Шайх гуфт дар маҷлиси видоъ ки дар кӯдакии мо пеши Муҳамади ънозӣ будем , қуръон меомухтем , чун тамом омухтем гуфтанд бодиб бояд шуд , устодро гуфтеми моро бҳл кун . АўгФти ту моро бҳл кун ва ин лафз аз мо ёди дор : лонтарад ҳамтак илои аллоҳи турфаи айни хирлки ммои талъати алайҳи алшмс ва мо шуморо ҳамин васият мекунем , аз ҳақ ғоиб мабошед . Пас ҳасани мؤдбро гуфт барпои хез ! ҳасан бар пой хост , шайх гуфт бидонед кӣ мо шуморо бахуд даъват накардем шуморо ба нестии шумо даъват кардем . Гуфтем ҳаст ӯ басаст , шуморо барои нестӣ офаридаст агар касе тоъат сиқлин биорад дар муқобил он науфтад кӣ роҳатӣ ба касе расонаду расӯли слии аллоҳи алайҳ дар васияти асҳобро гуфтааст тхлқўои бохаллоқи аллоҳ , мо шуморо ҳамин мегӯйем , роҳ худоӣ гиреду ҳамаро ба худоӣ байнед , аз худоӣ ба халқ нигаред кӣ : ман назари илои алхлқ астроҳ манеҳам .
شیخ گفت در مجلس وداع که در کودکی ما پیش محمد عنازی بودیم، قرآن میآموختیم، چون تمام آموختیم گفتند بادیب باید شد، استاد را گفتیم ما را بحل کن. اوگفت تو ما را بحل کن و این لفظ از ما یاد دار: لان ترد همتک الی اللّه طرفة عین خیرلک مما طلعت علیه الشمس و ما شما را همین وصیت میکنیم، از حقّ غایب مباشید. پس حسن مؤدب را گفت برپای خیز! حسن بر پای خاست، شیخ گفت بدانید کی ما شما را بخود دعوت نکردیم شما را به نیستی شما دعوت کردیم. گفتیم هست او بس است، شما را برای نیستی آفریدست اگر کسی طاعت ثقلین بیارد در مقابل آن نیفتد کی راحتی به کسی رساند و رسول صلی اللّه علیه در وصیت اصحاب را گفته است تخلقوا باخلاق اللّه، ما شما را همین میگوییم، راه خدای گیرید و همه را به خدای بینید، از خدای به خلق نگرید کی: من نظر الی الخلق استراح منهم.
Шайхи қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи дарин маҷлиси видоъ рӯй ба хоҷа ҳмўиаҳ кард вагуфт ё хоҷаи турои ҳмўиаҳ барои он мехонанд то халқро дар ҳимояти дорӣ , гӯш бо халқи худои доруи гӯш бо шуғли мо дор ки рӯзи одинаи моро ӣнҷо хоҳанд овараду рӯзи бозор мо хоҳад буд ҳам азҷмоътӣ кӣ бенанд ва ҳам азҷмоътӣ кӣ набенанд , ту имони худ нигоҳи дор ва ҷаҳд кун то ба якбори моро аз сарои бхоки расонӣ ки ақабаи азим дар пешаст . Хоҷа наҷҷор гуфт он ҷамоат кӣ набенанд кадоманд ? шайх гуфт ё Аҳмади бдонкаҳи се касро аз хлФоءи расӯли слии аллоҳи алайҳ бар ҷинён Халифа карда буданд : ъмрўўи баҳру ақаб ,у ақабро бо мо суҳбат буд ва бар сари хоки мо пас аз вафоти мо муҷовир бошад то вақти вафот , ваии ҷузи рӯзи арафаи ваъиди азҳӣ ғоиб набӯд . Ва ҷамъӣ бисёр аз ҷинён ба сухани мо осоишҳо доштаанд чаҳ ба ншобўр ва чаҳ ӣнҷоу инси эшон бо ин анфос бӯдааст ва дар самоъи даравишони бхдмт истода буданду тодрўишон ва шумо бар сари турбати мо самоъ мекунед эшон ба хизмат меоянд , ҳақи эшон нигаҳ доред ба покӣ ва дар сароҳои худ ҳар шаб сапанд сӯзед кӣ ҷинёни кофарон аз буи сапанд бигурезанд , ва бифармоед то намоз дигар рафт ва рӯй кунанду ҳамаи олоишҳо ба покӣ бадал кунанд ,у дрўқти вафоти мо агар овозӣ шунавед ва касеро набинед бидонед кӣ эшонанд . Ва бидонед кӣ мо рафтем ва чаҳор чиз бар шумо мирос гузоштем : рафт ва рӯй , шасту шӯй , ҷусту ҷӯй , гуфту гӯй . То шумо барин чаҳор чиз бошед оби ҷӯии шумо равон бошаду зироати дайни шумо сабзу тоза буд ва шумо тамошои гоҳ халқон бошед , ва ҷаҳд кунед то азин чаҳор асли чизе аз шумо фӯт нашавад ки охир аҳдаст , намонаду ончи монда буд низ рафт , ин кор бар мо хатм шуд ва моро ҳазор моҳ тамом шуд , варои ҳазор шумор нест анои ллаҳи вонои илайҳи роҷъўн .
شیخ قدس اللّه روحه العزیز درین مجلس وداع روی به خواجه حمویه کرد وگفت یا خواجه ترا حمویه برای آن میخوانند تا خلق را در حمایت داری، گوش با خلق خدای دارو گوش با شغل ما دار که روز آدینه ما را اینجا خواهند آورد و روز بازار ما خواهد بود هم ازجماعتی کی بینند و هم ازجماعتی کی نبینند، تو ایمان خود نگاه دار و جهد کن تا به یکبار ما را از سرای بخاک رسانی که عقبۀ عظیم در پیش است. خواجه نجار گفت آن جماعت کی نبینند کدامند؟ شیخ گفت یا احمد بدانکه سه کس را از خلفاء رسول صلی اللّه علیه بر جنیان خلیفه کرده بودند: عمروو بحر و عقب، و عقب را با ما صحبت بود و بر سر خاک ما پس از وفات ما مجاور باشد تا وقت وفات، وی جز روز عرفه وعید اضحی غایب نبود. و جمعی بسیار از جنیان به سخن ما آسایشها داشتهاند چه به نشابور و چه اینجا و انس ایشان با این انفاس بوده است و در سماع درویشان بخدمت ایستاده بودند و تادرویشان و شما بر سر تربت ما سماع میکنید ایشان به خدمت میآیند، حقّ ایشان نگه دارید به پاکی و در سراهای خود هر شب سپند سوزید کی جنیان کافران از بوی سپند بگریزند، و بفرمایید تا نماز دیگر رُفت و روی کنند و همۀ آلایشها به پاکی بدل کنند، و دروقت وفات ما اگر آوازی شنوید و کسی را نبینید بدانید کی ایشانند. و بدانید کی ما رفتیم و چهار چیز بر شما میراث گذاشتیم: رُفت و روی، شست و شوی، جست و جوی، گفت و گوی. تا شما برین چهار چیز باشید آبِ جوی شما روان باشد و زراعت دین شما سبز و تازه بود و شما تماشا گاه خلقان باشید، و جهد کنید تا ازین چهار اصل چیزی از شما فوت نشود که آخرِ عهدست، نماند و آنچ مانده بود نیز رفت، این کار بر ما ختم شد و ما را هزار ماه تمام شد، ورای هزار شمار نیست اِنّا لِلّه وَاِنّا اِلَیْهِ راجِعُون.
Ҳам дарин маҷлис шайх гуфт коғаз ва дуот биёред , биовараданд . Ба бўолҳсни аърҷи абивардӣ ишорат кард ва ӯ котиби шайх буд , гуфт банавис ! ӯ бинвишт :
هم درین مجلس شیخ گفت کاغذ و دوات بیارید، بیاوردند. به بوالحسن اعرج ابیوردی اشارت کرد و او کاتب شیخ بود،گفت بنویس! او بنوشت:
Арраҳмони арраҳим
الرحمن الرحیم
Абутоҳири Саиди бен фазли аллоҳи тҳраҳи аллоҳу асъадаи бФзлаҳу миннатау Авнау нусратау лоқўаҳи алоболлаҳ - абўолўФои алмзФрбни фазли аллоҳи зафараи аллоҳу идаи влоқўаҳи алои биллоҳ - абўолълоносрбни фазли аллоҳи насраи аллоҳу зафарау идау хирау насрау лоқўаҳи алои биллоҳ - - абўолбқои алмФзли бен фазли аллоҳи ибқоаи аллоҳу фазлаи алии касӣри ман халқаи тФзилоу лоқўаҳи алоболлаҳ - авлоди абии тоҳири абўолФтҳи тоҳири бен Саиди фатҳи аллоҳи ?ла ва ба ва манеҳу бҷмъитаҳи влоқўаҳи алои биллоҳ - Абусаъди асъади бен Саиди асъадаи аллоҳу идау акрамау сддаҳи влоқўаҳи алои биллоҳ - абўолъзи алмўФқи бен Саиди вифқаи аллоҳу насрау идаи аллоҳу хираи воад ба всди даҳ влоқўаҳи алои биллоҳ - абўолФрҷи алФзли бен Аҳмади алъомрии фараҷи аллоҳи анҳу ва ба ва манеҳу лоқўаҳи алои биллоҳ - Абуалфутуҳ масъӯди бен алФзли асъадаи аллоҳу фазлау фатҳи ?лау бҷлаҳу лоқўаҳи алоболлаҳ .
ابوطاهر سعید بن فضل اللّه طهره اللّه و اسعده بفضله و منته و عونه و نصرته و لاقوة الاباللّه- ابوالوفا المظفربن فضل اللّه ظفره اللّه و ایده ولاقوة الا باللّه- ابوالعلاناصربن فضل اللّه نصره اللّه و ظفره و ایده و خیره و نصره و لاقوة الا باللّه- - ابوالبقا المفضل بن فضل اللّه ابقاه اللّه و فضله علی کثیر من خلقه تفضیلا و لاقوة الاباللّه- اولاد ابی طاهر ابوالفتح طاهر بن سعید فتح اللّه له و به و منه و بجمعیته ولاقوة الا باللّه- ابوسعد اسعد بن سعید اسعده اللّه و ایده و اکرمه و سدده ولاقوة الا باللّه- ابوالعز الموفق بن سعید وفقه اللّه و نصره و ایده اللّه و خیره واد به وسد ده ولاقوة الا باللّه- ابوالفرج الفضل بن احمد العامری فرج اللّه عنه و به و منه و لاقوة الا باللّه- ابوالفتوح مسعود بن الفضل اسعده اللّه و فضله و فتح له و بجله و لاقوة الاباللّه.
Пас гуфт ин даҳ тананд кӣ пас азмо то азишон яке мемонад асарҳо мебошад ва талабҳо май буд , чун ҷумла рӯй бхок бапушанд ин маънӣ аз халқ пӯшида гардад , онгоҳ гуфт : Фонмои нҳн ба вела .
پس گفت این ده تناند کی پس ازما تا ازیشان یکی میماند اثرها میباشد و طلبها میبوَد، چون جمله روی بخاک بپوشند این معنی از خلق پوشیده گردد، آنگاه گفت: فانما نحن به وله.
Чун шайхи ин калимоти дарин маҷлис бигуфт соъатии сар дар пеши афканд , пас сар баровард , ашк аз дида равон гаштау ҳама ҷамъ мегиристанд , шайх гуфт доъияи мо аз ҳақ савол кард ки ин маънӣ чанд мондааст ? ҷавоб омад ки буии ин маънии сад дигар дар миён халқ бимонад , баъд аз он на буи монад ва на асар , агар ҷое маънӣӣ буд рӯй дар хоки орад ва талабҳо мунқатиъ гардад ва ин маъниро мо муъоина бидидем кӣ чун ин ишорат кӣ шайхи фармӯда буд бад-ӣни сад сол тамом шуд , оғози фатрату ташвиши ҳам дар ин моҳ падед омад то расед ба ҷое ки муддатҳо он буд кӣ кас ба зёраҳи Машҳад дар меҳана натавонист шуду фарсангӣ дар пас кӯҳи бмўзъӣ кӣ онрои сар калла гӯйанд зиёрат мекарданд чунонк ин маънии рӯзӣ дар маҷлис бар лафзи муборак ӯ рафта буд кӣ рӯзгорӣ падед ояд кӣ кас ба зиёрати мо бмиҳнаҳ дар натавонад омад . Басари каллаи пӯшидаи моро зиёрат мекунанд ва май раванди вдри муддати ин сад сол кӣ шайхи фармӯдаи бўдкии ходими мобошими ҳаргизи панҷ намоз ба ҷамоату бомдоду шбнгоаҳи суфра холӣ набӯд ва ҳар рӯзи бомдод бар сари турбати хатм буд ва ҳар шаб то буқати хобу саҳаргоҳ то ба рӯзи шамъу тартиби мақарёни бомдоду шабонгоҳу ҷамъи суфиёни зиёдат аз сад кас аз фарзандону мурӣдон ӯ бар сари турбат ӯ муқӣм фурӯд бимонад ва ҳеҷ Фтўр вхлл бидон роҳ наёфт балки ҳар рӯзи бнўи футуҳӣу роҳатӣ рӯй намӯд ва ҳар кро дар тариқати ашколӣ будӣ аз он фарзандон ҳал шудӣ . Ва он ҳурмату рифоҳят кӣ дарин сад сол кӣ фарзандон ӯро буду мардумони меҳанаро , дар ҳеҷ мавзеи каси нишони ндодўи чунон шуда буд кӣ бар лафзи мубораки шайхи рафта буд кӣ рӯзгорӣ бияёд кӣ онч бдрмснгаст бсиргрдду онч бсир бошад бмн гардад яъне хоҷагии мо чунон шавад кӣ азин ҳадис бӯе намонад яъне аз фақр , онгоҳ худ равад онч равад ва ин он вақт бошад кӣ сад сол тамом шуд кӣ ҳам дар он моҳи азин ҳама осор бинмоанд ва аз фарзандону мурӣдон ӯ алотнӣ чанд маъдӯд бар сари Машҳад ӯ намонад , боқии ҳама шаҳид шуданд бар дасти ғзон ва баъзе ботроФи ҷаҳони бғрбти афтоданду ҳама дар он ғурбати бҷўори раҳмат интиқол карданд . Акнӯн сӣ ва чаҳор солат то бар сари равзаи муқаддаси ҳеҷ тартибии зоҳир нашудааст . Умеди бадв чиз медорем : яке онкӣ бар лафзи мубораки шайх рафтааст кӣ баъд аз мо бсд ваанд соли ҳам аз мо чу мо на чу мо касе падед ояд кӣ ин кор бар дасти вай зинда гардад , вдигри онкӣ аз падарами нуриддини мунаввари раҳма аллоҳ ривоятаст кӣ аўгФт аз хоҷаи бўолФтҳ шайх шунидам кӣ шайх гуфт сад соли ходим мо бошем ва сад соли фарзандони мо ва ҳазор сол бидорад ва аз хоҷаи абдукарим кӣ ходими шайх буд ривоят карданд кӣ ӯ гуфт кӣ шайх гуфт кӣ то доман қиёмат бидорад . Умеди мо бад-ӣн ҳар ду ишорат ва бишоратаст то бошад кӣ мо бохри умри ин саодат дарёбем кӣ рӯзӣ чанд бар сари он турбати бёсоиим .
چون شیخ این کلمات درین مجلس بگفت ساعتی سر در پیش افکند، پس سر برآورد، اشک از دیده روان گشته و همۀ جمع میگریستند، شیخ گفت داعیۀ ما از حقّ سؤال کرد که این معنی چند مانده است؟ جواب آمد که بوی این معنی صد دیگر در میان خلق بماند، بعد از آن نه بوی ماند و نه اثر، اگر جایی معنیی بود روی در خاک آرد و طلبها منقطع گردد و این معنی را ما معاینه بدیدیم کی چون این اشارت کی شیخ فرموده بود بدین صد سال تمام شد، آغاز فترت و تشویش هم در این ماه پدید آمد تا رسید به جایی که مدتها آن بود کی کس به زیارة مشهد در میهنه نتوانست شد و فرسنگی در پس کوه بموضعی کی آنرا سر کله گویند زیارت میکردند چنانک این معنی روزی در مجلس بر لفظ مبارک او رفته بود کی روزگاری پدید آید کی کس به زیارت ما بمیهنه در نتواند آمد. بسر کله پوشیده ما را زیارت میکنند و میروند ودر مدت این صد سال کی شیخ فرموده بودکی خادم ماباشیم هرگز پنج نماز به جماعت و بامداد و شبنگاه سفره خالی نبود و هر روز بامداد بر سر تربت ختم بود و هر شب تا بوقت خواب و سحرگاه تا به روز شمع و ترتیب مقریان بامداد و شبانگاه و جمع صوفیان زیادت از صد کس از فرزندان و مریدان او بر سر تربت او مقیم فرود بماند و هیچ فتور وخلل بدان راه نیافت بلکه هر روز بنو فتوحی و راحتی روی نمود و هر کرا در طریقت اشکالی بودی از آن فرزندان حل شدی. و آن حرمت و رفاهیت کی درین صد سال کی فرزندان او را بود و مردمان میهنه را، در هیچ موضع کس نشان ندادو چنان شده بود کی بر لفظ مبارک شیخ رفته بود کی روزگاری بیاید کی آنچ بدرمسنگ است بسیرگردد و آنچ بسیر باشد بمن گردد یعنی خواجگی ما چنان شود کی ازین حدیث بویی نماند یعنی از فقر، آنگاه خود رود آنچ رود و این آن وقت باشد کی صد سال تمام شد کی هم در آن ماه ازین همه آثار بنماند و از فرزندان و مریدان او الاتنی چند معدود بر سر مشهد او نماند، باقی همه شهید شدند بر دست غزان و بعضی باطراف جهان بغربت افتادند و همه در آن غربت بجوار رحمت انتقال کردند. اکنون سی و چهار سالت تا بر سر روضۀ مقدس هیچ ترتیبی ظاهر نشده است. امید بدو چیز میداریم: یکی آنکه بر لفظ مبارک شیخ رفته است کی بعد از ما بصد و اند سال هم از ما چو ما نه چو ما کسی پدید آید کی این کار بر دست وی زنده گردد، ودیگر آنکه از پدرم نورالدین منور رحمه اللّه روایتست کی اوگفت از خواجه بوالفتح شیخ شنیدم کی شیخ گفت صد سال خادم ما باشیم و صد سال فرزندان ما و هزار سال بدارد و از خواجه عبدالکریم کی خادم شیخ بود روایت کردند کی او گفت کی شیخ گفت کی تا دامن قیامت بدارد. امید ما بدین هر دو اشارت و بشارتست تا باشد کی ما بآخر عمر این سعادت دریابیم کی روزی چند بر سر آن تربت بیاساییم.
Шайхи мо қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи ҳам дарин маҷлис рӯй ба хоҷа абдукарим кард ва гуфт ин кӯдаки хост кӣ ин роҳ биспураду локин эй писари ӣнҷо ки расидаи қадами нигоҳи дор , зиёдат талаб макун кӣ наёбӣ ! пас рӯй ба фарзанд бузург кард ва гуфт ё ботоҳир бар пои хез ! чун бархест шайхи ҷома ӯ бигирифт ва ба хештан кашид ва гуфт туроу фарзандони туро бар хизмати даравишон вақф кардам ва гуфт , шеър :
شیخ ما قدس اللّه روحه العزیز هم درین مجلس روی به خواجه عبدالکریم کرد و گفت این کودک خواست کی این راه بسپرد و لکن ای پسر اینجا که رسیدۀ قدم نگاه دار، زیادت طلب مکن کی نیابی! پس روی به فرزند بزرگ کرد و گفت یا باطاهر بر پای خیز! چون برخاست شیخ جامۀ او بگرفت و به خویشتن کشید و گفت ترا و فرزندان ترا بر خدمت درویشان وقف کردم و گفت، شعر:
Ошиқии хоҳӣ кӣ то поёни барӣ
عاشقی خواهی کی تا پایان بری
Бас кӣ бипасандед бояд нописанд
بس کی بپسندید باید ناپسند
Зишт бояд дид ва ингоред хуб
زشت باید دید و انگارید خوب
Заҳр бояд худ ва ингоред қанд
زهر باید خود و انگارید قند
Пас гуфт қабул кардӣ ? гуфт кардам . Шайх гуфт касоне кӣ ҳозиранд бидон ҷамоат кӣ ғоиб анд бирасонанд кӣ хоҷа бўтоҳр қутбаст бадв бичишам бузургон нигаред , ду хоҷа бӯдаанд суфиёнро яке хоҷаи алии ҳасан ба Кирмону дигари хоҷаи алии хбоз ба Марву сими хоҷаи суфиёни бўтоҳрст ва пас аз ваии суфиёнро хоҷа набӯд , волслм .
پس گفت قبول کردی؟ گفت کردم. شیخ گفت کسانی کی حاضراند بدان جماعت کی غایباند برسانند کی خواجه بوطاهر قطبست بدو بچشم بزرگان نگرید، دو خواجه بودهاند صوفیان را یکی خواجه علی حسن به کرمان و دیگر خواجه علی خباز به مرو و سیم خواجۀ صوفیان بوطاهرست و پس از وی صوفیان را خواجه نبود، والسلم.