Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими исми ман вуҷӯдаи алозлу субутаи алобд , лами исбқаҳи вақту лами иҳт бҷлолаҳамад , халқи алсмоءи балои амду вазъи алмҳоди бало ӯад , шукри ман атоъаҳ ва ман абд ва қабл ман ирода ва ман қасд . Алъолами бхФёти кули аҳад , ркъ ӯ сҷд , қоми أўи қъд , алҳд ӯ вҳд , ғўси аллҳиФу Каҳфи алзъиФу ллъосини санад , Авни алосиру зуҳри алФқиру мнҷзи кули мо въд ,у аҳади лои ман адад , фарди ватар лами исбқаҳи волиду лами итъқбаҳи валад ,у ҳўи алқиўм « алсмд » . Лами яладу лами иўлду лами икни ?лаи кФўои أҳд .

قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اسم من وجوده الازل و ثبوته الابد، لم یسبقه وقت و لم یحط بجلاله امد، خلق السّماء بلا عمد و وضع المهاد بلا اود، شکر من اطاعه و من عبد و قبل من اراده و من قصد. العالم بخفیّات کل احد، رکع او سجد، قام أو قعد، الحد او وحّد، غوث اللّهیف و کهف الضّعیف و للعاصین سند، عون الاسیر و ظهر الفقیر و منجز کلّ ما وعد، و احد لا من عدد، فرد وتر لم یسبقه والد و لم یتعقّبه ولد، و هو القیوم «الصّمد». لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.

Номи худовандии ягонаи якто , дар зоти якто ва дар сифот беҳамто , аз айбҳо ҷудоу худовандиро сазо , азиматаши азору кибриёи радои фардӣ ватарӣ ҷамилии ҷалилӣ на чун мо , раҳмонии раҳимии ъломии ълимии ронандаи аҳкому қазо , саттории ғаффории ҷаббории қаҳҳории бузургворӣ бе чанд ва бе чаро Маҷӣдии дайонеи ҳамидии меҳрбонии бандаи навозии корсозӣ мустаҳаққ ҳар сано . Эҳсон ӯ қадим , фармон ӯ азиз , паймон ӯ латиф . Малик ӯ безавол ва бефано , пок аз айб , давр аз ваҳм . Берун аз қиёс , мавсуфи бсФоти маърӯфи босмоء .

نام خداوندی یگانه یکتا، در ذات یکتا و در صفات بی‌همتا، از عیبها جدا و خداوندی را سزا، عظمتش ازار و کبریا ردا فردی و تری جمیلی جلیلی نه چون ما، رحمانی رحیمی علّامی علیمی راننده احکام و قضا، ستّاری غفّاری جبّاری قهّاری بزرگواری بی چند و بی چرا مجیدی دیّانی حمیدی مهربانی بنده نوازی کار سازی مستحقّ هر ثنا. احسان او قدیم، فرمان او عزیز، پیمان او لطیف. ملک او بی زوال و بی فنا، پاک از عیب، دور از وهم. بیرون از قیاس، موصوف بصفات معروف باسماء.

Қул ҳўи аллоҳи أҳд эй Муҳамад ! бегонагон аз ту насаби мо май пурсанад , бигӯ : аллоҳи أҳд « аллоҳ »аст он ягонаи якто , дар зоту сифоти якто , дар иззату қудрати якто , дар алуҳияту рубубияти якто , дар азал ва дар абади якто , худоиро сазоу бхдогории доно . Каримасту меҳрбон , латифу раҳиму неки худо , олами сар ва наҷӯй , дорандаи уфуқи аъло , офаридагори аршу срӣ , қариби баҳри ошно ,у мустаҳаққ ҳар сано , дар дили дӯстонаши нури анояти пайдо , аз чашмҳо ниҳону бснъи ошкоро .

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ای محمد! بیگانگان از تو نسب ما می‌پرسند، بگو: اللَّهُ أَحَدٌ «اللَّه» است آن یگانه یکتا، در ذات و صفات یکتا، در عزّت و قدرت یکتا، در الوهیّت و ربوبیّت یکتا، در ازل و در ابد یکتا، خدایی را سزا و بخداگاری دانا. کریمست و مهربان، لطیف و رحیم و نیک خدا، عالم سرّ و نجوی، دارنده افق اعلی، آفریدگار عرش و ثری، قریب بهر آشنا، و مستحقّ هر ثنا، در دل دوستانش نور عنایت پیدا، از چشمها نهان و بصنع آشکارا.

Аллоҳи алсмди алзии исмди илайҳи фии алҳавоъиҷ ,у иФзъи илайҳи фии алнўоӣб . Самад ӯст ки бандагонро ҳоҷат ва ниёз бадваст . Умеди осӣону муфлисон бФзл ӯст . Дармони балоҳо аз карам ӯст , даравишонро шодии бҷлол ва ҷамол ӯст . Мубораки он кас ки мӯнисаш ном ӯст , азизи он кас ки баҳрааш ёд ӯст , шоди он дил ки дар банд ӯст , поки он забон ки дар зикр ӯст . Хуши айши онкии рӯзгораш дар меҳр ва муҳаббат ӯст . Яке ббҳшт нозад , яке бадвасту дӯст баҳра ӯст ки ҳимматаш ҳама ӯст .

اللَّهُ الصَّمَدُ الّذی یصمد الیه فی الحوائج، و یفزع الیه فی النّوائب. صمد اوست که بندگان را حاجت و نیاز بدوست. امید عاصیان و مفلسان بفضل اوست. درمان بلاها از کرم اوست، درویشان را شادی بجلال و جمال اوست. مبارک آن کس که مونسش نام اوست، عزیز آن کس که بهره‌اش یاد اوست، شاد آن دل که در بند اوست، پاک آن زبان که در ذکر اوست. خوش عیش آنکه روزگارش در مهر و محبّت اوست. یکی ببهشت نازد، یکی بدوست و دوست بهره اوست که همّتش همه اوست.

Ва иқол : « алсмд » алзии тақаддуси ани иҳотаи илми алмхлўқин ба ӯ идроки Басраам ӯ ашрофи муъорифаам . « самад » ӯст ки ақлҳо мутаҳайир омад дар ҷалол ӯ , хирадҳо саросемаи гашт дар ҷамол ӯ , фаҳмҳо оҷиз шуд аз идроки сар ӯ , андешаҳо зеру зибри гашт аз амр ӯ . Ҷигарҳо хӯн шуд дар қаҳр ӯ , дилҳо бгдохт дар шинохт ӯ .

و یقال: «الصّمد» الّذی تقدّس عن احاطة علم المخلوقین به او ادراک بصرهم او اشراف معارفهم. «صمد» اوست که عقلها متحیّر آمد در جلال او، خردها سراسیمه گشت در جمال او، فهمها عاجز شد از ادراک سرّ او، اندیشه‌ها زیر و زبر گشت از امر او. جگرها خون شد در قهر او، دلها بگداخت در شناخت او.

Пер тариқат гуфт : алоғёри фии вуҷӯдаи Фқду алрсўм ва алотлол ъанд шуҳуди ҳуққаи маҳв . Вуҷӯдӣ ки ҳудӯдаши баъдам боз шавад , он вуҷӯд муҷоз гӯйанд на вуҷӯди ҳақиқат .

پیر طریقت گفت: الاغیار فی وجوده فقد و الرّسوم و الاطلال عند شهود حقه محو. وجودی که حدودش بعدم باز شود، آن وجود مجاز گویند نه وجود حقیقت.

эй мискини ояти адами худ аз лавҳи қадам бар хону рояти нестии худ дар олам ҳастӣ ӯ бизан , дар мушоҳидаи шоҳиди қадами мадҳуши шӯ ва аз ҳуши худ биҳуши шӯ , дар рукӯъу суҷуди худро ҳастӣ буна , ва дар вуҷӯди ҷалоли ҳақиқати хирқаи вуҷӯди маҷозии бадар ва бо ӯ бигӯӣ :

ای مسکین آیت عدم خود از لوح قدم بر خوان و رایت نیستی خود در عالم هستی او بزن، در مشاهده شاهد قدم مدهوش شو و از هوش خود بیهوش شو، در رکوع و سجود خود را هستی بنه، و در وجود جلال حقیقت خرقه وجود مجازی بدر و با او بگوی:

Гуфтаанд : ин сӯраи қул ҳўи аллоҳи أҳд ҳар оятии тафсири оят пешаст , чун гӯйанд : ман « ҳў » ӯ кист ? ту гӯйӣ : « аҳад » чун гӯйанд : « аҳад » кист ? ту гӯйӣ : « самад » , чун гӯйанд : « самад » кист ? ту гӯйӣ : алзии лами яладу лами иўлд .

گفته‌اند: این سوره قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ هر آیتی تفسیر آیت پیش است، چون گویند: من «هو» او کیست؟ تو گویی: «احد» چون گویند: «احد» کیست؟ تو گویی: «صمد»، چون گویند: «صمد» کیست؟ تو گویی: الّذی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ.

Чун гӯйанд : лами яладу лам иўлд кист ? ту гӯйӣ : алзии лами икни ?лаи кФўои أҳд . Ва иқол : кошифи алосрори бқўлаҳ : « ҳў » ,у кошифи алорўоҳи бқўлаҳ : « аллоҳ » ,у кошифи улқулуби бқўлаҳ : « аҳад » ,у кошифи нуфуси алмؤмнини ббоқии алсўраҳ . Ва иқол : кошифи алўолҳини бқўлаҳ : « ҳў »у алмуваҳидини бқўлаҳ : « аллоҳ »у алъорФини бқўлаҳ : « аҳад »у алълмоءи бқўлаҳ : « алсмд »у алъқлоءи бқўлаҳ : лами яладу лами иўлду лами икни ?лаи кФўои أҳд .

چون گویند: لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ کیست؟ تو گویی: الّذی لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ. و یقال: کاشف الاسرار بقوله: «هو»، و کاشف الارواح بقوله: «اللَّه»، و کاشف القلوب بقوله: «احد»، و کاشف نفوس المؤمنین بباقی السّورة. و یقال: کاشف الوالهین بقوله: «هو» و الموحّدین بقوله: «اللَّه» و العارفین بقوله: «احد» و العلماء بقوله: «الصّمد» و العقلاء بقوله: لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.

эй Муҳамади волҳонро бигӯӣ : « ҳў » эшонро рамзу ишорат кифоят бошад , ном ва сифат магӯӣ ки эшон асҳоб ғайратанд , натавонанд дид ва шунид ки касе ному сифати дӯсти баради вари ҳамаи дилу дидау забон эшон бошад , ин чунонаст ки гӯйанд :

ای محمد والهان را بگوی: «هو» ایشان را رمز و اشارت کفایت باشد، نام و صفت مگوی که ایشان اصحاب غیرت‌اند، نتوانند دید و شنید که کسی نام و صفت دوست برد ور همه دل و دیده و زبان ایشان باشد، این چنانست که گویند:

