Низоми алмалики рҳмҳоллаҳи алайҳ хонақоҳӣ карда буд дар сипоҳону амири Сайиди Муҳамадро кӣ алавӣ буду фозили бходмии хонақоҳ насб фармуду одати чунон будӣ кӣ ҳар сол аз ҷумлаи атрофи уламоу содоти мутасаввифау арбоби идророт дар он хонақоҳ ҷамъ меомадандӣ ва чун моҳи раҷаб дар омадӣ низоми алмалики ин Сайиди Муҳамадро гуфтӣ то ҳоҷоти як якро арза мекардӣ ва ӯ ҳар якеро ончи лоиқ будӣ аз атои васла водрор мефармудӣ то ҳамгинони мқзии алҳавоъиҷи бахонаи худ расида будандӣу бдъоءи хайр машғӯл гашта як соли моҳ раҷаб даромад ва ҳеҷ касро мақсӯд барнаёмад ,у моҳи шаъбон тамом шуд кӣ низоми алмалики ҳоҷати ҳеҷ кас раво накард ,у моҳ рамазон омад ва касеро ҳеҷ азин ҷамъ талаб накард ҷамъи бикбори дргФт ва гӯй омаданд кӣ низоми алмаликро млолтӣ падед омад ва ҷамъӣ мегуфтанд кӣ мгрксӣ дар ҳақ мотхлитӣ кардааст чун моҳи рамазон бохр раседу моҳ шавол бидиданд он шаби низоми алмалики каси Фрстодўи Сайиди Муҳамадро гуфт чун аз суфраи фориғи шӯии даҳ касро аз бузургони мутасаввифа ваема ба наздики мо ҳозири гардон . Сайиди мҳмдгФт чун аз суфра фориғ шудам даҳ кас аз машойихи бардоштами внмоз хуфтани бхдмти низом алмалик рафтам мутафаккир , то чаҳ хоҳад буд . Чун дррФтми низоми алмаликро барҷоӣ намоз дидам нишастау шамъӣ дар пеши худ ниҳода , салом гуфтам , бисёр эъзоз фармуд ва гуфт бидонед кӣ ман дар аввал ҷавонӣ баталаб илм машғӯл будам ва он кор чунонк муроди ман буд ҳосил намешуд маро бояд кӣ бмрў фиристӣ кӣ онҷои таҳсил ба даст диҳад . Падарами ризои додўи ғуломӣу дрозгўшӣ бо ман Фрстодў гуфт чун бозҷоаҳи рисӣ аз корвонён дар хоҳ то барои ту як рӯз мақом кунанд ва ту бмиҳнаҳи бхдмти шайхи Абӯсаиди рӯу хизмат ӯ биҷойовару гӯши дор то ӯ чаҳ гуяд вёдгир ва аз ваии бдъои мадади хоҳ . Чун корвон бозҷоаҳ расед ман дархостам ки як рӯз таваққуф кунад эшон иҷобат карданд , бомдоди пагоҳи бмиҳнаҳи расидам , чун чашми ман бар меҳана омад ҷумлаи саҳро кабӯд дидам аз баси сӯфии кабӯди пӯш кӣ бсҳрои берун омада буданд ва ҳарҷоӣ ҷамъӣ нишаста , ман таъаҷҷуб кардам ки чаҳ шояд буд кӣ чандини мардумони берун омадаанд ва пароканда нишаста . Чун брсидму чашми эшон бар ман афтод ҳамаи бархестанду сӯй ман омаданд чун як як бмн май расиданди маро дар бар мегирифтанд пурсидам кӣ шумо бачаи сабаби берун омадаед ? эшон гуфтанд кӣ турои бишорати бод ки чун бомдоди намози гзордим шайх гуфт ҳар кро май бояд кӣ ҷавониро бинад кӣ дунё бихӯраду охирати бабради бароа аз ҷоҳ ӯро истиқбол кунад . Мо ҳамаи беруни омадеми бхдмти ту , ҳолеи маро азон ҳолатӣ падед омад вбгристм ва дар хизмат ҷамъ мерафтам то пеши шайхи расидам ва ҳамчунон марои бхдмти шайхи бурданд . Ман хизмат кардам ва салом гуфтаму дасти шайх бӯса додам . Шайх дар ман нагирист ва гуфт марҳабои мубораки бод эй писар , хоҷагии ҷаҳон бар ту мусаллам шуд , ту корро бош ки кори туро май талабад . Турои азин роҳ ки май рӯй ҳеҷ чиз наниҳодаанд аммо зуд бошад ки талабаи илмро аз ту мақсӯдҳо ҳосил шавад ва бо мо аҳд кардӣ ки ин тайифаро азизи дорӣ ? гуфтам бад-ӣни ташриф ки бар лафзи муборак шайх меравад аҳд додам кӣ хоки қадам эшон бошам . Шайхи сар дар пеши афканд ва ман ҳамчунон бқдми ҳурмат истода будам . Пас шайхи срброўрд ва гуфт эй писар ҳануз истода ? гуфтам эй шайх саволӣ дорам . Гуфт бигӯӣ . Гуфтам эй шайхи охири ин шуғлро ки мефармоед ҳеҷ нишоне ҳаст кӣ ман бтдорки он машғӯли гирдам ? шайх гуфт ҳаст , ҳар он вақт кӣ тавфиқ аз ту бозгирнди он вақти охири умри ту буд пас низом алмалик бигирист ва гуфт эй бузургони ҳасан аз аввали моҳи раҷаби боз ҳар рӯзи барон азм бӯдааст кӣ брқрорҳри соли идророту маош ҳамгинон бирасонад ҳақи субҳонау таъолии тавфиқ арзонӣ надошта буд акнӯн се шабона рӯзаст ки азин мавзеи ман бар пой нхостаҳам аз худои таъолӣ дархостаам ки ҳасанро якбори дигар тавфиқ диҳад то дар ҳақи ҳамгинон эҳсонӣ кунад ва медонам ки ин охир умраст чунонк бар лафзи мубораки шайх рафтааст . Акнӯн ту ки Сайиди Маҳмадӣ бояд кӣ ҷамъро бадари хазинаи барӣу ҳоҷати як як арза мекунӣ то ончи мақсӯд ҷамъ аст бирасад ва ба девони идрори номҳо тоза кунӣ . Сайид Муҳамад гуфт дигари рӯзи намози иди бгзорднду султон кӯч карду низоми алмалики се рӯз мақом кард ва ман ҳамчунонк ҳукм карда буд ҳоҷоти халқро рафъ кардаму зари нақд аз хазинаи бстондму идрори номҳо тоза кардам , рӯзи чаҳоруми низоми алмалик бар асар султон бирафт ва чун бнҳоўнд расед мулҳидон ӯро шаҳид карданд рҳмҳоллаҳи алайҳ .
نظام الملک رحمةاللّه علیه خانقاهی کرده بود در سپاهان و امیر سید محمد را کی علوی بود و فاضل بخادمی خانقاه نصب فرمود و عادت چنان بودی کی هر سال از جملۀ اطراف علما و سادات متصوفه و ارباب ادرارات در آن خانقاه جمع میآمدندی و چون ماه رجب در آمدی نظام الملک این سید محمد را گفتی تا حاجات یک یک را عرضه میکردی و او هر یکی را آنچ لایق بودی از عطا وصله وادرار میفرمودی تا همگنان مقضی الحوائج بخانۀ خود رسیده بودندی و بدعاء خیر مشغول گشته یک سال ماه رجب درآمد و هیچ کس را مقصود برنیامد، و ماه شعبان تمام شد کی نظام الملک حاجت هیچ کس روا نکرد، و ماه رمضان آمد و کسی را هیچ ازین جمع طلب نکرد جمع بیکبار درگفت و گوی آمدند کی نظام الملک را ملالتی پدید آمد و جمعی میگفتند کی مگرکسی در حقّ ماتخلیطی کرده است چون ماه رمضان بآخر رسید و ماه شوال بدیدند آن شب نظام الملک کس فرستادو سید محمد را گفت چون از سفره فارغ شوی ده کس را از بزرگان متصوفه و ایمه به نزدیک ما حاضر گردان. سید محمدگفت چون از سفره فارغ شدم ده کس از مشایخ برداشتم ونماز خفتن بخدمت نظام الملک رفتم متفکر، تا چه خواهد بود. چون دررفتم نظام الملک را برجای نماز دیدم نشسته و شمعی در پیش خود نهاده، سلام گفتم، بسیار اعزاز فرمود و گفت بدانید کی من در اول جوانی بطلب علم مشغول بودم و آن کار چنانک مراد من بود حاصل نمیشد مرا باید کی بمرو فرستی کی آنجا تحصیل به دست دهد. پدرم رضا دادو غلامی و درازگوشی با من فرستادو گفت چون بازجاه رسی از کاروانیان در خواه تا برای تو یک روز مقام کنند و تو بمیهنه بخدمت شیخ ابوسعید رو و خدمت او بجای آور و گوش دار تا او چه گوید ویادگیر و از وی بدعا مدد خواه. چون کاروان بازجاه رسید من درخواستم که یک روز توقف کند ایشان اجابت کردند، بامداد پگاه بمیهنه رسیدم، چون چشم من بر میهنه آمد جملۀ صحرا کبود دیدم از بس صوفی کبود پوش کی بصحرا بیرون آمده بودند و هرجای جمعی نشسته، من تعجب کردم که چه شاید بود کی چندین مردمان بیرون آمدهاند و پراکنده نشسته. چون برسیدم و چشم ایشان بر من افتاد همه برخاستند و سوی من آمدند چون یک یک بمن میرسیدند مرا در بر میگرفتند پرسیدم کی شما بچه سبب بیرون آمدهاید؟ ایشان گفتند کی ترا بشارت باد که چون بامداد نماز گزاردیم شیخ گفت هر کرا میباید کی جوانی را بیند کی دنیا بخورد و آخرت ببرد براه از جاه او را استقبال کند. ما همه بیرون آمدیم بخدمت تو، حالی مرا ازان حالتی پدید آمد وبگریستم و در خدمت جمع میرفتم تا پیش شیخ رسیدم و همچنان مرا بخدمت شیخ بردند. من خدمت کردم و سلام گفتم و دست شیخ بوسه دادم. شیخ در من نگریست و گفت مرحبا مبارک باد ای پسر، خواجگی جهان بر تو مسلم شد، تو کار را باش که کار ترا میطلبد. ترا ازین راه که میروی هیچ چیز ننهادهاند اما زود باشد که طلبۀ علم را از تو مقصودها حاصل شود و با ما عهد کردی که این طایفه را عزیز داری؟ گفتم بدین تشریف که بر لفظ مبارک شیخ میرود عهد دادم کی خاک قدم ایشان باشم. شیخ سر در پیش افکند و من همچنان بقدم حرمت ایستاده بودم. پس شیخ سربرآورد و گفت ای پسر هنوز ایستادۀ؟ گفتم ای شیخ سؤالی دارم. گفت بگوی. گفتم ای شیخ آخر این شغل را که میفرماید هیچ نشانی هست کی من بتدارک آن مشغول گردم؟ شیخ گفت هست، هر آن وقت کی توفیق از تو بازگیرند آن وقت آخر عمر تو بود پس نظام الملک بگریست و گفت ای بزرگان حسن از اول ماه رجب باز هر روز برآن عزم بوده است کی برقرارهر سال ادرارات و معاش همگنان برساند حقّ سبحانه و تعالی توفیق ارزانی نداشته بود اکنون سه شبانه روز است که ازین موضع من بر پای نخاستهام از خدای تعالی درخواستهام که حسن را یکبار دیگر توفیق دهد تا در حقّ همگنان احسانی کند و میدانم که این آخر عمرست چنانک بر لفظ مبارک شیخ رفته است. اکنون تو که سید محمدی باید کی جمع را بدر خزینه بری و حاجت یک یک عرضه میکنی تا آنچ مقصود جمع است برسد و به دیوان ادرار نامها تازه کنی. سید محمد گفت دیگر روز نماز عید بگزاردند و سلطان کوچ کرد و نظام الملک سه روز مقام کرد و من همچنانک حکم کرده بود حاجات خلق را رفع کردم و زر نقد از خزینه بستاندم و ادرار نامها تازه کردم، روز چهارم نظام الملک بر اثر سلطان برفت و چون بنهاوند رسید ملحدان او را شهید کردند رحمةاللّه علیه.