Кард бозаргони тиҷоратро тамом

کرد بازرگان تجارت را تمام

Боз омад сӯии манзили дўстком

باز آمد سوی منزل دوستکام

Ҳар ғуломиро биоварад армағон

هر غلامی را بیاورد ارمغان

Ҳар канизакро бубахшед ӯ нишон

هر کنیزک را ببخشید او نشان

Гуфт тӯтии армағони бандаи кӯ

گفت طوطی ارمغانِ بنده کو

Онч дидӣ ва онч гуфтӣ бозгу

آنچ دیدی و آنچ گفتی بازگو

Гуфт на ман худ пушаймонам аз он

گفت نه من خود پشیمانم از آن

Дасти худ хоёну ангуштони газон

دست خود خایان و انگشتان گزان

Ман чаро пайғоми хомӣ аз газоф

من چرا پیغام خامی از گزاف

Барадам аз бедонишӣ ва аз ншоФ

بُردم از بی‌دانشی و از نشاف

Гуфт эй хоҷаи пушаймонӣ з чист

گفت ای خواجه پشیمانی ز چیست

Чист он кин хашму ғамро муқтазии сет ?

چیست آن کاین خشم و غم را مُقتضی‌ست‌

Гуфт гуфтам он шикоятҳои ту

گفت گفتم آن شکایت‌های تو

Бо гуруҳеи тӯтӣон , ҳамтои ту

با گروهی طوطیان‌، همتای‌ِ تو

Он яке тӯтии зи дардати буии барад

آن یکی طوطی ز دردَت بوی برد

Зуҳра аш бадаред ва ларзид ва бамурд

زهره‌اش بدرید و لرزید و بمُرد

Ман пушаймони гаштам , ин гуфтан чаҳ буд

من پشیمان گشتم‌، این گفتن چه بود

Лек чун гуфтам пушаймонӣ чаҳ суд

لیک چون گفتم پشیمانی چه سود

Нуктае кони ҷусти ногуҳ аз забон

نکته‌ای کان جَست ناگه از زبان

Ҳамчуи тирии дон ки он ҷуст аз камон

همچو تیری دان که آن جست از کمان

Во нагардад аз раҳи он тир эй писар

وا نگردد از ره آن تیر ای پسر

Банд бояд кард силиро зи сар

بند باید کرد سیلی را ز سَر

Чун гузашт аз сари ҷаҳониро гирифт

چون گذشت از سَر جهانی را گرفت

Гар ҷаҳон вайрон кунад набӯд шигифт

گر جهان ویران کند نبود شگِفت

Феълро дар ғайби асарҳо зодании сет

فعل را در غیبْ اثرها زادنی‌ست

Ва он маволеди ш ба ҳукм халқ нест

و آن مَوالید‌ش به حکم خَلق نیست

Бе шарикии ҷумла махлуқ худост

بی‌شریکی جمله مخلوقِ خداست

Он маволед ар чаҳ нисбаташон ба мост

آن موالید ار چه نِسبتشان به ماست

Зайди прониди тирии сӯии умр

زید پرانید تیری سوی عَمر

Умрро бигирифт тираш ҳамчу намар

عَمر را بگرفت تیرش همچو نَمر

Муддати солӣ ҳаме зойед дард

مدّت سالی همی‌زایید درد

Дардҳоро офаринади ҳақ , на мард

دردها را آفریند حق‌ْ نه مَرد

Зайдро май он дам ар мард аз вҷл

زید را می آن دَم ار مُرد از وَجل

Дардҳо мезояд онҷо то аҷал

دَردها می‌زاید آنجا تا اجل

Зон маволеди вҷъ чун мард ӯ

زان موالیدِ وجَع چون مُرد او

Зайдро зи аввали сабаби қаттоли гӯ

زید را ز اوّل سبب قتّال گو

Он вҷъҳоро бадви мансӯби дор

آن وَجَع‌ها را بدو منسوب دار

Гарчи ҳаст он ҷумлаи сунъи кирдигор

گرچه هست آن جمله صُنع کردگار

Ҳамчунин кишту даму дому ҷимоъ

همچنین کشت و دم و دام و جماع

Он маволедаст ҳақро мсттоъ

آن موالیدست حق را مُستطاع

Авлиёро ҳаст қудрат аз илоҳ

اولیا را هست قدرت از اله

Тири ҷустаи бози орандаши зи роҳ

تیرِ جسته باز آرندش ز راه

Бастаи дарҳои маволед аз сабаб

بسته درهای موالید از سبب

Чун пушаймон шуд вале зон дасти раб

چون پشیمان شد ولی زان دستِ رب

Гуфта ногуфта кунад аз фатҳи боб

گفته ناگفته کند از فتح باب

То аз он на сихи сӯзад на кабоб

تا از آن نه سیخ سوزد نه کباب

Аз ҳамаи дилҳо ки он нукта шунид

از همه دل‌ها که آن نکته شنید

Он суханро кард маҳву нопадид

آن سخن را کرد محو و ناپدید

?герати бурҳон бояду ҳуҷҷати мҳо

گَرت برهان باید و حجّت مِها

Бозхўони ман оя ӯ ннсҳо

بازخوان مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا

Ояти ансўкм зикрӣ бихон

آیت أَنْسَوْکُمْ ذِکْرِی بخوان

Қудрати нисён ниҳоданашон бидон

قدرت نسیان نهادنشان بدان

Чун ба тзкир ва ба нисён қодиранд

چون به تذکیر و به نسیان قادرند

Бар ҳамаи дилҳои халқон қоҳиранд

بر همه دل‌های خلقان قاهرند

Чун ба нисёни баст ӯ роҳи назар

چون به نسیان بَست او راهِ نظر

Кор натавон кард вар бошад ҳунар

کار نتوان کرد ور باشد هنر

Хлтми схриаҳи аҳли алсмў

خِلْتُمْ سُخْرِیَّةً أَهْلَ السَّمُو

Аз набӣ хонед то ансўкм

از نبی خوانید تا أَنسَوْکُمْ

Соҳиби даҳ подшоҳи ҷисм ҳост

صاحب دِه پادشاه جسم‌هاست

Соҳиби дили шоҳ дилҳои шумост

صاحب دل شاهِ دلهای شماست

Фаръ дид омад амал бе ҳеҷ шак

فرعِ دید آمد عمل بی‌هیچ شک

Пас набошад мардуми алои мардумак

پس نباشد مردم الّا مردمک

Ман тамом ин наёрам гуфт аз он

من تمام این نیارم گفت از آن

Манъ меояд зи соҳиби марказон

منع می‌آید ز صاحب مَرکزان

Чун фаромӯшии халқу ёдашон

چون فراموشی خلق و یادشان

Бо ваии сет ва ӯ расад фарёдашон

با وی‌َست و او رسد فریادشان

Сад ҳазорон неку бадро он баӣ

صد هزاران نیک و بد را آن بَهی

намекунад ҳар шаби зи дилҳоашон тиҳӣ

می‌کند هر شب ز دل‌هاشان تهی

Рӯзи дилҳоро аз он пар ме кунад

روز دل‌ها را از آن پُر می‌کند

Он садафҳоро пар аз дар ме кунад

آن صدف‌ها را پر از دُر می‌کند

Он ҳамаи андешаи пишонҳо

آن همه اندیشهٔ پیشانها

намешиносанд аз ҳидояти ҷонҳо

می‌شناسند از هدایت جانها

Пешау фарҳанг ту ояд ба ту

پیشه و فرهنگِ تو آید به تو

То дар асбоб бигушоед ба ту

تا دَرِ اسباب بگشاید به تو

Пешаи заргар ба оҳангар нашуд

پیشهٔ زرگر به آهنگر نشد

Хуии ин хуши ху бо он мункир нашуд

خوی این خوش‌خو با آن مُنکَر نشد

Пешаҳоу халқҳо ҳамчун ҷҳоз

پیشه‌ها و خُلق‌ها همچون جهاز

Сӯй хасм оянд рӯзи растхез

سوی خصم آیند روز رستخیز

Пешаҳоу халқҳо аз баъди хоб

پیشه‌ها و خلق‌ها از بَعد خواب

Вопас ояд ҳам ба хасми худ шитоб

واپس آید هم به خصم خود شتاب

Пешаҳоу андешаҳо дар вақти субҳ

پیشه‌ها وَ اندیشه‌ها در وقت صبح

Ҳам бидонҷо шуд ки буд он ҳасану қубҳ

هم بدانجا شد که بود آن حُسن و قُبح

Чун кабӯтарҳои пайк аз шаҳрҳо

چون کبوترهای پیک از شهرها

Сӯии шаҳри хеши оради баҳрҳо

سوی شهر خویش آرد بهرها