Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими исми азизи тнсли илайҳи алмзнбўни ФғФрҳм ,у таваккули алайҳи алъобдўни Фҷбрҳм ,у тавассули илайҳи алмтиъўни Фўслҳму нсрҳм ,у търФи илайҳи алъолмўни Фбсрҳм ,у тақарруби илайҳи алъорФўни Фқрбҳм , локинаи фии ҷалолаи ҳирҳм .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اسم عزیز تنصّل الیه المذنبون فغفرهم، و توکّل علیه العابدون فجبرهم، و توسّل الیه المطیعون فوصلهم و نصرهم، و تعرّف الیه العالمون فبصّرهم، و تقرّب الیه العارفون فقرّبهم، لکنّه فی جلاله حیّرهم.

Ҳазорон соли гузашт то халқи олам дар самоъи ин ном саргардонанд , ғояту ниҳояти зоту сифот вай мендонанд , қавмӣ дар майдонанду қавмии берун майдонанд ҳамаи бастаи амр , хаста наҳй , дар қайди таклиф , дар интизори въд , дар банди ваъид , бар умед ёфт ,у ҳазрати самадяти муназзаҳ аз идроки авҳом , муқаддас аз аҳотти аФҳом . Ақлӣ ки аз ҷалоли ваии андешад маъқӯл шавад , фаҳмӣ ки аз ҷамоли вай идрок ҷӯяд залил гардад ,у ҳаме ки аз камоли вай илм хоҳад мутаҳайир гардад , ақли оҷизу фаҳми қосиру ваҳми мутаҳайиру илми муқассиру табъи залилу қалби ксиру сари асиру ҷамол ӯ бар қадари ҷалол ӯ ,у ҷалол ӯ бар вифқи ҷамол ӯ :

هزاران سال گذشت تا خلق عالم در سماع این نام سرگردانند، غایت و نهایت ذات و صفات وی می‌ندانند، قومی در میدان‌اند و قومی بیرون میدان‌اند همه بسته امر، خسته نهی، در قید تکلیف، در انتظار وعد، در بند وعید، بر امید یافت، و حضرت صمدیّت منزّه از ادراک اوهام، مقدّس از احاطت افهام. عقلی که از جلال وی اندیشد معقول شود، فهمی که از جمال وی ادراک جوید ذلیل گردد، و همی که از کمال وی علم خواهد متحیّر گردد، عقل عاجز و فهم قاصر و وهم متحیّر و علم مقصّر و طبع ذلیل و قلب کسیر و سرّ اسیر و جمال او بر قدر جلال او، و جلال او بر وفق جمال او:

Қавлаи таъолӣ : лами икни аллазӣнаи кФрўои ман أҳли алкитоби нузули ин оят дар шаън қавмӣаст ки имон овараданд аз ҳар ду Фриқ , аз аҳли китобу мушрикони Қурайш .

قوله تعالی: لَمْ یَکُنِ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ نزول این آیت در شأن قومی است که ایمان آوردند از هر دو فریق، از اهل کتاب و مشرکان قریش.

Раби алъзаҳ аз эшон хабар дод ки дар куфру ширк монда буданд , то буқати беъсати Мустафо ( с ) . Чун офтоби ваҳии сар аз матлаъи хеш бар зад ва он меҳтари кунину Сайиди хоФқинро кисвати набуввату рисолати пўшониднду талъати рисолати чеҳраи ҷамоли хеш бхлқ намӯд , рأФту раҳмати набувват ки : болмؤмнини рؤФи раҳими дасти карам бар сари он қавми ниҳод то аз олоиши куфр пок шуданду бъзи ислому ороиши имони азизи гаштанд . Он рӯз ки сарои пардаи шариъати Аҳмади мурсал дар бтҳоءи Макка насб карданд , дасти фазл Маҳмадӣ биёмаду нақши тхлити куффори Қурайш маҳв карду талбиси Иблисро ночиз кард . Мунодии давлати Муҳамади Мустафо ( с ) ббозори замонаи баромад ва ин ндоءи аҳд дар дод ки : расӯли ман аллоҳи итлўои сҳФои мутаҳҳараи фӣҳо кутуби қима . Расӯли худо , Сайиди анбиё , мақдами асФё , тоҷи авлиё ки дар фалаки набувват моҳасту лашгари анбиёро шоҳасту осӣонро паноҳаст , дар чаҳор болаши давлати набуввату маснади ъз рисолат нишасту саҳифаи шариъат аз ҳам боз кард . Китоби осмонӣу номаи раббонӣ бар халқ мехонду нисори тавҳид бар сар муъминон меифшоанд .

ربّ العزّة از ایشان خبر داد که در کفر و شرک مانده بودند، تا بوقت بعثت مصطفی (ص). چون آفتاب وحی سر از مطلع خویش بر زد و آن مهتر کونین و سیّد خافقین را کسوت نبوّت و رسالت پوشانیدند و طلعت رسالت چهره جمال خویش بخلق نمود، رأفت و رحمت نبوّت که: بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُفٌ رَحِیمٌ دست کرم بر سر آن قوم نهاد تا از آلایش کفر پاک شدند و بعزّ اسلام و آرایش ایمان عزیز گشتند. آن روز که سراپرده شریعت احمد مرسل در بطحاء مکه نصب کردند، دست فضل محمدی بیامد و نقش تخلیط کفّار قریش محو کرد و تلبیس ابلیس را ناچیز کرد. منادی دولت محمد مصطفی (ص) ببازار زمانه برآمد و این نداء عهد در داد که: رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ یَتْلُوا صُحُفاً مُطَهَّرَةً فِیها کُتُبٌ قَیِّمَةٌ. رسول خدا، سیّد انبیا، مقدّم اصفیا، تاج اولیا که در فلک نبوّت ماه است و لشگر انبیا را شاه است و عاصیان را پناه است، در چهار بالش دولت نبوّت و مسند عزّ رسالت نشست و صحیفه شریعت از هم باز کرد. کتاب آسمانی و نامه ربّانی بر خلق میخواند و نثار توحید بر سر مؤمنان می‌افشاند.

Ин Нидо ва ин овози босамоъ дӯстон расед , ҳама аз миқоти ниҳоди худ бикбори лаббайк ислом бароварданд . Балоли ҳабашӣ бо рӯй сиёҳу дилӣ чун моҳ ранҷ медиду ҷафоӣ мушрикон мекашид , гирди Макка ҳаме гардид ва бомед ҷамоли он меҳтари олами ҳамеи давид ки ин чаҳ буиаст ки дар ҳабашаи бмшом ман расед ? ! сҳиби рӯмӣ май тохт бо дилии пари дарду рухии зард ки чаҳ силсила лутфаст ки моро аз рӯм бикашед ? салмон форсӣ мегуфт ки : ин атрӣаст ки ҷуз дар бозори ниёз мо нафурӯшанд ! аммори ёсир овоз медод ки : « ании лоҷди риҳи Юсуф » бӯи зри ғаффории фарёд ҳаме кард ки :

این ندا و این آواز باسماع دوستان رسید، همه از میقات نهاد خود بیکبار لبّیک اسلام برآوردند. بلال حبشی با روی سیاه و دلی چون ماه رنج میدید و جفای مشرکان می‌کشید، گرد مکه همی‌گردید و بامید جمال آن مهتر عالم همی‌دوید که این چه بوی است که در حبشه بمشام من رسید؟! صهیب رومی می‌تاخت با دلی پر درد و رخی زرد که چه سلسله لطف است که ما را از روم بکشید؟ سلمان فارسی میگفت که: این عطری است که جز در بازار نیاز ما نفروشند! عمّار یاسر آواز می‌داد که: «انّی لاجد ریح یوسف» بو ذر غفاری فریاد همی کرد که:

эй дариғо ки он меҳтари бад-ӣни олам дар омад ва рафту каси қадари вай бҳқиқт нашнохт ! эй дариғо ки он офтоби ҷамол дар миёни меғ ниҳон шуду касро аз ваии бҳқиқти хабар на :

ای دریغا که آن مهتر بدین عالم در آمد و رفت و کس قدر وی بحقیقت نشناخت! ای دریغا که آن آفتاب جمال در میان میغ نهان شد و کس را از وی بحقیقت خبر نه:

Ва мо أмрўои إлои лиъбдўои аллоҳи мухлисин ?лаи аддӣни аллоҳи таъолии дарин ояти бандагонро ибодати миФрмоид ва дар ибодати ихлоси миФрмоид . Равиши ихлос дар ибодат чун равиш рангаст дар гавҳар . Ҳар гавҳар ки ранг надорад , сангӣ буд беқимат , ҳар ибодат ки бо вай ихлос набӯд ҷон канданӣ буд бемсўбт . Ихлос оташӣаст ки дар сина муъмин барафрӯзанд то ҳар ончӣ дар он синаи дуни ҳақ буд бисӯзад , дасти вай аз маҳорими бириштаи ихлос устувор кунанд то дасти ҷузи бҳлоли набард . Бидида дар ағёр нанигарад , бсинаҳ аз дунё ва уқбо наяндешад , қӯти шаҳвати мнқод вай гардад . Мухлис ӯст ки нафаси вай дар ваии мутаҳайир шуда , ҳирсро видоъ карда , бухли бҳзимт шуда , бехи ҳасад аз сина бар канда , халқи оламро бародар гашта , кибр аз сари фурӯи ниҳода , либоси тавозуъи пӯшида , забони насиҳати кушода , гули шафқати шукуфта , асбоби тафарруқат аз роҳи ваии бархеста , чун қадам ӣнҷо расед , басари роҳ ихлос расед . Як рукн аз арқони ибодат қиём карданаст бФроӣзу сунан , чунон ки гуфт ҷли ҷалола :у иқимўои алслоаҳу иؤтўои алзкоаҳу злки дайни алқимаҳи дайн поянда онаст ки намоз бпоӣ доранд бҳнгом , шроӣту арқони он биҷой оварда , хузўъу хушўъ дар дил оварда ки : фии слотҳми хошъўн . Назари аллоҳи пеши чашм хеш дошта ки : алмслии иноҷии раба . Дар соъати такбир рӯй бъолм кибриё оварда , бслоҳ « аъўзи биллоҳ » шайтонро ҳазимат карда , бдоми бисмии аллоҳи Яману баракат сайд карда , сӯраи фотиҳаро мифтоҳ хайрот карда , бхўондни сӯраи сирати малоикаи гирифта , дар сафи намози сафҳои аҳли сФўт ёд карда , дар рукӯъ хушўъ оварда , дар суҷуди бмҳли шуҳуди расида , дар ташаҳҳуди ҳақро мшоҳд гашта , рӯҳи пайғомбарро райҳони салавоти фиристода , бсломи халқро аз блоءи худ мусаллам дошта . Чунин намозкунанда мтобъи расӯл ( с ) буд ва чунин намози мустуҷиби қабул буду ҳосилаши ризвони худованди ғафур буд . Инаст ки дар охир сӯра гуфта : разии аллоҳи анҳуаму рзўои анҳу злки лмни хашии раба .

وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِیَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ اللَّه تعالی درین آیت بندگان را عبادت میفرماید و در عبادت اخلاص میفرماید. روش اخلاص در عبادت چون روش رنگست در گوهر. هر گوهر که رنگ ندارد، سنگی بود بی قیمت، هر عبادت که با وی اخلاص نبود جان کندنی بود بی مثوبت. اخلاص آتشی است که در سینه مؤمن برافروزند تا هر آنچه در آن سینه دون حقّ بود بسوزد، دست وی از محارم برشته اخلاص استوار کنند تا دست جز بحلال نبرد. بدیده در اغیار ننگرد، بسینه از دنیا و عقبی نیندیشد، قوّت شهوت منقاد وی گردد. مخلص اوست که نفس وی در وی متحیّر شده، حرص را وداع کرده، بخل بهزیمت شده، بیخ حسد از سینه بر کنده، خلق عالم را برادر گشته، کبر از سر فرو نهاده، لباس تواضع پوشیده، زبان نصیحت گشاده، گل شفقت شکفته، اسباب تفرقت از راه وی برخاسته، چون قدم اینجا رسید، بسر راه اخلاص رسید. یک رکن از ارکان عبادت قیام کردنست بفرائض و سنن، چنان که گفت جلّ جلاله: وَ یُقِیمُوا الصَّلاةَ وَ یُؤْتُوا الزَّکاةَ وَ ذلِکَ دِینُ الْقَیِّمَةِ دین پاینده آنست که نماز بپای دارند بهنگام، شرائط و ارکان آن بجای آورده، خضوع و خشوع در دل آورده که: فِی صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ. نظر اللَّه پیش چشم خویش داشته که: المصلی یناجی ربه. در ساعت تکبیر روی بعالم کبریا آورده، بسلاح «اعوذ باللّه» شیطان را هزیمت کرده، بدام بسم اللَّه یمن و برکت صید کرده، سوره فاتحه را مفتاح خیرات کرده، بخواندن سوره سیرت ملائکه گرفته، در صف نماز صفهای اهل صفوت یاد کرده، در رکوع خشوع آورده، در سجود بمحلّ شهود رسیده، در تشهّد حقّ را مشاهد گشته، روح پیغامبر را ریحان صلوات فرستاده، بسلام خلق را از بلاء خود مسلّم داشته. چنین نماز کننده متابع رسول (ص) بود و چنین نماز مستوجب قبول بود و حاصلش رضوان خداوند غفور بود. اینست که در آخر سوره گفته: رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِکَ لِمَنْ خَشِیَ رَبَّهُ.