Боби дувум - дар васати ҳолати шайхи мо қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз , ва ин се фасл аст

باب دوم - در وَسَطِ حالتِ شیخ ما قَدَّسَ اللّه روحَهُ العزیز، و این سه فصل است

Фасли аввал - дар ҳикоётӣ кӣ аз каромоти шайхи мо қудси аллоҳи рӯҳа алъзиз машҳурасту дуруст шуда аст

فصل اول - در حکایاتی کی از کرامات شیخ ما قدس اللّه روحه العزیز مشهورست و درست شده است

Дарони вақт кӣ шайхи бўсъиди қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи азин риёзату муҷоҳидат фориғ шуду бмиҳнаҳ боз омаду ҳолату кашф ба камол расед , азм ншобўр кард . Чун ба шаҳр Тӯс расед аз дияи божкаҳ бар ду фарсангӣ шаҳраст , дарвеширо пеш фиристод ва гуфт ба шаҳр бояд шуд , ба наздики маъшӯқ , ва гуфт кӣ дастурӣ ҳаст кӣ то дар вилоят ту ойем ?у шайхи ҳаргизи касро нагуфтааст кӣ чунин кун ё чунон макун , чунин гуфтааст кӣ чунин бояд кард ва чунон набояд кард ва ин маъшӯқ аз ъқлоء мҷонин бӯдаасту сахти бузургвору соҳиби ҳолатӣ ба камол , ва нишаст ӯ ба Тӯс бӯдааст ва хокаш онҷост . Чун он дарвеш бирафт шайх бифармуд то асби зини крдндўбр асар бирафт ,у ҷамъи суфиён дар хизмати шайх , чун бики фарсангӣ шаҳр расед , ба музиъӣ кӣ онрои ду бародарон гӯйанд , ду болост ки аз онҷо шаҳр битавон дид , асби шайхи боситоду ҷамъи ҷумлаи боистоднд . Чун он дарвеши пеш маъшӯқ раседу ончи шайхи фармӯда буд бигуфт , маъшӯқ табассумӣ кард ва гуфт бигӯӣ то даройад , чун маъшӯқ дар шаҳри ин сухан бигуфт , шайх аз онҷо асб баранд , ва ҷамъ бирафтанд , то дар роҳи он дарвеш ба шайх раседу сухан маъшӯқ бирасонед . Ва шайхи ҳам аз роҳи пеш маъшӯқ омад ва ӯ шайхро истиқбол карду дрбргрФт ва гуфт фориғ бош ки ин навбат ки ӣнҷо мезананд ва ҷойҳои дигар , рӯзӣ чандро ҳамаи бадаргоҳ ту хоҳанд оварад . Пас шайх аз ӣнҷои бозгашт ва ба хонақоҳи устоди бўоҳмд кӣ қадамгоҳи бўнсри Сироҷ буд , Фрўомд . Ва устоди бўоҳмди шайхи моро муроот ва хизматҳо биҷой оварад ва чанд рӯз ӯ родри Тӯс нигоҳ дошт ,у шайхро дар хонақоҳи хеши навбати маҷлиси ниҳод . Ва аҳли Тӯс чун сухан шайх башнаваданд ва он каромоти зоҳир ӯ бидиданд , мурӣд шайх шуданд ва қабулҳо ёфт ва аз амиромоми иззуддини аилбошии тӯли аллоҳи умраи шунӯдам ки гуфт аз амири Сайиди буъалии арзи шунӯдам кӣ гуфт : дар он вақт кӣ шайхи бўсъиди қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз ба Тӯс омад ва дар хонаи устоди АбуАҳмад маҷлис мегуфт ва ман ҳануз кӯдак ва ҷавон будам , бо падари баҳам ба маҷлис шудам ,у халқ бисёр ҷамъ омада буданд чунонк бар дару бом ҷой набӯд . Кӯдакии хирад аз бом , аз канори модари биФтод . Шайхро чашм бар вай афтод гуфт бигираш , ду даст дар ҳаво падед омад вони кӯдакро аз ҳаво бигирифт ва бар замини ниҳод чунонк ҳеҷ ?илам буи нарасед ,у ҷумлаи аҳл маҷлис бидиданду фарёд аз халқи баромад ва ҳолатҳо рафт . Буъалӣ савганд хӯрд ки ман бичишам хеш дидам .

درآن وقت کی شیخ بوسعید قدس اللّه روحه العزیز ازین ریاضت و مجاهدت فارغ شد و بمیهنه باز آمد و حالت و کشف به کمال رسید، عزم نشابور کرد. چون به شهر طوس رسید از دیه باژکه بر دو فرسنگی شهرست، درویشی را پیش فرستاد و گفت به شهر باید شد، به نزدیک معشوق، و گفت کی دستوری هست کی تا در ولایت تو آییم؟ و شیخ هرگز کس را نگفته است کی چنین کن یا چنان مکن، چنین گفته است کی چنین باید کرد و چنان نباید کرد و این معشوق از عقلاء مجانین بوده است و سخت بزرگوار و صاحب حالتی به کمال، و نشست او به طوس بوده است و خاکش آنجاست. چون آن درویش برفت شیخ بفرمود تا اسب زین کردندوبر اثر برفت، و جمع صوفیان در خدمت شیخ، چون بیک فرسنگی شهر رسید، به موضعی کی آنرا دو برادران گویند، دو بالاست که از آنجا شهر بتوان دید، اسب شیخ باستاد و جمع جمله بایستادند. چون آن درویش پیش معشوق رسید و آنچ شیخ فرموده بود بگفت، معشوق تبسمی کرد و گفت بگوی تا درآید، چون معشوق در شهر این سخن بگفت، شیخ از آنجا اسب براند، و جمع برفتند، تا در راه آن درویش به شیخ رسید و سخن معشوق برسانید. و شیخ هم از راه پیش معشوق آمد و او شیخ را استقبال کرد و دربرگرفت و گفت فارغ باش که این نوبت که اینجا می‌زنند و جایهای دیگر، روزی چند را همه بدرگاه تو خواهند آورد. پس شیخ از اینجای بازگشت و به خانقاه استاد بواحمد کی قدمگاه بونصر سراج بود، فروآمد. و استاد بواحمد شیخ ما را مراعات و خدمتها بجای آورد و چند روز او رادر طوس نگاه داشت، و شیخ را در خانقاه خویش نوبت مجلس نهاد. و اهل طوس چون سخن شیخ بشنودند و آن کرامات ظاهر او بدیدند، مرید شیخ شدند و قبولها یافت و از امیرامام عزالدین ایلباشی طَوَّل اللّه عُمرَه شنودم که گفت از امیر سید بوعلی عرض شنودم کی گفت: در آن وقت کی شیخ بوسعید قدس اللّه روحه العزیز به طوس آمد و در خانۀ استاد ابواحمد مجلس می‌گفت و من هنوز کودک و جوان بودم، با پدر بهم به مجلس شدم، و خلق بسیار جمع آمده بودند چنانک بر در و بام جای نبود. کودکی خرد از بام، از کنار مادر بیفتاد. شیخ را چشم بر وی افتاد گفت بگیرش، دو دست در هوا پدید آمد وآن کودک را از هوا بگرفت و بر زمین نهاد چنانک هیچ الم بوی نرسید، و جملۀ اهل مجلس بدیدند و فریاد از خلق برآمد و حالتها رفت. بوعلی سوگند خورد که من بچشم خویش دیدم.