Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими исми ихбри ани ҷалоли азалӣу ҷамоли сармадии ҷалоли лӣси ?лаи завол , ҷамоли лӣси ?лаи интиқоли ҷалоли ҳўи истеҳқоқаи лҷбрўтаҳ , ҷамоли ҳўи истеҳқоқаи лмлкўтаҳи ҷалоли ман кошифа ба ФоўсоФаҳи Фноءи фии Фноء , ҷамоли ман лотФаҳ ба , Фоҳўолаҳи бқоءи фии бқоء . Баном ӯ ки дар азали пеш аз вуҷӯди коиноту муҳаддисоти худ ӯ буд ҷли ҷалола , танҳо беқиллат , доно беиллат , тавоно беҳиялат , боқии ббқоءи хеш , мутаъолии бсФоти хеш , мутакаббири бкбрёءи хеш , қуддуси бсмдити хеш , мавҷӯди бзоти аҳадӣ , мавсуфи бсФоти сармадӣ , пок аз айб , давр аз ваҳм , берун аз қиёс , ягонау якто дар ном ва дар нишон , офаридагори ҷаҳону ҷаҳонён . Халқро бёФрид чунонк худ хост , то ҳастӣ вай бидонанд , худовандӣ вай бишносанд аз сунъи вай бар камоли илму қудрати вай далел гиранд , инаст ки раб Алъоламин гуфт : ва мо хилқати алҷну алإнси إлои лиъбдўни маъноа : алои ломрҳми ани иъбдўнӣ . Ҷину инсро наёфаридам магари онро то бифармоем ки маро парастанд , покӣ ва беайбӣ ман бидонанд , сбўҳӣу қуддусӣ маро бишносанд . Ҳамонаст ки Мустафо ( с ) бар хусӯс фармуд ки : сбҳи исми рбки алأълӣ эй « сбҳи рбк » бмърФаҳи асмоӣаҳу асбҳи бсрки фии баҳори ълоӣаҳу астхрҷи ман ҷавоҳир улувваау сноӣаҳи мо трсъ ба ақди мадҳау сноӣаҳ . Ибн аббос гуфт : Мустафоро ( с )у уммати вайро дар аввали сӯраи бнмоз ва зикр фармуд . эй сли бомар « рбк » . Ва дар охири сӯраи эшонро дар адоءи намозу зикри бстўд ки : қади أФлҳи ман тзкӣу зикри исми рабаи фаслии бпирўзӣу наҷоту нҷоҳи пайвасти бандае ки се чиз биҷой оварад , ва он се чизи арқон имонаст . « тзкӣ » тасдиқаст аз миёни ҷон ,у зикри исм раба шаҳодатаст бар забон , « фаслӣ » амаласт боркон ва аз аъмоли намози бзкр махсӯс кард , зеро ки намози муаззам аъмоласту беҳина аҳволаст , майдон хидматкоронасту бӯстон вафодоронасту қурбони прҳизгоронст . Мустафо ( с ) гуфт : « алслоаҳи қурбони кули тақӣ »

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اسم یخبر عن جلال ازلی و جمال سرمدی جلال لیس له زوال، جمال لیس له انتقال جلال هو استحقاقه لجبروته، جمال هو استحقاقه لملکوته جلال من کاشفه به فاوصافه فناء فی فناء، جمال من لاطفه به، فاحواله بقاء فی بقاء. بنام او که در ازل پیش از وجود کائنات و محدثات خود او بود جلّ جلاله، تنها بی‌قلّت، دانا بی‌علّت، توانا بی‌حیلت، باقی ببقاء خویش، متعالی بصفات خویش، متکبّر بکبریاء خویش، قدّوس بصمدیّت خویش، موجود بذات احدی، موصوف بصفات سرمدی، پاک از عیب، دور از وهم، بیرون از قیاس، یگانه و یکتا در نام و در نشان، آفریدگار جهان و جهانیان. خلق را بیافرید چنانک خود خواست، تا هستی وی بدانند، خداوندی وی بشناسند از صنع وی بر کمال علم و قدرت وی دلیل گیرند، اینست که ربّ العالمین گفت: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ معناه: الّا لآمرهم ان یعبدونی. جنّ و انس را نیافریدم مگر آن را تا بفرمایم که مرا پرستند، پاکی و بی‌عیبی من بدانند، سبّوحی و قدّوسی مرا بشناسند. همانست که مصطفی (ص) بر خصوص فرمود که: سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَی ای «سبّح ربّک» بمعرفة اسمائه و اسبح بسرّک فی بحار علائه و استخرج من جواهر علوّه و سنائه ما ترصّع به عقد مدحه و ثنائه. ابن عباس گفت: مصطفی را (ص) و امّت وی را در اوّل سوره بنماز و ذکر فرمود. ای صلّ بامر «ربّک». و در آخر سوره ایشان را در اداء نماز و ذکر بستود که: قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّی وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّی بپیروزی و نجات و نجاح پیوست بنده‌ای که سه چیز بجای آورد، و آن سه چیز ارکان ایمان است. «تزکّی» تصدیق است از میان جان، وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ شهادتست بر زبان، «فَصَلَّی» عمل است بارکان و از اعمال نماز بذکر مخصوص کرد، زیرا که نماز معظم اعمال است و بهینه احوال است، میدان خدمتکاران است و بوستان وفاداران است و قربان پرهیزگارانست. مصطفی (ص) گفت: «الصّلاة قربان کلّ تقیّ»

Хатиби қрбтсту шафиъи зулат , вакил ҳазратасту мутақозии раҳмат . Гуноҳонро мкФр кунад , синаро мунаввар кунад , бандаро бътри тоъат муаттар кунад , дили вай аз фаҳшоу мункир мутаҳҳар кунад . إни алслоаҳи танаии ани алФҳшоءу алмнкри локини ин он вақт буд ки бшроӣту шароеъи он қиём кунад , фароизу сунану одоби он бар вифқи фармон тамом кунад , танро боби таҳорат аз наҷосот пок кунад , дилро боби сиёнат аз ҷанобати нафас холӣ кунад , бетони бмқом хизмат ояд , бадал дар майдон ҳиммат ояд . Бахотир дар ҳазрати ҳозир буд , бҳрмт бошад . Азин ҷониб бидон ҷониб нанигарад , ъоҷзўори дасти бткбир бар орад , чунонк асирони даст вобнд диҳанд , даст бар ҳам наад . Чун муҳтоҷон дар ниёз боз кунад . Суннат чунонаст ки : бадасти рости даст чап гирад , ва ин даст гирифтан нишон аҳдаст ва баён ақдасту нишони мбоиът бо ҳақаст ки мегуяд ҷли ҷалола : إнмои ибоиъўни аллоҳи яди аллоҳи фавқи أидиҳм банда мегуяд : худовандо ман ин дасти рости худ ноӣби дайни сохтам ,у дасти чапи ноӣби худ сохтам , ва бо дайни ақди бастам ва бо ту аҳд кардам ки рӯй аз ҳазрати нгрдонм ва аз ту бар нигарадам . Ва ин аҳд дар ҳақиқати баёни он ақд азалӣаст ки раб алъзаҳ мегуяд : إни аллоҳи уштурии ман алмؤмнини أнФсҳм ва аҳд онаст ки мегуяд : « أи лсти брбкми қолўои балӣ » рӯй ани расӯли аллоҳ ( с ) ани аллоҳи ъзу ҷли қоли ҷли ҷалола : « ани лии маъаи алмслини слоси шроӣт : аҳдиҳои таназзули алрҳмаҳи ман Аннани алсмоءи илои мФрқи раъсаи мо доми фии слўтаҳ ,у ассонӣаи ҳФтаҳи алмлоӣкаҳи боҷнҳтҳо ,у алсолсаҳи аноҷии маъааи клмои қол : ё раби ақўл : лаббайк » . Сами қол алнабӣ ( с ) : « луи илми алмслии ман иноҷии мо алтФт » .

خطیب قربتست و شفیع زلّت، وکیل حضرت است و متقاضی رحمت. گناهان را مکفّر کند، سینه را منوّر کند، بنده را بعطر طاعت معطّر کند، دل وی از فحشا و منکر مطهّر کند. إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهی‌ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ لکن این آن وقت بود که بشرائط و شرایع آن قیام کند، فرایض و سنن و آداب آن بر وفق فرمان تمام کند، تن را بآب طهارت از نجاسات پاک کند، دل را بآب صیانت از جنابت نفس خالی کند، بتن بمقام خدمت آید، بدل در میدان همّت آید. بخاطر در حضرت حاضر بود، بحرمت باشد. ازین جانب بدان جانب ننگرد، عاجزوار دست بتکبیر بر آرد، چنانک اسیران دست وابند دهند، دست بر هم نهد. چون محتاجان در نیاز باز کند. سنّت چنانست که: بدست راست دست چپ گیرد، و این دست گرفتن نشان عهدست و بیان عقدست و نشان مبایعت با حقّ است که میگوید جلّ جلاله: إِنَّما یُبایِعُونَ اللَّهَ یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ بنده می‌گوید: خداوندا من این دست راست خود نائب دین ساختم، و دست چپ نائب خود ساختم، و با دین عقد بستم و با تو عهد کردم که روی از حضرت نگردانم و از تو بر نگردم. و این عهد در حقیقت بیان آن عقد ازلی است که ربّ العزّة میگوید: إِنَّ اللَّهَ اشْتَری‌ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ و عهد آنست که میگوید: «أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی‌» روی عن رسول اللَّه (ص) عن اللَّه عزّ و جلّ قال جلّ جلاله: «انّ لی مع المصلّین ثلاث شرائط: احدیها تنزل الرّحمة من عنان السّماء الی مفرق رأسه ما دام فی صلوته، و الثّانیة حفّته الملائکة باجنحتها، و الثّالثة اناجی معه کلّما قال: یا ربّ اقول: لبّیک». ثمّ قال النّبیّ (ص): «لو علم المصلّی من یناجی ما التفت».

Қавла : бали тؤсрўни алҳёҳи алднёи хитоб бо муъминонасту сухан бар махраҷи шикоят берун дода ки шумо аз тоъату ибодати мо рӯй гардонидаед ва ин ҷаҳони фонӣ бар ҷаҳони боқӣ гузидаед . намедонед ки офтоби бқоءи ин дунёи сариъ алғрўбаст , зиндони лашгар имонаст , ғаддори вФонмост , кёл ҳавас паймост , ғӯл мардум ҳамоност , мрдригии мурдори заҳрии асали таъм , девии фарибандаи мардонро бадв адаб кунанд , муддаӣонро бадв озмоиш кунанд . Мустафо ( с ) аввали қалами фатво дар вай ин ронад ки : « ҳалолҳо ҳисоб ва ҳаромҳо азоб » .

قوله: بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَیاةَ الدُّنْیا خطاب با مؤمنان است و سخن بر مخرج شکایت بیرون داده که شما از طاعت و عبادت ما روی گردانیده‌اید و این جهان فانی بر جهان باقی گزیده‌اید. نمی‌دانید که آفتاب بقاء این دنیا سریع الغروب است، زندان لشگر ایمان است، غدّار وفانماست، کیّال هوس پیماست، غول مردم هماناست، مردریگی مردار زهری عسل طعم، دیوی فریبنده مردان را بدو ادب کنند، مدّعیان را بدو آزمایش کنند. مصطفی (ص) اوّل قلم فتوی در وی این راند که: «حلالها حساب و حرامها عذاب».

Агар ҳалоласт беҳисоб ва итоб нест , ва агар ҳаромаст ҷузи азоб ва уқоб нест . Он гуҳ бирав лаънат кард ки : « алднёи малъунаи малъуни мо фӣҳо сӯии зикри аллоҳ » .

اگر حلالست بی‌حساب و عتاب نیست، و اگر حرام است جز عذاب و عقاب نیست. آن گه برو لعنت کرد که: «الدّنیا ملعونة ملعون ما فیها سوی ذکر اللَّه».

ҚФс башикан чу товусон , яке бар пар бар ин боло

قفص بشکن چو طاووسان، یکی بر پر بر این بالا

Инаст ишорату алохраҳи хайру أбқӣ , сарои охирати қароргоҳи мؤмнонсту ҷой ноз дӯстонаст . Қоли аллоҳи таъолӣ : ё қавми إнмои ҳзаҳи алҳёҳи алднёи матоъу إни алохраҳи ҳаии дори алқрор .

اینست اشارت وَ الْآخِرَةُ خَیْرٌ وَ أَبْقی‌، سرای آخرت قرارگاه مؤمنانست و جای ناز دوستانست. قال اللَّه تعالی: یا قَوْمِ إِنَّما هذِهِ الْحَیاةُ الدُّنْیا مَتاعٌ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ هِیَ دارُ الْقَرارِ.