҳар яке аз ин душманон силаҳӣ дода то ӯро бидон қаҳр мекунӣ . Қаттол бо кофарони бшмшир сиёсатаст . Бо мбтдъони бтиғи бурҳон ва ҳуҷҷатаст . Бо шайтони бмдоўмти зикри ҳақу таҳқиқ клмтаст . Бо ҳавои нафаси бтири муҷоҳидау синон риёзатаст ва инаст беҳинаи аъмоли банда ,у гузидаи тоъоти раванда , чунон ки раб алъзаҳ гуфт : злкми хайри лаками إни кантами тълмўн ҳар крои тавфиқи рафиқ буду саодати мусоид дар таҳсили аъмолу тсФити аҳвол дуруст ояд то аз хазинаи раҳмати халъат мағфират ёбад ва дар маҷомеъи инси шароб қудс бинад , чунонк раб Алъоламин гуфт :у мсокни тайибаи фии ҷиноти адани злки алФўзи алъзим .
إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا مدح قومی است که در اعلاء کلمه حق کوشند و از بهر اعزاز دین اسلام و حفظ بیضه جماعت و ذبّ از حریم شرع مقدّس با اعداء دین جهاد کنند، همانست که در آیت دیگر گفت: هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلی تِجارَةٍ تُنْجِیکُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِیمٍ. تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوالِکُمْ وَ أَنْفُسِکُمْ. تجارت سودمند ایمانست و جهاد با اعداء دین. و اعداء دین که جهاد ایشان مشروع است دو قسم اند: یکی ظاهر، یکی باطن. ایشان که ظاهراند دو قوماند: قومی کفّاراند که بر ملّت گبرکی و بت پرستی و جهودی و ترسایی و امثال ایشان، و قومی اهل بدعت اند، هفتاد و دو فرقت. چنان که در خبر است، دشمنان باطن همچنین دو صنف اند: یکی لشگر شیاطین که بکید و وسواس دست مکر ایشان گشاده، دیگر هواء نفس که بدست امانی در لباس غرور خود را بر تو جلوه میکند و در هلاک تو میکوشد، چنان که ربّ العزّة گفت: وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَتَرْدی آن کافر خرابی حصن اسلام خواهد، آن مبتدع ویرانی حصار سنّت جوید، آن شیطان در تشویش ولایت دلت کوشد، آن هوای نفس زیر و زبری دین تو خواهد. حقّ جلّ جلاله ترا بر هر یکی از این دشمنان سلاحی داده تا او را بدان قهر میکنی. قتال با کافران بشمشیر سیاست است. با مبتدعان بتیغ برهان و حجّت است. با شیطان بمداومت ذکر حق و تحقیق کلمت است. با هوای نفس بتیر مجاهده و سنان ریاضت است و اینست بهینه اعمال بنده، و گزیده طاعات رونده، چنان که ربّ العزّة گفت: ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ هر کرا توفیق رفیق بود و سعادت مساعد در تحصیل اعمال و تصفیت احوال درست آید تا از خزینه رحمت خلعت مغفرت یابد و در مجامع انس شراب قدس بیند، چنانک ربّ العالمین گفت: وَ مَساکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ.