Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим « бисмии аллоҳ » калимаи самоъҳо иўҷби рўҳои лмни кони ишоҳди алоиқон , ва зикрҳо иўҷби лўҳои лмни кони иўсФи албён , Фолрўҳи ман ҷӯади алоҳсон ,у аллўҳи ман шуҳуди алслтон ,у кули мсибу ?лаи ман алҳақ субҳонаи насиб .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ «بسم اللَّه» کلمة سماعها یوجب روحا لمن کان یشاهد الایقان، و ذکرها یوجب لوحا لمن کان یوصف البیان، فالرّوح من جود الاحسان، و اللّوح من شهود السّلطان، و کلّ مصیب و له من الحقّ سبحانه نصیب.

Баном ӯ ки маснӯъот аз қудрат ӯ нишон , махлуқот аз ҳикмат ӯ баён , мавҷӯдот бар вуҷӯд ӯ бурҳон на мтъоўри зиёдат , на мутадовили нуқсон . Инс бо ӯ зиндагонии дӯстон ,у меҳр ӯ шодии ҷовдон . Ширин суханасту зебои сунъу рости паймон . Худовандӣ ки дар ҳар ҷои сунъӣ ҳубӣ дорад , ва дар ҳар амреи Лутфӣ хФӣ дорад , ақлу фаҳми одамии оҷиз аз дарёфт осори қудрат ӯ , дасти фикрати одамӣ ҳаргиз нарасад бдомни ҳикмат ӯ ! яке андеша кун дарин обу гул ки чаҳ нақш омад аз қалами тақдиру тасвир ӯ ? боз дар нутфаи маин назора кун ки ҷанини ҳайкали ҷисмонӣу шахси инсонӣу сӯрати раҳмонӣ аз он нутфа чун зоҳири гашт бақадрат ӯ ? ! инаст ки раб Алъоламин гуфт дар қуръони Маҷиди каломи қадим ӯ :у нафас ва мо сўоҳои Фأлҳмҳои фуҷурҳо ва тақвоҳо . Бечораи одамӣ ки ъзу шарафи худ наме шиносад ва азин қолаби хокии ҷузи босаммӣу ҷисмӣу расмии роҳи нмибрду нмидонд ки : « крмно банӣ одам » чаҳ сар дорад ? « хлқкми أтўоро » чаҳ ҳикмат дорад ?

بنام او که مصنوعات از قدرت او نشان، مخلوقات از حکمت او بیان، موجودات بر وجود او برهان نه متعاور زیادت، نه متداول نقصان. انس با او زندگانی دوستان، و مهر او شادی جاودان. شیرین سخن است و زیبا صنع و راست پیمان. خداوندی که در هر جای صنعی حبّی دارد، و در هر امری لطفی خفی دارد، عقل و فهم آدمی عاجز از دریافت آثار قدرت او، دست فکرت آدمی هرگز نرسد بدامن حکمت او! یکی اندیشه کن درین آب و گل که چه نقش آمد از قلم تقدیر و تصویر او؟ باز در نطفه مهین نظاره کن که جنین هیکل جسمانی و شخص انسانی و صورت رحمانی از آن نطفه چون ظاهر گشت بقدرت او؟! اینست که ربّ العالمین گفت در قرآن مجید کلام قدیم او: وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها. بیچاره آدمی که عزّ و شرف خود نمی‌شناسد و ازین قالب خاکی جز باسمی و جسمی و رسمی راه نمیبرد و نمیداند که: «کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ» چه سرّ دارد؟ «خَلَقَکُمْ أَطْواراً» چه حکمت دارد؟

Фии أҳсни тақвим чаҳ баёнаст ?у сўркми Фأҳсни сўркм чаҳ аёнаст ? ! эй ҷавонмард аз ниҳоди инсонӣу шахси одамии нахуст дар сӯрат ӯ андеша кун ки раби Алъоламин аз қатраи оби рехта чаҳ сунъ намӯда ! , нақшҳои гӯногӯни ҳосил шуда бикун Фикўни аъзоъи мтшокл , аздоди мтмосл , ҳар яке бмқдори хеши сохта ҳар узвии бнўъӣ аз ҷамоли ороста , на бар ҳад ӯ фузун , на аз қадар ӯ коста . Ҳар якеро сифатӣ дода ва дар ҳар яке қӯтии ниҳода . Ҳавос дар димоғ , баҳо дар пешонӣ , ҷамол дар бинӣ , саҳар дар чашм , малоҳат дар лаб , сабоҳат дар хад , камоли ҳасан дар мӯӣ на пайдо ки саноеъ дар табоиъи некӯтар ё тадбир дар тасвири ширинтар ! чандини ғроӣбу ъҷоӣби офарӣда аз қатраи об , оқил дар назора сунъасту ғофил дар хоб . Чун бидида зоҳир бинишон шавоҳиди қудрат назар кардӣ , бидида ботин дар лтоӣФи ҳикмат низ назар кун то далоили муҳаббату осори анояти бинӣ ! одамияти олам сӯратасту дили олами сифат , одамияти садаф диласту дили садафи нуқтаи сар . Чунон ки аҷрому аҷсоми олам дар сӯрати одамияти мутаҳайир шуда , одамият дар сӯрати дили мутаҳайир шудау дил дар нуқтаи сари мутаҳайир шудау сар бар тарафи ҳади фаноу бақои монда , гуҳӣ дар фаноӣ фаност гуҳӣ дар қабои бақо . Чун дар фано буд айни сӯз ва ниёз шавад , чун дар бақо буд ҳамаи роз ва ноз шавад . Чун дар фано буд гуяд : аз ман зортар кист ? чун дар бақо буд гуяд : аз ман бузургвортар кист ? !

فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ چه بیانست؟ و صَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ چه عیانست؟! ای جوانمرد از نهاد انسانی و شخص آدمی نخست در صورت او اندیشه کن که ربّ العالمین از قطره آب ریخته چه صنع نموده!، نقشهای گوناگون حاصل شده بکن فیکون اعضاء متشاکل، اضداد متماثل، هر یکی بمقدار خویش ساخته هر عضوی بنوعی از جمال آراسته، نه بر حدّ او فزون، نه از قدر او کاسته. هر یکی را صفتی داده و در هر یکی قوّتی نهاده. حواسّ در دماغ، بها در پیشانی، جمال در بینی، سحر در چشم، ملاحت در لب، صباحت در خدّ، کمال حسن در موی نه پیدا که صنایع در طبایع نیکوتر یا تدبیر در تصویر شیرین‌تر! چندین غرائب و عجائب آفریده از قطره آب، عاقل در نظاره صنع است و غافل در خواب. چون بدیده ظاهر بنشان شواهد قدرت نظر کردی، بدیده باطن در لطائف حکمت نیز نظر کن تا دلایل محبّت و آثار عنایت بینی! آدمیّت عالم صورت است و دل عالم صفت، آدمیّت صدف دل است و دل صدف نقطه سرّ. چنان که اجرام و اجسام عالم در صورت آدمیّت متحیّر شده، آدمیّت در صورت دل متحیّر شده و دل در نقطه سرّ متحیّر شده و سرّ بر طرف حدّ فنا و بقا مانده، گهی در فنای فناست گهی در قبای بقا. چون در فنا بود عین سوز و نیاز شود، چون در بقا بود همه راز و ناز شود. چون در فنا بود گوید: از من زارتر کیست؟ چون در بقا بود گوید: از من بزرگوارتر کیست؟!