Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими бисмии аллоҳи калимаи мниъаҳи лӣси исмўои илои фаҳмҳо кули хотир , Фхотри ғайри отири ани илми ҳақиқатаи мтқоср , калимаи азизаи ман зикрҳо ъзи лисона ва ман сҳбҳои аҳтзи ҷинона . Қадари бисмии аллоҳ касе донад ки дилӣ софӣ дорад , ва дар дили ёдгор илоҳӣ дорад , соҳати сина аз лавси ғифлат пок дорад , назари аллоҳи пеши чашм хеш дорад , хилват «у ҳўи мъкм » нақши нигини яқин худ гирданд , айни бедорӣ ва ҳушёрӣ шавад , то чун ном ӯ гуяд , тантанаи ҳуруф бсмъҳо мерасаду ғулғулаи ишқи бҷонҳо май буд . Қавлаи таъолӣ :у алФҷри ҷалилу ҷаббори худованди кирдигор , савганд ёд мекунад бмснўъоту афъоли худ , ва ӯро ҷл ҷалола расад , ва аз худовандӣ вай сазад ки агар хоҳад савганди бзоти худ ёд кунад чунон ки : Фўи рбки лнсӣлнҳми Фўи раби алсмоءу алأрзи إнаҳи лҳқ . Ва агар хоҳад бсФоти худ ёд кунад , кқўлаҳ : қу алқуръони алмҷиди су алқуръони зии аззикр . Ва агар хоҳад бофаъоли худ ёд кунад , кқўлаҳ :у алФҷру лёли ъушри инро тФсирҳост аз ақвол муфассирон мегуяд : ббоми муҳаррам ки аввал соласт , ббоми зии алҳҷаҳ ки моҳи ҳаҷ ва зиёратаст , ббоми рӯзи одина ки ҳаҷи дрўишонст , ббоми ҳамаи рӯз дар ҳамаи сол ки вақт муноҷот дӯстонасту соъати хилвати ъорФонсти ббоми дили дӯстон ки маҳали назар худованд ҷаҳонаст , брўшноиии субҳи маърифат ки осоиши мؤмнонст вау роҳати эшон аз онаст .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ بسم اللَّه کلمة منیعة لیس یسموا الی فهمها کلّ خاطر، فخاطر غیر عاطر عن علم حقیقته متقاصر، کلمة عزیزة من ذکرها عزّ لسانه و من صحبها اهتزّ جنانه. قدر بِسْمِ اللَّهِ کسی داند که دلی صافی دارد، و در دل یادگار الهی دارد، ساحت سینه از لوث غفلت پاک دارد، نظر اللَّه پیش چشم خویش دارد، خلوت «وَ هُوَ مَعَکُمْ» نقش نگین یقین خود گرداند، عین بیداری و هشیاری شود، تا چون نام او گوید، طنطنه حروف بسمعها میرسد و غلغله عشق بجانها می‌بود. قوله تعالی: وَ الْفَجْرِ جلیل و جبّار خداوند کردگار، سوگند یاد میکند بمصنوعات و افعال خود، و او را جلّ جلاله رسد، و از خداوندی وی سزد که اگر خواهد سوگند بذات خود یاد کند چنان که: فَوَ رَبِّکَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ. و اگر خواهد بصفات خود یاد کند، کقوله: ق وَ الْقُرْآنِ الْمَجِیدِ ص وَ الْقُرْآنِ ذِی الذِّکْرِ. و اگر خواهد بافعال خود یاد کند، کقوله: وَ الْفَجْرِ وَ لَیالٍ عَشْرٍ این را تفسیرهاست از اقوال مفسّران میگوید: ببام محرّم که اوّل سالست، ببام ذی الحجّه که ماه حجّ و زیارتست، ببام روز آدینه که حجّ درویشانست، ببام همه‌ روز در همه سال که وقت مناجات دوستانست و ساعت خلوت عارفانست ببام دل دوستان که محلّ نظر خداوند جهانست، بروشنایی صبح معرفت که آسایش مؤمنانست و و راحت ایشان از آنست.

Ва лёли ъушри бшбҳои даҳаи зии алҳҷаҳ ки рӯзи арафа дар онаст , бшбҳои даҳаи муҳаррам ки ошуро охир онаст , бшбҳои даҳаи охири рамазон ки шаби қадар таъбия онаст , бшбҳои даҳаи нимаи шаъбон ки шаби барот бо онаст , бшбҳои даҳаи Мӯсо ки :у أтммноҳои бъшр баён онасту муноҷоти Мӯсо бо ҳақ ҳосил онаст .

وَ لَیالٍ عَشْرٍ بشبهای دهه ذی الحجّه که روز عرفه در آنست، بشبهای دهه محرّم که عاشورا آخر آنست، بشبهای دهه آخر رمضان که شب قدر تعبیه آنست، بشبهای دهه نیمه شعبان که شب برات با آنست، بشبهای دهه موسی که: وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ بیان آنست و مناجات موسی با حق حاصل آنست.

Ва алшФъи бҷмлаҳи халқи олам ки ҳамаи ҷуфти офариди давони давони қарини якдигар ё зиди якдигар , чунон ки наринау модинаҳ , рӯзу шаб , нуру зулмат , осмону замин , бару баҳр , шамсу қамар , ҷину инс , тоъату маъсият , саодату шақоват , ъзу зл , қудрату аҷз , қӯту заъф , илму ҷаҳл , ҳаёту мамот , сифоти халқи чунин офарид бо зиди офарид ,у ҷуфти якдигари офарид , то бсФот офаридагор намонад ки ъзш безласт ,у қудрат беаҷз ,у қӯт безаъф ,у илм беҷаҳл ,у ҳаёт бемӯат ,у бақо бефано . Пас ӯ « ватар »аст яктоу ягона . Дигари ҳама шФъанд ҷуфти якдигари сохта . Қавмӣ уламо гуфтанд : « шФъ » кӯҳ сафоасту кӯҳи Марва , ва « ватар » хонаи каъба « шФъ » масҷид ҳаромасту масҷиди Мадина , ва « ватар » масҷиди ақсо . « шФъ » рӯз ва шабаст ҷуфти якдигар , « ватар » рӯз қиёматаст ки онро шаб нест . « шФъ » нафас ва рӯҳаст , имрӯзи қарини якдигар , « ватар » рӯҳ бошад фардо ки аз қолаб ҷудо шавад . « шФъ » иродатасту ният , « ватар » ҳимматаст ғарибу бикс . « шФъ » зоҳидасту обиди қарини якдигар , « ватар » мурӣдаст , мурӣд танҳо равад беқарин ва бехдин :

وَ الشَّفْعِ بجمله خلق عالم که همه جفت آفرید دوان دوان قرین یکدیگر یا ضدّ یکدیگر، چنان که نرینه و مادینه، روز و شب، نور و ظلمت، آسمان و زمین، برّ و بحر، شمس و قمر، جنّ و انس، طاعت و معصیت، سعادت و شقاوت، عزّ و ذلّ، قدرت و عجز، قوّت و ضعف، علم و جهل، حیات و ممات، صفات خلق چنین آفرید با ضدّ آفرید، و جفت یکدیگر آفرید، تا بصفات آفریدگار نماند که عزّش بی‌ذلّ است، و قدرت بی عجز، و قوّت بی‌ضعف، و علم بی‌جهل، و حیات بی‌موت، و بقا بی‌فنا. پس او «وتر» است یکتا و یگانه. دیگر همه شفع‌اند جفت یکدیگر ساخته. قومی علماء گفتند: «شفع» کوه صفا است و کوه مروه، و «وتر» خانه کعبه «شفع» مسجد حرام است و مسجد مدینه، و «وتر» مسجد اقصی. «شفع» روز و شب است جفت یکدیگر، «وتر» روز قیامت است که آن را شب نیست. «شفع» نفس و روح است، امروز قرین یکدیگر، «وتر» روح باشد فردا که از قالب جدا شود. «شفع» ارادت است و نیّت، «وتر» همّت است غریب و بیکس. «شفع» زاهد است و عابد قرین یکدیگر، «وتر» مرید است، مرید تنها رود بی‌قرین و بی‌خدین:

Халили салавоти аллоҳи алайҳи даъвӣ мурӣдӣ кард , гуфт : «у аътзлкм ва мо тдъўни ман дуни аллоҳу адъўои рабии Фонҳми адуи лии алои раби Алъоламин « إнии ваҷҳати ваҷҳе » алоиаҳ . . . Ҳар куҷо дар олами қаринае буд , ё пайвандӣ , аз ҳама безор шуд , овоз баровард ки : « إнии зоҳби إлии рабии сиҳдин » бақиятаӣ бо вай бимонад ва надонист ки : алмкотби абди мо бқии алайҳи дарҳам .

خلیل صلوات اللَّه علیه دعوی مریدی کرد، گفت: «و اعتزلکم و ما تدعون من دون اللَّه و ادعوا ربّی فانّهم عدوّ لی الّا ربّ العالمین «إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ» الآیة... هر کجا در عالم قرینه‌ای بود، یا پیوندی، از همه بیزار شد، آواز برآورد که: «إِنِّی ذاهِبٌ إِلی‌ رَبِّی سَیَهْدِینِ» بقیّتی با وی بماند و ندانست که: المکاتب عبد ما بقی علیه درهم.

Гӯшаи дили ваии бФрзнд машғӯл шуд Нидо омад ки : « қурбаи лии қрбоно » эй иброҳӣм агар даъвӣ мурӣдӣ мекунӣ , мурӣд бояд ки « ватар » буд қарина надорад , танҳо буд , танҳо равад ин фарзанди қарина туаст , ӯро аз дил бурун кун бқрбони даҳ то мурӣдӣ содиқ бошӣ . Ва гуфтаанд : нишони сидқ иродат онаст ки аз пеш хеш бархезад , буд худ нобӯди ингорад , чунон ки он пер тариқат гуфт : илоҳӣ буд ман бар ман товонаст , ту як бор буд худ бар ман тобони илоҳии маъсияти ман бар ман гаронаст , ту равад ҷӯади худ бар ман борони илоҳии ҷурми ман зери ҳалам ту пинҳонаст , ту пардаи афви худ бар ман густарон . Ва гуфтаанд : иродати мурӣд хост вайаст ва дар роҳи бурдан ,у хости мард аз хост ваии хезад , ва хост ӯ аз шинохти хезад , то нашносад нахезад ва то нахезад нахоҳад , ва то нахоҳад наҷуед . Ин ҳамаи манозил убудийятанду мароҳили ибодат . Мурӣд чун ин манозили бози барад . Матлӯб ӯ ҷумлаи толиб ӯ гардад , аз ғайби ин Нидои бҷон вай расад ки : ё أитҳои алнФси алмтмӣнаҳи арҷъии إлии рбки розӣаи Марзияи сесад ва шаст назар аз малакӯт қудс меояд ва бо ҳар назарии ин тақозо меравад ки : « арҷъӣ » ҳануз гоҳ он наомад ки бози ое ва бо мо бисозӣ ? вақт наомад ки моро бошӣ ? :

گوشه دل وی بفرزند مشغول شد ندا آمد که: «قرّبه لی قربانا» ای ابراهیم اگر دعوی مریدی میکنی، مرید باید که «وتر» بود قرینه ندارد، تنها بود، تنها رود این فرزند قرینه تو است، او را از دل برون کن بقربان ده تا مریدی صادق باشی. و گفته‌اند: نشان صدق ارادت آنست که از پیش خویش برخیزد، بود خود نابود انگارد، چنان که آن پیر طریقت گفت: الهی بود من بر من تاوان است، تو یک بار بود خود بر من تابان الهی معصیت من بر من گرانست، تو رود جود خود بر من باران الهی جرم من زیر حلم تو پنهانست، تو پرده عفو خود بر من گستران. و گفته‌اند: ارادت مرید خواست ویست و در راه بردن، و خواست مرد از خاست وی خیزد، و خاست او از شناخت خیزد، تا نشناسد نخیزد و تا نخیزد نخواهد، و تا نخواهد نجوید. این همه منازل عبودیّت‌اند و مراحل عبادت. مرید چون این منازل باز برد. مطلوب او جمله طالب او گردد، از غیب این ندا بجان وی رسد که: یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِی إِلی‌ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً سیصد و شصت نظر از ملکوت قدس میآید و با هر نظری این تقاضا میرود که: «ارجعی» هنوز گاه آن نیامد که باز آیی و با ما بسازی؟ وقت نیامد که ما را باشی؟:

Ва зинҳо ки чун ое аз роҳи дунёи ниёе ки қидмати бўҳл фурӯ шавад , ва аз роҳи нафаси ниёе ки бмо нарисӣ . Бар даргоҳи мо дилро бораст низ ҳичизи дигарро роҳ нест ва бор нест .

و زینها که چون آیی از راه دنیا نیایی که قدمت بوحل فرو شود، و از راه نفس نیایی که بما نرسی. بر درگاه ما دل را بارست نیز هیچیز دیگر را راه نیست و بار نیست.

Бузургиро пурседанд ки : роҳ ҳақ чунаст ? гуфт : қадам дар қадам нест , аммо дил дар диласту ҷон дар ҷон . Бҷони рӯ то бадаргоҳи рисӣ , бадали рӯ то бпишгоаҳи ое :

بزرگی را پرسیدند که: راه حقّ چونست؟ گفت: قدم در قدم نیست، امّا دل در دل است و جان در جان. بجان رو تا بدرگاه رسی، بدل رو تا بپیشگاه آیی:

ё أитҳои алнФси алмтмӣнаҳ хушо рӯзиро ки ин қафас башикананд ва ин мурғ боз доштаро боз хонанд ва ин расму ойини хокён аз роҳ муқаррабон бурдоранд , шайтони пӯшида дар сӯрати одамият берун шаваду ҷавҳари малики чеҳра ҷамол бинмоеду душман аз дӯст ҷудо шавад . Ъзизо гумон мабар ки ъзроӣилро фиристанд то туро бигардонад аз ончии ту дар онӣ . ӯ ғшоўти инсоният аз рӯй дил баркашаду бдоғ нигоҳ кунад , агар нишони маърифат дар он доғ бандагӣ бинад бҳрмт боз гардад ва гуяд : марои дарин маъдан тасарруф нест ки бизоъат ҳақаст , ва гуяд : ё раби алъзаҳи марои Зуҳра он нест ки дар он тасарруф кунам . Ин мард аз он ҷумла бошад ки қуръони Маҷид хабар медиҳад ки : аллоҳи итўФии алأнФси ҳайни мўтҳо . Ъзизои нигар то аз он ҷумла набошӣ ки ъзроӣилро нанг ояд аз ҷони стдни ту , лои бал аз он қавм бошӣ ки ъзроӣилро ёрои он набошад ки бҳзрти ҷони ту дар шавад .

یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ خوشا روزی را که این قفس بشکنند و این مرغ باز داشته را باز خوانند و این رسم و آیین خاکیان از راه مقرّبان بردارند، شیطان پوشیده در صورت آدمیّت بیرون شود و جوهر ملک چهره جمال بنماید و دشمن از دوست جدا شود. عزیزا گمان مبر که عزرائیل را فرستند تا ترا بگرداند از آنچه تو در آنی. او غشاوت انسانیّت از روی دل برکشد و بداغ نگاه کند، اگر نشان معرفت در آن داغ بندگی بیند بحرمت باز گردد و گوید: مرا درین معدن تصرّف نیست که بضاعت حقّ است، و گوید: یا ربّ العزّة مرا زهره آن نیست که در آن تصرّف کنم. این مرد از آن جمله باشد که قرآن مجید خبر می‌دهد که: اللَّهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها. عزیزا نگر تا از آن جمله نباشی که عزرائیل را ننگ آید از جان ستدن تو، لا بل از آن قوم باشی که عزرائیل را یارای آن نباشد که بحضرت جان تو در شود.

Бузургиро пурседанд ки : ҷонҳо дарин роҳи ҳақи буқати назъ чун буд ? гуфт : чун сайдҳо дар доми овехтау сайёд бо корд кашида , бар сари ваии расида ! гуфтанд : чун баҳақ расад чун буд ? гуфт : чун сайд аз фитрок дар овехта ! эй дарвеш агар рӯзии сайди доми ваии шӯйу куштаи роҳи ваии гардӣ , бъзти азиз ки ҷуз бар конгресси арш Маҷидат набандад « ман аҳбнии қтлтаҳ ва ман қтлтаҳи Фонодитаҳ » :

بزرگی را پرسیدند که: جانها درین راه حق بوقت نزع چون بود؟ گفت: چون صیدها در دام آویخته و صیّاد با کارد کشیده، بر سر وی رسیده! گفتند: چون بحقّ رسد چون بود؟ گفت: چون صید از فتراک در آویخته! ای درویش اگر روزی صید دام وی شوی و کشته راه وی گردی، بعزّت عزیز که جز بر کنگره عرش مجیدت نبندد «من احبّنی قتلته و من قتلته فانادیته»: