Шайх бўсъид гуфт қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз кӣ моро бихоб диданди мурда ва занах барбаста ва сухан мегӯйем . Касе гуядӣ фарои мардумон кӣ сухан магӯӣед ва агар гуед чунин гуед кӣ шайх гуфт онгоҳ ки бамурдӣ ӯ бимонаду баси моти алъбди вҳўи лами изл .

شیخ بوسعید گفت قدس اللّه روحه العزیز کی ما را بخواب دیدند مرده و زنخ بربسته و سخن می‌گوییم. کسی گویدی فرا مردمان کی سخن مگویید و اگر گویید چنین گویید کی شیخ گفت آنگاه که بمردی او بماند و بس ماتَ الْعَبْدُ وَهُوَ لَمْ یَزَلْ.

Мақаре дар пеши шайхи ин оят бархонад кӣ ани алзии фарзи алейк алқрони лродки илои маъод шайх гуфт муфассирони дарин оят чунин гуфтаанд кӣ : ародбаҳи фатҳи Макка , мо чунин мегӯйем ки вай барои фатҳи Маккаи қисм ёд накунад , ?ераад ба лқоءи алохўон .

مقریی در پیش شیخ این آیت برخواند کی اِنَّ الَّذی فَرَض عَلَیْکَ الْقُرْانَ لَرادُّکَ اِلی مَعادٍ شیخ گفت مفسران درین آیت چنین گفته‌اند کی: اَرادبه فتح مکة، ما چنین می‌گوییم که وی برای فتح مکه قسم یاد نکند، اَراد به لقاء الاخوان.

Ҳикоёту Фўоӣд

حکایات و فوائد

Ин фавойиди брзФони мубораки шайхи Абӯсаид рафтааст пароканда :

این فواید برزفان مبارک شیخ ابوسعید رفته است پراکنده:

Шайх мо гуфт кӣ умр хитоб пурсед мркъби алоҳборро кӣ кадом оят ёфтӣ дар тӯрӣаи мухтасартар , каъб гуфт андари тӯрӣа айдун ёфтам кӣ ҳақи субҳона ва таъолӣ мегуяд алои ман тлбнии вҷднии вмни талаб ғайриӣ лами иҷднии ҳаркии мроҷст маро ёфту ҳаркии ҷузи марои ҷусти ҳаргиз маро наёфт ва дар баробари ин набишта буд : қдтоли шавқи алоброри илои лқоӣии вонои илои лқоӣҳм

شیخ ما گفت کی عمر خطاب پرسید مرکعب الاحبار را کی کدام آیت یافتی در توریة مختصر تر، کعب گفت اندر توریة ایدون یافتم کی حقّ سبحانه و تعالی می‌گوید اَلا مَنْ طَلَبَنی وَجَدَنی َومَنْ طَلَب غَیْری لَمْ یَجدنی هرکه مراجست مرا یافت و هرکه جز مرا جست هرگز مرا نیافت و در برابر این نبشته بود: قَدْطالَ شَوْقُ الاَبْرارِ اِلی لقائی وَاَنا اِلی لقائهم

Шайх гуфт боязид бастомӣ гуфт кӣ ҳақи субҳона ва таъолӣ фардаст ӯро бтФрид бояд ҷусти ту ӯро ба мидоду коғази ҷӯӣ , кӣ ёбӣ ?

شیخ گفت بایزید بسطامی گفت کی حقّ سبحانه و تعالی فردست او را بتفرید باید جست تو او را به مداد و کاغذ جویی، کی یابی؟

Шайх гуфт баъзе ҳукамо гуфтаанд кӣ : валадати бокиёи волноси изҳкўни Фоҷтҳди бони тмўти зоҳкои волноси ибкўн :

شیخ گفت بعضی حکما گفته‌اند کی: وُلدتَ باکیاً وَالنّاسُ یَضْحَکُونَ فَاجْتَهدْ بِاَنْ تَمُوتَ ضاحِکاً وَالنَّاسُ یَبْکُونَ:

Ҷое кӣ ҳадис ту кунанд хандонам

جایی کی حدیث تو کنند خندانم

Хандони хандон блб барояд ҷонам

خندان خندان بلب برآید جانم

Шайх гуфт ҳар кро итилоъ доданд бар зарра аз илми тавҳид аз ҳамли пашша оҷиз ояд аз гаронии онч брўнҳодаҳ бошанд .

شیخ گفت هر کرا اطلاع دادند بر ذرۀ از علم توحید از حمل پشۀ عاجز آید از گرانی آنچ برونهاده باشند.

Шайх мо гуфт :

شیخ ما گفت:

То ишқи турои бабри даровардами танг

تا عشق ترا ببر درآوردم تنگ

Аз беша бурун кард марои рӯбаҳи ланг

از بیشه برون کرد مرا روبَه لنگ

Шайх мо гуфт : ашрафи калимаи фии алтўҳиди қавл алнабӣ слии аллоҳи алайҳи вслми субҳони ман лами иҷъли лхлқаҳи сбилои илои маърифатаи алои болъҷзи ани маърифата .

شیخ ما گفت: اشْرَف کَلَمةٍ فِی التَّوحیدِ قَولُ النَّبِی صَلَّی اللّه عَلَیْه وَسَلَّم سُبْحانَ مَنْ لمْ یَجْعَلْ لِخَلْقِهِ سَبیْلاً اِلی مَعْرِفَتِهِ اِلّا بِالْعَجْزِ عَنْ مَعْرِفَتِه.

Шайх гуфт Юсуфи бен алҳусайн гуфт ҳарки дар баҳр тавҳид афтод ҳар рӯзи ташна тар бошаду ҳаргиз сероб нагардад ва он тишнагии ҷузи баҳақ сокин нагардад .

شیخ گفت یوسف بن الحسین گفت هرکه در بحر توحید افتاد هر روز تشنه‌تر باشد و هرگز سیراب نگردد و آن تشنگی جز بحقّ ساکن نگردد.

Ҷунайд гуфт он тавҳид ки сўФёнрост аз хусӯси ҷудо кардан ҳадисаст аз қадиму берун шудани азўтнҳоу бдидни меҳнатҳоу бгзоштн ҳарки донад ванданд ,у биҷои ин ҳама ҳақ бошад .

جنید گفت آن توحید که صوفیانراست از خصوص جدا کردن حدیثست از قدیم و بیرون شدن ازوطنها و بدیدن محنتها و بگذاشتن هرکه داند ونداند، و بجای این همه حقّ باشد.

Шайх гуфт мардӣ ба наздики зўолнўн мисрӣ омад ва гуфт марои дуоеи гӯй зўолнўн гуфт агар туро дар илми ғайби собқтсти бълми тавҳиди ҳамаи дуоҳо туро собиқаст ва агар на ғарқаро бонгу наъраи назорагӣ кӣ раҳанд .

شیخ گفت مردی به نزدیک ذوالنون مصری آمد و گفت مرا دعایی گوی ذوالنون گفت اگر ترا در علم غیب سابقتست بعلم توحید همه دعاها ترا سابقست و اگر نه غرقه را بانگ و نعرۀ نظارگی کی رهاند.

Гар ман ин дӯстии ту бабрам то лаби гӯр

گر من این دوستی تو ببرم تا لب گور

Бизанам наърау локини зтўи байнами ҳнро

بزنم نعره و لکن زتو بینم هنرا

Шайх гуфт пурседанд хоҷаи бўолҳсни бўшнҷиро рҳмҳоллаҳи алайҳ кӣ имон чист ва таваккул чист ? гуфт онкӣ аз пеши хурӣу луқмаро хиради бхоиии бороми дил ,у бадоне кӣ онч турост аз ту фӯт нашавад .

شیخ گفت پرسیدند خواجه بوالحسن بوشنجی را رحمةاللّه علیه کی ایمان چیست و توکل چیست؟ گفت آنکه از پیش خوری و لقمه را خُرد بخایی بآرام دل، و بدانی کی آنچ تراست از تو فوت نشود.

Шайх гуфт бўъбдоллаҳ алрозӣ гуфт марои сармо ва гуруснагӣ дарёфт , пас бғнўдм , оўозҳотФии шунӯдам кӣ гуфт : чаҳ пиндорӣ ки ибодати намоз ва рӯзааст , хештани фурӯ гирифтан дар аҳкоми худованди таъолии фозилтар аз намоз ва рӯзааст .

شیخ گفت بوعبداللّه الرازی گفت مرا سرما و گرسنگی دریافت، پس بغنودم، آوازهاتفی شنودم کی گفت: چه پنداری که عبادت نماز و روزه است، خویشتن فرو گرفتن در احکام خداوند تعالی فاضلتر از نماز و روزه است.

Шайхро пурседанд ки : тасаввуф чист ? гуфт ин тасаввуф ҳама ширкаст . Гуфтанд аиҳо ашшайх чаро ? гуфт аз баҳри онкии тасаввуфи дил аз ғайру ҷузв нигоҳ доштанасту ғайр ва ҷузв нест .

شیخ را پرسیدند که: تصوف چیست؟ گفت این تصوف همه شرکست. گفتند ایها الشیخ چرا؟ گفت از بهر آنکه تصوف دل از غیر و جُزو نگاه داشتنست و غیر و جزوُ نیست.

Шайх гуфт рӯзӣ ҷунайд нишаста буд боҷамоати фуқаро ва суханаш мерафт дар фазлҳоу нъмтҳоءи ҳақи ҷли ҷалола . Дарвешӣ гуфт алҳмдллаҳ . Ҷунайд гуфт ҳамди тамоми гӯй чунонк худоӣ таъолӣ гуфтааст ки алҳмдллаҳи раби Алъоламин дарвеш гуфт ва ин оламин кӣ бошад кӣ эшонро боўёд бояд кард ? ҷунайд гуфту гӯ тамом бигӯӣ ки чун ҳадис ба қадим мақрун кунӣ муҳаддис муталошӣ гардад дар ҷанби он ва қадим бимонад .

شیخ گفت روزی جنید نشسته بود باجماعت فقرا و سخنش می‌رفت در فضلها و نعمتهاء حقّ جل جلاله. درویشی گفت الحمدلله. جنید گفت حمد تمام گوی چنانک خدای تعالی گفته است که الحمدلله رب العالمین درویش گفت و این عالمین کی باشد کی ایشان را باویاد باید کرد؟ جنید گفت و گو تمام بگوی که چون حدیث به قدیم مقرون کنی محدث متلاشی گردد در جنب آن و قدیم بماند.

Шайх гуфт шблӣ бисёр гуфтӣ аллоҳи аллоҳи аллоҳ . Пурседанд кӣ чаҳ сабабаст кӣ гӯйии аллоҳи аллоҳ ва нагӯйӣ лоолаҳи алооллаҳ ? ҷавоб дод кӣ ҳишмат дорам кӣ ӯро брзФони инкор ёд кунаму тарсам кӣ дрлоолаҳи марги даройад болооллаҳ нарасм .

شیخ گفت شبلی بسیار گفتی اللّه اللّه اللّه. پرسیدند کی چه سبب است کی گویی اللّه اللّه و نگویی لااله الااللّه؟ جواب داد کی حشمت دارم کی او را برزفان انکار یاد کنم و ترسم کی درلااله مرگ درآید بالااللّه نرسم.

Шайх гуфт лои илоҳи тариқ ин ҳадисасту алооллаҳи ниҳояти ин ҳадис то ин каси солҳо дрлоолаҳ дуруст нагардад болооллаҳ нарасад .

شیخ گفت لا اله طریق این حدیثست و الااللّه نهایت این حدیث تا این کس سالها درلااله درست نگردد بالااللّه نرسد.

Шайх гуфт Муъовияи бен абӣ Сафён гуфт ҷое кӣ тозӣонаи кифоят буд шамшерро кори нФрмоиим кӣ агар миёни ману ҳамаи халқи мӯе буд он мӯии ҳаргиз гусаста нагардад бдонкаҳ чун эшон бикашанд ман фурӯи гузорам ва чун эшон бигузоранд ман бикашам .

شیخ گفت معاویة بن ابی سفیان گفت جایی کی تازیانه کفایت بود شمشیر را کار نفرماییم کی اگر میان من و همۀ خلق مویی بود آن موی هرگز گسسته نگردد بدانکه چون ایشان بکشند من فرو گذارم و چون ایشان بگذارند من بکشم.

Шайх гуфт дар Калила ва Димна гӯйанд кӣ бо султони қавии кас тоб надорад ва мисли ин чун ҳашиш тар бошад ки ҳаргоҳ ки бод ғалаба кард хештан Фробод диҳад то дар замини ҳамеи грдондшу охир наҷот ёбад ва дарахтҳои қавӣ кӣ гардан ндиҳанд аз бех берун кунад . Ва чун шерро бинӣ ва азу битарсӣ дар замини ғалат ва тавозуъ кун то барраӣ кӣ шери азим буд аммо Карим буд . Ва бъдўи заъиф фирефта машав кӣ сутури қавӣ аз хошки заъиф нФўр шавад бал кӣ ҳалок гардад . Вотш чунон насузад фатиларо ки адовати сӯзади қабӣларо . Ва итоби беҳтар аз ҳақади андаруну захми насиҳаткунанда беҳтар аз саломи душмани бдомўз .

شیخ گفت در کلیله و دمنه گویند کی با سلطان قوی کس تاب ندارد و مَثَل این چون حشیش تر باشد که هرگاه که باد غلبه کرد خویشتن فراباد دهد تا در زمین همی گرداندش و آخر نجات یابد و درختهای قوی کی گردن ندهند از بیخ بیرون کند. و چون شیر را بینی و ازو بترسی در زمین غلط و تواضع کن تا برهی کی شیر عظیم بود اما کریم بود. و بعدوِّ ضعیف فریفته مشو کی ستور قوی از خاشک ضعیف نفور شود بل کی هلاک گردد. وآتش چنان نسوزد فتیله را که عداوت سوزد قبیله را. و عتاب بهتر از حقّد اندرون و زخم نصیحت کننده بهتر از سلام دشمن بدآموز.

Шайх гуфт мисли адаб кардани аҳмақро чун обаст дар зери ҳанзал , ҳарчанд об беш хӯрд тлх тар гардад .

شیخ گفت مَثَل ادب کردن احمق را چون آبست در زیر حنظل، هرچند آب بیش خورد طلخ تر گردد.

Шайх гуфт хирадманд онаст ки чун кораш падед ояд ҳамаи ройҳоро ҷамъ кунад ва ба басират дар он нигарад то онч савобаст азу берун кунаду дигарро яла кунад ҳамчунонк касеро динорӣ гум шавад андари миёни хок агар зирак бошад ҳамаи хокро ки дар он ҳаволӣ буд ҷамъ кунад ва ба ғарболӣ фурӯ гузорад то динор падед ояд .

شیخ گفت خردمند آنست که چون کارش پدید آید همه رایها را جمع کند و به بصیرت در آن نگرد تا آنچ صوابست ازو بیرون کند و دیگر را یله کند همچنانک کسی را دیناری گم شود اندر میان خاک اگر زیرک باشد همه خاک را که در آن حوالی بود جمع کند و به غربالی فرو گذارد تا دینار پدید آید.

Шайх гуфт аъробиро писарӣ буду брҳмти худои пайваст , ӯ ҷазаъ ҳаме кард , гуфтанд сабр кун ки ҳақи субҳонау таъолӣ ваъда кардааст собронрои савобҳо , гуфт чун манӣ кӣ буд ки бар қудрати худованди субҳонау таъолӣ сабр кунад валлоҳ кӣ ҷазаъ кардан аз кор ӯ дўстри бадв аз сабр кардан кӣ ин сабри дилро сиёҳ гирданд .

شیخ گفت اعرابی را پسری بود و برحمت خدای پیوست، او جزع همی کرد، گفتند صبر کن که حقّ سبحانه و تعالی وعده کرده است صابرانرا ثوابها، گفت چون منی کی بود که بر قدرت خداوند سبحانه و تعالی صبر کند وَاللّه کی جزع کردن از کار او دوستر بدو از صبر کردن کی این صبر دل را سیاه گرداند.

Шблӣ гуфт вақте ду дӯст буданд бо якдигар дар ҳзру сафар суҳбат медоштанд , пас иттифоқ чунон афтод кӣ эшонро ба дарёи гузар ҳаме боист кард , чун киштӣ ба миён дарё расед яке аз эшон бикрони киштӣ фароз шуд , қазоро дар об афтод , он дигари дӯсти хешро аз пас ӯ дар об афганд . Пас киштиро лангар андохтанду ғаввосон дар об шуданд ва эшонро бароварданд бсломт . , он дӯсти нахустин Фродигр гуфт : гирам кӣ ман дар оби афтодами турои борӣ чаҳ афтод ? гуфт ман бтў аз хештан ғоиб будам , чунон донистам ки ман туам .

شبلی گفت وقتی دو دوست بودند با یکدیگر در حضر و سفر صحبت می‌داشتند، پس اتفاق چنان افتاد کی ایشان را به دریا گذر همی بایست کرد، چون کشتی به میان دریا رسید یکی از ایشان بکران کشتی فراز شد، قضا را در آب افتاد، آن دیگر دوست خویش را از پس او در آب افگند. پس کشتی را لنگر انداختند و غواصان در آب شدند و ایشان را برآوردند بسلامت.، آن دوست نخستین فرادیگر گفت: گیرم کی من در آب افتادم ترا باری چه افتاد؟ گفت من بتو از خویشتن غایب بودم، چنان دانستم که من توم.

Шайх гуфт Халифаро духтари ъмӣ буд кӣ дили аўбдўи овехта буд . Пас рӯзӣ ҳар ду бартараф чоҳӣ нишаста буданд , ангуштарии Халифа дар чоҳ афтод , он духтари ангуштарии худ берун кард ва дар чоҳи андохт . Халифаи духтарро пурсед кӣ чунин чаро кардӣ ? духтар гуфт фироқи озмудаи доштам чун миёни момҳли инс буд нахостам ки ангуштарии турои ваҳшати ҷудоӣ буд , ангуштарии худро мӯнис вай кардам .

شیخ گفت خلیفه را دختر عمی بود کی دل اوبدو آویخته بود. پس روزی هر دو برطرف چاهی نشسته بودند، انگشتری خلیفه در چاه افتاد، آن دختر انگشتری خود بیرون کرد و در چاه انداخت. خلیفه دختر را پرسید کی چنین چرا کردی؟ دختر گفت فراق آزموده داشتم چون میان مامحل انس بود نخواستم که انگشتری ترا وحشت جدایی بود، انگشتری خود را مونس وی کردم.

Шайх гуфт :

شیخ گفت:

эй рӯй ту чу рӯзи далели муваҳҳидон

ای روی تو چو روز دلیل موحّدان

Ваии мӯии ту чунон чу шаби мулҳид аз лаҳад

وی موی تو چنان چو شب ملحد از لحد

эй ман мақдам аз ҳамаи ушшоқ чун тӯй

ای من مقدم از همه عشاق چون توی

Мрҳснро мақдам чун аз каломи қад

مرحسن را مقدم چون از کلام قد

?маккей ба каъба фахр кунад Мисрёни бнил

مکی به کعبه فخر کند مصریان بنیل

Тарсо бо сақфу алавии боФтхори ҷад

ترسا با سقف و علوی بافتخار جد

Фахр раҳе бидон дўсиаҳи чашмакони тест

فخر رهی بدان دوسیه چشمکان تست

Комади падеди зери ниқоб аз бараду хад

کامد پدید زیر نقاب از بَرِد و خد

Шайх гуфт кӯдакӣ дар ҳалқаи шблии боистод ва гуфт ё абобкри маро аз ман ғоиби гардони пас марои боман даҳ то ман бошаму вай чунонк ман ҳастаму вай . Шблӣ гуфт турои ин сухан аз куҷо омад ки нобӣнои гардӣ ё ғулом ! гуфт ман ин аз куҷо ёбам ё абобкр ки дарави нобӣнои гирдам ? пас аз пеш ӯ бигурехт .

شیخ گفت کودکی در حلقۀ شبلی بایستاد و گفت یا ابابکر مرا از من غایب گردان پس مرا بامن ده تا من باشم و وی چنانک من هستم و وی. شبلی گفت ترا این سخن از کجا آمد که نابینا گردی یا غلام! گفت من این از کجا یابم یا ابابکر که درو نابینا گردم؟ پس از پیش او بگریخت.

Шайх гуфт Фозои абсртнии абсртаҳу азои абсртаҳи абсртно

شیخ گفت فاذا ابصرتنی ابصرته و اذا ابصرته ابصرتنا

Чун маро дидӣ ту ӯро диде

چون مرا دیدی تو او را دیدیی

Чун варо дидӣ

چون ورا دیدی

Шайх гуфт яҳёи маоз алрозӣ гуяд модом то банда дар талабаст ӯро гӯйанд турои бохтёр чаҳ кор кӣ тўомирнаҳ дар ихтиёри хеш , пас чун ин банда бФно шуд гӯйанд ӯро агар хоҳӣ яла кун кӣ агар ихтиёр кунӣ ихтиёри ту бмост ва агар яла кунӣ яла кардани таваҳҳуми бмост , ихтиёри ту ихтиёри мосту кори ту кори мост .

شیخ گفت یحیی معاذ الرازی گوید مادام تا بنده در طلبست او را گویند ترا باختیار چه کار کی توامیرنۀ در اختیار خویش، پس چون این بنده بفنا شد گویند او را اگر خواهی یله کن کی اگر اختیار کنی اختیار تو بماست و اگر یله کنی یله کردن توهم بماست،اختیار تو اختیار ماست و کار تو کار ماست.

Имрӯз ки маъшуқа бъшқм бархест

امروز که معشوقه بعشقم برخاست

Бар даргаи мейри асби мо бояд хост

بر درگه میر اسب ما باید خواست

Шайх гуфт саҳли бен Абдуллоҳ гуяд кӣ саъбтарин ҳиҷобии миёни худоӣ ва банда даъвӣаст .

شیخ گفت سهل بن عبداللّه گوید کی صعب‌ترین حجابی میان خدای و بنده دعویست.

Шайх гуфт ки расӯл гуфт слии аллоҳи алайҳу силам : ман лами иқбли ман . . . ( ? ) содқои кони аўкозбои лами ирди алии алҳўзи ҳарки қабул накунад узри муҷримӣ кӣ бъзр пеш ояд рост ё дурӯғ аз ҳавзи ман об нахурд .

شیخ گفت که رسول گفت صلی اللّه علیه و سلم: مَنْ لَمْ یَقْبَل من...(؟) صادِقاً کانَ اَوْکاذِباً لَمْ یَرِدْ عَلی الْحَوْض هرکه قبول نکند عذر مجرمی کی بعذر پیش آید راست یا دروغ از حوض من آب نخورد.

Шайх гуфт Абдуллоҳи бен алФрҷ алъобд гуяд бар хештан дар шбонрўзӣ аз як ваҷҳи чаҳордаҳи ҳазор неъмат башмурдем , гуфтанд чигуна буд шумурдан ин ? гуфт нафас хеш башмурдам дар шбонрўзии чаҳордаҳи ҳазор буд .

شیخ گفت عبداللّه بن الفرج العابد گوید بر خویشتن در شبانروزی از یک وجه چهارده هزار نعمت بشمردیم، گفتند چگونه بود شمردن این؟ گفت نَفَس خویش بشمردم در شبانروزی چهارده هزار بود.

Шайх гуфт ки Муҳамади бен ҳисом гуяд табибӣ кӣ турои доруӣ тлх диҳад то дурусти шӯии мушфиқтар аз онкӣ ҳалво диҳад то бемори шӯй ва ҳар ҷосӯсӣ ки туро ҳазар фармоед кӣ эмини шӯии меҳрбонтар аз он кас кӣ туро эмин кунад кӣ пас аз он битарсӣ .

شیخ گفت که محمد بن حسام گوید طبیبی کی ترا داروی طلخ دهد تا درست شوی مشفق‌تر از آنکه حلوا دهد تا بیمار شوی و هر جاسوسی که ترا حذر فرماید کی ایمن شوی مهربان‌تر از آن کس کی ترا ایمن کند کی پس از آن بترسی.

Шайх гуфт подшоҳӣ бо вазир гуфт ки кӣ буд ки мард шариф гардад ? гуфт чун ҳафт хислат ҷамъ гардад андари вай . Гуфт он чист ? гуфт : аввали ҳиммати озодагон , дувуми шарми дӯшизагон , сеюм тавозуъи бандагон , чаҳоруми саховати ошиқон , панҷуми сиёсати подшоҳон , шашуми илму тҷрбти перон , ҳафтуми ақли ғарӣзии андаруни ниҳон .

شیخ گفت پادشاهی با وزیر گفت که کی بود که مرد شریف گردد؟ گفت چون هفت خصلت جمع گردد اندر وی. گفت آن چیست؟ گفت: اول همت آزادگان، دوم شرم دوشیزگان،سوم تواضع بندگان، چهارم سخاوت عاشقان، پنجم سیاست پادشاهان، ششم علم و تجربت پیران، هفتم عقل غریزی اندرون نهان.

Шайх гуфт бўҷъФр Қойинӣ гуяд кӣ аз падар шунидам кӣ гуфт мардон ба чаҳор чиз фахр кунанд , локин таъвил нашнохтанд , бҳсбу ғанӣу илму вараъ . Пиндоштанд кӣ ҳасби шараф нисбатаст ва худ ҳасб халқ некӯаст ва пиндоштанд кӣ Гана бисёре моласту Ганаи худ Ганаӣ диласт , ва илм нурӣаст кӣ худованди таъолии бадал банда афганд ,у вараъ аз ҳаром кард худои таъолӣ боз истоданаст .

شیخ گفت بوجعفر قاینی گوید کی از پدر شنیدم کی گفت مردان به چهار چیز فخر کنند، لکن تأویل نشناختند، بحسب و غنی و علم و ورع. پنداشتند کی حسب شرف نسبت است و خود حسب خلق نیکوست و پنداشتند کی غنا بسیاری مالست و غنا خود غنای دلست، و علم نوریست کی خداوند تعالی بدل بنده افگند، و ورع از حرام کَرْدِ خدای تعالی باز ایستادنست.

Шайх гуфт аъробиро канизакӣ буд номаши Зуҳра , пас ӯро гуфтанд кӣ хоҳӣ кӣ амӣралмуъминӣн бошӣу канизакати бимирад ? гуфт на кӣ Зуҳраи ман рафта шаваду коромт шӯрида гардад .

شیخ گفت اعرابی را کنیزکی بود نامش زهره، پس او را گفتند کی خواهی کی امیرالمؤمنین باشی و کنیزکت بمیرد؟ گفت نه کی زهرۀ من رفته شود و کارامت شوریده گردد.

Шайх гуфт деҳқонии вакили худро гуфт марои дарози гӯшии бихар на хирад ва на бузург чунонк маро дар шебу боло нигоҳ дорад ва дар миёни заҳмат фурӯ намонад ва аз сангҳо иксў равад ва агар алафи андаки диҳӣ сабр кунад ва агар бисёр диҳӣ афзӯн кунад . Вакил гуфт ё хоҷаи ман ин сифат надонам харидани ало дар бўиўсФи қозӣ , аз худованди хеши дрхўоаҳ кӣ ӯро аз баҳри ту харӣ гирданд .

شیخ گفت دهقانی وکیل خود را گفت مرا دراز گوشی بخر نه خرد و نه بزرگ چنانک مرا در شیب و بالا نگاه دارد و در میان زحمت فرو نماند و از سنگها یکسو رود و اگر علف اندک دهی صبر کند و اگر بسیار دهی افزون کند. وکیل گفت یا خواجه من این صفت ندانم خریدن الا در بویوسف قاضی، از خداوند خویش درخواه کی او را از بهر تو خری گرداند.

Шайх гуфт мардӣ аз ҷуҳудон ба наздики амӣралмуъминӣни алии разии аллоҳ анҳу омад ва гуфт ё амӣралмуъминӣни худои мо ҷли ҷалола кӣ буд ва чигуна буд ? гӯна рӯй алии бгшт ва гуфт худои мо бесифат буд ва бе чигуна буд , чунонк буд ҳамеша буд , ӯро пеш нест ва аз пеши ҳамаи пишҳост , беғоят ва мунтаҳосту ҳамаи ғоятҳо дун ӯ мунқатиъ , зеро ки ӯ ғояти ғоитҳост . Яҳӯдӣ гуфт гувоҳии даҳум кӣ дар рӯй замин ҳар ки ҷуз чунин бигӯед ботиласту анои ашҳади ани лоолаҳи алооллаҳу ани мҳмдои расӯли аллоҳ .

شیخ گفت مردی از جهودان به نزدیک امیرالمؤمنین علی رضی اللّه عنه آمد و گفت یا امیرالمؤمنین خدای ما جل جلاله کی بود و چگونه بود؟ گونۀ روی علی بگشت و گفت خدای ما بی‌صفت بود و بی‌چگونه بود، چنانک بود همیشه بود، او را پیش نیست و از پیش همۀ پیشهاست، بی‌غایت و منتهاست و همۀ غایتها دون او منقطع، زیرا که او غایت غایتهاست. یهودی گفت گواهی دهم کی در روی زمین هر که جز چنین بگوید باطلست و انا اشهد ان لااله الااللّه و ان محمداً رسول اللّه.

Сайиди ин тайифа ҷунайд гуяд ки буи тавҳид нашнавӣ сӯии тўҳқӣ буд кӣ ту он ҳақро адо накарда бошӣ кӣ ин ҳадис дод хеш тамом бихоҳад .

سید این طایفه جنید گوید که بوی توحید نشنوی سوی توحقّی بود کی تو آن حقّ را ادا نکرده باشی کی این حدیث داد خویش تمام بخواهد.

Шайх гуфт вақте дарвешӣ аз бодияи баромади фоқа бисёр кашида , ва рафиқӣ дошт , бкўФаҳи расиданд , ба хрмостонӣ шуданд , дарвеш савол кард , худованд боғ гуфт дарой ва бар дарахти шӯу чндонкаҳ хоҳӣ бихӯр ва бо худ бабр . Дарвеш брдрхт шуду рафиқаш дар зер дарахт бинишаст . Дарвешро пой аз ҷой бирафт ва аз дарахти биФтод , хорӣ аз хурмои бшкмши дршду тосинаҳ аш бадаред . Он дарвеши Фрўнгрист , чун шиками хеш дарида дид гуфт алҳмдллаҳи бнмрдм то ба мурод хешат надидам меъдаи гуруснау шиками даридау ҷонӣ ба лаби расида кӣ сазои ту бтар азинст ! рафиқаши фаррошад то шикамаш бибинаду бибандад , чун доманаш барграфт дарвеши ин байт бигуфт :

شیخ گفت وقتی درویشی از بادیه برآمد فاقۀ بسیار کشیده، و رفیقی داشت، بکوفه رسیدند، به خرماستانی شدند، درویش سؤال کرد، خداوند باغ گفت درآی و بر درخت شو و چندانکه خواهی بخور و با خود ببر. درویش بردرخت شد و رفیقش در زیر درخت بنشست. درویش را پای از جای برفت و از درخت بیفتاد، خاری از خرما بشکمش درشد و تاسینه‌اش بدرید. آن درویش فرونگریست، چون شکم خویش دریده دید گفت الحمدلله بنمردم تا به مراد خویشت ندیدم معدۀ گرسنه و شکم دریده و جانی به لب رسیده کی سزای تو بتر ازینست! رفیقش فراشد تا شکمش ببیند و ببندد، چون دامنش برگرفت درویش این بیت بگفت:

Алиўми лоирФъ ғайриӣ зайлӣ

اَلْیوم لایَرْفَعُ غَیری ذَیْلی

Лайлии нҳории внҳории Лайлӣ

لَیْلی نَهاری ونَهارِی لَیْلی

Дарвеш гуфт ӣнҷои ҳеҷ хиёнат намонад .

درویش گفت اینجا هیچ خیانت نماند.

Шайх гуфт хиёнати бандагонро узри ҷамоли внўол худованд хоҳад , дар ъФўтўи изҳор худовандӣ ӯст ва дар уқубати ту изҳори ҷурми ту .

شیخ گفت خیانت بندگان را عذر جمال ونوال خداوند خواهد، در عفوتو اظهار خداوندی اوست و در عقوبت تو اظهار جرم تو.

Шайх гуфт сиррии сиқтӣ бемор шуд , ҷунайди бъёдт ӯ дар шуду мрўҳаҳи бардошт то бодаш кунад . Гуфт эй ҷунайди оташ аз бод тезтар гардад . Ҷунайд гуфт чунаст ? сиррӣ гуфт абди малули лоиқдри алии шийъ . Ҷунайд гуфт васиятӣ бикун ! гуфт лотшғли ани сҳбаҳи аллоҳи бсҳбаҳи алоғёр . Ҷунайд гуфт агар пеши азин шнидмии боту низ суҳбат надоштамӣ .

شیخ گفت سری سقطی بیمار شد، جنید بعیادت او در شد و مروحۀ برداشت تا بادش کند. گفت ای جنید آتش از باد تیزتر گردد. جنید گفت چونست؟ سری گفت عَبْدٌ مَلُولٌ لایقْدرُ عَلی شَیءٍ. جنید گفت وصیتی بکن! گفت لاتَشْغَلْ عَن صُحْبَةِ اللّه بصُحْبَةِ الْاَغْیار. جنید گفت اگر پیش ازین شنیدمی باتو نیز صحبت نداشتمی.

Шайх гуфт : аўҳии аллоҳи таъолии илои доўдёи Довӯди қул лъбодии ании лами ахлқҳми лориҳи алайҳими влкни хлқтҳми лирбҳўои алӣ .

شیخ گفت: اَوْحَی اللّه تَعالی الی داوُدیا داود قُلْ لِعِبادِی اِنِّی لَمْ اَخْلقهم لاریح عَلَیْهم وَلکنْ خَلَقْتُهُمْ لِیَرْبَحُوا عَلَّی.

Шайх гуфт бўбкри каттонӣ бузург бӯдаасту илму мҷоҳдтҳоء бисёр дидааст кӣ касе бидон дараҷа нарасида ва яке аз муҷоҳидатҳои ӯ он бӯдааст ки сӣ сол ба Макка дар зер новдон нишастааст ва дарин муддат дар шбонрўзии як таҳорат кардааст ва ин саъб бошад кӣ ҳеҷ шаб хоб наёфтааст балки хоб дар миёна набӯдааст дар он нишаст вай . Рӯзии перӣ аз боб банӣ шеба даромад ба шиква , внздик вай омад ва салом гуфт ва ӯро гуфт ё абобкр чаро онҷо нарӯй ки мақом абрҳимаст , кӣ мардумон ҷамъ гаштаанду ҳадиси расӯли слии аллоҳи алайҳ ва силам мешунаванд то ту низ бишинавӣу перии омада буду ахбор олӣ дошт ва имло мекард . Абубакри срброўрди вагуфт эй шайхи он пер кӣ ривоят мекунад аз кӣ мекунад ? гуфт аз Абдурразоқи снъонист аз Муъаммар аз ҳарӣ аз бўҳрираҳ . Гуфт эй шайхи дароз аснодӣ оварадӣ ҳарчи эшон онҷои боснод ва хабар мегӯйанд мо ӣнҷо беаснод мешинавем . Гуфт аз кӣ май шинавӣ ? гуфт ҳдснии қалбии ани рабӣ . Он пер гуфт чаҳ далел кӣ ту барӣнӣ ? гуфт далели онкии ту Хизрӣ . Хизр гуфт то он вақти пиндоштам ки ҳеҷ вале нест худоиро ки ман ӯро надонам то ки шайхи бўбкри каттониро бидидам ки ӯ маро бидонаст ва ман ӯро надонистам .

شیخ گفت بوبکر کتانی بزرگ بوده است و علم و مجاهدتهاء بسیار دیده است کی کسی بدان درجه نرسیده و یکی از مجاهدتهای او آن بوده است که سی سال به مکه در زیر ناودان نشسته است و درین مدت در شبانروزی یک طهارت کرده است و این صعب باشد کی هیچ شب خواب نیافته است بلکه خواب در میانه نبوده است در آن نشست وی. روزی پیری از باب بنی شیبه درآمد به شکوه، ونزدیک وی آمد و سلام گفت و او را گفت یا ابابکر چرا آنجا نروی که مقام ابرهیم است، کی مردمان جمع گشته‌اند و حدیث رسول صلی اللّه علیه و سلم می‌شنوند تا تو نیز بشنوی و پیری آمده بود و اخبار عالی داشت و املا می‌کرد. ابوبکر سربرآورد وگفت ای شیخ آن پیر کی روایت می‌کند از کی می‌کند؟ گفت از عبدالرزاق صنعانیست از معمر از هری از بوهریره. گفت ای شیخ دراز اسنادی آوردی هرچ ایشان آنجا باسناد و خبر می‌گویند ما اینجا بی‌اسناد می‌شنویم. گفت از کی می‌شنوی؟ گفت حَدَّثَنی قَلْبِی عَنْ رَبّی. آن پیر گفت چه دلیل کی تو براینی؟ گفت دلیل آنکه تو خضری. خضر گفت تا آن وقت پنداشتم که هیچ ولی نیست خدای را که من او را ندانم تا که شیخ بوبکر کتانی را بدیدم که او مرا بدانست و من او را ندانستم.

Шайх гуфт устоди буъалии дқоқ ба наздики буъалӣ шбўбӣ омад ба Марв , ва мо бмрў будему пери шбўиии саҳеҳи бухорӣ ёд дошту муҳаддис буд ва мо саҳеҳи бухорӣ аз вай истимоъ дорему перро азин маънии огоҳӣ тамом бӯдаасту устоди буъалиро фарозин сухан вай оварад . Пери буъалиро гуфт моро дарин маънии нафасии зан . Устод буъалӣ гуфт ?бурмаи ин сухан бастааст ва кушода нест . Гуфт раво буд мо ниёзи хеш ҳозир кунем то турои дрнёзи мо сухани кушояд . Он маънӣ оташаст внёзи сӯхта . Устоди буъалӣ иҷобат кард ва маҷлис ниҳоданд ва ӯро бар сари минбари сухан наме кушод ки мардумони аҳли он набуданд . Пери шбўиӣ аз дар масҷид даромад , устодро чашми брўоФтод , сухан бикшод чун маҷлис ба охир расед пер шбўиӣ гуфт ту онӣ ки будӣ ин мо будем .

شیخ گفت استاد بوعلی دقاق به نزدیک بوعلی شبوبی آمد به مرو، و ما بمرو بودیم و پیر شبویی صحیح بخاری یاد داشت و محدث بود و ما صحیح بخاری از وی استماع داریم و پیر را ازین معنی آگاهی تمام بوده است و استاد بوعلی را فرازین سخن وی آورد. پیر بوعلی را گفت ما را درین معنی نفسی زن. استاد بوعلی گفت برما این سخن بسته است و گشاده نیست. گفت روا بود ما نیاز خویش حاضر کنیم تا ترا درنیاز ما سخن گشاید. آن معنی آتش است ونیاز سوخته. استاد بوعلی اجابت کرد و مجلس نهادند و او را بر سر منبر سخن نمی‌گشاد که مردمان اهل آن نبودند. پیر شبویی از دَرِ مسجد درآمد، استاد را چشم بروافتاد، سخن بگشاد چون مجلس به آخر رسید پیر شبویی گفت تو آنی که بودی این ما بودیم.

Шайх гуфт ниёз бояд кӣ ҳеҷ роҳи бандаро ба худованди наздиктар аз ниёз нест ки агар бар санг хора уфтад чашма об бигушоед , асл инаст ва ин дрўишонро буд ва он раҳмат худованд кардааст бо эшон .

شیخ گفت نیاز باید کی هیچ راه بنده را به خداوند نزدیکتر از نیاز نیست که اگر بر سنگ خاره افتد چشمۀ آب بگشاید، اصل اینست و این درویشانرا بود و آن رحمت خداوند کرده است با ایشان.

Шайх гуфт вақте ба тобистони бқилўлаҳи бгрмои гарми пиршбўииро дидам ки дар он гирд ва хок мерафт , гуфтам аиҳо ашшайхи куҷо май рӯй ? гуфт бад-ӣн берун хонақоҳасту онҷои дрўишоннд вмн шунидаам ки ҳарки дар вақти қилўлаҳ дар миён даравишон бошад дар рӯзии сад ва бист раҳмат бар ваии борад , хоссаи бад-ӣни вақт ки май рӯм .

شیخ گفت وقتی به تابستان بقیلوله بگرمای گرم پیرشبویی را دیدم که در آن گرد و خاک می‌رفت، گفتم ایها الشیخ کجا می‌روی؟ گفت بدین بیرون خانقاهست و آنجا درویشانند ومن شنیده‌ام که هرکه در وقت قیلوله در میان درویشان باشد در روزی صد و بیست رحمت بر وی بارد، خاصه بدین وقت که می‌روم.

Шайх гуфт хештан даришон бандед ва худро ба дӯстии эшон фаро намоед .

شیخ گفت خویشتن دریشان بندید و خود را به دوستی ایشان فرا نمایید.

Шайх гуфт сиррии сиқтӣ дар бозор Бағдод нишастӣ ва дуконӣ доштӣ ва ҳеҷ чиз дар дукон набӯд ки бФрўхтии влкни прдгкӣ аз он дукони овехта будӣ ва пас парда намоз мекардӣ . Вақте касе аз ҷабали аллком ба зиёрат вай бинишон ба бозор даромад то ба дукони вай ва он парда бар гирифт ва салом гуфт . Сиррии сиқтиро гуфт фалони пер аз ҷабали аллкоми туро салом гуфтааст . Гуфт ваии азинҷо рафтааст , бози кӯҳ шудан мардӣ набӯд мард бояд кӣ ба миёни бозор дар миёни мардумони бхдоӣ машғӯл бошад ва як лаҳзаи бадали азу холӣ набӯд .

شیخ گفت سری سقطی در بازار بغداد نشستی و دکانی داشتی و هیچ چیز در دکان نبود که بفروختی ولکن پَردگکی از آن دکان آویخته بودی و پس پرده نماز می‌کردی. وقتی کسی از جبل اللکام به زیارت وی بنشان به بازار درآمد تا به دکان وی و آن پرده بر گرفت و سلام گفت. سری سقطی را گفت فلان پیر از جبل اللکام ترا سلام گفته است. گفت وی ازینجا رفته است، باز کوه شدن مردی نبود مرد باید کی به میان بازار در میان مردمان بخدای مشغول باشد و یک لحظه بدل ازو خالی نبود.

Шайх гуфт кӣ шайхи бўолъбос бисёр гуфтӣ ҳар он мурӣдӣ ки бики хизмати дарвешӣ қиём кунад ӯро беҳтар аз сад ракаати намози афзӯнӣ ва агар як луқмаи таом кам кунад он вайро беҳтар кӣ ҳамаи шаб намоз кунад .

شیخ گفت کی شیخ بوالعباس بسیار گفتی هر آن مریدی که بیک خدمت درویشی قیام کند او را بهتر از صد رکعت نماز افزونی و اگر یک لقمه طعام کم کند آن وی را بهتر کی همه شب نماز کند.

Шайх гуфт он дарвеш бисёр бигардед ва сафарҳо кард , май нёсўдў ҳеҷ намеёфт , дилаш бигирифт , зер хорбнӣ бихуфту гилӣми басари дркшид , дилаши хуши гашт , сар бар осмон кард ва гуфт ёрб анати маъаии фии алксоءу анои атлбки фии албўодии мзкзо ё борхдоӣ ! ту худ бо манӣ дарин гилӣм , ва ман туро дар бодӣҳо меҷӯям аз чандини соли боз .

شیخ گفت آن درویش بسیار بگردید و سفرها کرد، می‌نیاسودو هیچ نمی‌یافت، دلش بگرفت، زیر خاربنی بخفت و گلیم بسر درکشید، دلش خوش گشت، سر بر آسمان کرد و گفت یارَبِّ اَنتَ مَعِی فِی الْکساءِ و اَنَا اَطْلُبُکَ فِی الْبَوادِی مُذْکّذا یا بارخدای! تو خود با منی درین گلیم، و من ترا در بادیها می‌جویم از چندین سال باز.

Шайх гуфт ҷунайди рӯзӣ берун омад , кӯдакиро дид аз ҷой бишуда , гуфт аиҳо ашшайхи илои маттии антзрк то кӣ маро дар интизори дорӣ ? ҷунайд гуфт аъни въд ? бо ман ваъда карда будӣ ? гуфт балии сأлти мқби улқулуби ани иҳрки қлбки ило ҷунайд гуфт рост гуфтӣ , чаҳ фармое ? писар гуфт омадаам то ҷавоби диҳӣ аз онкӣ мегуяд азои холовати алнФси ҳавоҳо сордўоҳо ҷунайд гуфт ореи ин беморӣҳо халқро мекашад чун мухолифат кард ҳаворо беморяш шифо гардад .

شیخ گفت جنید روزی بیرون آمد،کودکی را دید از جای بشده، گفت ایها الشیخ اِلی مَتی انتظرُکَ تا کی مرا در انتظار داری؟ جنید گفت اَعْن وَعْدٍ؟ با من وعده کرده بودی؟ گفت بلی سَأَلْتُ مُقِّبَ الْقُلُوب اَنْ یُحَرِّکَ قَلْبَکَ اِلَّی جنید گفت راست گفتی، چه فرمایی؟ پسر گفت آمده‌ام تا جواب دهی از آنکه می‌گوید اِذا خالَفْتَ النَّفْسَ هَواها صارَدَواها جنید گفت آری این بیماریها خلق را می‌کشد چون مخالفت کرد هوا را بیماریش شفا گردد.

Шайх гуфт муртаиш гуфт чандин ҳаҷ кардам ба таҷред безод ва бедалв ва бечизе , бдонстм ки ин ҳама бар ҳавоӣ нафас кардаам . Гуфтанд чаро ? гуфт зеро ки марои рӯзӣ модар гуфт сабуӣ об баркаш . Ман баркашидам , маро ранҷ омад , донистам кӣ ин ҳама бар ҳавоӣ нафас кардаам .

شیخ گفت مرتعش گفت چندین حج کردم به تجرید بی‌زاد و بی‌دلو و بی‌چیزی، بدانستم که این همه بر هوای نفس کرده‌ام. گفتند چرا؟ گفت زیرا که مرا روزی مادر گفت سبوی آب برکش. من برکشیدم، مرا رنج آمد، دانستم کی این همه بر هوای نفس کرده‌ام.

Шайх гуфт Сафён саврӣ гуяд агар касе туро гуяд нъми алрҷли анат хуштар ояд аз онкӣ гуяд бӣси алрҷли анати бдонкаҳ ҳануз бдмрдӣ .

شیخ گفت سفیان ثوری گوید اگر کسی ترا گوید نعم الرجل انت خوشتر آید از آنکه گوید بئس الرجل انت بدانکه هنوز بدمردی.

Шайх гуфт вақте ҷўлоҳаҳи бўзирии расида буд ҳар рӯз бомдод бархестӣу калиди бардоштӣ ва дар хона боз кардӣу соъатӣ дар онҷо мақом кардӣ пас берун омадӣу бхдмт амир шудӣ . Амирро азони ҳол хабар карданд кӣ ӯ чаҳ мекунад . Амирро ҳавас афтод кӣ тодри он хона чист ? рӯзӣ ногоҳ аз пас вазир бидон хона шуд . Муғокӣ дид дар он хона чунонк ҷўлоҳгонро бошад . Вазирро дид пой дарон гӯ карда , амир гуфт ин чист ? вазир гуфт ё амири ин ҳамаи давлат ки ҳаст он амираст мо ибтидои хеш фаромӯш накардаем , худро бо ёди худ диҳем то дар худ бғлт науфтем . Амири ангуштарӣ аз ангушт берун кард ва гуфт бигир ва дар ангушт худ кун ! агар то ин ғояти вазир будӣ акнӯн амӣрӣ .

شیخ گفت وقتی جولاهۀ بوزیری رسیده بود هر روز بامداد برخاستی و کلید برداشتی و در خانه باز کردی و ساعتی در آنجا مقام کردی پس بیرون آمدی و بخدمت امیر شدی. امیر را ازآن حال خبر کردند کی او چه می‌کند.امیر را هوس افتاد کی تادر آن خانه چیست؟ روزی ناگاه از پس وزیر بدان خانه شد. مغاکی دید در آن خانه چنانک جولاهگان را باشد. وزیر را دید پای دران گَو کرده، امیر گفت این چیست؟ وزیر گفت یا امیر این همه دولت که هست آن امیرست ما ابتدای خویش فراموش نکرده‌ایم، خود را با یاد خود دهیم تا در خود بغلط نیفتیم. امیر انگشتری از انگشت بیرون کرد و گفت بگیر و در انگشت خود کن! اگر تا این غایت وزیر بودی اکنون امیری.

Шайх гуфт боязиди шириро мураккаб кардӣу мори афъии ротозёнаҳ ва чун дар намоз омадӣ гуфтӣ илоҳии бстрки ъшнои ФлўрФъти ънои ғтоءки лоФтзҳно .

شیخ گفت بایزید شیری را مرکب کردی و مار افعی راتازیانه و چون در نماز آمدی گفتی اِلهِی بسِتْرِک عِشْنا فَلَوْرَفَعْتَ عَنّا غطاءَکَ لافْتَضَحْنا.

Шайх гуфт буъалии дқоқ маҷлис мегуфту гарм шуда буду мардумони хуш шуда буданд . Мардӣ гуфт эй устоди ин ҳама мебайнем худои кӯй ? гуфт чаҳ донам , ман низ ҳам азин бФрёдм . Гуфт чун ндонӣ магӯ ! гуфт пас чаҳ гӯям ?

شیخ گفت بوعلی دقاق مجلس می‌گفت و گرم شده بود و مردمان خوش شده بودند. مردی گفت ای استاد این همه می‌بینیم خدای کوی؟ گفت چه دانم، من نیز هم ازین بفریادم. گفت چون ندانی مگو! گفت پس چه گویم؟

Шайх гуфт кӣ боязидро гуфтанд кӣ ту май гӯйӣ кӣ касе бсФр шавад барои худоӣ шавад ва ӯ бо ӯст , чаро мешавад ки ҳам бар ҷои мақсӯд ҳосил шавад ? гуфт заминҳо бошад кӣ баҳақ таъолӣ бинолад ки эй бори худоӣ аз авлиёъи хеш бмн бинмоӣу чашми мо бомдни дӯстии мунаввари гардони ҳақи таъолии эшонро сафар дар пеш наад то мақсӯди он буқъа ҳосил гардад .

شیخ گفت کی بایزید را گفتند کی تو می‌گویی کی کسی بسفر شود برای خدای شود و او با اوست، چرا می‌شود که هم بر جای مقصود حاصل شود؟ گفت زمینها باشد کی بحقّ تعالی بنالد که ای بار خدای از اولیاء خویش بمن بنمای و چشم ما بآمدن دوستی منور گردان حقّ تعالی ایشان را سفر در پیش نهد تا مقصود آن بقعه حاصل گردد.

Шайх гуфт донишмандӣ буд дар шаҳри Марви ҳаргиз аз хона берун наомадӣ . Иттифоқро рӯзии беруни омада буд ва дар масҷид нишаста . Шахсеи моҳзрии оўрдў дар пеши ваии ниҳод , ӯ даст дароз кард вондки андаки бакор май барад . Чун бихӯрад сегӣ даромаду қасд вай карду доман вай мегирифт донишманд гуфт бо миннат осонаст , марои нафас аз ту дареғ нест , донам ки туро фиристодааст ва ки бар гумоштаасту локини он дигарон ғофиланд , надонам ки туро фурӯгузоранд ё на . Соъатӣ буд муаззин даромад бо чӯбӣу вайро бузади муҳкам , саг фарёд кард , ӯ рӯй сӯй саг кард ва гуфт дидӣ ки туро гуфтам марои тан аз ту дареғ нест ва локин надонам кӣ дигарон туро фурӯ гузоранд ё на ! дӯстро аз дӯсти ҳеҷ чиз дареғ набошад .

شیخ گفت دانشمندی بود در شهر مرو هرگز از خانه بیرون نیامدی. اتفاق را روزی بیرون آمده بود و در مسجد نشسته. شخصی ماحضری آوردو در پیش وی نهاد، او دست دراز کرد واندک اندک بکار می‌برد. چون بخورد سگی درآمد و قصد وی کرد و دامن وی می‌گرفت دانشمند گفت با منت آسانست، مرا نفس از تو دریغ نیست، دانم که ترا فرستاده است و که بر گماشته است و لکن آن دیگران غافلند، ندانم که ترا فروگذارند یا نه. ساعتی بود مؤذن درآمد با چوبی و وی را بزد محکم، سگ فریاد کرد، او روی سوی سگ کرد و گفت دیدی که ترا گفتم مرا تن از تو دریغ نیست و لکن ندانم کی دیگران ترا فرو گذارند یا نه! دوست را از دوست هیچ چیز دریغ نباشد.

Шайх гуфт донишмандии периро бшҳр Самарқанд гуфт ки моро азин суханон чизе банавис . Пер гуфт сӣ соласт кӣ бо як калима май овезами внҳии алнФси ани алҳўӣ ҳануз бовай барнаёмадаам .

شیخ گفت دانشمندی پیری را بشهر سمرقند گفت که ما را ازین سخنان چیزی بنویس. پیر گفت سی سالست کی با یک کلمه می‌آویزم وَنَهَی النَّفْسَ عَنِ الْهَوی هنوز باوی برنیامده‌ام.

Шайх гуфт рӯзи қиёмати Иблисро бдиўон ҳозир гардонанд , гӯйанд ин ҳамаи халқро ту аз роҳи ббрдӣ ? гуяд на влкни ман даъват кардам эшонро , маро иҷобат набоистӣ кард . Гӯйанд он худ шуд акнӯн одамро саҷда биор то барраӣ . Девон бФрёд оянд кӣ саҷда биор то мо ва ту азин меҳнат барраем ! аўдр гиристани истаду гўидогри ман саҷдаи рӯз аввал кардамӣ .

شیخ گفت روز قیامت ابلیس را بدیوان حاضر گردانند، گویند این همه خلق را تو از راه ببردی؟ گوید نه ولکن من دعوت کردم ایشان را، مرا اجابت نبایستی کرد. گویند آن خود شد اکنون آدم را سجدۀ بیار تا برهی. دیوان بفریاد آیند کی سجده بیار تا ما و تو ازین محنت برهیم! اودر گریستن ایستد و گویداگر من سجده روز اول کردمی.

Шайх гуфт ба наздики бўбкри ҷозефии дршдиму гуфтеми моро ҳадисӣ ривоят кун . ӯ ҷузвии бозкрд ва моро ин ҳадис ривоят кард кӣ худоиро ъзўҷл ду лашкаранд яке дар осмони ҷомҳои сабзи пӯшида ,у дигар дар заминанд ва он лашкар хуросонанд . Акнӯн ин лашкар замин суфиёнанд кӣ ҳама замин бихоҳанд гирифт .

شیخ گفت به نزدیک بوبکر جوزفی درشدیم و گفتیم ما را حدیثی روایت کن. او جزوی بازکرد و ما را این حدیث روایت کرد کی خدای را عزوجل دو لشکرند یکی در آسمان جامهای سبز پوشیده، و دیگر در زمین‌اند و آن لشکر خراسان‌اند. اکنون این لشکر زمین صوفیانند کی همۀ زمین بخواهند گرفت.

Шайх гуфт вақте яке аз азизони даргоҳро писарӣ буд маъшӯқу ном ӯ аҳмдк буд . Касе боистӣ кӣ бо ваии сухан аҳмдк мегуфтӣ . Чун касеро наёфтӣ бирафтӣ онҷо ки мздўркорон ва якеро гуфтӣ кӣ эй ҷўомрди рӯзӣ чанд мздхўоҳӣ ? гуфтӣ се дираму хӯрданӣ . Муздурро бахонаи барадӣу хӯрдании пеш ӯ оварадӣ ва се дирам буи додӣ ва гуфтӣ биншин то ҳадиси аҳмдк боту мегӯям ва ту сиррӣ май ҷунбон . Марди соъатӣ будӣ , гуфтӣ эй хоҷа агар кории дигар дорӣ бигӯӣ то бикунам ки рӯзи даври баромад . Гуфтӣ кори мо боту инасту бас .

شیخ گفت وقتی یکی از عزیزان درگاه را پسری بود معشوق و نام او احمدک بود. کسی بایستی کی با وی سخن احمدک می‌گفتی. چون کسی را نیافتی برفتی آنجا که مزدورکاران و یکی را گفتی کی ای جوامرد روزی چند مزدخواهی؟ گفتی سه درم و خوردنی. مزدور را بخانه بردی و خوردنی پیش او آوردی و سه درم بوی دادی و گفتی بنشین تا حدیث احمدک باتو می‌گویم و تو سری می‌جنبان. مرد ساعتی بودی، گفتی ای خواجه اگر کاری دیگر داری بگوی تا بکنم که روز دور برآمد. گفتی کار ما باتو اینست و بس.

Шайх гуфт Маҳмӯдро касе аз он ӯ бихоб дид гуфт кӣ султонро чигунааст ? гуфт хомӯш ! чаҳ ҷой султонаст ? ман ҳеҷ кас надонам , султон ӯст ва он ғалатӣ буд ! гуфт охири туро чигунааст ? гуфт марои ӣнҷо ба пой доштаанду зарраи зарра май пурсанад . Байти алмол касе дигари бабраду ҳасрати видоъ бмо бимонад .

شیخ گفت محمود را کسی از آنِ او بخواب دید گفت کی سلطان را چگونه است؟ گفت خاموش! چه جای سلطانست؟ من هیچ کس ندانم، سلطان اوست و آن غلطی بود! گفت آخر ترا چگونه است؟ گفت مرا اینجا به پای داشته‌اند و ذره ذره می‌پرسند. بیت المال کسی دیگر ببرد و حسرت وداع بما بماند.

Шайх гуфт онкии закариёи алайҳи ассаломи эътимод бар дарахт кард гуфт ё раби дарахтро гӯй то моро нигоҳ дорад . Гуфт эътимод бар дарахт кардӣ ? худбинӣ кӣ чаҳ ояд пеш арра биовараданд ва бар дарахт ниҳоданд . Аз сар дарахт даргирифтанд ва бдрозо мебуриданд то ба мағзи сар закариё расед оҳ кард , гуфтанд хомӯш ! ту эътимод бар дарахт кардӣ акнӯн оҳ мекунӣ ? агар эътимоди брмокрдиии туро нигоҳ доштемӣ .

شیخ گفت آنکه زکریا علیه السلام اعتماد بر درخت کرد گفت یا رب درخت را گوی تا ما را نگاه دارد. گفت اعتماد بر درخت کردی؟ خودبینی کی چه آید پیش اره بیاوردند و بر درخت نهادند. از سر درخت درگرفتند و بدرازا می‌بریدند تا به مغز سر زکریا رسید آه کرد،گفتند خاموش! تو اعتماد بر درخت کردی اکنون آه می‌کنی؟ اگر اعتماد برماکردیی ترا نگاه داشتیمی.

Шайх гуфт мардӣ бо яке дигар гуфт биё то туро меҳмон кунам . Гуфт оре гуфт агар хоҳӣ то касе биорам то туро самоъ кунад . Мард гуфт бории нахусти азин шароб чошнӣӣ бидиҳ . Пораи шароб буи дод , мард бихӯраду сархуши гашти мизбонро гуфт агар ту марои азин шароби қадаҳӣ чанд дигари бидиҳии маро ба самоъ ҳоҷат нест . Худ ҳазор танро самоъ кунам . Ҳргаҳ ки азин шароби бчшидми ҳафт андоми ман гӯш гардаду ҳамаи самоъи шинавам ки всқиҳми рбҳми шробои тҳўро .

شیخ گفت مردی با یکی دیگر گفت بیا تا ترا مهمان کنم. گفت آری گفت اگر خواهی تا کسی بیارم تا ترا سماع کند. مرد گفت باری نخست ازین شراب چاشنیی بده. پارۀ شراب بوی داد، مرد بخورد و سرخوش گشت میزبان را گفت اگر تو مرا ازین شراب قدحی چند دیگر بدهی مرا به سماع حاجت نیست. خود هزار تن را سماع کنم. هرگه که ازین شراب بچشیدم هفت اندام من گوش گردد و همه سماع شنوم که وَسَقیْهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهوراً.

Шайх мегуфт ки бо дасти бадасти эшону бадасти сулаймони ҳам ки влслимони алриҳ . Бдонкаҳ ӯ маликати хост , бчҳли сол ба соли он ҷаҳонаш ва ба чиҳил соли баъд аз ҳамаи пайғомбарон дар биҳишт шавад .

شیخ می‌گفت که با دست بدست ایشان و بدست سلیمان هم که وَلِسُلیمانَ الرّیحَ. بدانکه او ملکت خواست، بچهل سال به سال آن جهانش و به چهل سال بعد از همۀ پیغامبران در بهشت شود.

Шайх гуфт кӣ перон гуфтаанд кӣ худованди мо дӯст дорад кӣ мезанад ва мекашад ва ҳаме андозад азин паҳлу бидон паҳлу то онгаҳ кӣ пасташ кунад ва нест , чунонк асар намонад онҷо , онгаҳ бнўри бақои хеш таҷаллӣ кунад барони хоки пок .

شیخ گفت کی پیران گفته‌اند کی خداوند ما دوست دارد کی می‌زند و می‌کشد و همی اندازد ازین پهلو بدان پهلو تا آنگه کی پستش کند و نیست، چنانک اثر نماند آنجا، آنگه بنور بقای خویش تجلّی کند برآن خاک پاک.

Шайх гуфт бўҳФс оҳангарӣ мекарду путк бар оҳан мезад . Шогирдонро фармуд то путк бизананд то поки гашт ва гуфт дигар путк бизанед . Шогирдон гуфтанд эй устод бар куҷо занем кӣ пок шуд ва ҳеҷ намонад ? бўҳФс чун бишунид дар ҳол афтоду наъраи бузаду путк аз дасти биФгнду дукон бғорт бидоду перӣ бузургвор шуд .

شیخ گفت بوحفص آهنگری می‌کرد و پتک بر آهن می‌زد. شاگردان را فرمود تا پتک بزنند تا پاک گشت و گفت دیگر پتک بزنید. شاگردان گفتند ای استاد بر کجا زنیم کی پاک شد و هیچ نماند؟ بوحفص چون بشنید در حال افتاد و نعرۀ بزد و پتک از دست بیفگند و دکان بغارت بداد و پیری بزرگوار شد.

Шайх гуфт кӣ пиробўолҳсн хрқонӣ гуфт ки сӯфӣ ноофарӣда бошад .

شیخ گفت کی پیرابوالحسن خرقانی گفت که صوفی ناآفریده باشد.

Шайх гуфт : қоли раҷули лъбдоллаҳи бен алмборки аслми алии ядии яҳӯдии Фқтъти зуннораи Фқоли қатъати зуннораи ФмоФълти бзнорк ?

شیخ گفت: قالَ رَجُلٌ لِعَبْدِاللّه بِن الْمُبارَک اَسْلَمَ عَلی یَدِی یَهُودیُّ فَقَطَعْتُ زُنّارَه فَقال قَطَعْتَ زُنّارَه فَمافَعَلْتَ بِزُنّارِکَ؟

Шайх гуфт : қили лоъробии ҳилли търФи алрби қоли лооърФи ман ҷӯи ании въронии воФқрнии втўФнии фии алблоди кони иқўли ҳозои витўоҷд .

شیخ گفت: قِیلَ لِاَعْرابی هَلْ تَعْرفُ الرَبِّ قالَ لااَعْرفُ مَنْ جوّ عَنی وعَرّانِی وافقَرَنی وطَوَّفَنی فِی البلاد کانَ یَقُولُ هذا ویتواجد.

Шайхи рӯзӣ маҷлис мегуфт дар миёни маҷлис рӯй боситоди эмоми абўолқсм алқширӣ кард ва гуфт на ту гуфтӣ ки устоди абўосҳқ Исфаройинӣ гуфтааст анноси каллаами фии алтўҳиди аёли алии алсўФиаҳ , гуфт балӣ . Шайх гуфт азуии бишанвед то чаҳ мегуяд .

شیخ روزی مجلس می‌گفت در میان مجلس روی باستاد امام ابوالقسم القشیری کرد و گفت نه تو گفتی که استاد ابواسحقّ اسفراینی گفته است النّاسُ کُلُّهُم فِی التَوحید عیالٌ عَلی الصُّوفیة، گفت بلی. شیخ گفت ازوی بشنوید تا چه می‌گوید.

Шайх гуфт ки ба наздики абдурраҳмони слмии дршдми аввали Крет ки ӯро дидам маро гуфт туро тазкира нивисам бхти хеш ? гуфтам банавис ! бхт хеш бинвишт самъати ҷаддии абоъмрўбни нҷидолслмии иқўли самъати абоолқсми ҷунайди бен Муҳамади алБағдодӣ иқўли алтсўФи ҳўолхлқ . Ман зоди алейк болхлқи зоди алейк болтсўФи воҳсни моқили фии тафсири алхлқи мо қолаи ашшайхи аломоми Абусаҳли алсълўкии алхлқи ҳўи алоърози ани алإътроз .

شیخ گفت که به نزدیک عبدالرحمن سلّمی درشدم اول کرّت که او را دیدم مرا گفت ترا تذکرۀ نویسم بخط خویش؟ گفتم بنویس! بخط خویش بنوشت سَمِعْتُ جَدّی اَباعمروبنِ نجیدالسّلمی یَقُولُ سَمِعتُ اَبَاالقسم جنید بن محمد البَغدادی یَقُولُ التَصوُّفُ هوالخُلق. من زادَ عَلَیک بِالخُلقِ زادَ عَلَیْکَ بِالتَصوّف واَحْسن ماقِیل فِی تَفْسِیر الخُلقِ ما قالهُ الشّیخُ الْامام ابوُسَهل الصّعلوکی الْخُلْقُ هُوَ الْاعراض عَنِ الإِعتراض.

Шайхро бисёр рафтӣ кӣ перӣ дар киштӣ нишаст зодаш барисед . Хушк нона монда буд , ба даҳони баради дандон бар вай кор накард бадаст бишикаст ва ба дарёи андохт мавҷ даромад ва гуфт ту ке ? гуфт хушк нона . Гуфт агар сарви карт бо мо хоҳад буд трнонаҳи гардӣ .

شیخ را بسیار رفتی کی پیری در کشتی نشست زادش برسید. خشک نانۀ مانده بود، به دهان برد دندان بر وی کار نکرد بدست بشکست و به دریا انداخت موج درآمد و گفت تو کیی؟ گفت خشک نانه. گفت اگر سرو کارت با ما خواهد بود ترنانه گردی.

Шайх гуфт мо бшҳри Марв будем перии саррофро дидем . Гуфт ё шайх дар ҳамаи олами ҳеҷ касро бнгзорд кӣ шарбатии об бмн диҳад ё бар ман салом кунаду ҳама халқ мехоҳанд то соъатӣ аз хештани брҳндў ман мехоҳам кӣ як соъат бидонам кӣ куҷо истодаам бохри умри оташии дарав аФтодў бсухт .

شیخ گفت ما بشهر مرو بودیم پیری صراف را دیدیم. گفت یا شیخ در همه عالم هیچ کس را بنگذارد کی شربتی آب بمن دهد یا بر من سلام کند و همه خلق می‌خواهند تا ساعتی از خویشتن برهندو من می‌خواهم کی یک ساعت بدانم کی کجا ایستاده‌ام بآخر عمر آتشی درو افتادو بسوخت.

Шайх гуфт он мрдмол бисёр дошт , дар дилаш афтод кӣ тиҷорат кунад , дар киштӣ нишаста буд , киштӣ бишикасту молу хоста ғарқ шуду ҳарки дар онҷо буданд ҳалок шуданд ва ӯ бар лавҳӣ аз алвоҳ киштӣ бимонад . Бҷзираҳ афтод холӣ . Шабӣ бар лаб дарё нишаста буд бараҳнау мӯии болида ва ҷомҳо аз ваии рафта , ин байт мегуфт :

شیخ گفت آن مردمال بسیار داشت،در دلش افتاد کی تجارت کند، در کشتی نشسته بود، کشتی بشکست و مال و خواسته غرق شد و هرکه در آنجا بودند هلاک شدند و او بر لوحی از الواح کشتی بماند. بجزیرۀ افتاد خالی. شبی بر لب دریا نشسته بود برهنه و موی بالیده و جامها از وی رفته، این بیت می‌گفت:

Азои шоби алғроби ?утяти аҳлӣ

اِذا شابَ الغُرابُ اَتَیْتُ اَهْلِی

Вҳиҳоти алғроби маттии ишиб

وَهَیهاتَ الغرابُ مَتی یَشِیبُ

Овозӣ шунид кӣ касе гуфт аз дарё :

آوازی شنید کی کسی گفت از دریا:

Ъсии алкрби алзии амсити фӣа

عَسَی الْکَربُ الَّذِی اَمْسَیْتُ فِیهِ

Икўни вроءаҳи фараҷи қариб

یَکْونُ وَراءَهُ فَرَجٌ قَرِیب

ё мард ! навмед мабош ! чаҳ доне ки ин сахтӣу ранҷро ки ин соъати ту даравеи фараҷии наздики падед омада бошад ? дигари рӯзи ин мардро чашм ба дарё афтод , чизе азим дид , чун наздик фароз омад киштии аҳл ӯ буд . Чун он мардро бидиданд гуфтанд ҳол ту чист ? гуфт қисса ман дарозасту қиссаи ҳол худ бигуфт ва гуфт кӣ ман аз кадоми шаҳрам . Гуфтанд турои ҳеҷ фарзандӣ буд ? гуфт марои фарзандӣ буд хирад . Чун бишуниданд рӯй брзмин ниҳоданд ва гуфтанд ин писари тест ва ин киштӣ аз он ӯст ва мо ҳама бандагон ӯйем пас ӯро ҷомҳо пӯшеданд ва гуфтанд акнӯн агар хоҳӣ бозгардем . Пас бо ӯ бозгаштанду биҷои хеши расониданд .

یا مرد! نومید مباش! چه دانی که این سختی و رنج را که این ساعت تو درویی فرجی نزدیک پدید آمده باشد؟ دیگر روز این مرد را چشم به دریا افتاد، چیزی عظیم دید، چون نزدیک فراز آمد کشتی اهل او بود. چون آن مرد را بدیدند گفتند حال تو چیست؟ گفت قصۀ من درازست و قصۀ حال خود بگفت و گفت کی من از کدام شهرم. گفتند ترا هیچ فرزندی بود؟ گفت مرا فرزندی بود خرد. چون بشنیدند روی برزمین نهادند و گفتند این پسر تست و این کشتی از آن اوست و ما همه بندگان اوییم پس او را جامها پوشیدند و گفتند اکنون اگر خواهی بازگردیم. پس با او بازگشتند و بجای خویش رسانیدند.

Шайх гуфт :

شیخ گفت:

Корчўн баста шавад бгшоидо

کارچون بسته شود بگشایدا

Вази пас ҳар ғами тараби аФзоидо

وز پس هر غم طرب افزایدا

Як рӯз шайх нишаста буд шоирӣ бар пой хост то шеъриро бар хонд . Оғоз кард кӣ :

یک روز شیخ نشسته بود شاعری بر پای خاست تا شعری را بر خواند. آغاز کرد کی:

Ҳаме чаҳ хоҳад ин гардиши змни змно !

همی چه خواهد این گردش زمن زمنا!

Шайх гуфт баси бас ! биншин ки ибтидо аз ҳадис хеш кардӣ , мазаи барадӣ !

شیخ گفت بس بس! بنشین که ابتدا از حدیث خویش کردی، مزه بردی!

Шайх гуфт бўҳомди дӯстон бо рафиқӣ мерафт дрроҳӣ , он рафиқ гуфт маро ӣнҷо дӯстӣаст , ту бош томн дароем васлати арраҳмони биҷои орм . Бўҳомд бинишаст ва он мард дар шуд ва он шаб берун наомад вони шаби барфӣ азим омад , , бўҳомд дар он миён барф меҷанбеду барфи азу май рехт . Он мард гуфт тўҳнўзи ӣнҷое ? гуфт нагуфта будӣ кӣ ӣнҷоӣ бош ? дӯстони вафо басар баранд .

شیخ گفت بوحامد دوستان با رفیقی می‌رفت درراهی، آن رفیق گفت مرا اینجا دوستیست، تو باش تامن درایم وصلت الرحمن بجای آرم. بوحامد بنشست و آن مرد در شد و آن شب بیرون نیامد وآن شب برفی عظیم آمد،، بوحامد در آن میان برف می‌جنبید و برف ازو می‌ریخت. آن مرد گفت توهنوز اینجایی؟ گفت نگفته بودی کی اینجای باش؟ دوستان وفا بسر برند.

Шайх гуфт кӣ клби алрўм расӯлӣ фиристод бомиролмؤмнини умри разии аллоҳи анҳу , чун дромдсроӣ аўтлб кард чун дар сарой ӯ бёФт ӯро аҷаб омад пурсед аз ҳозирон , гуфтанд бгўрстон рафтааст . Бар асар ӯ бирафт . ӯро дид дар гӯристони Бамёни реги Фрўшдаҳ ва бе хештани афтода . Пас расӯл гуфт ҳукм кардӣу доддодии лоҷарами эмин ва хуш нишастау малик моҳкм кард ва дод накарду посбон бар бом кард ва эмин нахуфт .

شیخ گفت کی کلب الروم رسولی فرستاد بامیرالمؤمنین عمر رضی اللّه عنه، چون درآمدسرای اوطلب کرد چون در سرای او بیافت او را عجب آمد پرسید از حاضران، گفتند بگورستان رفته است. بر اثر او برفت. اورا دید در گورستان بمیان ریگ فروشده و بی‌خویشتن افتاده. پس رسول گفت حکم کردی و داددادی لاجرم ایمن و خوش نشستۀ و ملک ماحکم کرد و داد نکرد و پاسبان بر بام کرد و ایمن نخفت.

Шайх гуфт бмрў будем , перзанӣ буд онҷо ӯро сайёрӣ гуфтандӣ , ба наздик мо омад ва гуфт ё боСаид ба тазаллум омадаам . Шайх гуфт бозгуӣ гуфт мардумон дуо мекунанд кӣ моро як турфаи алъайни бахуди бозмгзор . Сӣ соласт то мегӯям кӣ моро як турфаи алъайни бмни бозгзор то бубинам ки ман кӣм ё худ кистам . Ҳануз иттифоқ науфтодааст .

شیخ گفت بمرو بودیم، پیرزنی بود آنجا او را سیاری گفتندی، به نزدیک ما آمد و گفت یا باسعید به تظلم آمده‌ام. شیخ گفت بازگوی گفت مردمان دعا می‌کنند کی ما را یک طرفة العین بخود بازمگذار. سی سالست تا می‌گویم کی ما را یک طرفة العین بمن بازگذار تا ببینم که من کیم یا خود کیستم. هنوز اتفاق نیفتاده است.

Шайх гуфт мардӣ ба маҷлиси яҳёи бен маоз алрозӣ бигузашт ва ӯ ваъз мегуфт ва панд медод , он мард ӯро гуфт мо аърФки болтриқи вмои аҷҳлки брби алтриқ !

شیخ گفت مردی به مجلس یحیی بن معاذ الرازی بگذشت و او وعظ می‌گفت و پند می‌داد، آن مرد او را گفت ما اَعْرَفکَ بِالْطَّرِیق وَما اَجْهلکَ بِرَبِّ الطَّریق!

Шайх гуфт пери бўолФзли ҳасанро гуфтанд кӣ дуое бикун кӣ борон менаомад . Гуфт оре , он шаб барфӣ омад бузург , гуфтанд чаҳ кардӣ ? гуфттарина во хӯрдам яъне ман хунаки ббўдм , ҷаҳони хунаки ббўд .

شیخ گفت پیر بوالفضل حسن را گفتند کی دعایی بکن کی باران می‌نیامد. گفت آری، آن شب برفی آمد بزرگ، گفتند چه کردی؟ گفت ترینه واخوردم یعنی من خنک ببودم، جهان خنک ببود.

Шайх гуфт пери бўолФзли ҳасанро гуфтанд барои ин султон яъне Маҳмӯд дуое бикун то магар ба шавад . Андеша кард соъатӣ , онгаҳ гуфт баси хирадами ҳамеи намояди ин гуфтор , яъне худ ӯро ма байнед .

شیخ گفت پیر بوالفضل حسن را گفتند برای این سلطان یعنی محمود دعایی بکن تا مگر به شود. اندیشه کرد ساعتی، آنگه گفت بس خُردم همی نماید این گفتار، یعنی خود او را مه بینید.

Шайх гуфт бўҳмзаҳи нуриро бидиданд , зоҳирии неки бшўлидаҳу мӯии болидау ҷомаи шўхгн . Яке гуфт ин ташвиши зоҳири далели ташвиш ботин бошад . Гуфт куллан ани аллоҳи таъолии сокини алосрори Фҳмлҳоу бойени алобдони Фоҳмлҳо .

شیخ گفت بوحمزۀ نوری را بدیدند، ظاهری نیک بشولیده و موی بالیده و جامۀ شوخگن. یکی گفت این تشویش ظاهر دلیل تشویش باطن باشد. گفت کلاّ انّ اللّه تعالی ساکن الاسرار فحملها و باین الابدان فاهملها.

Шайх гуфт бўолҳсн нурӣ гуфт аҳли алмърФаҳи ърФўои алқлили ман алқлили лонаами ърФўои алдлилу алсбил ва алҳақ вроءи злк .

شیخ گفت بوالحسن نوری گفت اهل المعرفة عرفوا القلیل من القلیل لانهم عرفوا الدلیل و السبیل و الحقّ وراء ذلک.

Шайх гуфт бўиъқўби наҳри ҷӯрии шайхии бузургвор буд ва бо он ҳамаи як соъат аз ибодат ва ҷҳдкмтр накардӣ ва як соъати хуш дил набӯдӣ , пас дрмноҷот бо ҳақ таъолӣ бинолед , ндошнид ки : ё бо ёқӯби аълами анки ъбдўострҳ .

شیخ گفت بویعقوب نهر جوری شیخی بزرگوار بود و با آن همه یک ساعت از عبادت و جهدکمتر نکردی و یک ساعت خوش دل نبودی، پس درمناجات با حقّ تعالی بنالید، نداشنید که: یا با یعقوب اعلم انک عبدواسترح.

Шайх гуфт ман аҳби сулсаи Фолнори ақрби илайҳи ман ҳабли алўрид : лини алкломи велин алтъоми велин аллбос .

شیخ گفت مَنْ اَحَبَّ ثلثة فالنّارُ اَقرَبُ اِلَیهِ مِنْ حَبْلِ الوَرِید: لیُنُ الکلام وَلینُ الطَّعام وَلیُن اللّباس.

Шайх гуфт дарвешӣ ба наздик шблӣ даромад ва гуфт эй шайх касе хуфта монад дар он роҳ , ӯ рафта ояд ? шблӣ гуфт агар дар зилли ихлос хуфта бошад айни хобаши садр манзил бошад . Онгоҳ шайх гуфт сухан шблӣ онаст кӣ расӯли слии аллоҳи алайҳ ва силам гуфт навами Алъолами ибода .

شیخ گفت درویشی به نزدیک شبلی درآمد و گفت ای شیخ کسی خفته ماند در آن راه، او رفته آید؟ شبلی گفت اگر در ظل اخلاص خفته باشد عین خوابش صدر منزل باشد. آنگاه شیخ گفت سخن شبلی آنست کی رسول صلی اللّه علیه و سلم گفت نَومُ العالِمُ عِبادَةُ.

Шайх гуфт ваҳй омад ба Мӯсо кӣ банӣ Исроилро бигӯӣ кӣ беҳтарин касеро аз миёни шумо ихтиёр кунед , ҳазор кас ихтиёр карданд . Ваҳй омад кӣ азин ҳазор беҳтарин ихтиёр кунед , даҳ тан ихтиёр карданд . Ваҳй омад ки азин даҳ тани беҳтарин ихтиёр кунед , яке ихтиёр карданд . Ваҳй омад кӣ беҳтаринро бигӯед то бадтарӣн банӣ Исроилро биорад , ӯ чаҳор рӯзи муҳлати хосту гирди бармеи гашт то мардиро дид кӣ бонўоъи ношоисту фасоди маърӯф шуда буд , хост кӣ ӯро бабрад , андеша бадалаш даромад кӣ бзоҳр ҳукм нишоед кард , раво буд ки ӯро қадреу пойгоҳӣ буд , бқўли мардумони хаттии буи фурӯ натавон кашид ва бо ин кӣ халқи маро ихтиёр карданд кӣ ту беҳтарӣ ғарра натавон шуд . Чун ҳарч кунам ба гумон хоҳад буд , ин гумони дрхўиш барам беҳтар . Дастор дар гардани хеши ниҳоду наздик Мӯсо омад . Гуфт ҳрчнднгоаҳ кардам ҳеҷ касро бтар аз хеш менабинам . Ваҳй омад ба Мӯсо кӣ он мард беҳтарин эшонаст на бо онкии тоъат ӯ бешаст локин бо онкии хештанро бтарин донист .

شیخ گفت وحی آمد به موسی کی بنی اسرائیل را بگوی کی بهترین کسی را از میان شما اختیار کنید، هزار کس اختیار کردند. وحی آمد کی ازین هزار بهترین اختیار کنید، ده تن اختیار کردند. وحی آمد که ازین ده تن بهترین اختیار کنید، یکی اختیار کردند. وحی آمد کی بهترین را بگویید تا بدترین بنی اسرائیل را بیارد، او چهار روز مهلت خواست و گرد برمی‌گشت تا مردی را دید کی به انواع ناشایست و فساد معروف شده‌بود؛ خواست کی او را ببرد، اندیشه‌ای به دلش درآمد کی به ظاهر حکم نشاید کرد؛ روا بُوَد که او را قدری و پایگاهی بود. به قول مردمان خطی به وی فرو نتوان کشید و با این کی خلق مرا اختیار کردند کی تو بهتری غرّه نتوان شد. چون هرچ کنم به گمان خواهد بود، این گمان در خویش برم بهتر. دستار در گردن خویش نهاد و نزدیک موسی آمد. گفت هرچند نگاه کردم، هیچ کس را بتر از خویش می‌نبینم. وحی آمد به موسی کی آن مرد بهترین ایشانست، نه با آنکه طاعت او بیش است؛ لکن با آنکه خویشتن را بترین دانست.

Шайх гуфт кӣ бўбкр воситӣ гуфт офтоби брўзни хонаи дроФтду зрҳои даравӣ падед ояд , бодбрхизд ва он зрҳоро дар миёни он равшаноӣ ҳаракат медиҳад , шуморо аз он ҳеҷ бим буд ? гуфтанд на . Гуфт ҳамаи куни пеши дили бандаи муваҳҳид ҳамчунон заррааст ки боди онро ҳаракат медиҳад .

شیخ گفت کی بوبکر واسطی گفت آفتاب بروزن خانه درافتد و ذرّها دروی پدید آید، بادبرخیزد و آن ذرّها را در میان آن روشنایی حرکت می‌دهد، شما را از آن هیچ بیم بود؟ گفتند نه. گفت همۀ کَون پیش دل بندۀ موحد همچنان ذرۀ است که باد آنرا حرکت می‌دهد.

Шайх гуфт шблӣ гуфт : лоикўни алсўФии сўФё ҳатто икўни алхлқи каллаами ъёлои алайҳ . Шайх гуфт яъне ба чашми шафқат баҳама менигарад ва кашӣдан бори эшон брхўиштн фариза медонад кӣ ҳама дар тасарруфи қазо ва машйатанд .

شیخ گفت شبلی گفت: لایکون الصوفی صوفیاً حتی یَکون الخلقُ کلّهم عیالاً علیه. شیخ گفت یعنی به چشم شفقت بهمه می‌نگرد و کشیدن بار ایشان برخویشتن فریضه می‌داند کی همه در تصرف قضا و مشیت‌اند.

Шайх гуфт бўъсмон мағрибӣ гуфт кӣ : алхлқи қўолбу ашбоҳи тҷрии алайҳои аҳкоми алқдра .

شیخ گفت بوعثمان مغربی گفت کی: الخلق قوّالب و اشباح تجری علیها احکام القدرة.

Шайх гуфт мҳмдбни алӣ алқсоб гуфт : кони алтсўФи ҳолои Фсори қолои сами зҳби улҳолу алқолу ҷоءи алоҳтёл .

شیخ گفت محمدبن علی القصاب گفت: کانَ التَصَوُّفُ حَالاً فَصارَ قالاً ثُمَّ ذَهَبَ الحالُ وَ الْقالُ و جاء الاحتیالُ.

Шайх гуфт аз абўолъбос қассоб шунидам даршаҳри омул кӣ аз вай пурседанд аз қул ҳўоллаҳи аҳад . Гуфт : қул шуғласт ва ҳў ишоратаст валлоҳ иборатасту маънии тавҳид аз ишорату иборат муназзаҳаст .

شیخ گفت از ابوالعباس قصاب شنیدم درشهر آمل کی از وی پرسیدند از قل هواللّه احد. گفت: قل شغلست و هو اشارتست واللّه عبارتست و معنی توحید از اشارت و عبارت منزه است.

Шайх гуфт рӯзии луқмон сарахсӣ гуфт сӣ соласт то султони ҳақи ин шористони ниҳоди мо ФрўгрФтаҳаст ки касро Зуҳра он нест кӣ дарав тасарруф кунад ва биншинад .

شیخ گفت روزی لقمان سرخسی گفت سی سالست تا سلطان حقّ این شارستان نهاد ما فروگرفته است که کس را زهرۀ آن نیست کی درو تصرف کند و بنشیند.

Шайх гуфт аз устоди Абӯали дқоқ пурседанд аз самоъ , гуфт : алсмоъи ҳўолўқти Фмни лосмоъи ?лаи лосмъи ?ла ва ман лосмъи ?лаи Флои дайни ?лаи лони аллоҳи таъолии қоли анҳми ани алсмъи лмъзўлўни вқоли қолўолў кно насамъ ӯ наақл мо кнои фии асҳоби алсъири Фолсмоъи сафири ман алҳақу расӯли ман алҳақ иҳмли аҳл алҳақ болҳқи ило алҳақ Фмни асғии илайҳи баҳақи таҳаққуқ ва ман асғии илайҳи бтбъи тзндқ .

شیخ گفت از استاد ابوعلی دقاق پرسیدند از سماع، گفت: السماع هوالوقت فمن لاسماع له لاسمع له و من لاسمع له فلا دین له لان اللّه تعالی قال اِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ وقال قالُوالَوْ کُنّا نَسْمَعُ اَوْ نَعْقِلُ ما کُنا فِی اَصْحاب السَّعیر فالسماع سفیر من الحقّ و رسول من الحقّ یحمل اهل الحقّ بالحقّ الی الحقّ فمن اصغی الیه بحقّ تحقّق و من اصغی الیه بطبع تزندق.

Шайх гуфт рӯзии Оишаи сидиқаи разии аллоҳи анҳо ба наздик расӯл даромад аз арӯсӣ , расӯли слии аллоҳ алайҳ гуфт ё Оишаи арӯсӣ чун буд , хуш буд , касе буд ки шуморо биткӣ гуфтӣ ?

شیخ گفت روزی عایشۀ صدیقه رضی اللّه عنها به نزدیک رسول درآمد از عروسی، رسول صلی اللّه علیه گفت یا عایشه عروسی چون بود،خوش بود، کسی بود که شما را بیتکی گفتی؟

Шайх гуфт аз онкӣ : самоъи дӯстон баҳақ бошад эшон бар некӯтарин рӯеи Фрошнўнд . Худоӣ таъолӣ мефармоед : Фбшри ибодии аллазӣнаи истмъўни алқўли Фитбъўни аҳсанаи самоъ ҳар каси ранги рӯзгор вай дорад : кас бошад кӣ бадунёи шунӯду кас буд кӣ бар ҳавои нафаси шунӯд ва кас бошад кӣ брдўстии шунӯд кӣ бар висолу фироқи шунӯд , ин ҳамаи ваболу мзлмт онкас бошад , чун рӯзгор бо зулмат бошад самоъ бо зулмат буд ва кас бошад ки дрмърФтии шунӯди самоъи он дуруст бошад кӣ аз ҳақи шнўдўон касоне бошанд кӣ худованди эшонро блтФҳоءи хеш гардонида бошад валлоҳи латифи бъбодаҳи бандаи тамлӣк худо бошаду бандаи тахсӣс худо бошад , бъбодаҳи инҳои тахсӣсаст эшонро шунавоӣ аз ҳақи баҳақ буд .

شیخ گفت از آنکه: سماع دوستان بحقّ باشد ایشان بر نیکوترین رویی فراشنوند. خدای تعالی می‌فرماید: فَبَشِّر عِبادِیَ الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْل فَیَتَّبِعُونَ اَحْسَنَهُ سماع هر کس رنگ روزگار وی دارد: کس باشد کی بدنیا شنود و کس بود کی بر هوای نفس شنود و کس باشد کی بردوستی شنود کی بر وصال و فراق شنود، این همه وبال و مظلمت آنکس باشد، چون روزگار با ظلمت باشد سماع با ظلمت بود و کس باشد که درمعرفتی شنود سماع آن درست باشد کی از حقّ شنودوآن کسانی باشند کی خداوند ایشان را بلطفهاء خویش گردانیده باشد وَاللّه لَطیفٌ بِعِبادِهِ بندۀ تملیک خدا باشد و بندۀ تخصیص خدا باشد، بعباده این های تخصیص است ایشان را شنوایی از حقّ بحقّ بود.