Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими инси алмҳбини фии алднёи каломи аллоҳу фии алъқбии саломи аллоҳ . Шодии муъминони дарин ҷаҳон аз самоъи ном ва калом ӯст , ва дар он ҷаҳон аз дидору салом ӯ . Муъмин ӯст ки бзбони ном ӯ мегуяду бҷону дили рзоء ӯ меҷӯяд даст аз ағёр мешаведу насими гул висол мебӯед , дар майдон убудийят мепуеду бзбони ҳоли ин байт мегуяд :

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ انس المحبّین فی الدّنیا کلام اللَّه و فی العقبی سلام اللَّه. شادی مؤمنان درین جهان از سماع نام و کلام اوست، و در آن جهان از دیدار و سلام او. مؤمن اوست که بزبان نام او میگوید و بجان و دل رضاء او میجوید دست از اغیار می‌شوید و نسیم گل وصال می‌بوید، در میدان عبودیّت می‌پوید و بزبان حال این بیت میگوید:

Пери зании порсоро гуфтанд : вақте ки дар муноҷот бошӣ моро бдъои ёди дор . Гуфт : безорам аз он вақт ки маро бо дӯсти розӣ буду ҷуз аз дӯсти маро аз чизе ёд ояд . эй мусулмонони ҳиммат баланд доред ва дар роҳи талаб кам аз занӣ мабошед . Бингаред ки он пери зан дар улувва ҳиммати хеши куҷои расида :

پیر زنی پارسا را گفتند: وقتی که در مناجات باشی ما را بدعا یاد دار. گفت: بیزارم از آن وقت که مرا با دوست رازی بود و جز از دوست مرا از چیزی یاد آید. ای مسلمانان همّت بلند دارید و در راه طلب کم از زنی مباشید. بنگرید که آن پیر زن در علوّ همّت خویش کجا رسیده:

Қавла :у алсмоءу алторқи раби Алъоламин дар қуръони фаровони қисм ёд мекунад .

قوله: وَ السَّماءِ وَ الطَّارِقِ ربّ العالمین در قرآن فراوان قسم یاد میکند.

Баъзе бзоти қадими хеш , чунонк : « қул إӣу рабӣ » «у раби алсмоءу алأрз » , баъзе бсФоти Карими хеш чунонк : «у алқуръони алмҷид » «у алқуръони зии аззикр » , баъзе бмФъўлоту маснӯъоти хеш чунонк : «у алмрслот » «у алнозъот » «у алъодёт » «у алзорёт » «у алсмоءи зоти албрўҷ »у алсмоءу алторқу амсола . Муъмини муваҳҳиди аллоҳро ҷли ҷалола бесавганд бовар дорад , баҳр чаҳ гуяд тасдиқу таҳқиқи орад , локини бҷлоли ъзи хеши савганд ёд мекунад таъкӣду таъӣдро , таърифу ташрифро то дӯст май шунӯд , бҷон менозад душман май шунӯд , бадали мигдозд .

بعضی بذات قدیم خویش، چنانک: «قُلْ إِی وَ رَبِّی» «و رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ»، بعضی بصفات کریم خویش چنانک: «وَ الْقُرْآنِ الْمَجِیدِ» «وَ الْقُرْآنِ ذِی الذِّکْرِ»، بعضی بمفعولات و مصنوعات خویش چنانک: «وَ الْمُرْسَلاتِ» «وَ النَّازِعاتِ» «وَ الْعادِیاتِ» «وَ الذَّارِیاتِ» «وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ» وَ السَّماءِ وَ الطَّارِقِ و امثاله. مؤمن موحّد اللَّه را جلّ جلاله بی سوگند باور دارد، بهر چه گوید تصدیق و تحقیق آرد، لکن بجلال عزّ خویش سوگند یاد میکند تأکید و تأیید را، تعریف و تشریف را تا دوست می‌شنود، بجان می‌نازد دشمن می‌شنود، بدل میگدازد.

Ва алсмоءу алторқи إни кули нафаси лмои алайҳои ҳофизи ҷавоб қисмаст савганд ёд мекунад ки ҳечкас нест ки бар ӯ гўшўонӣ нест магар ки бар ӯ гўшўонӣ ва нигаҳбонӣ ҳаст , ҳамонаст ки ҷой дигар гуфт : «у إни алайкуми лҳоФзин » бар шумо гўшўононанд Фриштгони дабирон ,у нависандагон бар шумо муваккил кардаанд то гуфтору кирдор шумо менависанд ва он гуҳ бар Мустафо ( с ) арза мекунанд чунон ки дар хабараст .

