Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими бисмии аллоҳи калимаи ман таъаммулҳо бмъониҳоу вақфи алии мо аўдъи фӣҳо ртъти асрораи фии риёзи ман алонси мўнқаҳу зиллати афкораи блўоӣҳи ман алиқини машриқа . Фҳии алии ҷалол алҳақ шоҳида . Ва алии мо иҳит ба аззикру иأтии алайҳи алҳсри зоида .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ بسم اللَّه کلمة من تأمّلها بمعانیها و وقف علی ما اودع فیها رتعت اسراره فی ریاض من الانس مونقة و ظلّت افکاره بلوائح من الیقین مشرقة. فهی علی جلال الحقّ شاهدة. و علی ما یحیط به الذّکر و یأتی علیه الحصر زائدة.

Даргирифтам баноми худованди ҷаҳон , қодиру қоҳиру дён , латифу Кариму раҳиму рҳмн , бениёз аз аҳли замину осмон , доранда ҳар ду олам , донандаи ошкороу ниҳон , офаринандаи халқ на чунин ва на чунон , брдорндаҳи гардуни гардон , пайдокунанда бисоту майдон , нигоранда аз гули сӯрати инсон , навозанда ӯ бхлъти эҳсон , мутӣъонро ваъда дод бнъими ҷовдону дараҷоти ҷинон , осӣонро бим дод бдркоти нирон , ҳамаро ҳаст кард дарин сарои имтиҳон , ҷойгоҳи умуму охирон ,у бҳкмти ихтилофи ниҳоди миёни эшон , баъзе гирён ва баъзе хандон , лухтӣ бо куфру нифоқ , лухтӣ бо ислому имон , он гуҳ дар хок кунад муддатии пинҳон пас биҷунбанд заминро бФрмони равон , то беруни афканди бори хеш аз одамиёну париёну ғайри эшон . Инаст ки раб Алъоламин гуфт дар танзили қуръон : إзои злзлти алأрзи зилзолҳоу أхрҷти алأрзи أсқолҳоу қоли алإнсони мо лҳо .

درگرفتم بنام خداوند جهان، قادر و قاهر و دیّان، لطیف و کریم و رحیم و رحمن، بی‌نیاز از اهل زمین و آسمان، دارنده هر دو عالم، داننده آشکارا و نهان، آفریننده خلق نه چنین و نه چنان، بردارنده گردون گردان، پیدا کننده بساط و میدان، نگارنده از گل صورت انسان، نوازنده او بخلعت احسان، مطیعان را وعده داد بنعیم جاودان و درجات جنان، عاصیان را بیم داد بدرکات نیران، همه را هست کرد درین سرای امتحان، جایگاه عموم و آخران، و بحکمت اختلاف نهاد میان ایشان، بعضی گریان و بعضی خندان، لختی با کفر و نفاق، لختی با اسلام و ایمان، آن گه در خاک کند مدّتی پنهان پس بجنباند زمین را بفرمان روان، تا بیرون افکند بار خویش از آدمیان و پریان و غیر ایشان. اینست که ربّ العالمین گفت در تنزیل قرآن: إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها وَ قالَ الْإِنْسانُ ما لَها.

Бдонкаҳи ин сӯраи ҳама сифот растохезасту баёни аҳволу аҳўоли он . Он рӯз ки ҷиболи росёти росихот аз бехи бркннд ва чун пашм зада дар ҳаво парон кунанд . Зилзила дар замин афкананду хоки фарои ҷунбиши оранд . Дарё Биҷӯш оранду об оташ гардонанд . Осмон фурӯ гушойанду ситорагон фурӯ резонанд . Моҳ аз гардун бияфкананду офтоб аз фалак ҷудо кунанд . Таркиб ҷаҳон нест кунанд . Ва низоми олам хароб кунанд . Ва гирд аз кун бар оранд . Аз ҳавои Фриштаҳ фурӯ ояд . Ва аз хоки мурда бар ояд . На дар ҳаво Фриштаҳ монад . На дар хоки мурда . Ҳамаро дар як арса ҷамъ кунанд . Ва ҳамаро ҷазои кирдор хеш диҳанд . Муъминонро эҳсону ризвону ғуфрон , кофаронро анколу ағлолу зақуму Қатарон . Қоли аллоҳи таъолӣ : Фмни иъмли мисқоли зарраи хирои ираҳ ва ман иъмли мисқоли зарраи шрои ираҳ .

بدانکه این سوره همه صفات رستاخیزست و بیان احوال و اهوال آن. آن روز که جبال راسیات راسخات از بیخ برکنند و چون پشم زده در هوا پرّان کنند. زلزله در زمین افکنند و خاک فرا جنبش آرند. دریا بجوش آرند و آب آتش گردانند. آسمان فرو گشایند و ستارگان فرو ریزانند. ماه از گردون بیفکنند و آفتاب از فلک جدا کنند. ترکیب جهان نیست کنند. و نظام عالم خراب کنند. و گرد از کون بر آرند. از هوا فریشته فرو آید. و از خاک مرده بر آید. نه در هوا فریشته ماند. نه در خاک مرده. همه را در یک عرصه جمع کنند. و همه را جزای کردار خویش دهند. مؤمنان را احسان و رضوان و غفران، کافران را انکال و اغلال و زقّوم و قطران. قال اللَّه تعالی: فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ.

эй мискини яке бар андеш то чаҳ кардае ва чаҳ сохтае ? ! он рӯзро ҳар чаҳ кардае аз аъмол ва ҳар чаҳ гуфтае аз ақволи ҳам санги заррае фурӯ нагузоранд , ҳамаро дар ҳисоби оранд . Ва ҷзоءи он бтмомӣ бирасонанд тўФии кули нафаси мо касбат ва ҳам лои излмўни он рӯзи даргоҳи ҳукӯмат ва хусумат бигушоӣанд . Хурӯши мазлӯмон бар ояд . Фарёд аз золимон бархезад , саргаштагии осӣон зоҳир шавад . Ақўё дар дасти зуъафо асир шаванд , фуқаро бар умаро амир гирданд , мутӣъ ки тоъат дораст шодону хандон буд , муқассир ки тақсир карда гирёну сӯзон буд . На касро Зуҳраи ҳимоят буд , на касро макунат аноят буд . Явми тблии алсроӣри Фмои ?лаи ман қуввау лои Носир . Яке аз бузургон дайн гуфта : ҳар киро тавфиқи рафиқ буду саодати мусоид , аз ҳамаи қуръон дар ваъз ӯро ин ояти бас ки : Фмни иъмли мисқоли зарраи хирои ираҳ ва ман иъмли мисқоли зарраи шрои ираҳ . Съсъаҳ ъам Фрздқи пеши Мустафо ( с ) омаду мусулмони гашт ва аз расӯли худои дархост то аз қуръони лухтӣ бар вай хонд . Расӯли худо ( с ) сӯраи إзои злзлт бар вай хонд . Чун бойен оят расед ки : Фмни иъмли мисқоли зарраи хирои ираҳ ва ман иъмли мисқоли зарраи шрои ираҳи он марди бшўрид . Ошӯбӣу шурӣ аз ниҳоди вай бар омад , фарёду валвала дар гирифт , ва чун мурғи ним бсмли бхок дар афтод . Ва зор бигирист . Он гуҳ гуфт : ҳасбии ҳозои ман алқуръон .

ای مسکین یکی بر اندیش تا چه کرده‌ای و چه ساخته‌ای؟! آن روز را هر چه کرده‌ای از اعمال و هر چه گفته‌ای از اقوال هم سنگ ذرّه‌ای فرو نگذارند، همه را در حساب آرند. و جزاء آن بتمامی برسانند تُوَفَّی کُلُّ نَفْسٍ ما کَسَبَتْ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ آن روز درگاه حکومت و خصومت بگشایند. خروش مظلومان بر آید. فریاد از ظالمان برخیزد، سرگشتگی عاصیان ظاهر شود. اقویا در دست ضعفا اسیر شوند، فقرا بر امرا امیر گردند، مطیع که طاعت دارست شادان و خندان بود، مقصّر که تقصیر کرده گریان و سوزان بود. نه کس را زهره حمایت بود، نه کس را مکنت عنایت بود. یَوْمَ تُبْلَی السَّرائِرُ فَما لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَ لا ناصِرٍ. یکی از بزرگان دین گفته: هر که را توفیق رفیق بود و سعادت مساعد، از همه قرآن در وعظ او را این آیت بس که: فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ. صعصعة عمّ فرزدق پیش مصطفی (ص) آمد و مسلمان گشت و از رسول خدا درخواست تا از قرآن لختی بر وی خواند. رسول خدا (ص) سوره إِذا زُلْزِلَتِ بر وی خواند. چون باین آیت رسید که: فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ آن مرد بشورید. آشوبی و شوری از نهاد وی بر آمد، فریاد و ولوله در گرفت، و چون مرغ نیم بسمل بخاک در افتاد. و زار بگریست. آن گه گفت: حسبی هذا من القرآن.

Марди доно чун бидонаст ки дар он арсаи кубро бар мақоми савол аз зарроту ҳубот ва нақӣр ва қтмир бихоҳанд пурсед ва ҳеҷ фурӯ нахоҳанд гузошт , даст дар доман вараъ занад ва дар ҳеҷ мъомлти газоф корӣ накунад ва бо нафаси хеши бнқиру қтмири ҳисоби бикунад то худ бо имон буду халқ аз вай дар амон бошанд . Вай бо ислом буд . Ва халқ аз қасди ҷинояти вай бсломт бошанд . Инаст ки Мустафо ( с ) гуфт : « алмؤмни ман амнаи анноси алии анФсҳму дмоӣҳму амўолҳм . Ва алмслми ман силами алмслмўни ман лисонау яда » .

مرد دانا چون بدانست که در آن عرصه کبری بر مقام سؤال از ذرّات و حبّات و نقیر و قطمیر بخواهند پرسید و هیچ فرو نخواهند گذاشت، دست در دامن ورع زند و در هیچ معاملت گزاف کاری نکند و با نفس خویش بنقیر و قطمیر حساب بکند تا خود با ایمان بود و خلق از وی در امان باشند. وی با اسلام بود. و خلق از قصد جنایت وی بسلامت باشند. اینست که مصطفی (ص) گفت: «المؤمن من امنه النّاس علی انفسهم و دمائهم و اموالهم. و المسلم من سلم المسلمون من لسانه و یده».