Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими номи мулкӣ ки аз кафии марказ ғбро кард ва аз дӯдии қубба хзро кард , шавоҳиди қудрат дар хиттаи фитрат пайдо кард , аз порае гӯшти забон гуё кард , аз порае пиҳи чашм бино кард , ва аз порае хӯни дил доно кард . Осиро блтФи худ ошно кард , ҷонҳои дӯстон аз шавқи худ шайдо кард , ҳар чаҳ кард бҷлол ва кибриё кард . Аз ҷумлаи хилоиқи бандаеро ҷудо кард , ном ӯ Муҳамад Мустафо кард , ӯро кони карам ва вафо кард , маъдани сидқ ва сафо кард , қоидаи ҷӯад ва сахо кард , қонӯни халқ ва ҳаё кард , мояи нур ва зё кард , зинати дунё ва уқбо кард ва аз шарафу каромат ӯ бқдмгоаҳ ӯ савганд ёд кард ки : лои أқсми бҳзои алблду أнти ҳали бҳзои алблд ҳар крои дӯстӣ буд пайваста дар ҷустани ризоӣ ӯ буд , назари худ аз ваии бознгирд , бо вай розҳо кунад , дар сафар ва дар ҳзри зикру мурооти ваии бнгзорд , дар ҳеҷ ҳоли ҳадису салом аз ваии бознгирд , қадамгоҳи вай азиз дорад , бҷони вай савганд хӯрд . Худованди Карими ҷаббор , азизу раҳими ҷли ҷалолаи ҳақоиқи ин маънии ҷумлаи он расӯли макрамроу Сайиди муҳтарамро арзонӣ дошт , то ҷаҳонёнро маълум гардад ки бар даргоҳи иззати ҳечкасро он манзалат ва мартабат нест ки ӯ рост . Набинӣ ки дар басии аҳволи ризоӣ ӯ нигаҳ дошт ? : ва ман оноءи аллили Фсбҳу أтроФи алнҳори лълки трзӣ , дар қиблаи ризоӣ ӯ нигаҳ дошт : Флнўлинки қиблаи трзоҳо , шафоати дрзоӣ ӯ баст :у лсўФи иътики рбки Фтрзӣ . Ҳаргиз ӯро аз назари худ маҳҷӯб накард : Фإнки бأъиннои алзии ироки ҳайни тқўм . Розҳо бо вай гуфт : Фأўҳии إлии абдаи мо أўҳӣ . Дар хоб ва дар бедорӣ , дар сафар ва дар ҳзр ӯро нигаҳ дошт :у аллоҳи иъсмки ман аннос . Аҳвол ӯ ҳама кифоят кард : أи лӣси аллоҳи бкоФи абда . Дар ҳеҷ ҳоли ваҳии азу мунқатиъ нагардонид . Дар хоб буд ки ваҳй омад : ё أиҳои алмдср . Бар мркўб буд ки ваҳй омад : алиўми أкмлти лаками динкм . Дар роҳи ғзот буд ки ваҳй омад ки : атқўои рбкми إни зилзилаи алсоъаҳи шайъи ءи азим . Аз Маккаи беруни омада буд ки ваҳй омад : إни алзии фарзи алейк алқуръони лродки إлии маъод . Дар ғор буд ки ӯро ҷилва кард : сонии аснини إзи ҳумои фии алғор . Дар андӯҳ буд ки ваҳй омад : ва лақад наилм أнки изиқи сдрк . Дар шодӣ буд ки ваҳй омад : إнои Фтҳнои лаки Фтҳои мубино . Дар ҳазрати қоби қавсин буд ки бе воситаи ин хитоб мерафт ки : « омн алрасул » . Аз азизии вай буд ки гоҳи қисми бҷони вай ёд мекард ки : « лъмрк »у гоҳи бқдмгоаҳу нузулгоҳи ваии савганд ёд мекард ки : лои أқсми бҳзои алблд . Алии алҷмлаҳ дар қирони чаҳор ҳазор ҷои номи ваии бараду зикр вай кард . Баъзе бтъриз ва баъзе бтсриҳ .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ نام ملکی که از کفی مرکز غبرا کرد و از دودی قبّه خضرا کرد، شواهد قدرت در خطه فطرت پیدا کرد، از پاره‌ای گوشت زبان گویا کرد، از پاره‌ای پیه چشم بینا کرد، و از پاره‌ای خون دل دانا کرد. عاصی را بلطف خود آشنا کرد، جانهای دوستان از شوق خود شیدا کرد، هر چه کرد بجلال و کبریا کرد. از جمله خلایق بنده‌ای را جدا کرد، نام او محمد مصطفی کرد، او را کان کرم و وفا کرد، معدن صدق و صفا کرد، قاعده جود و سخا کرد، قانون خلق و حیا کرد، مایه نور و ضیا کرد، زینت دنیا و عقبی کرد و از شرف و کرامت او بقدمگاه او سوگند یاد کرد که: لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ هر کرا دوستی بود پیوسته در جستن رضای او بود، نظر خود از وی بازنگیرد، با وی رازها کند، در سفر و در حضر ذکر و مراعات وی بنگذارد، در هیچ حال حدیث و سلام از وی بازنگیرد، قدمگاه وی عزیز دارد، بجان وی سوگند خورد. خداوند کریم جبّار، عزیز و رحیم جلّ جلاله حقایق این معنی جمله آن رسول مکرّم را و سیّد محترم را ارزانی داشت، تا جهانیان را معلوم گردد که بر درگاه عزّت هیچکس را آن منزلت و مرتبت نیست که او راست. نبینی که در بسی احوال رضای او نگه داشت؟: وَ مِنْ آناءِ اللَّیْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّکَ تَرْضی‌، در قبله رضای او نگه داشت: فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها، شفاعت درضای او بست: وَ لَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضی‌. هرگز او را از نظر خود محجوب نکرد: فَإِنَّکَ بِأَعْیُنِنا الَّذِی یَراکَ حِینَ تَقُومُ‌. رازها با وی گفت: فَأَوْحی‌ إِلی‌ عَبْدِهِ ما أَوْحی‌. در خواب و در بیداری، در سفر و در حضر او را نگه داشت: وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ. احوال او همه کفایت کرد: أَ لَیْسَ اللَّهُ بِکافٍ عَبْدَهُ. در هیچ حال وحی ازو منقطع نگردانید. در خواب بود که وحی آمد: یا أَیُّهَا الْمُدَّثِّرُ. بر مرکوب بود که وحی آمد: الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ. در راه غزات بود که وحی آمد که: اتَّقُوا رَبَّکُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَیْ‌ءٌ عَظِیمٌ. از مکه بیرون آمده بود که وحی آمد: إِنَّ الَّذِی فَرَضَ عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لَرادُّکَ إِلی‌ مَعادٍ. در غار بود که او را جلوه کرد: ثانِیَ اثْنَیْنِ إِذْ هُما فِی الْغارِ. در اندوه بود که وحی آمد: وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صَدْرُکَ. در شادی بود که وحی آمد: إِنَّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحاً مُبِیناً. در حضرت قاب قوسین بود که بی‌واسطه این خطاب میرفت که: «آمَنَ الرَّسُولُ». از عزیزی وی بود که گاه قسم بجان وی یاد میکرد که: «لعمرک» و گاه بقدمگاه و نزولگاه وی سوگند یاد می‌کرد که: لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ. علی الجمله در قران چهار هزار جای نام وی برد و ذکر وی کرد. بعضی بتعریض و بعضی بتصریح.

