Шайх ба ҳукми ишорати пер бмиҳнаҳ омад ,у дарони риёзатҳо ва муҷоҳидатҳо биФзўду бдонк пер гуфт басанда накард . Ва ҳар рӯз дар ибодату муҷоҳидати биФзўд .

شیخ به حکم اشارت پیر بمیهنه آمد، و درآن ریاضتها و مجاهدتها بیفزود و بدانک پیر گفت بسنده نکرد. و هر روز در عبادت و مجاهدت بیفزود.

Ва дарин Крети шайхро қабули халқ падед омад , чунонк бар лафзи муборак ӯ зикр рафтааст дар маҷлисӣ , ва он инаст ки : рӯзии шайхро қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз савол карданд аз ин оя ки : сами рдўои илои аллоҳи мўлиҳм алҳақ шайх мо гуфт қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи ин оят аз рӯҳонӣон дуруст ояд ва он мақоми боз пасинаст , пас аз ҳамаи ҷаҳдҳо ва ибодатҳо ва сафарҳоу ҳзрҳо ва ранҷҳо ва хорӣҳо ва расвоӣҳо ва мазаллатҳо ин ҳамаи ягони ягон падед меояд ва бидон гузариш медиҳанд , аввали бадари тавбааш дрорнд то тавба кунаду хасмро хушнӯд кунад ва ба мазаллати нафас машғӯл шавад , ҳамаи ранҷҳо дрпзирд ва бидон қадар кӣ тавонад роҳатии бхлқ май расонад , пас бонўоъи тоъатҳо машғӯл шавад , шаби бедор ,у рӯзи гурусна , ҳақи гузори шариъат ҳақ гардад ва ҳар рӯзи ҷаҳди дигар пеш гираду брхўди чизҳо воҷиб бинад ва мо ин ҳама кардем дар ибтидои кори ҳаждаҳи чиз бар хештан воҷиб кардем ва бидон ҳаждаҳи взиФти ҳаждаҳи ҳазор оламро аз худ биҷустем . Рӯза давом доштем , аз луқмаи ҳаром парҳез кардем , зикр бар давоми гуфтем , шаб бедор доштем , паҳлу бар замин наниҳодем , хоб ҷуз нишаста накардем , рӯй ба қибла нишастем , такя наздем , дар амрад бичишам бдннгристим , дар муҳаррамоти ннгристим , халқ аисон нашудем , гадоӣ накардем , қонеъ будем ва дар таслим бо назора будем , пайваста дар масҷид нишастем , дар бозорҳо нашудем кӣ расӯли слии аллоҳи алайҳ ва силам гуфта буд ки бтарин ҷойҳо бозорасту беҳтарини ҷойҳо масҷид , дрҳрч кардем дарони мтобъи расӯли слии аллоҳи алайҳу силам будем , ҳар шбонрўзӣ хатмӣ кардем , дар бенаии кӯр будем , дар шунавои кар будем , дар гуёе гунг будем , як сол бо кас сухан нагуфтем , номи девонагӣ бар мо сабт карданд ва мо раво доштем , ҳукми ин хабарро : лоикмли имони алъбд ҳатто изни анноси анаи маҷнӯн , ҳарчи шунӯда будем ё набишта кӣ Мустафои слии аллоҳи алайҳу силам он кардааст ё фармӯда , ҳама биҷой оварадем то кӣ шунида будем кӣ Мустафои слии аллоҳи алайҳу силамро дар ҳарби аҳад дар пой ҷароҳатӣ расед чунонк бар сар пой натавонистӣ астодн , бронгштони пои намози гзордӣ , мо ба ҳукми мтобът бар сари ангуштони пои бостодим ва чаҳорсад ракаати намози гзордим , ҳаракоти зоҳиру ботин бар вифқи суннат рост кардем чунонк одати табиати гашт ва ҳарч шунида будем ва дар китобҳо дида кӣ худоиро таъолии Фрстгоннд ки сарнигӯн ибодат кунанд , бар мувофиқати эшон сар бар замин ниҳодем ва он муваффақа , модари бўтоҳрро , гуфтем то бириштаи ангушти пои мо ба мехи баст ва дар бар мо бибасту момии гуфтеми борхдоёи моро мо наме бояд моро аз мо наҷоҳ даҳ !у хатмӣ ибтидо кардем . Чун бад-ӣн оят раседем ки ФсикФикҳми аллоҳи вҳўи алсмиъи алълими хӯн аз чашмҳои мо берун омад ,у дигар аз худ хабар надоштем . Пас корҳо бадали гашт , ва азин ҷинси риёзатҳо ки азон иборат натавон кард ва аз он таъӣдҳо ва тавфиқҳо буд аз ҳақи таъолӣ . Ва локин мепиндоштем ки он мо мекунем фазл ӯ ошкорои гашт ва бмо намӯд кӣ он на чунонаст , он ҳамаи тавфиқҳои ҳақасту фазл ӯ , аз он тавба кардему бдонстим кӣ он ҳама пиндор бӯдааст . Акнӯн агар ту гӯйӣ ки ман ин роҳ нарӯм ки пиндораст , гӯйем ин нокрднт пиндораст , то ин ҳама бар ту гузар накунад ин пиндор бтў нанамоянд . То шаръро сипарӣ накардӣ ин пиндошт падед наёяд , пиндошт дар дайн буд , пас он дар шаръ нокардан куфраст ва дар кардан ва дидани ширк , ту ҳаст ва ӯ ҳаст , ширк буд , худро аз миён бояд гирифт . Моро нишастӣ буд , дар он нишаст ошиқи фанои худ будем , нурӣ падед омад кӣ зулмат ҳастӣ моро тохт кард , худованди ъзу ҷли моро Фромо намӯд кӣ он на ту будӣ ва ин на тӯй , он тавфиқи мо буд ва ин фазли мост , ҳамаи худовандӣу назару анояти мост , то чунон шудем кӣ ҳамеи гуфтем , байт :

و درین کرت شیخ را قبول خلق پدید آمد، چنانک بر لفظ مبارک او ذکر رفته است در مجلسی، و آن اینست که: روزی شیخ را قدس اللّه روحه العزیز سؤال کردند از این آیة که: ثُمَّ رُدّوُا اِلَیْ اللّه مَوْلیهُمُ الحقّ شیخ ما گفت قدس اللّه روحه العزیز این آیت از روحانیان درست آید و آن مقام باز پسین است، پس از همه جهدها و عبادتها و سفرها و حضرها و رنجها و خواریها و رسواییها و مذلتها این همه یگان یگان پدید می‌آید و بدان گذرش می‌دهند، اول بدر توبه‌اش درآرند تا توبه کند و خصم را خشنود کند و به مذلت نفس مشغول شود، همه رنجها درپذیرد و بدان قدر کی تواند راحتی بخلق می‌رساند، پس بانواع طاعتها مشغول شود، شب بیدار، و روز گرسنه، حقّ گزار شریعت حقّ گردد و هر روز جهد دیگر پیش گیرد و برخود چیزها واجب بیند و ما این همه کردیم در ابتدای کار هژده چیز بر خویشتن واجب کردیم و بدان هژده وظیفت هژده هزار عالم را از خود بجستیم. روزه دوام داشتیم، از لقمۀ حرام پرهیز کردیم، ذکر بر دوام گفتیم، شب بیدار داشتیم، پهلو بر زمین ننهادیم،خواب جز نشسته نکردیم، روی به قبله نشستیم، تکیه نزدیم، در امرد بچشم بدننگریستیم، در محرمات ننگریستیم، خلق ایسان نشدیم، گدایی نکردیم،قانع بودیم و در تسلیم با نظاره بودیم، پیوسته در مسجد نشستیم، در بازارها نشدیم کی رسول صلی اللّه علیه و سلم گفته بود که بترین جایها بازارست و بهترین جایها مسجد، درهرچ کردیم درآن متابع رسول صلی اللّه علیه و سلم بودیم، هر شبانروزی ختمی کردیم، در بینایی کور بودیم، در شنوایی کر بودیم، در گویایی گنگ بودیم، یک سال با کس سخن نگفتیم، نام دیوانگی بر ما ثبت کردند و ما روا داشتیم، حکم این خبر را: لایَکملُ ایمانُ العَبْدِ حَتّی یَظُنَّ النّاسُ اَنَّهُ مَجْنُونُ، هرچ شنوده بودیم یا نبشته کی مصطفی صلی اللّه علیه و سلم آن کرده است یا فرموده، همه بجای آوردیم تا کی شنیده بودیم کی مصطفی صلی اللّه علیه و سلم را در حرب احد در پای جراحتی رسید چنانک بر سر پای نتوانستی استادن، برانگشتان پای نماز گزاردی، ما به حکم متابعت بر سر انگشتان پای باستادیم و چهارصد رکعت نماز گزاردیم، حرکات ظاهر و باطن بر وفق سنت راست کردیم چنانک عادت طبیعت گشت و هرچ شنیده بودیم و در کتابها دیده کی خدای را تعالی فرستگانند که سرنگون عبادت کنند، بر موافقت ایشان سر بر زمین نهادیم و آن موفقه، مادر بوطاهر را، گفتیم تا برشتۀ انگشت پای ما به میخ بست و در بر ما ببست و مامی گفتیم بارخدایا ما را ما نمی‌باید مارا از ما نجاة ده! و ختمی ابتدا کردیم. چون بدین آیت رسیدیم که فَسَیَکْفِیکَهُمُ اللّه وَهُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیم خون از چشمهای ما بیرون آمد، و دیگر از خود خبر نداشتیم. پس کارها بدل گشت، و ازین جنس ریاضتها که ازآن عبارت نتوان کرد و از آن تأییدها و توفیقها بود از حقّ تعالی. و لکن می‌پنداشتیم که آن ما می‌کنیم فضل او آشکارا گشت و بما نمود کی آن نه چنانست، آن همه توفیقهای حقّ است و فضل او، از آن توبه کردیم و بدانستیم کی آن همه پندار بوده است. اکنون اگر تو گویی که من این راه نروم که پندارست،گوییم این ناکردنت پندارست، تا این همه بر تو گذر نکند این پندار بتو ننمایند. تا شرع را سپری نکردی این پنداشت پدید نیاید، پنداشت در دین بود، پس آن در شرع ناکردن کفرست و در کردن و دیدن شرک، تو هست و او هست، شرک بود، خود را از میان باید گرفت. ما را نشستی بود، در آن نشست عاشق فنای خود بودیم، نوری پدید آمد کی ظلمت هستی ما را تاخت کرد، خداوند عزّ و جلّ ما را فراما نمود کی آن نه تو بودی و این نه توی، آن توفیق ما بود و این فضل ماست، همه خداوندی و نظر و عنایت ماست، تا چنان شدیم کی همی گفتیم، بیت:

Пас чандон ҳурмату қабул падед омад аз халқ , кӣ мурӣдон меомаданд ва тавба мекарданду ҳамсоягон низ аз ҳурмати мо хамр намехӯрданд , то чунон шуд кӣ пӯсти харбуза ки аз даст мо афтодӣ ба маблағи бист динор май бхриднд ва як рӯз май шудем бар сутур нишаста , он сутури наҷосати афканд , мардумон меомаданду наҷосатро бар сар ва рӯй мемолидаанд . Пас аз он бмо намуданд кӣ он мо набудем . Овозӣ омад аз масҷид ки аввалами икФи брбк , нурӣ дар синаи мо падед омаду бештар ҳиҷобҳо бархест . Ҳрки моро қабул карда буд аз халқ рад кард , то чунон шуд ки ба қозӣ шуданд ва ба кофарии мо гувоҳӣ доданду баҳри заминӣ ки моро онҷо гузар афтодӣ гуфтандӣ аз шавамӣ ин марди дарин замин набот наравед то рӯзӣ дар масҷидӣ нишаста будем , занон брбом омаданду наҷосат бар сар мо андохтанду овоз майамад ки аввалами икФи брбк , ва чунонк ҷамоатёни он масҷид аз ҷамоат боз истоданд ва мегуфтанд то ин марди девонаи дарин масҷид бошад мо ба ҷамоат нишуем ва мо май гуфтем , байт :

