Аввал ба ном онкӣ мубаррост аз макон

اول به نام آنکه مبراست از مکان

Халлоқи ваҳшу тайру худованди инсу ҷон

خلاق وحش و طیر و خداوند انس و جان

Он сонеъӣ ки шоҳид ӯйанд ҳар вуҷӯд

آن صانعی که شاهد اویند هر وجود

Он қодирӣ ки дар сифат ӯст ҳар забон

آن قادری که در صفت اوست هر زبان

Пери фалак ҳамеша буд дар суроғ ӯ

پیر فلک همیشه بود در سراغ او

Бар каф гирифтааст Асоеи зи каҳкашон

بر کف گرفته است عصایی ز کهکشان

Хуршеди ҳамчуи зарраи з ҳар равзани аўФтд

خورشید همچو ذره ز هر روزن اوفتد

То аз кадом хона бияёд азуи нишон

تا از کدام خانه بیاید ازو نشان

Баъд аз саноу ҳамди худованди зулҷалол

بعد از ثنا و حمد خداوند ذوالجلال

Миннати нуҳуми зи неъмати расӯли худо ба ҷон

منت نهم ز نعمت رسول خدا به جان

Пайғамбарӣ ки дар шаби миъроҷи Ҷабраил

پیغمبری که در شب معراج جبرئیل

То пои арши бӯсаи занони рафта дар Аннан

تا پای عرش بوسه زنان رفته در عنان

Бар остон ӯ табақоти замини ғубор

بر آستان او طبقات زمین غبار

Як парда ӣӣ зи пардаи сароиш на осмон

یک پرده یی ز پرده سرایش نه آسمان

Меҳри набувватӣ ки ба дӯш шариф ӯст

مهر نبوتی که به دوش شریف اوست

Рӯзи ҷазо ба уммат осӣаст пштбон

روز جزا به امت عاصی است پشتبان

Ёрон ӯ ки чорстўн шариъатанд

یاران او که چارستون شریعتند

Аз ҳар яке банноӣ хилофат гирифташон

از هر یکی بنای خلافت گرفتشان

Ёрб ба ҳурмати хулафоу саҳоба ҳо

یارب به حرمت خلفا و صحابه ها

Дории марои зи офати айём дар амон

داری مرا ز آفت ایام در امان

намехоҳам аз вуҳуши замонӣ сухан кунам

می خواهم از وحوش زمانی سخن کنم

Дафъи малол то шавад аз табъи мардумон

دفع ملال تا شود از طبع مردمان

Рӯзии ман ғариб дар айёми навбаҳор

روزی من غریب در ایام نوبهار

Аз кунҷи хонаи ҷониб саҳро шудам равон

از کنج خانه جانب صحرا شدم روان

Дидам нишаста бар дар сӯрохи мушакӣ

دیدم نشسته بر در سوراخ موشکی

намекард худ ба худ сифати хешро баён

می کرد خود به خود صفت خویش را بیان

Дорам даруни хонаи зи анвоъи хӯрданӣ

دارم درون خانه ز انواع خوردنی

Аз арзану ҷаворӣ ва моашу биринҷу нон

از ارزن و جواری و ماش و برنج و نان

Баққол кардааст муҳайё барои ман

بقال کرده است مهیا برای من

Имрӯз ҳар матоъ ки чидаст бар дукон

امروز هر متاع که چیدست بر دکان

Ҳар кас ки ёфтаст таваллуд ба соли мӯш

هر کس که یافتست تولد به سال موش

Гардад чу ман ба ҳушу адои фаҳму нуктаи дон

گردد چو من به هوش و ادا فهم و نکته دان

Гоҳе ки аз ғазаб ба замини рахна ҳо кунам

گاهی که از غضب به زمین رخنه ها کنم

Аз ҷони санг наъра барояд ки аломон

از جان سنگ نعره برآید که الامان

Аҷдоди ман ба мейрашон такя ме кунанд

اجداد من به میرشان تکیه می کنند

Имрӯз дар баробар ман кист дар ҷаҳон

امروز در برابر من کیست در جهان

Дар васфи хеш буд ки ногоҳ гурба ӣӣ

در وصف خویش بود که ناگاه گربه یی

Худро расонади ҳамчуи балоҳои осмон

خود را رساند همچو بلاهای آسمان

Зад сайле ки дар таҳ поиш фитод мӯш

زد سیلیی که در ته پایش فتاد موش

Гуфтои туе ки омадаи даҳ пушти паҳлавон

گفتا تویی که آمده ده پشت پهلوان

эй бе адаби ту шарми надории з рӯй ман

ای بی ادب تو شرم نداری ز روی من

Аҷдод ту шуданд ҳамаи пеши ман калон

اجداد تو شدند همه پیش من کلان

Обои олии ту буд кӯри шаби пурк

آبای عالی تو بود کور شب پرک

Абнои соФли ту ҳам аз ҷинси сифлагон

ابنای سافل تو هم از جنس سفلگان

Пар карда ӣӣ зи хок ба ҳар ҷо ки рафта ӣӣ

پر کرده یی ز خاک به هر جا که رفته یی

эй хонаҳои халқи зи дасти ту хокдон

ای خانه های خلق ز دست تو خاکدان

Дандон з нест кори ту ҳар ҷо ки дона аст

دندان ز نیست کار تو هر جا که دانه است

Ҳастӣ ҳамеша душмани анбори мардумон

هستی همیشه دشمن انبار مردمان

Рӯз ҷазост киштеи Нӯҳ аз ту додхоҳ

روز جزاست کشتیی نوح از تو دادخواه

Оби азобро ту дарав карда ӣӣ равон

آب عذاب را تو درو کرده یی روان

Мӯсои ӣён ба аҳди набӣ мӯш гашта анд

موسی ئیان به عهد نبی موش گشته اند

Бошад туро муносибатӣ бо ҷуҳуди кон

باشد تو را مناسبتی با جهود کان

Бар ман бӯи байну нек тамошо бикун маро

بر من بو بین و نیک تماشا بکن مرا

Яъне зи шери сӯрат ман медиҳад нишон

یعنی ز شیر صورت من می دهد نشان

Паранда ӣӣ ки бугзарад аз пеши чашми ман

پرنده یی که بگذرد از پیش چشم من

ӯро ба ҷанги хеши дрорми ҳамон замон

او را به جنگ خویش درآرم همان زمان

Бар пушти ман рисондаи набии дасти хеш ро

بر پشت من رسانده نبی دست خویش را

Зон рӯи маро азиз шуморанд аматон

زان رو مرا عزیز شمارند امتان

Аз бас ки дар миёнаи мардуми мускири мам

از بس که در میانه مردم مسکر مم

Ҷоем ҳамеша ҳаст ба паҳлавии миҳмон

جایم همیشه هست به پهلوی میهمان

Ногуҳи зи гурбаи ин суханонро шунид саг

ناگه ز گربه این سخنان را شنید سگ

Фарёд кард ва гуфт ки эй ҳамдами занон

فریاد کرد و گفت که ای همدم زنان

Монанди дӯди дидаи дроисти кори ту

مانند دود دیده درایست کار تو

Аз дар бурун кунанд дарое зи тобдон

از در برون کنند درایی ز تابدان

Дар хона ӣӣ ки як нафасӣ нест хӯрданӣ

در خانه یی که یک نفسی نیست خوردنی

Бар бомҳо баромадаи гардии фиғони кунон

بر بامها برآمده گردی فغان کنان

Тифлону ақрабои ту эй дузди косаи лӣс

طفلان و اقربای تو ای دزد کاسه لیس

Омухтанд дрбдриро зи модарон

آموختند دربدری را ز مادران

Гоҳе ки нони сӯхта ӣӣ баҳр ман диҳанд

گاهی که نان سوخته یی بهر من دهند

Аз пеши ман гирифтаи гурезӣ ба нардбон

از پیش من گرفته گریزی به نردبان

Аз хона ӣӣ ки пурчаҳ ноне ба ман расад

از خانه یی که پرچه نانی به من رسد

Шаб то ба рӯз бар дар ӯем нигоҳбон

شب تا به روز بر در اویم نگاهبان

Бар ҳар дарӣ ки май рӯму ҳалқа май занам

بر هر دری که می روم و حلقه می زنم

Он хона эҳтиёҷ надорад ба посбон

آن خانه احتیاج ندارد به پاسبان

Нашунида ӣӣ ки ҷади ман асҳоби Каҳф ро

نشنیده یی که جد من اصحاب کهف را

Рафтаст ҳамчуи гирд ба дунболи корвон

رفتست همچو گرد به دنبال کاروان

Бо онкӣ ҳаст мартабаи олии маро

با آنکه هست مرتبه عالی مرا

Дорам ман шикастаи қаноат ба устихон

دارم من شکسته قناعت به استخوان

Бар гӯсфанд чун хабар устихон расед

بر گوسفند چون خبر استخوان رسید

Афтод оташи ғазаб ӯро ба мағзи ҷон

افتاد آتش غضب او را به مغز جان

Он дами лабу даҳони з чаро сохтан бӯаст

آن دم لب و دهان ز چرا ساختن بوست

Худро ба як дўхизи расонид дар миён

خود را به یک دوخیز رسانید در میان

Гуфт эй палид шавам нафаси ҳади худ шинос

گفت ای پلید شوم نفس حد خود شناس

Бар устихон ман марасон ин ҳамаи забон

بر استخوان من مرسان این همه زبان

Кори ту хӯни хўрист ба саллохи хона ҳо

کار تو خون خوریست به سلاخ خانه ها

ӣнҷо шудӣ гурехта аз дасти саги кашон

اینجا شدی گریخته از دست سگ کشان

Пайвастаи кори ту ҷадалу ҷанг бо гадост

پیوسته کار تو جدل و جنگ با گداست

Бар остони ту нолаи кунон ӯ ассори занон

بر آستان تو ناله کنان او عصار زنان

Бедореи шаби ту буд то дами саҳар

بیداریی شب تو بود تا دم سحر

Созад маҳали файзи туро хуби саргарон

سازد محل فیض تو را خوب سرگران

Ҳар рӯзи вақти субҳи шубон май баради маро

هر روز وقت صبح شبان می برد مرا

Гоҳе ба сӯии дашти гуҳии сӯии бӯстон

گاهی به سوی دشت گهی سوی بوستان

Қурбон кунам барои худои ҷони хеш ро

قربان کنم برای خدا جان خویش را

Бошад зи ман савоби саросар ба ҳоҷён

باشد ز من صواب سراسر به حاجیان

Қассобро зи хӯни маниши теғ сурх рӯаст

قصاب را ز خون منش تیغ سرخ روست

Бошад қнораҳаш чу хиёбони арғавон

باشد قناره اش چو خیابان ارغوان

Симин барои кабоби дил ва гарда мананд

سیمین برای کباب دل و گرده منند

Пайвастааст равғани ман шаъни дигдон

پیوسته است روغن من شأن دیگدان

Чун ин мабоҳисат ба биёбон фасона шуд

چون این مباحثت به بیابان فسانه شد

Худро расонади гурги бадишони давони давон

خود را رساند گرگ بدیشان دوان دوان

Бо гӯсфанд гуфт дилу гарда ту чист

با گوسفند گفت دل و گرده تو چیست

Чунаст рӯдаҳои ту резам ба як замон

چون است روده های تو ریزم به یک زمان

Гоҳе ба зери пуштаи ниҳони гардӣ аз гила

گاهی به زیر پشته نهان گردی از گله

Созад ба соҳиби ту марои куштании шубон

سازد به صاحب تو مرا کشتنی شبان

Доими даҳон ба равғани ту чарб ме кунам

دایم دهان به روغن تو چرب می کنم

Худ гӯ ба пеши ҷанги ҳарифони туро чаҳ ҷон

خود گو به پیش جنگ حریفان تو را چه جان

Ман куҳнаи гурги ҳазрати ёқӯб дида ам

من کهنه گرگ حضرت یعقوب دیده ام

Пари хӯн шудаи зи тӯҳмати Юсуфи марои даҳон

پر خون شده ز تهمت یوسف مرا دهان

Аҳволи ман чу шамъ ба ҳар базм равшан аст

احوال من چو شمع به هر بزم روشن است

Дар пеш халқ нест марои ҳоҷати баён

در پیش خلق نیست مرا حاجت بیان

Дар хоби хеш ҳар ки бибинад шабии маро

در خواب خویش هر که ببیند شبی مرا

Гардад зи Ямани ман ҳамаи рӯзи шодмон

گردد ز یمن من همه روز شادمان

Гови замин чу дар назарами ҷилва гар шавад

گاو زمین چو در نظرم جلوه گر شود

Созам ба як ишораи ҷудои рон ӯ зи рон

سازم به یک اشاره جدا ران او ز ران

Дар гӯши гови боди расониди ин хабар

در گوش گاو باد رسانید این خبر

Фарёд кард ва гуфт чаҳ гуфтӣ бигӯ ҳамон

فریاد کرد و گفت چه گفتی بگو همان

Ҳар ҷо ки дида ӣӣ ту марои куштаи ду шох

هر جا که دیده یی تو مرا کشته دو شاخ

Бовар намекунӣ бикун имрӯзи имтиҳон

باور نمی کنی بکن امروز امتحان

Гиреҳгӣ ва лек қатраи борони надида ӣӣ

گرگی و لیک قطره باران ندیده یی

Нашунидааст гӯши ту овозаи сегон

نشنیده است گوش تو آوازه سگان

Гуҳ сулҳ мекунӣ ту ба чӯпону гоҳи ҷанг

گه صلح می کنی تو به چوپان و گاه جنگ

Гург оштӣаст кори ту пайваста бо шубон

گرگ آشتیست کار تو پیوسته با شبان

Шаб то ба рӯз дӯхтаам чашм бар замин

شب تا به روز دوخته ام چشم بر زمین

Аз ман нагашта ҳеҷ каси озурда дар ҷаҳон

از من نگشته هیچ کس آزرده در جهان

Гоҳе ба гирди хирман деҳқон шавам ба чарх

گاهی به گرد خرمن دهقان شوم به چرخ

Гоҳе ба халқи шери даҳуми ҳамчуи модарон

گاهی به خلق شیر دهم همچو مادران

Аҷдоди ман ба одаму ҳавво баробар аст

اجداد من به آدم و حوا برابر است

Яъне марост гови замин аз бародарон

یعنی مراست گاو زمین از برادران

Уштур шунид ва гуфт ки гӯсола ҳануз

اشتر شنید و گفت که گوساله هنوز

Берун накарда ӣӣ сари худро зи коҳдон

بیرون نکرده یی سر خود را ز کاهدان

Обои ту ба ҳеҷ қаторӣ набӯда анд

آبای تو به هیچ قطاری نبوده اند

Оварда ӣӣ ба зӯри ту худро дар ин миён

آورده یی به زور تو خود را در این میان

Як раҳ ба пушту паҳлавии худ ҳам нигоҳ кун

یک ره به پشت و پهلوی خود هم نگاه کن

Аз хотири ту рафтаи магари чӯби гоўрон

از خاطر تو رفته مگر چوب گاوران

Бар гарданат зананд чу дузди абрии ду шох

بر گردنت زنند چو دزد ابری دو شاخ

Аз коҳдон баранд сӯии дашти кашкашон

از کاهدان برند سوی دشت کشکشان

Бар ман яке нигоҳ куну сунъ ҳақ бибин

بر من یکی نگاه کن و صنع حق ببین

Чун офарӣдааст марои холиқи ҷаҳон

چون آفریده است مرا خالق جهان

Додаст шери ман шутури солеҳи набӣ

دادست شیر من شتر صالح نبی

Дар рӯзгори нисбат ман медиҳад ба он

در روزگار نسبت من می دهد به آن

Пайваста хор мехӯраму бор май кашам

پیوسته خار می خورم و بار می کشم

Ҳаргиз нагашта хотирам аз сорибони гарон

هرگز نگشته خاطرم از ساربان گران

Ҳар ҷо ки бӯдаам ба ду зону нишаста ам

هر جا که بوده ام به دو زانو نشسته ام

Дар бар кашида ҷомаи млаҳ чу суфиён

در بر کشیده جامه مله چو صوفیان

Аз уштурони вису қарни як шутури манам

از اشتران ویس و قرن یک شتر منم

Гардӣдаам бар он сари хок аз муҷовирон

گردیده ام بر آن سر خاک از مجاوران

Овози гӣраи дори шутур чун баланд шуд

آواز گیره دار شتر چون بلند شد

Дар ҳоли санг пушт биёмад тапони тапон

در حال سنگ پشت بیامد تپان تپان

Дар пушти чори ойина дар пеши рӯи сипар

در پشت چار آئینه در پیش رو سپر

Бар дасти санг ва бар зада домон чу ҳаҷарён

بر دست سنگ و بر زده دامان چو حجریان

Аз санги рафтаи рафта чу оташ забона зад

از سنگ رفته رفته چو آتش زبانه زد

Оғоз гуфтугӯӣ бигуфт эй сабки Аннан

آغاز گفتگوی بگفت ای سبک عنان

Кнҷораҳи дида ӣӣ магари имшаб ба хоби хеш

کنجاره دیده یی مگر امشب به خواب خویش

ё гови кушта ӣӣ ба хаёли ҷавози рон

یا گاو کشته یی به خیال جواز ران

Дар умри хеш мисли ту лаъибат надида ам

در عمر خویش مثل تو لعبت ندیده ام

Кӯтоҳи ақлу пои дарозу шиками калон

کوتاه عقل و پای دراز و شکم کلان

Дар зери бори нолаи кунони хоб май рӯй

در زیر بار ناله کنان خواب می روی

Хезии зи ҷои ҳамчуи заъифони пои гарон

خیزی ز جای همچو ضعیفان پا گران

Дандони ту саросар агар башиканам сазост

دندان تو سراسر اگر بشکنم سزاست

Ҳаргизи туро касе назада санг бар даҳон

هرگز تو را کسی نزده سنگ بر دهان

Маълум шуд ба даҳри шутури дил ту бӯда ӣӣ

معلوم شد به دهر شتر دل تو بوده یی

Бошад ҳамеша чашми ту бар дасти сорибон

باشد همیشه چشم تو بر دست ساربان

Дар зери бори миннат кас нестам фақир

در زیر بار منت کس نیستم فقیر

Дорам мудоми шукри худованд бар забон

دارم مدام شکر خداوند بر زبان

Аз фоқаи рӯзу шаб ба шиками санг баста ам

از فاقه روز و شب به شکم سنگ بسته ام

Донанд халқ дар бағалам ҳаст тоа нон

دانند خلق در بغلم هست تاه نان

Дар гӯша ӣӣ нишастаам ва хок ме хӯрам

در گوشه یی نشسته ام و خاک می خورم

Бигузаштаам ба чиллаи нишинии зи зоҳидӣ

بگذشته ام به چله نشینی ز زاهدان

Рӯзӣ ки офтоб ба гармӣ шавад илм

روزی که آفتاب به گرمی شود علم

Он рӯз эҳтиёҷ надорам ба соябон

آن روز احتیاج ندارم به سایبان

Бар гӯши хорпушт чу ин моҷаро расед

بر گوش خارپشت چو این ماجرا رسید

Ҳар мӯии гашт бар тан ӯ неши хўнФшон

هر موی گشت بر تن او نیش خونفشان

Чун мӯри нарми нарми қадамро ба раҳи ниҳод

چون مور نرم نرم قدم را به ره نهاد

Паҳлавии санг пушт нишаст ва бигуфт ҳон

پهلوی سنگ پشت نشست و بگفت هان

Бар гирди хеши маърака ӣӣ ҷамъ карда ӣӣ

بر گرد خویش معرکه یی جمع کرده یی

Дорӣ ба пушти сандалеи ҳамчу қисса хон

داری به پشت صندلیی همچو قصه خوان

Алҷўби вор дар таҳи сандӯқи ҷои шӯй

الجوب وار در ته صندوق جا شوی

Айёри косаи пушти туро аз мусоҳибон

عیار کاسه پشت تو را از مصاحبان

Сҳроӣёни зи косаи чубини тавбаи танг

صحرائیان ز کاسه چوبین توبه تنگ

Исқотёни косаи гарон аз ту дар фиғон

اسقاطیان کاسه گران از تو در فغان

Ҳаргиз надидаам ба ?бирти ҷомаи дуруст

هرگز ندیده ام به برت جامه درست

Домони ту ҳамону гиребони ту ҳамон

دامان تو همان و گریبان تو همان

Аз дидан ту суҳбати ин қавм шуд хунак

از دیدن تو صحبت این قوم شد خنک

эй бад намой хез ва бирав зуд аз миён

ای بد نمای خیز و برو زود از میان

Ман умри худ ба хори кашӣ сарф карда ам

من عمر خود به خار کشی صرف کرده ام

Зон ваҷҳи гарм рӯй намоям ба мардумон

زان وجه گرم روی نمایم به مردمان

Пероҳанӣ ба сӯзани худ бахя карда ам

پیراهنی به سوزن خود بخیه کرده ام

Дорам ба дӯши ҷомаи шолӣ чу ҳоҷён

دارم به دوش جامه شالی چو حاجیان

Бошад ҳамеша дар шаби маҳтоби хоби ман

باشد همیشه در شب مهتاب خواب من

Болину бистарами ҳамаи хороу парниён

بالین و بسترم همه خارا و پرنیان

Оҳанги хорпушт чу рӯбоҳ гӯш кард

آهنگ خارپشت چو روباه گوش کرد

Аз шиддатӣ ки дошт равони гашти дами занон

از شدتی که داشت روان گشت دم زنان

Фарёд кард ва гуфт марои даври дида ӣӣ

فریاد کرد و گفت مرا دور دیده یی

Имрӯзи ҳамчуи хори бароварда ӣӣ забон

امروز همچو خار برآورده یی زبان

Дорӣ ба худ ғурур чу перони хоркаш

داری به خود غرور چو پیران خارکش

Оташи занам ки дӯд барояд туро зи ҷон

آتش زنم که دود برآید تو را ز جان

Аз ҷунбиши ту дар ҳаракати бутаҳои хор

از جنبش تو در حرکت بته های خار

Пайваста хӯрду резаи ман аз ту дар гумон

پیوسته خورد و ریزه من از تو در گمان

Гар бинӣ ва ту канда ба дастат даҳум равост

گر بینی و تو کنده به دستت دهم رواست

То пеши халқи сар на барорӣ ба ин ва он

تا پیش خلق سر نه برآری به این و آن

Ман мдтисти хонаи дарин дашт карда ам

من مدتیست خانه درین دشت کرده ام

Накушодаам ба ҳеҷ кас аз хеши достон

نگشاده ام به هیچ کس از خویش داستان

Паҳлу ба офтоб занад пӯстин ман

پهلو به آفتاب زند پوستین من

Доранд орзӯии ман пер то ҷавон

دارند آرزوی من پیر تا جوان

Шабҳои дай ба воситаи пӯст май кашам

شبهای دی به واسطه پوست می کشم

То субҳи ҳамчуи мағз дар оғӯши дилбарон

تا صبح همچو مغز در آغوش دلبران

Ореи худои рост ба ҳар пӯсти дӯстӣ

آری خدای راست به هر پوست دوستی

Ҳаст ин мисли чу ганҷ дар айёми шоягон

هست این مثل چو گنج در ایام شایگان

Гоҳе ки рӯ ба рӯй шавад душмани маро

گاهی که رو به روی شود دشمن مرا

Ёбам з рӯй ақли худ аз даст ӯ амон

یابم ز روی عقل خود از دست او امان

Харгӯши сар ба хоби фароғати ниҳода буд

خرگوش سر به خواب فراغت نهاده بود

Бедори гашт ва гуфт ба рӯбоҳи он замон

بیدار گشت و گفت به روباه آن زمان

Як зарраи ақлу ҳуш агар доштӣ ба сар

یک ذره عقل و هوش اگر داشتی به سر

Ҳаргизи зи хона по наниҳодӣ бар остон

هرگز ز خانه پا ننهادی بر آستان

Шабҳо рӯй чу дузд ба сӯии маҳалла ҳо

شبها روی چو دزد به سوی محله ها

Чашмони худ чароғ кунӣ баҳри мокиён

چشمان خود چراغ کنی بهر ماکیان

Бисёр зиндаи зиндаи туро пӯст канда анд

بسیار زنده زنده تو را پوست کنده اند

Афкандаанд мурдаи ту паҳлавии суккон

افکنده اند مرده تو پهلوی سکان

Бо ҳар касе фақир муяссар наме шавам

با هر کسی فقیر میسر نمی شوم

Ҷон медиҳанд дар талабами мардуми калон

جان می دهند در طلبم مردم کلان

Моланд агар ба пайкари худ равғани маро

مالند اگر به پیکر خود روغن مرا

Бешаку шубҳа дафъ кунад дарди устихон

بی شک و شبهه دفع کند درد استخوان

Гоҳе ки ман ба одамиён хуй ме кунам

گاهی که من به آدمیان خوی می کنم

Пайвастаи умр хеш кунам сарфи ин макон

پیوسته عمر خویش کنم صرف این مکان

Харгӯш чун ҳикояти худро тамом кард

خرگوش چون حکایت خود را تمام کرد

Маймун шунид ва паҳлуяш омад нафаси занон

میمون شنید و پهلویش آمد نفس زنان

Гуфт эй дрозгўш чаро лоф май занӣ

گفت ای درازگوش چرا لاف می زنی

Аз одамӣгарӣ на туро ному нишон

از آدمیگری نه تو را نام و نشان

Чун мӯши дами бурӣдаи Бамоне ба чашми ман

چون موش دم بریده بمانی به چشم من

ё бача бизӣ ки буд ҳар тарафи давон

یا بچه بزی که بود هر طرف دوان

Зин доштӣ ба пушти туро мешудам савор

زین داشتی به پشت تو را می شدم سوار

Ҳастӣ ба пеши ман ту ҳам аз ҷумлаи харон

هستی به پیش من تو هم از جمله خران

Бигушо зи хоби чашму сари худ баланд кун

بگشا ز خواب چشم و سر خود بلند کن

Бар дасту пои ман назари хешро бимон

بر دست و پای من نظر خویش را بمان

Яъне ки нест сӯрати ман кам зи одамӣ

یعنی که نیست صورت من کم ز آدمی

Аммо кашидаам қадами худ аз он миён

اما کشیده ام قدم خود از آن میان

Нашав ва намой ман шуда дар кӯҳсори ҳинд

نشو و نمای من شده در کوهسار هند

Асли ман аз фарангу марои номи кордон

اصل من از فرنگ و مرا نام کاردان

Ҳар ҷо ки бешаи исти дарав сайр ме кунам

هر جا که بیشه ایست درو سیر می کنم

Ҳастам ба гирду гӯша ӯ ҳамчуи боғбон

هستم به گرد و گوشه او همچو باغبان

Аз миваҳои паҳлавии худ паҳн карда ам

از میوه های پهلوی خود پهن کرده ام

Гоҳе зи туршу гоҳи зи ширину нордон

گاهی ز ترش و گاه ز شیرین و ناردان

Оҳӯ раседу гашт бова рӯбарӯ ва гуфт

آهو رسید و گشت باو روبرو و گفت

Кам дидаем одами дамдор дар ҷаҳон

کم دیده ایم آدم دمدار در جهان

Одам касе ба сӯрат одам наме шавад

آدم کسی به صورت آدم نمی شود

Бе мағзи эътибор куҷо дорад устихон

بی مغز اعتبار کجا دارد استخوان

Гоҳе ки сӯии шаҳри туро аўФтди гузар

گاهی که سوی شهر تو را اوفتد گذر

Гардии ту пои кор ба арбоби лўлён

گردی تو پای کار به ارباب لولیان

Дар пеши халқи масхараи ?гий пеша ме кунӣ

در پیش خلق مسخره گی پیشه می کنی

Тифлон ба кӯчаҳо зи қафои ту кафи занон

طفلان به کوچه ها ز قفای تو کف زنان

Гуҳи неи навозу гоҳи шабонеи гуҳии гадо

گه نی نواز و گاه شبانی گهی گدا

Гоҳе Асо ба дасти шӯй аз исоўлон

گاهی عصا به دست شوی از یساولان

Дар даҳр агар чаҳ сӯрат ман нест одамӣ

در دهر اگر چه صورت من نیست آدمی

Лекин марост сӯрати некӯ чу дилбарон

لیکن مراست صورت نیکو چو دلبران

Чашмам буд зи ғамзаи Лайлии баранда тар

چشمم بود ز غمزه لیلی برنده تر

Девона мананд чу маҷнӯни паривашон

دیوانه منند چو مجنون پریوشان

Гардад зи буии машки муаттари димоғҳо

گردد ز بوی مشک معطر دماغها

Бар ҳар тараф ки рӯй нуҳуми ҳамчуи нави хатон

بر هر طرف که روی نهم همچو نو خطان

Гоҳе ки ҳамчу бод шавам дар давандагӣ

گاهی که همچو باد شوم در دوندگی

Барқи ситезаи хуии наёбади зи ман нишон

برق ستیزه خوی نیابد ز من نشان

Зини гуфтугӯ паланг даромад ба ҷусту хез

زین گفتگو پلنگ درآمد به جست و خیز

Худро расонад дар паии оҳӯи ҳамон замон

خود را رساند در پی آهو همان زمان

Гуфт эй гурези пои зи чангами куҷо рӯй

گفت ای گریز پای ز چنگم کجا روی

Бо ман мсози ҷилвагарӣ ҳамчуи духтарон

با من مساز جلوه گری همچو دختران

Нофи туро ба коми ҳарифон бурӣда анд

ناف تو را به کام حریفان بریده اند

Бошанд хониводаи ман аз ту Комрон

باشند خانواده من از تو کامران

Гар бар сари ту сояи клходи аўФтд

گر بر سر تو سایه کلخاد اوفتد

Дар зери пои хоб рӯй ҳамчуи мокиён

در زیر پای خواب روی همچو ماکیان

Яъне ки ман ба хӯни ту имрӯз ташна ам

یعنی که من به خون تو امروز تشنه ام

Аз роҳи тишнагӣ ба лаби ман расидаи ҷон

از راه تشنگی به لب من رسیده جان

Аз қаҳр агар ба хоки занами чанги хеш ро

از قهر اگر به خاک زنم چنگ خویش را

Чангу ғубор тира кунад рӯй осмон

چنگ و غبار تیره کند روی آسمان

Аз силӣам кабӯд буд рӯй фили чарх

از سیلی ام کبود بود روی فیل چرخ

Акси дам манаст ки гӯйанд каҳкашон

عکس دم من است که گویند کهکشان

Ошуфтаи гашти фил ва равон шуд сӯии паланг

آشفته گشت فیل و روان شد سوی پلنگ

Дандон бикдгр зада ҳамчун муборизон

دندان بیکدگر زده همچون مبارزان

Дам хора карда омаду хобоанди гӯш ро

دم خاره کرده آمد و خواباند گوش را

Хартум бар замин зад ва гуфт эй ало чаҳ бон

خرطوم بر زمین زد و گفت ای الا چه بان

Аз нохуни паланг чаҳ нуқсон ба пои фил

از ناخن پلنگ چه نقصان به پای فیل

Тоҷу хурӯсро чаҳ ғам аз нӯли мокиён

تاج و خروس را چه غم از نول ماکیان

Тундӣ макун ки ҷурми ту бисёр дида ам

تندی مکن که جرم تو بسیار دیده ام

Чун таҳтаи пӯст дар таҳи пои қаландарон

چون تخته پوست در ته پای قلندران

Гўӣӣ ки ҳеҷ кас набӯд дар баробарам

گوئی که هیچ کس نبود در برابرم

Дар ҳар канора ҳаст маро чун ту чокарон

در هر کناره هست مرا چون تو چاکران

Дар рӯзи ҷанги зери илм постўн кунам

در روز جنگ زیر علم پاستون کنم

Бошам бар остон дар фатҳи пштбон

باشم بر آستان در فتح پشتبان

Тахти равони кинояи зи рафтори ман буд

تخت روان کنایه ز رفتار من بود

Дӯшам ривоҷ ёфта аз мақдами шаҳон

دوشم رواج یافته از مقدم شهان

Чун теғи обдори саропои ҷавҳарам

چون تیغ آبدار سراپای جوهرم

Дандон ман равост ки созанди зари нишон

دندان من رواست که سازند زر نشان

Бар пушт ман ниҳанд агар кӯҳи қоф ро

بر پشت من نهند اگر کوه قاف را

Монанди барг коҳ наёяд марои гарон

مانند برگ کاه نیاید مرا گران

Хартуми ман чу гурз буд вақти гиру дор

خرطوم من چو گرز بود وقت گیر و دار

Ҳар мӯии ман ба тундӣу тезӣ буд синон

هر موی من به تندی و تیزی بود سنان

Умрами ҳазор сол буд дар миёни халқ

عمرم هزار سال بود در میان خلق

Кам нест зиндагонӣам аз умри ҷовдон

کم نیست زندگانیم از عمر جاودان

Бзргтрии з ман набӯд дар миёни қавм

بزرگتری ز من نبود در میان قوم

Имрӯзи жандаи фил маро гуфта ме тавон

امروز ژنده فیل مرا گفته می توان

Курки ин сухани з фил шуниду қадами ниҳод

کرک این سخن ز فیل شنید و قدم نهاد

Сар то ба пои чин ва гиреҳ карда абрувон

سر تا به پای چین و گره کرده ابروان

Дар пушту паҳлуяши хула ӣӣ зад ба шох ва гуфт

در پشت و پهلویش خله یی زد به شاخ و گفت

эй танги чашм ҳарф магӯ ин ҳамаи калон

ای تنگ چشم حرف مگو این همه کلان

Аз филмоти ҳодиса ғофил нишаста ӣӣ

از فیلمات حادثه غافل نشسته یی

Дории ту эътимод ба умри сабки Аннан

داری تو اعتماد به عمر سبک عنان

Хартум нест он ки ба ӯ фахр ме кунӣ

خرطوم نیست آن که به او فخر می کنی

Андохта ба байняти айёми ресмон

انداخته به بینیت ایام ریسمان

Худ гӯ бар устихони тугар буд ҷавҳарӣ

خود گو بر استخوان تو گر بود جوهری

Тобеъ намешудӣ ту ба Ҳиндӯстонён

تابع نمی شدی تو به هندوستانیان

Хартуми ту ба паҳлавии дандони ту буд

خرطوم تو به پهلوی دندان تو بود

Аз фоқаи ҳамчуи пӯст ки часбад ба устихон

از فاقه همچو پوست که چسبد به استخوان

Хат май кашӣ ба бинии худ кӯчаