Як харӣ афтоду пои он шикаст
یک خری افتاد و پای آن شکست
Ҷони он аз заҳмати хар банда раст
جان آن از زحمت خربنده رست
Чунки афтод он хари мискини зкор
چونکه افتاد آن خر مسکین ز کار
Барграфт аз пушти он хари бандаи бор
برگرفت از پشت آن خربنده بار
Дар биёбонаш ба дому дади супурд
در بیابانش به دام و دد سپرد
Баради борӣҳои хар аз ёди барад
بردباریهای خر از یاد برد
Аҳли дунёро саросар эй писар
اهل دنیا را سراسر ای پسر
Ҳамчуи он хари банда бишк мешимур
همچو آن خربنده بیشک میشمر
Бори эшон токшӣ чун хар бадуш
بار ایشان تا کشی چون خر به دوش
Ҷумла дар даврат Биҷӯшанду хурӯш
جمله در دورت به جوشند و خروش
Ҷумла бар даври сирояти субҳу шом
جمله بر دور سرایت صبح و شام
Мунтазири истода аз баҳри салом
منتظر اِستاده از بهر سلام
Ҳаряк аз эшон ҷуволии пари збор
هریک از ایشان جوالی پر ز بار
Бо худ овардааст баҳрат эй ҳмор
با خود آورده است بهرت ای حمار
То рибоед аз саломии ҳуши ту
تا رباید از سلامی هوش تو
Пас гузорад бори худ бар дӯши ту
پس گذارد بار خود بر دوش تو
Гар биковӣ ончӣ мегуяд дуруст
گر بکاوی آنچه میگوید درست
Мъниши хар кардан ва тасхир туаст
معنیش خر کردن و تسخیر توست
Гуядатгар бандаам то зинда ам
گویدت گر بندهام تا زندهام
Яъне эй хари ман туро хар банда ам
یعنی ای خر من تو را خربندهام
Бо хабар бош ончӣ ӯ ме гуядат
با خبر باش آنچه او میگویدت
Ҷӯ бдомн карда то бФрибдт
جو به دامن کرده تا بفریبدت
Май намояди ҷӯ ки гардии ром ӯ
مینماید جو که گردی رام او
Ром наёрӣ уфтии андари дом ӯ
رم نیاری افتی اندر دام او
Кам кам ояд пеш ва гирад гӯши ту
کم کم آید پیش و گیرد گوش تو
Бори худро пас наад бар дӯши ту
بار خود را پس نهد بر دوش تو
Рӯзгоригар тўрои оради шикаст
روزگاری گر تو را آرد شکست
Аз қазои брноидти кории зи даст
از قضا برنایدت کاری ز دست
наменабинӣ бар дар худ дигараш
مینبینی بر در خود دیگرش
Гўбё ҳаргиз набӯдӣ ту хараш
گو بیا هرگز نبودی تو خرش
Тарки хар гирон кун акнӯн эй писар
ترک خر گیران کن اکنون ای پسر
То нкрдстнди эшон тарки хар
تا نکردهستند ایشان ترک خر
эй ту осони ин харонро хар машав
ای تو آسان این خران را خر مشو
Рахши султонии хар абтар машав
رخش سلطانی خر ابتر مشو
Бори таклифи ту бар дӯши ту бас
بار تکلیف تو بر دوش تو بس
Ҳин макун сарбори он бории зкс
هین مکن سربار آن باری ز کس
Бори дигар бар мадор эй бихбр
بار دیگر برمدار ای بیخبر
Дории андари пеши роҳии пари хатар
داری اندر پیش راهی پر خطر
Роҳи баси давру дарозу ҳавлнок
راه بس دور و دراز و هولناک
Кӯҳ дар кӯҳу муғоки андари муғок
کوه در کوه و مغاک اندر مغاک
Србсри роҳи ту кӯҳасту ктл
سر به سر راه تو کوه است و کتل
Кӯҳҳо сангинтар аз кӯҳи амл
کوهها سنگینتر از کوه امل
Санглохасту криўаҳи ҷумлаи роҳ
سنگلاخست و کریوه جمله راه
Дар биёбонаш на об ва на гиёҳ
در بیابانش نه آب و نه گیاه
Ҳар тарафи дуздони чобук дар камӣн
هر طرف دزدان چابک در کمین
Ҳарякии раҳи баста бар чархи барин
هریکی ره بسته بر چرخ برین
Пуштаҳо аз куштаҳо дар ҳар канор
پشتهها از کشتهها در هر کنار
Буи хӯн меояд аз ҳар нӯки хор
بوی خون میآید از هر نوک خار
Андари он пайдо на пайдои ҷои пой
اندر آن پیدا نه پیدا جای پای
На сҳили асб ва на бонг дароӣ
نه صهیل اسب و نه بانگ درای
Ҳарки пеш ояд ки ман ҳастам далел
هرکه پیش آید که من هستم دلیل
Гмрҳонро май намоями ман сиблат
گمرهان را مینمایم من سبیل
Оқибати бинӣ ки ғӯл раҳзан аст
عاقبت بینی که غول رهزن است
Деви одами каш ва ё аҳриман аст
دیو آدم کش وَ یا اهرمن است
Чунки ин роҳ эй писар дар пеши мост
چونکه این راه ای پسر در پیش ماست
Бори сангин дар чунин роҳӣ хатост
بار سنگین در چنین راهی خطاست
Дар шитобаст андарин раҳи корвон
در شتابست اندرین ره کاروان
Ту чаҳ хоҳӣ кард бо бори гарон
تو چه خواهی کرد با بار گران
Рафтаи ҳамроҳон ва танҳо монда Эй
رفته همراهان و تنها ماندهای
Ғайри даргоҳати заҳр дар ронда Эй
غیر درگاهت ز هر در راندهای
Дар биёбони тан ба мурдан дода Эй
در بیابان تن به مردن دادهای
Дил ба марги хештан дар дода Эй
دل به مرگ خویشتن دردادهای
Бенавои мубталоеи хаста Эй
بینوایی مبتلایی خستهای
Сайд дар домии шикори баста Эй
صید در دامی شکار بستهای
Пои ман лангу раҳи душвори пеш
پای من لنگ و ره دشوار پیش
Бори ман сангину пушти ноқаи риш
بار من سنگین و پشت ناقه ریش
Мрк аз дастам Аннан бигирифт рафт
مرکب از دستم عنان بگرفت رفت
Дузд омад об ва нон бигирифт ва рафт
دزد آمد آب و نان بگرفت و رفت
Корвон чун рафту вомондии зи роҳ
کاروان چون رفت و واماندی ز راه
Суд кӣ бахшад тўрои афғону оҳ
سود کی بخشد تو را افغان و آه