پس چندان حرمت و قبول پدید آمد از خلق، کی مریدان می‌آمدند و توبه می‌کردند و همسایگان نیز از حرمت ما خمر نمی‌خوردند، تا چنان شد کی پوست خربزۀ که از دست ما افتادی به مبلغ بیست دینار می‌بخریدند و یک روز می‌شدیم بر ستور نشسته، آن ستور نجاست افکند، مردمان می‌آمدند و نجاست را بر سر و روی می‌مالیدند. پس از آن بما نمودند کی آن ما نبودیم. آوازی آمد از مسجد که اَوَلَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ، نوری در سینۀ ما پدید آمد و بیشتر حجابها برخاست. هرک ما را قبول کرده بود از خلق رد کرد، تا چنان شد که به قاضی شدند و به کافری ما گواهی دادند و بهر زمینی که ما را آنجا گذر افتادی گفتندی از شومی این مرد درین زمین نبات نروید تا روزی در مسجدی نشسته بودیم، زنان بربام آمدند و نجاست بر سر ما انداختند و آواز می‌امد که اَوَلَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ، و چنانک جماعتیان آن مسجد از جماعت باز ایستادند و می‌گفتند تا این مرد دیوانه درین مسجد باشد ما به جماعت نشویم و ما می‌گفتیم، بیت:

Бозини ҳама аз он ҳолати қабзӣ дар мо даромад , барони нияти ҷомеъи қуръони бози гирифтем , ин ояти баромад кӣ внблўкми болшри волхири фитнаи волинои трҷъўн . Гуфт ин ҳама балост кӣ дар роҳи ту май орем , агар хайраст балост ва агар шараст балост , бихиру шари фурӯи моӣ ва бо мо гирд . Пас аз он низ мо дар миён набудем , ҳамаи фазл ӯ буд . Байт :

بازین همه از آن حالت قبضی در ما درآمد، برآن نیت جامع قرآن باز گرفتیم، این آیت برآمد کی وَنَبْلُوکُمْ بِالشَّرِّ وَالْخَیْرِ فِتْنَةً وَاِلَیْنا تُرْجَعُونَ. گفت این همه بلاست کی در راه تو می‌آریم، اگر خیرست بلاست و اگر شرست بلاست، بخیر و شر فرو مآی و با ما گرد. پس از آن نیز ما در میان نبودیم، همه فضل او بود. بیت:

Ин фасл дар аснои маҷлисии брзФони мубораки шайхи мо қудси аллоҳи рӯҳа алъзиз рафт ва дар аснои он аҳволи падару модари шайхи брҳмти ҳақи субҳонау таъолӣ интиқол карданду шайхро бандӣ ки азҷҳти ризои эшон бар роҳ буд бархест , рӯй ба биёбоне кӣ миёни бовирд ва сарахс аст биниҳоду муддати ҳафт сол дар он биёбони брёзту муҷоҳидати машғӯл буд кӣ ҳеҷ кас ӯро надид аломошоءи аллоҳи таъолӣ ва ҳеҷ кас надонист кӣ дарин ҳафт соли таом ӯ аз чаҳ буд ва мо аз перон хеш шунидаем ва дар вилоят дар афвоҳи хосу оми халқи чунин маърӯф буд кӣ дарин ҳафт соли шайхи мо қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи сари газ ва тоқ мехӯрдаст .

این فصل در اثنای مجلسی برزفان مبارک شیخ ما قدس اللّه روحه العزیز رفت و در اثنای آن احوال پدر و مادر شیخ برحمت حقّ سبحانه و تعالی انتقال کردند و شیخ را بندی که ازجهت رضای ایشان بر راه بود برخاست، روی به بیابانی کی میان باورد و سرخس است بنهاد و مدت هفت سال در آن بیابان بریاضت و مجاهدت مشغول بود کی هیچ کس او را ندید الاماشاء اللّه تعالی و هیچ کس ندانست کی درین هفت سال طعام او از چه بود و ما از پیران خویش شنیده‌ایم و در ولایت در افواه خاص و عام خلق چنین معروف بود کی درین هفت سال شیخ ما قدس اللّه روحه العزیز سر گز و طاق می‌خوردست.

Ва овардаанд ки чун шайхро қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи ҳолати бдрҷаҳ Эй расед кӣ машҳураст , бар дар Машҳади муқаддаси умраи аллоҳ таъолӣ нишаста буд . Мардӣ аз мурӣдони шайхи сари харбузаи ширин бикорад мебарграфт ва дар шукр суда мегардонид то шайх мехӯрд . Яке аз мункирони ин ҳадис бидонҷо бигузашт , гуфт эй шайхи ин кӣ ин соъат май хурӣ чаҳ таъм дораду ончи ҳафт сол дар биёбон май хӯрда чаҳ таъм дошту кадоми хўштрст ? шайх гуфт ҳар ду таъм вақт дорад кӣ агар вақтро сифати баст буд он сари газу хори хуштар азин бошад ва агар сӯрат қабз бошад ки аллоҳи иқбзи вибст ва онч матлӯбаст дрҳҷоби ин шукри нохўштр аз он хор буду шайхи қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз аз ӣнҷо гуфтааст ки ҳрки бовели моро дидааст сиддиқии гашту ҳрк бохр дид зиндиқии гашт . Яъне ки дар аввали ҳоли риёзату муҷоҳидат буд , чун мардумони бештари зоҳирбину сӯрат парастанд , он зиндагонӣ май диданд , ва он ҷаҳдҳо дар роҳи ҳақ мушоҳида мекарданд , сидқашони дарин роҳи зиёдат май гашту дараҷа садиқон меёфтанд , ва дар охири рӯзгори мушоҳида буду вақти онки самараи он муҷоҳидатҳо бар ончи ҳақ буду ҳрки ҳақро мункир буд зиндиқ буд . Ва дар шоҳиди инро далоил бисёраст ва аз он ҷумла яке онаст кӣ агар касеро қасди қурбати подшоҳӣ ва аз кас ва аз нокаси таҳаммулҳо бояд кард , ва ҷафоҳо шунид , ва барин ҳамаи сабр бояд кард , ва ин ҳамаи ранҷҳо бар ваии тозау табъи хуши фаросатад , ва дар баробар ҳар ҷафое хидматӣ кард , ва ҳар дашномиро даҳ дуо ва сано бигуфт то бидон мартаба расад кӣ соҳиби сар подшоҳ шавад вози ҳазор ҳазор каси яке инро биҷой наёрад , ва агар оради бад-ӣн мартаба расад ё нарасад , ва чун ба ташрифи қабули пошоаи мушаррафи гашту шарафи қурб дар он ҳазрат ҳосил омад , бисёр хдмтҳоءи писандида бояд кард то подшоҳро бар вай эътимод уфтад . Чун подшоҳ биравӣ эътимод фармуду қурбату манзалати соҳиби сиррӣ боризоне дошт , акнӯн он ҳамаи хизматҳои сахт ва хатарҳои ҷон ва машаққатҳо дар боқӣ шуд , акнӯн ҳамаи каромату қурбату манзалату неъмат ва осоиш бошаду анвоъи лиззату роҳат рӯй намояд , ва ин шахсро ҳеҷ хизмат намонад алои мулозимати ҳазрати подшоҳ , кӣ албата як трФҳолъин , гоҳу бегоҳ , бшбу рӯз аз он даргоҳи ғоиби натавонад буд , то ҳар вақт кӣ подшоҳ ӯро талаб фармоед ё сиррӣ гуяду шарафи муҳовира арзонӣ фармоед ҳозир бошад ва ин маротиби сахт равшанаст вқёси барин азими зоҳир .

و آورده‌اند که چون شیخ را قدس اللّه روحه العزیز حالت بدرجه‌ای رسید کی مشهورست، بر در مشهد مقدس عمره اللّه تعالی نشسته بود. مردی از مریدان شیخ سر خربزۀ شیرین بکارد می‌برگرفت و در شکر سوده می‌گردانید تا شیخ می‌خورد. یکی از منکران این حدیث بدانجا بگذشت، گفت ای شیخ این کی این ساعت می‌خوری چه طعم دارد و آنچ هفت سال در بیابان می‌خوردۀ چه طعم داشت و کدام خوشترست؟ شیخ گفت هر دو طعم وقت دارد کی اگر وقت را صفت بسط بود آن سر گز و خار خوشتر ازین باشد و اگر صورت قبض باشد که اللّه یَقْبِضُ وَیَبْسُطُ و آنچ مطلوبست درحجاب این شکر ناخوشتر از آن خار بود و شیخ قدس اللّه روحه العزیز از اینجا گفته است که هرک باول ما را دیده است صدیقی گشت و هرک بآخر دید زندیقی گشت. یعنی که در اول حال ریاضت و مجاهدت بود، چون مردمان بیشتر ظاهربین و صورت پرست‌اند، آن زندگانی می‌دیدند، و آن جهدها در راه حقّ مشاهده می‌کردند، صدقشان درین راه زیادت می‌گشت و درجۀ صدیقان می‌یافتند، و در آخر روزگار مشاهده بود و وقت آنک ثمرۀ آن مجاهدتها بر آنچ حقّ بود و هرک حقّ را منکر بود زندیق بود. و در شاهد این را دلایل بسیارست و از آن جمله یکی آنست کی اگر کسی را قصد قربت پادشاهی و از کس و از ناکس تحملها باید کرد، و جفاها شنید، و برین همه صبر باید کرد، و این همه رنجها بر وی تازه و طبع خوش فراستد، و در برابر هر جفایی خدمتی کرد، و هر دشنامی را ده دعا و ثنا بگفت تا بدان مرتبه رسد کی صاحب سر پادشاه شود واز هزار هزار کس یکی این را بجای نیارد، و اگر آرد بدین مرتبه رسد یا نرسد، و چون به تشریف قبول پاشاه مشرف گشت و شرف قرب در آن حضرت حاصل آمد، بسیار خدمتهاء پسندیده باید کرد تا پادشاه را بر وی اعتماد افتد. چون پادشاه بروی اعتماد فرمود و قربت و منزلت صاحب سری بارزانی داشت، اکنون آن همه خدمتهای سخت و خطرهای جان و مشقتها در باقی شد، اکنون همه کرامت و قربت و منزلت و نعمت و آسایش باشد و انواع لذت و راحت روی نماید، و این شخص را هیچ خدمت نماند الا ملازمت حضرت پادشاه، کی البته یک طرفةالعین، گاه و بیگاه، بشب و روز از آن درگاه غایب نتواند بود، تا هر وقت کی پادشاه او را طلب فرماید یا سری گوید و شرف محاوره ارزانی فرماید حاضر باشد و این مراتب سخت روشن است وقیاس برین عظیم ظاهر.