وَ السَّماءِ وَ الطَّارِقِ إِنْ کُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَیْها حافِظٌ جواب قسم است سوگند یاد میکند که هیچکس نیست که بر او گوشوانی نیست مگر که بر او گوشوانی و نگهبانی هست، همانست که جای دیگر گفت: «وَ إِنَّ عَلَیْکُمْ لَحافِظِینَ» بر شما گوشوانان‌اند فریشتگان دبیران، و نویسندگان بر شما موکّل کرده‌اند تا گفتار و کردار شما می‌نویسند و آن گه بر مصطفی (ص) عرضه میکنند چنان که در خبر است.

Қоли расӯли аллоҳ ( с ) « таъаррузи алии аъмолкми Фмои канти ман ҳасанаи ҳамдати аллоҳи алайҳо ва мо канти ман сиӣаҳи астғФрти аллоҳи лакам » .

قال رسول اللَّه (ص) «تعرض علی اعمالکم فما کانت من حسنة حمدت اللَّه علیها و ما کانت من سیّئة استغفرت اللَّه لکم».

Муъмини муваҳҳиди муътақид чун медонад ки аз ҳақи ҷли ҷалола бар вай гўшўонасту нигаҳбон , бояд ки либоси муроқибат дар пӯшад ,у гӯши боҳўолу ақволу аъмол худ дораду соҳати синаи худ аз лавси ғифлат пок дорад . أи лами иълми бأни аллоҳи ирӣ бар давоми вирд худ созад , إни алайкуми лҳоФзин дар пеши дида худ дорад , « ва мо кнои ани алхлқи ғофилин » нақши нигини яқин худ гирданд .

مؤمن موحّد معتقد چون میداند که از حقّ جلّ جلاله بر وی گوشوان است و نگهبان، باید که لباس مراقبت در پوشد، و گوش باحوال و اقوال و اعمال خود دارد و ساحت سینه خود از لوث غفلت پاک دارد. أَ لَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ یَری‌ بر دوام ورد خود سازد، إِنَّ عَلَیْکُمْ لَحافِظِینَ در پیش دیده خود دارد، «وَ ما کُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِینَ» نقش نگین یقین خود گرداند.

Овардаанд ки дар Маккаи занӣ буд фоҷира ва гуфт : ман тоўси ямониро аз роҳи тоъати баргардонам ва дар маъсияти кашам . Ва тоўси мардии накӯ рӯй буду хуши халқу хуши табъ . Он зан бар тоўс омад ва бо ваии сухан дар гирифт бар сиблати мазоҳ . Тоўс бидонаст ки мақсӯд вай чист . Гуфт : оре сабр кун то бФлон ҷойгаҳ оем . Чун бидон ҷойгаҳи расиданд , тоўс гуфт : агар туро мақсӯдӣаст ӣнҷо тавонад буд . Он зан гуфт : субҳони аллоҳи ин чаҳ ҷои он кораст анҷумани гоҳи халқу маҷмаъи нзоргён .

آورده‌اند که در مکه زنی بود فاجره و گفت: من طاوس یمانی را از راه طاعت برگردانم و در معصیت کشم. و طاوس مردی نکو روی بود و خوش خلق و خوش طبع. آن زن بر طاوس آمد و با وی سخن در گرفت بر سبیل مزاح. طاوس بدانست که مقصود وی چیست. گفت: آری صبر کن تا بفلان جایگه آیم. چون بدان جایگه رسیدند، طاوس گفت: اگر ترا مقصودی است اینجا تواند بود. آن زن گفت: سبحان اللَّه این چه جای آن کار است انجمن گاه خلق و مجمع نظارگیان.

Тоўс гуфт : أи лӣси аллоҳи иронои фии кули макон ? эй зан аз дидори мардуми шарми мидорӣ ва аз дидори аллоҳ ки бмо менигарад , худ шарми надорӣ ? ! « истхФўни ман анносу лои истхФўни ман аллоҳ » ! он сухан дар зан гирифт , камӣн аноят бирав кушоданд тавба кард ва аз ҷумлаи авлиёи гашт .

طاوس گفت: أ لیس اللَّه یرانا فی کلّ مکان؟ ای زن از دیدار مردم شرم میداری و از دیدار اللَّه که بما مینگرد، خود شرم نداری؟! «یستخفون من النّاس و لا یستخفون من اللَّه»! آن سخن در زن گرفت، کمین عنایت برو گشادند توبه کرد و از جمله اولیا گشت.

Қавла : Флинзри алإнсони мами халқ то дар нигарад мардум ки ӯро худ аз чаҳ чиз офарӣдаанд ва аз баҳр чаҳ офарӣдаанд ? халқи аллоҳи вҷҳои ислҳи ллсҷдаҳ , ва айнан тслҳи ллъбраҳу бднои ислҳи ллхдмаҳу қлбои ислҳи ллмърФаҳ ,у сарои ислҳи ллмҳбаҳ : «у азкрўои неъмати аллоҳи алайкум » ҳайси зини алснткми болшҳодаҳу қлўбкми болмърФтаҳу алсъодаҳ . Ва абдонкми болхдмаҳу алъбодаҳ .

قوله: فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ تا در نگرد مردم که او را خود از چه چیز آفریده‌اند و از بهر چه آفریده‌اند؟ خلق اللَّه وجها یصلح للسّجدة، و عینا تصلح للعبرة و بدنا یصلح للخدمة و قلبا یصلح للمعرفة، و سرّا یصلح للمحبّة: «وَ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ» حیث زیّن السنتکم بالشّهادة و قلوبکم بالمعرفته و السّعادة. و ابدانکم بالخدمة و العبادة.

Халқи ман моءи доФқи ихрҷи ман байни алслбу алтроӣби ин мардумро ки офариданд аз обии афканда рехта офариданд . Обӣ ки аз пушти мард берун меояд ва аз устихони синаи зан . Аввали нутфа буд ва бақадрат худ ълқаҳ гардонид , пас бмшити худ мзғаҳи сохт , пас бородаҳи худ изомро падед оварад . Биҷӯад худ ксўаҳи лаҳм дар изом пӯшонед . Чун хост ки бар модару падарат ҷилва кунад , дар садафи раҳми туро басӯрат некӯ биёрост чунон ки нхоси канизакро биорояд , буқати арз , кзлки изинки фии қбрки баъди мо сирки тробои лиўми алързи алии алмрслину алии раби Алъоламин . Қоли аллоҳи таъолӣ : ързўои алии рбки сафо » кӯза ки дарави об буд ту онро нигунсор кунӣ , дар вай ҳеҷ намонад .

خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ یَخْرُجُ مِنْ بَیْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ این مردم را که آفریدند از آبی افکنده ریخته آفریدند. آبی که از پشت مرد بیرون میآید و از استخوان سینه زن. اوّل نطفه بود و بقدرت خود علقه گردانید، پس بمشیّت خود مضغه ساخت، پس باراده خود عظام را پدید آورد. بجود خود کسوه لحم در عظام پوشانید. چون خواست که بر مادر و پدرت جلوه کند، در صدف رحم ترا بصورت نیکو بیاراست چنان که نخّاس کنیزک را بیاراید، بوقت عرض، کذلک یزیّنک فی قبرک بعد ما صیّرک ترابا لیوم العرض علی المرسلین و علی ربّ العالمین. قال اللَّه تعالی:َ عُرِضُوا عَلی‌ رَبِّکَ صَفًّا» کوزه که درو آب بود تو آن را نگونسار کنی، در وی هیچ نماند.

Раби алъзаҳи нутфаро дар раҳми ниҳоду нигунсор нигаҳ дошт , бақадрат худ . Фсбҳони ман ркби ҷасади ибни одами тркибои аҳтўии алии ҷамеъи мо халқи фии Алъолами алокбр . Раби алъзаҳи баъзе аз махлуқот бар сӯрати соҷдони офарид , чун мору моҳӣу ҳашароти баъзе бар сӯрати рокъон , чун бҳоӣму сбоъ , баъзе бар сӯрати қоимон , чун ашҷору набот , баъзе бар сӯрати қоъдон , чун ҷиболи росёти ин ҳама бар суҷуду рукӯъ ва қууд маҷбуранд ва эшонро дар он мадҳӣ на . Ва одамиро бар сӯратии офарид ки дарави қудрати суҷуду рукӯъу қууд ва қиёмаст ва ӯро дар он ихтиёр ва иститоат дода лои ҷурми мустуҷиби мадҳу сано шуда ки : алтоӣбўни алъобдўни алҳомдўни илои охири алоиаҳ . . . Субҳони ман халқи ибни одами лозҳори алқдраи сами ризқаи лозҳори алкрм , сами имитаҳи лозҳори алҷбрўт , сами яҳёаи лозҳори алсўобу алъқоби Фтборки аллоҳи أҳсни алхолқин .

ربّ العزّة نطفه را در رحم نهاد و نگونسار نگه داشت، بقدرت خود. فسبحان من رکّب جسد ابن آدم ترکیبا احتوی علی جمیع ما خلق فی العالم الاکبر. ربّ العزّة بعضی از مخلوقات بر صورت ساجدان آفرید، چون مار و ماهی و حشرات بعضی بر صورت راکعان، چون بهائم و سباع، بعضی بر صورت قائمان، چون اشجار و نبات، بعضی بر صورت قاعدان، چون جبال راسیات این همه بر سجود و رکوع و قعود مجبوراند و ایشان را در آن مدحی نه. و آدمی را بر صورتی آفرید که درو قدرت سجود و رکوع و قعود و قیام است و او را در آن اختیار و استطاعت داده لا جرم مستوجب مدح و ثنا شده که: التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ الی آخر الآیة... سبحان من خلق ابن آدم لاظهار القدرة ثمّ رزقه لاظهار الکرم، ثمّ یمیته لاظهار الجبروت، ثمّ یحییه لاظهار الثّواب و العقاب فَتَبارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ.