Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим « бисмии аллоҳ » калимаи самоъҳо нзҳаҳи қулӯби алФқроء , бҳҷаҳи асрори алзъФоء , роҳаҳи арвоҳи алоўлёء , қувваи қулӯби алонбёء , селоаи судӯри алосФёء , қурраи ъиўни аҳли алблоء . Номи худовандӣ ки ашбоҳи толибони сӯхтаи ҷалол ӯ , арвоҳи қосидони афрӯхтаи ҷамол ӯ , анфоси азизон баста навол ӯ , ҳавоси муқаррабони саргаштаи иқбол ӯ , асрори орифони ташнаи висол ӯ , абсори муҳибони хастаи даллол ӯ . Басои рӯйҳо ки бирав кард ноёфт ӯ , басои дилҳо ки дарави дарди нохост ӯ :
قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ «بسم اللَّه» کلمة سماعها نزهة قلوب الفقراء، بهجة اسرار الضّعفاء، راحة ارواح الاولیاء، قوّة قلوب الانبیاء، سلوة صدور الاصفیاء، قرّة عیون اهل البلاء. نام خداوندی که اشباح طالبان سوخته جلال او، ارواح قاصدان افروخته جمال او، انفاس عزیزان بسته نوال او، حواسّ مقرّبان سرگشته اقبال او، اسرار عارفان تشنه وصال او، ابصار محبّان خسته دلال او. بسا رویها که برو کرد نایافت او، بسا دلها که درو درد ناخواست او:
Бои навоҳии аларзи абғии всолкм
بایّ نواحی الارض ابغی وصالکم
Ва антми мулӯки мо лнҳўкми қасд
و انتم ملوک ما لنحوکم قصد
Бисёр хилоиқанд ҷӯёни раҳат
بسیار خلایقند جویان رهت
Кушта шудаи олимии бҳўли сипаҳат
کشته شده عالمی بهول سپهت
То бар ма чаҳордаҳ наҳодӣ каллаат
تا بر مه چهارده نهادی کلهت
Байнами каллаи мулӯк дар хоки раҳат
بینم کله ملوک در خاک رهت
ё أиҳои алмзмл эй пайғамбари мутаҳҳар , эй Сайиди атҳар , эй расӯли Акбар , эй муқтадои башар , эй бурҷи ҷалолатро моҳи анвар , эй дарҷи рисолатро дар азҳар , эй бар сари сиёдати афсар , эй бар афсари саодати гавҳар , эй унвони номаи ҷалолати номи ту , эй тарози ҷомаи рисолати аҳкоми ту , сармояи дайни каломи ту , перояи шариъати эъломи ту , эй нозими қаллодаи набувват , эй ношири эъломи рисолат , эй муаййиди арқони ҳидоят , эй кошифи асрори вилоят , эй возеъи минҳоҷи шариъат , эй рофеъи миъроҷи ҳақиқат .
یا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ ای پیغمبر مطهّر، ای سیّد اطهر، ای رسول اکبر، ای مقتدای بشر، ای برج جلالت را ماه انور، ای درج رسالت را درّ اظهر، ای بر سر سیادت افسر، ای بر افسر سعادت گوهر، ای عنوان نامه جلالت نام تو، ای طراز جامه رسالت احکام تو، سرمایه دین کلام تو، پیرایه شریعت اعلام تو، ای ناظم قلاده نبوّت، ای ناشر اعلام رسالت، ای مؤیّد ارکان هدایت، ای کاشف اسرار ولایت، ای واضع منهاج شریعت، ای رافع معراج حقیقت.
Қуми аллили хези намоз шаб кун , лухтӣ аз шаб бедор бош шафоати умматро ,у лухтӣ хоб кун осоиши нафасро . ё Сайид агар ҳамаи шаб дар хоб бошӣ умматати зойеъ монанди , вари ҳамаи шаб бедор бошӣ ранҷаи шӯй , ва ман ранҷ ту нахоҳам . Чун бедор бошӣ бсбби бедории ту баъзе осӣонро биёмурзам тасдиқи шафоатро . Чун хоб кунӣ бҳрмти хоби ту боқӣ биёмурзам таҳқиқи раҳматро . эй Сайиди ту халъати қурбати мо ки ёфтӣ дар шаб ёфтӣ , ҳам дар шаби хизмати мо биҷои ор то чунон ки халъат дар шаб ёфта бошӣ шукри халъати бхдмти ҳам дар шаб гзордаҳ бошӣ .
قُمِ اللَّیْلَ خیز نماز شب کن، لختی از شب بیدار باش شفاعت امّت را، و لختی خواب کن آسایش نفس را. یا سیّد اگر همه شب در خواب باشی امّتت ضایع مانند، ور همه شب بیدار باشی رنجه شوی، و من رنج تو نخواهم. چون بیدار باشی بسبب بیداری تو بعضی عاصیان را بیامرزم تصدیق شفاعت را. چون خواب کنی بحرمت خواب تو باقی بیامرزم تحقیق رحمت را. ای سیّد تو خلعت قربت ما که یافتی در شب یافتی، هم در شب خدمت ما بجای آر تا چنان که خلعت در شب یافته باشی شکر خلعت بخدمت هم در شب گزارده باشی.
эй ҷавонмарди бандаро ҳеҷ каромат чунон набӯд ки дар шаби торӣ аз бистар гарм бархезад мутаворӣ , бар даргоҳи борӣ , бо тазаррӯъу зорӣ , дар муноҷот шаваду қиссаи дарди худ бадв бардорад , гуяд бзбони ниёз дар ҳазрати роз : илоҳии боРоми даҳ то қиссаи дарди худ бтў бурдорам , бар даргоҳи ту май зорам ва дар умеди бимомез май нозам . Илоҳии Фопзирм то вои ту пардозам , як назар дар ман нигар то ду гетӣ боб андозам . Азизи ман дар шаби бедор ва ҳушёр бош ки шаби бӯстон дӯстонасту баҳори орифон , шаби марғзор муҳибонасту нури содиқон , шаби сарвар муштоқонасту роҳати арвоҳи мутӣъон .
ای جوانمرد بنده را هیچ کرامت چنان نبود که در شب تاری از بستر گرم برخیزد متواری، بر درگاه باری، با تضرّع و زاری، در مناجات شود و قصّه درد خود بدو بردارد، گوید بزبان نیاز در حضرت راز: الهی بارم ده تا قصّه درد خود بتو بردارم، بر درگاه تو میزارم و در امید بیم آمیز مینازم. الهی فاپذیرم تا وا تو پردازم، یک نظر در من نگر تا دو گیتی بآب اندازم. عزیز من در شب بیدار و هشیار باش که شب بوستان دوستان است و بهار عارفان، شب مرغزار محبّان است و نور صادقان، شب سرور مشتاقان است و راحت ارواح مطیعان.
Қавла :у ртли алқуръони тртило ё Муҳамади бшби қуръони бтртиб ва тартил хон ва дар намози бшби қроءт баланд хон то дӯстони мо дар маёдини қудси болҳони инс дар лиззати самоъи каломи мо ва дар роҳати пайғоми мо ҷонҳои хеш мепарваранду асрори хеши муаттару мрўҳи мигрдоннд . ё Муҳамад бо дӯстон мо бигӯӣ : чун хоҳед ки бо мо роз кунед рӯй бқблаҳ шаръ ореду қадам ва дар ҳазрат намоз наед . Алмслии иноҷии раба . Намози роз гуфтанаст ва дар умед кӯфтан , намоз сабаб наҷотаст ва бо дӯсти муноҷот , намози ниҳоят муҷоҳидатасту бдоити мшоҳдт . Намози хештанро аз дасти нафас рубуданаст ,у ҷаҳди бандагии намӯдану дӯстро сутудан . Бнмози дӯст аз душман пайдо гардаду ошно аз бегона ҷудо шавад байни алкФру алъбди тарки алслоаҳ . Мисли муъмин ки намоз кунад чун дарахт гуласт , маърифат дар вай чун буиу намоз бар вай чун гул ҳар касе тавонад ки гул аз дарахт боз кунад ва баргаш барканд аммо натавонад ки бӯяш кам кунаду насимаши бабрад . Ҳамчунин шайтон тавонад ки дар намози зоҳир васваса кунад то чизе аз вай бирабоед , аммо натавонад ки маърифат аз ботини бабрад .
قوله: وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا یا محمد بشب قرآن بترتیب و ترتیل خوان و در نماز بشب قراءت بلند خوان تا دوستان ما در میادین قدس بالحان انس در لذّت سماع کلام ما و در راحت پیغام ما جانهای خویش میپرورند و اسرار خویش معطّر و مروّح میگردانند. یا محمد با دوستان ما بگوی: چون خواهید که با ما راز کنید روی بقبله شرع آرید و قدم و در حضرت نماز نهید. المصلّی یناجی ربّه. نماز راز گفتن است و در امید کوفتن، نماز سبب نجاتست و با دوست مناجات، نماز نهایت مجاهدت است و بدایت مشاهدت. نماز خویشتن را از دست نفس ربودن است، و جهد بندگی نمودن و دوست را ستودن. بنماز دوست از دشمن پیدا گردد و آشنا از بیگانه جدا شود بین الکفر و العبد ترک الصّلاة. مثل مؤمن که نماز کند چون درخت گل است، معرفت در وی چون بوی و نماز بر وی چون گل هر کسی تواند که گل از درخت باز کند و برگش برکند اما نتواند که بویش کم کند و نسیمش ببرد. همچنین شیطان تواند که در نماز ظاهر وسوسه کند تا چیزی از وی برباید، امّا نتواند که معرفت از باطن ببرد.
Ва азкри исми рбку тбтли إлиаҳи тбтилои тбтл мақомӣаст аз мақомоти рўндгон , эшон ки дар манозилоту мукошифот хеш бидон расиданд ки биҳишт бо ҳамаи ашҷору анҳор дар ҷамоли хаёл эшон наёяд , дӯзах бо ҳамаи ағлолу анкол аз наҳифи эҳтироқи синаҳои эшон билразад , афъии ҳирси дунёи ҳаргизи дандонӣ бар рӯзгори айши эшон натавонади ниҳод .
وَ اذْکُرِ اسْمَ رَبِّکَ وَ تَبَتَّلْ إِلَیْهِ تَبْتِیلًا تبتّل مقامی است از مقامات روندگان، ایشان که در منازلات و مکاشفات خویش بدان رسیدند که بهشت با همه اشجار و انهار در جمال خیال ایشان نیاید، دوزخ با همه اغلال و انکال از نهیب احتراق سینههای ایشان بلرزد، افعی حرص دنیا هرگز دندانی بر روزگار عیش ایشان نتواند نهاد.
Хорӣ аз бешаи ҳасаду кибри бдомни эшон боз нагирад . Гардӣ аз биёбони нафаси аммора бар гӯшаи рдоءи ислом эшон нанишинад . Дӯдӣ аз ҳоўиаҳ ҳаво бидида эшон нарасад ва бичишам ибрат бхлқ нигаранд . Бзбони шафқат сухан гӯйанд , бадали раҳмат улфат гиранд . Мулкӣ сифатанду гадои сӯрат . Салотин роҳанд дар либоси масокин рўндгонанду масофат дар миён на , парандагонанду иллати пару бол на , мисатонанд аз шароби ишқ , зиндагонанд бҳёҳи қурб :
خاری از بیشه حسد و کبر بدامن ایشان باز نگیرد. گردی از بیابان نفس امّاره بر گوشه رداء اسلام ایشان ننشیند. دودی از هاویه هوا بدیده ایشان نرسد و بچشم عبرت بخلق نگرند. بزبان شفقت سخن گویند، بدل رحمت الفت گیرند. ملکی صفتاند و گدا صورت. سلاطین راهند در لباس مساکین روندگاناند و مسافت در میان نه، پرندگاناند و علّت پر و بال نه، مستاناند از شراب عشق، زندگاناند بحیاة قرب:
Қавмӣ ки з ҳар чаҳ дуни мо пок заданд
قومی که ز هر چه دون ما پاک زدند
Оташи зи ғамони дил дар афлок заданд
آتش ز غمان دل در افلاک زدند
Аз ҳар чаҳ буруни мост чун давр шуданд
از هر چه برون ماست چون دور شدند
Бар арши расидаи хайма бар хок заданд .
بر عرش رسیده خیمه بر خاک زدند.
Раби алмшрқу алмғрби лои إлаҳи إлои ҳўи Фотхзаҳи вкило чун майдонӣ ки худои ҷаҳон ва ҷаҳонён ӯст , дорандаи бандагону прўрндаҳ эшон ӯст , кордон ва нигаҳбон ӯст , ӯро вакилу корсози худ дон ки басандатар аз ҳамаи кор созандагон ӯст . Аз такопуии худу шуғли худ яксар беруни ой ва худро яксар бадв сипор , рӯй аз ҳама бигардону такя бар змон ӯ кун ,у дил аз халқ бурдор ва тадбир бигзор , ҳамагии худ дар дасти тақдир ӯ на то роҳи талаб бар ту равшан шавад . ӯ худованд ягонааст , бандаи як ҳиммати як талаб хоҳад , аз мард ҳар ҷое ва ҳар дарии ин ҳадис дуруст ноед : фикан рҷлои раҷулаи фии алсрӣу ҳомаҳи ҳамтаҳи фии алсрё :
رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَکِیلًا چون میدانی که خدای جهان و جهانیان اوست، دارنده بندگان و پرورنده ایشان اوست، کاردان و نگهبان اوست، او را وکیل و کارساز خود دان که بسندهتر از همه کار سازندگان اوست. از تکاپوی خود و شغل خود یکسر بیرون آی و خود را یکسر بدو سپار، روی از همه بگردان و تکیه بر ضمان او کن، و دل از خلق بردار و تدبیر بگذار، همگی خود در دست تقدیر او نه تا راه طلب بر تو روشن شود. او خداوند یگانه است، بنده یک همّت یک طلب خواهد، از مرد هر جایی و هر دری این حدیث درست ناید: فکن رجلا رجله فی الثّری و هامة همّته فی الثّریا:
Марди ягонаро сари ишқ миёна нест
مرد یگانه را سر عشق میانه نیست
Ишқи миёна дар хури мард ягона нест
عشق میانه در خور مرد یگانه نیست
ё ишқ , ё маломат , ё роҳи офият
یا عشق، یا ملامت، یا راه عافیت
Ҷузи ҷони марди тири балоро нишона нест
جز جان مرد تیر بلا را نشانه نیست
Он меҳтари оламу Сайиди валади одам ( с ) дар нигар то чаҳ хитоб бадв расед :у асбри алии мо иқўлўну аҳҷрҳми ҳҷрои ҷмило « ва лақад наилм أнки изиқи сдрки бмои иқўлўн » « Фосбри сброи ҷмило » « Фосбри комаи сабри أўлўои алъзми ман алрсл » «у асбри лҳкми рбки Фإнки бأъинно » . Чанд ҷойгоҳ дар қуръони он меҳтари оламро сабр фармуд , зеро ки трёқи заҳри бало сабраст . Ва нишони аҳли муҳаббату ло сабраст , он сабр дар меҳнати бас корӣ нест ки он худ халқро одатаст , мард мардона онаст ки дар неъмат сабр кунаду қадам бар ҷодаи убудийят нигоҳ дорад ва аз рақами хеш дар неъмати пой бурун наниҳад . Он намруду қоруну фиръавн ваҳомону амсоли эшон ки ғарқаи дарёӣ ҳалок шуданд , ҳамаи натиҷа бесабрӣ буд дар неъмати одамии кФўр ва кнўдаст , дар неъмати қадамаш бар ҷой бинмоанд ва аз ҳади хеши даргузараду ашру бтри пеши орад . Инаст ки раб алъзаҳ гуфт : куллан إни алإнсони литғии أни роаҳи астғнӣ . Лои ҷурм дар дунёи саранҷоми корашони ин буд ки : ва кам أҳлкнои ман қарияи бтрти маишатҳо . . . Алоиаҳ , ва дар уқбои ончии раб Алъоламин гуфт дарин сӯра : إни лдинои أнколоу ҷҳимо . Ва тъомои зои ғуссау ъзобои أлимо .
آن مهتر عالم و سیّد ولد آدم (ص) در نگر تا چه خطاب بدو رسید: وَ اصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِیلًا «وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صَدْرُکَ بِما یَقُولُونَ» «فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِیلًا» «فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ» «وَ اصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ فَإِنَّکَ بِأَعْیُنِنا». چند جایگاه در قرآن آن مهتر عالم را صبر فرمود، زیرا که تریاق زهر بلا صبر است. و نشان اهل محبّت و لا صبر است، آن صبر در محنت بس کاری نیست که آن خود خلق را عادتست، مرد مردانه آنست که در نعمت صبر کند و قدم بر جادّه عبودیّت نگاه دارد و از رقم خویش در نعمت پای برون ننهد. آن نمرود و قارون و فرعون و هامان و امثال ایشان که غرقه دریای هلاک شدند، همه نتیجه بی صبری بود در نعمت آدمی کفور و کنود است، در نعمت قدمش بر جای بنماند و از حدّ خویش درگذرد و اشر و بطر پیش آرد. اینست که ربّ العزّة گفت: کَلَّا إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغی أَنْ رَآهُ اسْتَغْنی. لا جرم در دنیا سرانجام کارشان این بود که: وَ کَمْ أَهْلَکْنا مِنْ قَرْیَةٍ بَطِرَتْ مَعِیشَتَها... الآیة، و در عقبی آنچه ربّ العالمین گفت درین سوره: إِنَّ لَدَیْنا أَنْکالًا وَ جَحِیماً. وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ وَ عَذاباً أَلِیماً.