Лақади хлқнои алإнсони фии кабиди ҷавоб қисмаст ва бар қавли муҷоҳиду ъкрмаҳу заҳҳоки маънӣ « кабид » устуво ва истиқоматаст . Раби Алъоламин миннати минҳд бар одамӣ ки : турои қаду болой рост додаму хилқату сӯрат некӯ додаму боъзои зоҳиру сифот ботин биёростам . Бингар ки нутфаи маин дар он қарори макин бачаи расонидам ? бқлми қудрат чун нигоштам ? ҳар узвиро хлътӣ ва рифъатӣ додам бенаӣ бичишам , гуфтори бзбон , самоъ бигӯаш , гирифтани бадаст , хизмат ба пой :

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِی کَبَدٍ جواب قسم است و بر قول مجاهد و عکرمه و ضحاک معنی «کبد» استوا و استقامت است. ربّ العالمین منّت مینهد بر آدمی که: ترا قد و بالای راست دادم و خلقت و صورت نیکو دادم و باعضای ظاهر و صفات باطن بیاراستم. بنگر که نطفه مهین در آن قرار مکین بچه رسانیدم؟ بقلم قدرت چون نگاشتم؟ هر عضوی را خلعتی و رفعتی دادم بینایی بچشم، گفتار بزبان، سماع بگوش، گرفتن بدست، خدمت به پای:

Мискини одамии бади аҳди носипос ки фардои шукри ин неъмат аз ваии дрхўоҳнду гузоради ҳақи ин такрим ки :у лақади крмно банӣ одам аз вай талаб кунанд ! гӯйанд : эй хоҷае ки амонатҳои мо умрии бдоштӣ агар ороста боз нафаристӣ бории нокостаи бозрасон . Дар хабараст ки : « алФрҷамона ва алъайнамона ва алознамона ва ?иледамона ва алрҷламона ,у лои имони лмн лоамона ?ла » .

مسکین آدمی بد عهد ناسپاس که فردا شکر این نعمت از وی درخواهند و گزارد حقّ این تکریم که: وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ از وی طلب کنند! گویند: ای خواجه‌ای که امانتهای ما عمری بداشتی اگر آراسته باز نفرستی باری ناکاسته بازرسان. در خبر است که: «الفرج امانة و العین امانة و الاذن امانة و الید امانة و الرّجل امانة، و لا ایمان لمن لا امانة له».

ӯро гӯйанд : мо ду дида бтў супурдем пок , ту баназарҳои нопок млтх кардӣ то осори тақдис аз вай бархест ва хабис шуд . Акнӯн мехоҳӣ ки дидори муқаддаси мо баназари хеши бинӣ ? ҳайҳоти ҳайҳот ! мо покему поконро пок шояд « алтиботи ллтибин » . Ду самъи додеми туро то аз он ду хазинасозӣ ва дарҳои осори ваҳии дарав таъбия кунӣу имрӯзи бози сипорӣ . Ту онро маҷоли дурӯғи шунидани сохтӣу роҳи гузари асвот хабиса кардӣ ,у Нидои мо покаст ҷузи самъ пок нашунӯд . Имрӯзи бкдоми гӯши ҳадиси мо хоҳӣ шунид ? ! забонии додеми туро то бо мо рози гӯйӣ дар хилвату қуръони хуоне дар ибодату сидқ дар ваии фурӯи оре ва бо дӯстони мо сухани гӯйӣ , ту худ забонро бисоти ғайбати сохтӣу рӯзномаи ҷадалу девон хусумат кардӣ . Ту имрӯзи бкдоми забони ҳадиси мо хоҳӣ кард ?

او را گویند: ما دو دیده بتو سپردیم پاک، تو بنظرهای ناپاک ملطّخ کردی تا آثار تقدیس از وی برخاست و خبیث شد. اکنون میخواهی که دیدار مقدّس ما بنظر خویش بینی؟ هیهات هیهات! ما پاکیم و پاکان را پاک شاید «الطَّیِّباتُ لِلطَّیِّبِینَ». دو سمع دادیم ترا تا از آن دو خزینه سازی و درّهای آثار وحی درو تعبیه کنی و امروز باز سپاری. تو آن را مجال دروغ شنیدن ساختی و راه گذر اصوات خبیثه کردی، و ندای ما پاک است جز سمع پاک نشنود. امروز بکدام گوش حدیث ما خواهی شنید؟! زبانی دادیم ترا تا با ما راز گویی در خلوت و قرآن خوانی در عبادت و صدق در وی فرو آری و با دوستان ما سخن گویی، تو خود زبان را بساط غیبت ساختی و روزنامه جدل و دیوان خصومت کردی. تو امروز بکدام زبان حدیث ما خواهی کرد؟

МФлсо ки туе чаҳ узр хоҳӣ оварад ? баъд аз ин хабар ки бтў расед

مفلسا که تویی چه عذر خواهی آورد؟ بعد از این خبر که بتو رسید

Ани аллоҳи ъзу ҷли иқўл : ибни одами ани нозъки лсонки Фимои ҳурмати алейк Фқди аънтки алайҳи бтбқтини Фотбқ ,у ани нозъки бсрки илои баъзи мо ҳурмати алейк Фқди аънтки алайҳи бтбқтини Фотбқ ,у ани нозъки Фрҷки илои мо ҳурмати алейк Фқди аънтки алайҳи бтбқтини Фотбқ .

انّ اللَّه عزّ و جل یقول: ابن آدم ان نازعک لسانک فیما حرمت علیک فقد اعنتک علیه بطبقتین فاطبق، و ان نازعک بصرک الی بعض ما حرمت علیک فقد اعنتک علیه بطبقتین فاطبق، و ان نازعک فرجک الی ما حرمت علیک فقد اعنتک علیه بطبقتین فاطبق.

Мусулмонон бедор бошеду ҳушёр ки : Флои ақтҳми алъқбаҳ дар пешаст , бодияи қиёмату ақаботи сироти ҳафтод манзил бар ҷсри дӯзах , борӣктар аз мӯӣу тезтар аз шамшер , мебибояд гузошту гузоштани ин ақабот бар касе осон буд ки бардае аз банди бандагии махлуқ озод кунаду гардани хеш аз банди маосӣ раҳо кунад ва дар рӯзгори қаҳти дарвеши гуруснаро таом диҳаду ятем бепадарро дасти шафқат бар сар наад ва навохт кунад . Инаст сабаби наҷот аз ақабот ва расӣдани бдрҷоти ҷиноту аллоҳ вале албоқӣоти алсолҳот .

مسلمانان بیدار باشید و هشیار که: فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ در پیش است، بادیه قیامت و عقبات صراط هفتاد منزل بر جسر دوزخ، باریکتر از موی و تیزتر از شمشیر، می‌بباید گذاشت و گذاشتن این عقبات بر کسی آسان بود که برده‌ای از بند بندگی مخلوق آزاد کند و گردن خویش از بند معاصی رها کند و در روزگار قحط درویش گرسنه را طعام دهد و یتیم بی‌پدر را دست شفقت بر سر نهد و نواخت کند. اینست سبب نجات از عقبات و رسیدن بدرجات جنّات و اللَّه ولی الباقیات الصّالحات.