Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими бисмии аллоҳи калимаи самоъҳо рабиъи алҷмиъи ман алъосӣу алмтиъ ,у алшарифу алўзиъ . Ман асғии илайҳи бсмъи алхзўъи тарки таййиби алҳҷўъ ва ман асғии илайҳи бсмъи алмҳоби тарки лазизи алтъому алшроб .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ بسم اللَّه کلمة سماعها ربیع الجمیع من العاصی و المطیع، و الشّریف و الوضیع. من اصغی الیه بسمع الخضوع ترک طیب الهجوع و من اصغی الیه بسمع المحابّ ترک لذیذ الطّعام و الشّراب.

Маҷнӯн банӣ омири он кори афтодаи Лайлӣ , вақте нақши номи Лайлӣ бар девор дид , шефтаи нақши ном Лайлӣ шуд . Ҳафт шбонрўз дар мушоҳидаи он набишта бинишаст ки ҳеҷ таом ва шароб нахурд . Гуфтанд : эй маҷнӯни ҳафт шбонрўз бетаому шароб чун басар оварадӣ ? гуфт : эй бечора касеро каш бо номи дӯсти хуш буд таому шаробаши куҷо ёд ояд ?

مجنون بنی عامر آن کار افتاده لیلی، وقتی نقش نام لیلی بر دیوار دید، شیفته نقش نام لیلی شد. هفت شبانروز در مشاهده آن نبشته بنشست که هیچ طعام و شراب نخورد. گفتند: ای مجنون هفت شبانروز بی‌طعام و شراب چون بسر آوردی؟ گفت: ای بیچاره کسی را کش با نام دوست خوش بود طعام و شرابش کجا یاد آید؟

Тҷдонии басари Лайлии шҳиҳо .

تجدانی بسرّ لیلی شحیحا.

Ин ҳол махлуқӣаст дар даъвии ишқи махлуқии пас чаҳ гӯйӣ касе ки қиблаи ҷони ваии ҳазрати қудси илоҳӣ буду ғолиби дили ваии меҳри зоти қадим . Агар бо ному зикр ӯ таому шаробаш ёд наёяд чаҳ айб буд ? .

این حال مخلوقی است در دعوی عشق مخلوقی پس چه گویی کسی که قبله جان وی حضرت قدس الهی بود و غالب دل وی مهر ذات قدیم. اگر با نام و ذکر او طعام و شرابش یاد نیاید چه عیب بود؟.

Бӯи бикр шблӣ гуфт : зикри рабии таоми нафасӣ ,у сноءи рабии либоси нафасӣ ,у алҳёءи ман рабии шароби нафасии нафасии Фдоءи қалбӣ , қалбии Фдоءи рӯҳӣ , рӯҳии Фдоءи рабӣ .

بو بکر شبلی گفت: ذکر ربّی طعام نفسی، و ثناء ربّی لباس نفسی، و الحیاء من ربّی شراب نفسی نفسی فداء قلبی، قلبی فداء روحی، روحی فداء ربّی.

Мӯсо кулем ( ъ ) чиҳил шбонрўз бар умеди самоъи каломи ҳақ мунтазир нишаст ки таому шароби бахотир вай нагузашт . Боз чун баталаб Хизр мешуд дар дабиристони илм , як ним рӯз ӯро аз таому шароб шикеб набӯд то гуфт : « отнои ғдоءно » ин ҳоли натиҷа ишқасту ишқи бдоноиӣу зиракӣу фатвои ақл ҳосил нашавад : « ишқ омаданӣ буд , на омухтанӣ » .

موسی کلیم (ع) چهل شبانروز بر امید سماع کلام حقّ منتظر نشست که طعام و شراب بخاطر وی نگذشت. باز چون بطلب خضر می‌شد در دبیرستان علم، یک نیم روز او را از طعام و شراب شکیب نبود تا گفت: «آتِنا غَداءَنا» این حال نتیجه عشق است و عشق بدانایی و زیرکی و فتوی عقل حاصل نشود: «عشق آمدنی بود، نه آموختنی».

Касе ки ин роҳ нарафт , манзили ин роҳ чаҳ донад ? ӯ ки муҳаррами ишқи набӯдаи ҳарами дӯстро чаҳ нишони пурсад ? :

کسی که این راه نرفت، منزل این راه چه داند؟ او که محرم عشق نبوده حرم دوست را چه نشان پرسد؟:

Қавлаи таъолӣ : إзои алшмси кӯрати илои охирҳо . . Мустафо ( с ) гуфт : ҳар ки хоҳад то қиёмати кубро нақдӣ бинаду аҳвол растохез бирав ошкоро гардад , гӯй : إзои алшмси кӯрат бар хон то сиёсату съўбти он рӯз ӯро маълум гардад .

قوله تعالی: إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ الی آخرها.. مصطفی (ص) گفت: هر که خواهد تا قیامت کبری نقدی بیند و احوال رستاخیز برو آشکارا گردد، گوی: إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ بر خوان تا سیاست و صعوبت آن روز او را معلوم گردد.

Чаҳ мояи нишон тавон дод аз ҳавлу съўбти рӯзӣ ки атлолу русуми кунро оташ бениёзӣ дар зананду бдҳраҳи қаҳри сар даҳр бурдоранду олами муҳаддисро ҳбоء мансур кунанду теғи сиёсат бар торак афлок зананд , ғубори ағёр аз домани биФшондаҳу лагоми эъдом дар сари мураккаб вуҷӯд кашида , офтоби мунаввари сиёҳ ва мкўр карда , ситорагони рахшони басони борон аз осмон бирехта , кӯҳҳои бо салобату шиддати фарои равиши омада ва аз бими ҳақи суст ва бевазн гашта , оламён аз ҳавли қиёмати зхоӣру нФоӣси амвол аз даст бидода ва пушт бидон оварда , вуҳушу туюру сбоъи номукаллаф аз сиёсату ҳайбати он рӯзи ҳама биҷон гашта , дарёҳои олами ҳамаи дарҳами кушодау тъзиби душманонро ҳмим ва ғуслин шуда , ҳар касе ва ҳар танӣ бо кирдори хеши ҳам бар ваҳм сар карда , инаст ки раб Алъоламин гуфт :у إзои алнФўси завҷат борӣ бингар эй мискин ки ҳам бирав ҳам сари худро чаҳ сохтаеу кирдорӣ ки қарин ту хоҳад буд ҳам дар гӯр ва ҳам дар қиёмат чаҳ андӯхтае ?у қуръони қадими турои ин андешаи миФрмоиду турои ин панд медиҳад ки :у лтнзри нафаси мо қидмати лғду Мустафо ( с ) гуфта : « алъбди алмؤмни байни мхоФтини умри қади мзии лои идрии мо аллоҳи сонеъи фӣа ,у аҷали қади бқии лои идрии мо аллоҳи қози фӣаи Флитзўди алъбди лнФсаҳи ман нафса ва ман дунёаи лохртаҳ ва ман алшбибаҳ қабл алкбр ва ман алҳёҳ қабл алммот . Фўи аллоҳи мо баъди аламути ман мстътб ва мо баъди алднёи алои алҷнаҳу алнор » .

چه مایه نشان توان داد از هول و صعوبت روزی که اطلال و رسوم کون را آتش بی نیازی در زنند و بدهره قهر سر دهر بردارند و عالم محدث را هباء منثور کنند و تیغ سیاست بر تارک افلاک زنند، غبار اغیار از دامن بیفشانده و لگام اعدام در سر مرکب وجود کشیده، آفتاب منوّر سیاه و مکوّر کرده، ستارگان رخشان بسان باران از آسمان بریخته، کوه‌های با صلابت و شدّت فرا روش آمده و از بیم حقّ سست و بی وزن گشته، عالمیان از هول قیامت ذخائر و نفائس اموال از دست بداده و پشت بدان آورده، وحوش و طیور و سباع نامکلّف از سیاست و هیبت آن روز همه بیجان گشته، دریاهای عالم همه درهم گشاده و تعذیب دشمنان را حمیم و غسلین شده، هر کسی و هر تنی با کردار خویش هم بر وهم سر کرده، اینست که ربّ العالمین گفت: وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ باری بنگر ای مسکین که هم برو هم سر خود را چه ساخته‌ای و کرداری که قرین تو خواهد بود هم در گور و هم در قیامت چه اندوخته‌ای؟ و قرآن قدیم ترا این اندیشه میفرماید و ترا این پند میدهد که: وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ و مصطفی (ص) گفته: «العبد المؤمن بین مخافتین عمر قد مضی لا یدری ما اللَّه صانع فیه، و اجل قد بقی لا یدری ما اللَّه قاض فیه فلیتزوّد العبد لنفسه من نفسه و من دنیاه لآخرته و من الشّبیبة قبل الکبر و من الحیاة قبل الممات. فو اللَّه ما بعد الموت من مستعتب و ما بعد الدّنیا الّا الجنّة و النّار».

Расӯли худо ( с ) чунин мегуяд : ки муъминро ҷой эминӣ нест миёни ду бими дармондау гирифтор шуда : яке умри гузаштау ҷаридаи неку бади ваии набишта , надонад ки бо вай дар он чаҳ хоҳанд кард азуи дргзорнд ва афв кунанд , ё ӯро бон бигиранд ва азоб кунанд ?у дигари умрии ноомада ва корӣ нобӯдау рӯзгории нодида , надонад ки ҳқтъолӣ дар он биравӣ чаҳ қазо карда қзоءи бқоء ё қзоءи фано ? тақдири тоъат , ё тақдири маъсият ? тақдири саодат , ё тақдири шақоват ? бандаи муъминро бойени ду ҳоли ҷой эминӣ нест . Ғофил бӯдану фориғи нишастан раво нест . Бояд ки аз нафаси худ худро озодӣ бар гирад , ва аз дунёи уқборо баҳра Эй сетанд , ва аз рӯзи фироқи рӯзи шуғлро насиб гирад ва дар ҷавонии периро мунтазир бошад ва дар зиндагонии маргро барг кунад ки пас аз марг рӯй оштӣ нест . Бони худоӣ ки ваҳдоният сифат ӯст ки пас аз дунё сарое нест ки онҷо мақом кунанд , алои ҷинат ки неъмати исломи онҷо бар банда тамом кунанд , ё дӯзах ки ӯро асири азоб ва ғром кунанду роҳату лиззат бар вай ҳаром кунанд .

رسول خدا (ص) چنین میگوید: که مؤمن را جای ایمنی نیست میان دو بیم درمانده و گرفتار شده: یکی عمر گذشته و جریده نیک و بد وی نبشته، نداند که با وی در آن چه خواهند کرد ازو درگذارند و عفو کنند، یا او را بآن بگیرند و عذاب کنند؟ و دیگر عمری ناآمده و کاری نابوده و روزگاری نادیده، نداند که حقتعالی در آن بروی چه قضا کرده قضاء بقاء یا قضاء فنا؟ تقدیر طاعت، یا تقدیر معصیت؟ تقدیر سعادت، یا تقدیر شقاوت؟ بنده مؤمن را باین دو حال جای ایمنی نیست. غافل بودن و فارغ نشستن روا نیست. باید که از نفس خود خود را آزادی بر گیرد، و از دنیا عقبی را بهره‌ای ستاند، و از روز فراغ روز شغل را نصیب گیرد و در جوانی پیری را منتظر باشد و در زندگانی مرگ را برگ کند که پس از مرگ روی آشتی نیست. بآن خدای که وحدانیّت صفت اوست که پس از دنیا سرایی نیست که آنجا مقام کنند، الّا جنّت که نعمت اسلام آنجا بر بنده تمام کنند، یا دوزخ که او را اسیر عذاب و غرام کنند و راحت و لذّت بر وی حرام کنند.