Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими исми идли алии ҷалоли ман лами изл , исми ихбри ани ҷамоли ман лами изл , исми инбаҳи алии иқболи ман лами изл , исми ишири илои аФзоли ман лами изл .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اسم یدلّ علی جلال من لم یزل، اسم یخبر عن جمال من لم یزل، اسم ینبّه علی اقبال من لم یزل، اسم یشیر الی افضال من لم یزل.

ФолъорФи шаҳди ҷалолаи Фтош ,у алсФии шаҳди ҷамолаи Фъош ,у алўлии шаҳди иқболаи Фортош ,у алмриди шаҳди аФзолаҳи Фқоми итлби маъаи кифояи алмъош .

فالعارف شهد جلاله فطاش، و الصّفیّ شهد جماله فعاش، و الولیّ شهد اقباله فارتاش، و المرید شهد افضاله فقام یطلب مع کفایة المعاش.

Баном ӯ ки номаши ороиши маҷлису мадҳаши сармояи муфлис , баном ӯ ки номаши дили афрӯзу меҳраши олами сӯз , баном ӯ ки номаши ойини забону хабараши роҳати ҷон . Баном ӯ ки номаши нури дидаи муъминон , ёдаши ойини манзили муштоқон , ёфташ фироқи дили мурӣдон , меҳраши инси ҷони муҳибон , ҳукмаши тўтёии дидаи орифон , зикраши марҳами ҷони сӯхтагон .

بنام او که نامش آرایش مجلس و مدحش سرمایه مفلس، بنام او که نامش دل‌افروز و مهرش عالم سوز، بنام او که نامش آئین زبان و خبرش راحت جان. بنام او که نامش نور دیده مؤمنان، یادش آئین منزل مشتاقان، یافتش فراغ دل مریدان، مهرش انس جان محبّان، حکمش توتیای دیده عارفان، ذکرش مرهم جان سوختگان.

Пер тариқат гуфт : илоҳӣ аз забони муҳиб хомӯшаст , ҳолаш ҳама забонаст вари ҷон дар сар дӯстӣ кард , шояд ки дӯст ӯро биҷой ҷонаст . Ғарқ шуда об набинад ки гирифтор онаст ,у буруз чароғ найафурӯзанд ки рӯзи худ чароғ ҷаҳонаст ! қавлаи таъолӣ : ақрأи босами рбки ҳақ , ҷли ҷалолау тақаддусати асмоءаҳу тъолти сифота , хабар медиҳад аз абтдоءи ваҳй ки омад бони меҳтари оламу Сайиди валади одам ( с ) он соъат ки Ҷабраили худро буи намӯд дар ғори ҳаро ва бо вай ором ёфт . Расӯл ( с ) гуфт : « аввал ки Ҷабраил бмн омад , як бори маро дар бар гирифту танги бахуди дркшиду неки бимолид ва бичаспонеду боз раҳо кард он гуҳи ду бори дигари ҳам чунон кард » . Ва ҳикмати дарин он буд ки се бори табиати башарияти вайро бънсри мулкӣ мизоҷ дод . Он гуҳ гуфт : ё Муҳамад « ақрأ » бар хон .

پیر طریقت گفت: الهی از زبان محبّ خاموش است، حالش همه زبانست ور جان در سر دوستی کرد، شاید که دوست او را بجای جانست. غرق شده آب نبیند که گرفتار آنست، و بروز چراغ نیفروزند که روز خود چراغ جهانست! قوله تعالی: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ حقّ، جلّ جلاله و تقدّست اسماءه و تعالت صفاته، خبر میدهد از ابتداء وحی که آمد بآن مهتر عالم و سیّد ولد آدم (ص) آن ساعت که جبرئیل خود را بوی نمود در غار حرا و با وی آرام یافت. رسول (ص) گفت: «اوّل که جبرئیل بمن آمد، یک بار مرا در بر گرفت و تنگ بخود درکشید و نیک بمالید و بچسبانید و باز رها کرد آن گه دو بار دیگر هم چنان کرد». و حکمت درین آن بود که سه بار طبیعت بشریّت وی را بعنصر ملکی مزاج داد. آن گه گفت: یا محمد «اقْرَأْ» بر خوان.

Расӯл ( с ) гуфт : « мо анои бқорӣ » чаҳ хонам ки ман уммӣам , хондан надонам ? ! то Ҷабраил ( ъ ) ваҳй гузорад гуфт : ақрأи босами рбк бар хон номи худованди худ яъне бигӯӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим . Инаст маънии он хабар ки ривоят карданд аз абди аллоҳи бен аббос : ки аввали ваҳй ки Ҷабраил ба Мустафо оварад ояти тсмит буд .

رسول (ص) گفت: «ما انا بقارئ» چه خوانم که من امّی‌ام، خواندن ندانم؟! تا جبرئیل (ع) وحی گزارد گفت: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ بر خوان نام خداوند خود یعنی بگوی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ. اینست معنی آن خبر که روایت کردند از عبد اللَّه بن عباس: که اوّل وحی که جبرئیل به مصطفی آورد آیت تسمیت بود.

Ва брўоитии дигари омада ки : аввали сӯрае ки ваҳй омад ё أиҳои алмдср буд . Ва сдигри ривояти омада ки аввали сӯра « ақрأ » ваҳй омад . Ва ҷамъи миёни ин ривоёт онаст ки аввали оят ки ваҳй омад ояи бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим буд ва инаст маънии он хитоб ки Ҷабраил гуфт бо Сайиди салавоти аллоҳу саломаи алайҳ ки : ақрأи босами рбку аввали сӯра ки ваҳй омад , сӯра « ё أиҳои алмдср » , он аввал оятаст ва ин аввали сӯрау баъд аз он ояи Фоиаҳу қиссаи Фқсаҳу сӯраи Фсўраҳи ваҳй ҳаме омад тамомии бист ва се сол то охири оя ки фурӯ омад :у атқўои иўмои трҷъўни фӣаи إлии аллоҳ . Ва қил : охири ояи нзлт : лақади ҷоءкми расӯли ман أнФскми илои охири алсўраҳ . Ва гуфтаанд : Сайид ( с ) чун ин хитоб бо вай карданд ки : « ақрأ » бар хон китоби мо , ва андарин хондан на бими уқубат буд ва на зикри ҷурму ҷинояти азин хитоби чандон сиёсату ҳайбат дар Сайид ( с ) асар кард ки мегуфт : « он соъати андомҳои ман хост ки аз ҳам ҷудо гардад ва бандҳои аъзо аз ҳам гусаста шавад , аз ҳайбату сиёсати он хитоб ! пас чаҳ гӯйии фардо ки бандаи осиро хитоб ояд ки : ақрأи ктобки нома худ бархон ,у номаи осии ҳамаи ҷурму ҷинояту хатоу зулат буд , ва ӯро бими азобу уқубат буд , ва ӯро на узр ва на ҳуҷҷат буд . Бингар ки ҳоли вай чун буд ? ! магар ки раби алъзаҳ , бФзлу карами худ бар вай раҳмат кунаду бони суҷудҳо ки дар ҳама умр овардау биллоҳ тақарруб кардау умед дар он баста ӯро навмед накунад ,у бикрами худ ӯро бмҳли қабули қурби расонад , чунон ки қуръони Маҷид хабар дода дар охири ин сӯра ки :у асҷду ақтрб . Банда дар ҳеҷ ҳоли бҳзрти иззату бнсори раҳмати чунон наздик набӯд ки дар ҳоли суҷуд . Чун бандаи сар бар саҷда наад , аз онҷо ки тораки сари вай буд то онҷо ки ақсои ниҳояти олам буд , илм нур гардаду хати равшанои нур аз фарқи сари вай то бълӣ мешавад ,у раҳмат аз алӣ бар сари ваии миборд .

و بروایتی دیگر آمده که: اوّل سوره‌ای که وحی آمد یا أَیُّهَا الْمُدَّثِّرُ بود. و سدیگر روایت آمده که اوّل سوره «اقْرَأْ» وحی آمد. و جمع میان این روایات آنست که اوّل آیت که وحی آمد آیة بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ بود و اینست معنی آن خطاب که جبرئیل گفت با سیّد صلوات اللَّه و سلامه علیه که: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ و اوّل سوره که وحی آمد، سوره «یا أَیُّهَا الْمُدَّثِّرُ»، آن اوّل آیتست و این اوّل سورة و بعد از آن آیة فآیة و قصّة فقصّة و سورة فسورة وحی همی‌آمد تمامی بیست و سه سال تا آخر آیة که فرو آمد: وَ اتَّقُوا یَوْماً تُرْجَعُونَ فِیهِ إِلَی اللَّهِ. و قیل: آخر آیة نزلت: لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ الی آخر السّوره. و گفته‌اند: سیّد (ص) چون این خطاب با وی کردند که: «اقْرَأْ» بر خوان کتاب ما، و اندرین خواندن نه بیم عقوبت بود و نه ذکر جرم و جنایت ازین خطاب چندان سیاست و هیبت در سیّد (ص) اثر کرد که میگفت: «آن ساعت اندامهای من خواست که از هم جدا گردد و بندهای اعضا از هم گسسته شود، از هیبت و سیاست آن خطاب! پس چه گویی فردا که بنده عاصی را خطاب آید که: اقْرَأْ کِتابَکَ نامه خود برخوان، و نامه عاصی همه جرم و جنایت و خطا و زلّت بود، و او را بیم عذاب و عقوبت بود، و او را نه عذر و نه حجّت بود. بنگر که حال وی چون بود؟! مگر که ربّ العزّة، بفضل و کرم خود بر وی رحمت کند و بآن سجودها که در همه عمر آورده و باللّه تقرّب کرده و امید در آن بسته او را نومید نکند، و بکرم خود او را بمحلّ قبول قرب رساند، چنان که قرآن مجید خبر داده در آخر این سوره که: وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ. بنده در هیچ حال بحضرت عزّت و بنثار رحمت چنان نزدیک نبود که در حال سجود. چون بنده سر بر سجده نهد، از آنجا که تارک سر وی بود تا آنجا که اقصای نهایت عالم بود، علم نور گردد و خطّ روشنایی نور از فرق سر وی تا بعلی میشود، و رحمت از علی بر سر وی میبارد.

Мустафо ( с ) гуфт : « лои кибри маъаи алсҷўд »

مصطفی (ص) گفت: «لا کبر مع السّجود»

Ҳар ки саҷда оварад аз кибри даври гашт ва бар даргоҳи аллоҳи шараф мутавозеъон ёфт . Чун банда дар суҷуд мутавозеъ шавад , подоши ваии он буд ки ҳақи таъолии тахсӣсу тақрйви вай арзонӣ дорад . Инаст ки гуфт :у асҷду ақтрб . Банда дар ҳоли суҷуди ҷамъ буд ва дар ҳамаи аҳволи дигари мутафарриқ буд . Дар ҳоли қиёму рукӯъи баназари халқи қариб буд ва дар ҳоли суҷуд аз назари халқи давртар буд ва ҳар ки аз халқи давртар буд баҳақи наздиктар буд , ва ҳар ки бензади халқ бе хатартар бензади ҳақ бо хатартар .

هر که سجده آورد از کبر دور گشت و بر درگاه اللَّه شرف متواضعان یافت. چون بنده در سجود متواضع شود، پاداش وی آن بود که حقّ تعالی تخصیص و تقریب وی ارزانی دارد. اینست که گفت: وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ. بنده در حال سجود جمع بود و در همه احوال دیگر متفرّق بود. در حال قیام و رکوع بنظر خلق قریب بود و در حال سجود از نظر خلق دورتر بود و هر که از خلق دورتر بود بحقّ نزدیکتر بود، و هر که بنزد خلق بی‌خطرتر بنزد حقّ با خطرتر.

Овардаанд ки : чун раби Алъоламин Фриштгонро фармуд ки : одамро саҷда оред , аввал касе ки саҷда оварад , исрофил буд . Чун сар аз саҷдаи бардошт , ҷаббори олами кутуби илоҳӣу ваҳии осмонӣ бар пешонӣ ӯ пайдо оварад то ҷабини ваии лавҳи кутуби худои гашт .

آورده‌اند که: چون ربّ العالمین فریشتگان را فرمود که: آدم را سجده آرید، اوّل کسی که سجده آورد، اسرافیل بود. چون سر از سجده برداشت، جبّار عالم کتب الهی و وحی آسمانی بر پیشانی او پیدا آورد تا جبین وی لوح کتب خدای گشت.

Аҷабо касе ки одамро бҳкми фармон саҷда кунад , сувари китобҳои худоӣ бар пешонӣ ӯ пайдо ояд муъминӣ ки ҳафтод соли худоиро ҷли ҷалола саҷда оварад чаҳ аҷаб агар ӯро аз оташи уқубат броءт диҳад ? ! исрофили бомари ҳақи одамро саҷда кард , бар пешонӣ ӯ каломи набишта пайдо омад имон дар дили муъмини набишта , чунон ки аллоҳ гуфт : кутуби фии қлўбҳми алإимон . Аз рӯй ишорат мегуяд : ӯ ки дуни марои бомари ман саҷда оварад , каломи но набишта бар пешонии вай пайдо оварадам , ӯ ки ҳафтод соли бомари ман маро саҷда оварад , имони навишта аз дили вай кӣ баргирам ? !

عجبا کسی که آدم را بحکم فرمان سجده کند، صور کتابهای خدای بر پیشانی او پیدا آید مؤمنی که هفتاد سال خدای را جلّ جلاله سجده آورد چه عجب اگر او را از آتش عقوبت براءت دهد؟! اسرافیل بامر حقّ آدم را سجده کرد، بر پیشانی او کلام نبشته پیدا آمد ایمان در دل مؤمن نبشته، چنان که اللَّه گفت: کَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ. از روی اشارت میگوید: او که دون مرا بامر من سجده آورد، کلام نانبشته بر پیشانی وی پیدا آوردم، او که هفتاد سال بامر من مرا سجده آورد، ایمان نوشته از دل وی کی برگیرم؟!

Қол алнабӣ ( с ) « азои ракаатами Фъзмўои аллоҳу азои сҷдтми Фоҷтҳдўои фии алдъоءи ?фонаи истҷоби лакам » .

قال النّبی (ص) «اذا رکعتم فعظّموا اللَّه و اذا سجدتم فاجتهدوا فی الدّعاء فانّه یستجاب لکم».