Бо орифон бигӯӣ : « аллоҳ » ! эшон қадам бар бисот тФрид доранд , дар ном « аллоҳ » чунон мустағриқ шудаанд ки пурвои нафй дайгарӣ надоранд . Бо муваҳҳидон бигӯӣ ки : « аҳад » ки ҷони эшонро мадад аз нур тавҳидасту рӯҳи рӯҳи эшон бёФт тавҳидаст . Бо олимон бигӯӣ ки : аллоҳи алсмди эшон рахти ниёзи бадаргоҳи самадяти зўи алҷлол афкандаанд бетӯҳфае боз нигараданд . Бо оқилон бигӯӣ : лами яладу лами иўлду лами икни ?лаи кФўои أҳди шумо ки ақл доред , борӣ дарёбед ва бидонед ки ӯро зан ва фарзанд нест , хеш ва пайванд нест , мисли ва монанд нест , лӣси кмслаҳи шайъи ءу ҳўи алсмиъи албсир . эй Муҳамади ман туро ҳабиб хондаму маънии муҳаббат мувофиқатасту дӯстро дар ҳамаи аҳволи ниёбати доштан . эй Муҳамад чун душмани туро бад гуяд , ман ҷавоби даҳум , чун маро бад гуяд , ту низ ҷавоби даҳу ҳақи муҳаббат дар маънии мувофиқати бгзор . Ақабаи кофари туро шоир гуфт , ман ҷавоб додам аз баҳри ту ва ниёбат дошт ту ки : ва мо ҳўи бқўли шоир . Чун маро носазо гуяд , ту ҷавоби даҳ ки : ҳўи аллоҳи أҳд . Ҳориси туро коҳин гуфт , ман ҷавоб додам ки : « мо ҳўи бқўли коҳин » . Чун маъаттали маро таътил гуяд , ту ҷавоби даҳ ки : аллоҳи алсмд . Валиди муғираи туро соҳир гуфт ки : « إни ҳозои إлои саҳари иؤср » , ман ҷавоб додам ба таҳдид ки : « сأслиаҳи сқр » . Ту низ чун тарсои марои зан ва фарзанд гуяд , ҷавоби даҳ : лами яладу лами иўлд . Бӯи лҳб туро гуфт : тбои лак . Ман ҷавоб додам ки : таббати идои أбии лҳб . Ту низ агар Муғони марои ҳамто ва ҳамсар гӯйанд , ҷавоби даҳ ки : лами икни ?лаи кФўои أҳд .

با عارفان بگوی: «اللَّه»! ایشان قدم بر بساط تفرید دارند، در نام «اللَّه» چنان مستغرق شده‌اند که پروای نفی دیگری ندارند. با موحّدان بگوی که: «احد» که جان ایشان را مدد از نور توحید است و روح روح ایشان بیافت توحیدست. با عالمان بگوی که: اللَّهُ الصَّمَدُ ایشان رخت نیاز بدرگاه صمدیّت ذو الجلال افکنده‌اند بی تحفه‌ای باز نگردند. با عاقلان بگوی: لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ شما که عقل دارید، باری دریابید و بدانید که او را زن و فرزند نیست، خویش و پیوند نیست، مثل و مانند نیست، لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ. ای محمد من ترا حبیب خواندم و معنی محبّت موافقت است و دوست را در همه احوال نیابت داشتن. ای محمد چون دشمن ترا بد گوید، من جواب دهم، چون مرا بد گوید، تو نیز جواب ده و حقّ محبّت در معنی موافقت بگزار. عقبه کافر ترا شاعر گفت، من جواب دادم از بهر تو و نیابت داشت تو که: وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شاعِرٍ. چون مرا ناسزا گوید، تو جواب ده که: هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ. حارث ترا کاهن گفت، من جواب دادم که: «ما هو بقول کاهن». چون معطّل مرا تعطیل گوید، تو جواب ده که: اللَّهُ الصَّمَدُ. ولید مغیره ترا ساحر گفت که: «إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ یُؤْثَرُ»، من جواب دادم به تهدید که: «سَأُصْلِیهِ سَقَرَ». تو نیز چون ترسا مرا زن و فرزند گوید، جواب ده: لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ. بو لهب ترا گفت: تبّا لک. من جواب دادم که: تَبَّتْ یَدا أَبِی لَهَبٍ. تو نیز اگر مغان مرا همتا و همسر گویند، جواب ده که: لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.