Ин сӯраи чиҳил ва ду ҳарфаст , даҳ калима , се оят , ба Макка фурӯ омад , ва аз ?маккейот шимуранд . Ва дарин сӯраи ҳеҷ носих ва мансӯх нест . Ва дар хабари абии бен каъбаст аз пайғомбар ( с ) : « ҳар ки ин сӯра бархонад , аллоҳи таъолӣ ӯро аз ҷӯйҳои биҳишт об диҳаду баъдад ҳар касе ки рӯзи иди азҳӣ қурбон кунад ӯро даҳ некии бинависад . Қавла : إнои أътиноки алкўсру қрӣ « антинок » . Ва « алкўср » алхири алксир ,у ҳўи Фўъли ман алксраҳ .

این سوره چهل و دو حرفست، ده کلمه، سه آیت، به مکّه فرو آمد، و از مکّیّات شمرند. و درین سوره هیچ ناسخ و منسوخ نیست. و در خبر ابی بن کعب است از پیغامبر (ص): «هر که این سوره برخواند، اللَّه تعالی او را از جویهای بهشت آب دهد و بعدد هر کسی که روز عید اضحی قربان کند او را ده نیکی بنویسد. قوله: إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ و قرئ «انطیناک». و «الکوثر» الخیر الکثیر، و هو فوعل من الکثرة.

Рӯй инси бен молики қол : бинои расӯли аллоҳ ( с ) зоти явми байни азҳрнои ази ағФии ағФоаҳи сами рафъи раъсаи мтбсмои Фқлно : мо азҳкк ё расӯли аллоҳ ? қол : « анзлти алии онФои сӯраи Фқрأи бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими إнои أътиноки алкўср . . » Фқрأ ҳатто хатми алсўраҳ . Сами қол : « أи тдрўни мо « алкўср » ? қлно : аллоҳу расӯлаи аълам . Қол : « анаи наҳри фии алҷнаҳи въдниаҳи рабии ъзу ҷли фӣаи хайри касӣр , лзлки алнҳри ҳавзтарад алайҳи умматии явми алқёмаҳи онитаҳи адади алнҷўм » .

روی انس بن مالک قال: بینا رسول اللَّه (ص) ذات یوم بین اظهرنا اذ اغفی اغفاة ثمّ رفع رأسه متبسّما فقلنا: ما اضحکک یا رسول اللَّه؟ قال: «انزلت علیّ آنفا سورة فقرأ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ..» فقرأ حتّی ختم السّورة. ثمّ قال: «أ تدرون ما «الکوثر»؟ قلنا: اللَّه و رسوله اعلم. قال: «انّه نهر فی الجنّة وعدنیه ربی عزّ و جلّ فیه خیر کثیر، لذلک النّهر حوض ترد علیه امّتی یوم القیامة آنیته عدد النّجوم».

Ва фии алсҳиҳ : ани расӯли аллоҳ ( с ) қоли лайлаи асрӣ бе раъйати нҳро , Фсأлти Ҷабраил , Фқол : ҳозо « алкўср » алзии аътокаҳи аллоҳи Фзрбти бедии Фозои ҳўи иҷрии алии алмск » .

و فی الصّحیح: انّ رسول اللَّه (ص) قال لیلة اسری بی رأیت نهرا، فسألت‌ جبرئیل، فقال: هذا «الکوثر» الّذی اعطاکه اللَّه فضربت بیدی فاذا هو یجری علی المسک».

Ва қолати ъоӣшаҳ : ман адхли асбъиаҳи фии смохиаҳи самъи хрираҳ . Ва ани ибни умри қол : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « алкўср » наҳри фии алҷнаҳи ҳоФтоаҳи алзҳби маҷроаи алии алдру алёқўти турбатаи атиби ман алмск ваашад бёзои ман алслҷ .

و قالت عائشة: من ادخل اصبعیه فی صماخیه سمع خریره. و عن ابن عمر قال: قال رسول اللَّه (ص): «الکوثر» نهر فی الجنّة حافتاه الذّهب مجراه علی الدّرّ و الیاقوت تربته اطیب من المسک و اشدّ بیاضا من الثّلج.

Ва ани абди аллоҳи бен умри қол : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « ҳавзии масираи шаҳри моؤаҳи абизи ман аллбну риҳаҳи атиби ман алмску кизонаҳи кнҷўми алсмоء , ман ишрби минҳои Флои измأ абадан » .

و عن عبد اللَّه بن عمر قال: قال رسول اللَّه (ص): «حوضی مسیرة شهر ماؤه ابیض من اللّبن و ریحه اطیب من المسک و کیزانه کنجوم السّماء، من یشرب منها فلا یظمأ ابدا».

Ва рӯй ани ҳамиди алтўили ани инси бен молики қол : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « ани лҳўзии арбаъаи арқон , Фоўли рукни минҳои фии яди абии бикру ассонии фии яди умру алсолси фии яди Усмону алробъи фии яди алӣ ( ъ ) . Фмни аҳби абои бикру абғзи умри лами исқаҳи абӯи бикр ва ман аҳби умру абғзи абои бикри лами исқаҳи умр ва ман аҳби Усмону абғзи улёи лами исқаҳи Усмон ва ман аҳби улёу абғзи Усмони лами исқаҳи алӣ . Ва ман аҳсани алқўли фии абии бикри Фқди ақоми аддӣн , ва ман аҳсани алқўли фии умри Фқди аўзҳи алсбил , ва ман аҳсани алқўли фии Усмони Фқди астнори бнўри аллоҳ , ва ман аҳсани алқўли фии алии Фқди астмски болърўаҳи алўсқӣ , ва ман аҳсани алқўли фии асҳобии Фҳўи муъмин ва ман асоءи алқўли фии асҳобии Фҳўи мунофиқ » .

و روی عن حمید الطّویل عن انس بن مالک قال: قال رسول اللَّه (ص): «انّ لحوضی اربعة ارکان، فاوّل رکن منها فی ید ابی بکر و الثّانی فی ید عمر و الثّالث فی ید عثمان و الرّابع فی ید علی (ع). فمن احبّ ابا بکر و ابغض عمر لم یسقه ابو بکر و من احبّ عمر و ابغض ابا بکر لم یسقه عمر و من احبّ عثمان و ابغض علیّا لم یسقه عثمان و من احبّ علیّا و ابغض عثمان لم یسقه علی. و من احسن القول فی ابی بکر فقد اقام الدّین، و من احسن القول فی عمر فقد اوضح السّبیل، و من احسن القول فی عثمان فقد استنار بنور اللَّه، و من احسن القول فی علی فقد استمسک بالعروة الوثقی، و من احسن القول فی اصحابی فهو مؤمن و من اساء القول فی اصحابی فهو منافق».

Ани инси қол : дхлнои алии убайди аллоҳи бен зиёд ва ҳам итзокрўни алҳўз , Фқол : ё бо Ҳамзаи мо тқўли фии алҳўз ? Фқол : мо кант арӣ ани аъиш ҳатто арӣ амсолкми ттморўни фии алҳўз . Ва лақади таркати халафии ъҷоӣзи мо тслии амрأаҳи мнҳни алои сأлти аллоҳи ъзу ҷли ани исқиҳои ман ҳавзи Муҳамад ( с )у фӣаи иқўли алшоър :

عن انس قال: دخلنا علی عبید اللَّه بن زیاد و هم یتذاکرون الحوض، فقال: یا با حمزة ما تقول فی الحوض؟ فقال: ما کنت اری ان اعیش حتّی اری امثالکم تتمارون فی الحوض. و لقد ترکت خلفی عجائز ما تصلی امرأة منهنّ الّا سألت اللَّه عزّ و جلّ ان یسقیها من حوض محمد (ص) و فیه یقول الشّاعر:

Ва қоли абди аллоҳи бен умр : « алкўср » наҳри фии батнони алҷнаҳ , эй фии васатҳо .

و قال عبد اللَّه بن عمر: «الکوثر» نهر فی بطنان الجنّة، ای فی وسطها.

Ва қоли алҳсн : « алкўср » ҳўи алқуръони алъзим . Ва қоли ъкрмаҳ : ҳўи алнбўаҳу алкитоб .

و قال الحسن: «الکوثر» هو القرآن العظیم. و قال عکرمة: هو النّبوّة و الکتاب.

Ва қоли абӯи бикри бен айёш : ҳўи ксраҳи алосҳобу алошёъ . Ва қоли алҳусайн бен алФзл : « алкўср » шиӣони тисири алқуръону тахфифи алшроӣъ . Ва қоли ҷаъфари алсодқ ( ъ ) : « алкўср » нури фии қлбки длки алӣу қтъки ъмои сўоӣ » .

و قال ابو بکر بن عیّاش: هو کثرة الاصحاب و الاشیاع. و قال الحسین بن الفضل: «الکوثر» شیئان تیسیر القرآن و تخفیف الشّرائع. و قال جعفر الصّادق (ع): «الکوثر» نور فی قلبک دلّک علیّ و قطعک عمّا سوای».

Ва анҳу аизо : « алшФоъаҳ » .

و عنه ایضا: «الشّفاعة».

Ва қоли ҳилоли бен исоФ : ҳўи қавли лои илоҳи алои аллоҳ . Ва қил : алФқаҳи фии аддӣн . Ва қил : алслўоти алхмс .

و قال هلال بن یساف: هو قول لا اله الّا اللَّه. و قیل: الفقه فی الدّین. و قیل: الصّلوات الخمس.

Қавла : фасли лрбку анҳри қоли Муҳамади бен каъб : иқўл : ани аносои ислўни лғири аллоҳу инҳрўни лғири аллоҳ . Фонои أътиноки алкўсри Флои икни слўтку нҳрки алои лӣ . Ва қоли ъкрмаҳу ътоءу қтодаҳ : фасли лрбки салоаи алъиди явми алнҳр . «у анҳр » нскки ҷамъи ?лаи фии алأмри байни алъбодаҳи алмолиаҳу албдниаҳ . Ва қоли инси бен молик : кон алнабӣ ( с ) инҳр қабл ани ислии Фأмри ани ислии сами инҳр .

قوله: فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ قال محمد بن کعب: یقول: انّ اناسا یصلون لغیر اللَّه و ینحرون لغیر اللَّه. فانّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ فلا یکن صلوتک و نحرک الّا لی. و قال عکرمة و عطاء و قتادة: فَصَلِّ لِرَبِّکَ صلاة العید یوم النّحر. «وَ انْحَرْ» نسکک جمع له فی الأمر بین العبادة المالیّة و البدنیّة. و قال انس بن مالک: کان النّبی (ص) ینحر قبل ان یصلی فأمر ان یصلی ثمّ ینحر.

Ва қил : нзлти ҳзаҳи алоиаҳи явми алҳдибиаҳи ҳайни аҳср алнабӣ ( с )у асҳобау сдўои ани албити Фомраҳи аллоҳи таъолии ани ислӣу инҳри албдну инсрФи ФФъли злк . Ва қил : қарни алқрбони болслоаҳи лони алсҷдаҳу алнҳираҳи уламои кули млаҳи фии алднёи Фқол : « лрбк » « сл »у зҳи лои лғираҳ . Ва ирўии ани алӣ ( ъ ) қол : « алнҳри ҳоҳнои вазъи алидини фии алслоаҳи алии алнҳр »

و قیل: نزلت هذه الآیة یوم الحدیبیّة حین احصر النّبی (ص) و اصحابه و صدّوا عن البیت فامره اللَّه تعالی ان یصلّی و ینحر البدن و ینصرف ففعل ذلک. و قیل: قرن القربان بالصّلاة لانّ السّجدة و النّحیرة علما کلّ ملّة فی الدّنیا فقال: «لربّک» «صلّ» و ضحّ لا لغیره. و یروی عن علی (ع) قال: «النّحر هاهنا وضع الیدین فی الصّلاة علی النّحر»

Ва ани воӣли бен ҳаҷари қол : раъйат алнабӣ ( с ) изъи ядаи алимнии алии алисрии фии алслоаҳи қрибои ман алрсғу ирФъи идиаҳ ҳатто тблғои азниаҳ .

و عن وائل بن حجر قال: رأیت النّبی (ص) یضع یده الیمنی علی الیسری فی الصّلاة قریبا من الرّسغ و یرفع یدیه حتّی تبلغا اذنیه.

Ва ани ибни масъӯд : ан алнабӣ ( с ) раъии рҷлоу ҳўи ислии возъои ядаи алисрии алии алимнии Фнзъи алисрии алии алимнӣу вазъи алимнии алии алисрӣ .

و عن ابن مسعود: انّ النّبی (ص) رأی رجلا و هو یصلّی واضعا یده الیسری علی الیمنی فنزع الیسری علی الیمنی و وضع الیمنی علی الیسری.

Ва қол ( с ) : « рафъи алоидии фии алслоаҳи ман алостконаҳ » . Қил : Фмои алостконаҳ ? қол : « алои тқрأи ҳзаҳи алоиаҳ : Фмои астконўои лрбҳм ва мо итзръўн ? .

و قال (ص): «رفع الایدی فی الصّلاة من الاستکانة». قیل: فما الاستکانة؟ قال: «الا تقرأ هذه الآیة: فَمَا اسْتَکانُوا لِرَبِّهِمْ وَ ما یَتَضَرَّعُونَ؟.

Ва қил : фасли лрбку анҳр эй астқбли алқблаҳи бнҳрк . Ва қил : маъноа : арФъи идики болдъоءи илои нҳрк . Ва рӯй ан алнабӣ ( с ) қол : анои муошири алонбёءи амрнои бслос , бтأхири алсҳўру таъҷили алФтру вазъи алимини алии алшмоли фии алслоаҳ .

و قیل: فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ ای استقبل القبلة بنحرک. و قیل: معناه: ارفع یدیک بالدّعاء الی نحرک. و روی انّ النّبی (ص) قال: انّا معاشر الانبیاء امرنا بثلاث، بتأخیر السّحور و تعجیل الفطر و وضع الیمین علی الشّمال فی الصّلاة.

إни шонӣки ҳўи алأбтр « алшонӣ » ҳўи алмбғз «у алأбтр » алзии лои валади ?ла .

إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ «الشّانئ» هو المبغض «و الأبتر» الّذی لا ولد له.

Ва қил : ҳўи алзии лои изкри бихир . Қоли ибни аббос : нзлти фии алъоси бен воӣли алсҳмӣу злки анаи раъй алнабӣ ( с ) харҷи ман алмсҷду ҳўи идхл Фолтқино ъанд боб банӣ саҳму тҳдсоу аноси ман снодиди Қурайши фии алмсҷди ҷулуси Флмои дахли алъоси қолўои ?ла : ман алзии канти тҳдс ? қол : злк « алأбтр » яъне алнабӣ ( с ) !у кони қади тўФӣ қабл злки абди аллоҳи бен расӯли аллоҳ ( с )у кони ман хадиҷа . Ва конўои исмўни ман лӣси ?лаи ибни абтар , Фсмтаҳ Қурайш ъанд мӯати ибнаи абтару снбўро . Фонзли аллоҳи ъзу ҷл : إни шонӣки ҳўи алأбтр . Қил : лмои тўФии абди аллоҳи бен алнабӣ ( с ) харҷи абӯи ҷаҳли Фқоли лосҳобаҳ : ани мҳмдои қади бтару анаи азои моти лои ибқии ?лаи зикру лои иҷўзи ?лаи амр Фнстриҳ манеҳ .

و قیل: هو الّذی لا یذکر بخیر. قال ابن عباس: نزلت فی العاص بن وائل السّهمی و ذلک انّه رأی النّبی (ص) خرج من المسجد و هو یدخل فالتقینا عند باب بنی سهم و تحدّثا و اناس من صنادید قریش فی المسجد جلوس فلمّا دخل العاص قالوا له: من الّذی کنت تحدّث؟ قال: ذلک «الأبتر» یعنی النّبی (ص)! و کان قد توفّی قبل ذلک عبد اللَّه بن رسول اللَّه (ص) و کان من خدیجة. و کانوا یسمّون من لیس له ابن ابتر، فسمّته قریش عند موت ابنه ابتر و صنبورا. فانزل اللَّه عزّ و جلّ: إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ. قیل: لمّا توفّی عبد اللَّه بن النّبی (ص) خرج ابو جهل فقال لاصحابه: انّ محمدا قد بتر و انّه اذا مات لا یبقی له ذکر و لا یجوز له امر فنستریح منه.

Фонзли аллоҳи ъзу ҷл : إни шонӣки ҳўи алأбтр эй ани ъдўку мбғзки абои ҷаҳли лӣси ?лаи фии алҷнаҳи насиби бали ҳўи мунқатиъи ман кули хайр ,у конўои иқўлўни азои моти зукури валади алрҷл : бтар , Фконўои иқўлўн : ани мҳмдои снбўр , эй анаи фарди лои валади ?ла .

فانزل اللَّه عزّ و جلّ: إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ ای انّ عدوّک و مبغضک ابا جهل لیس له فی الجنّة نصیب بل هو منقطع من کلّ خیر، و کانوا یقولون اذا مات ذکور ولد الرّجل: بتر، فکانوا یقولون: انّ محمدا صنبور، ای انّه فرد لا ولد له.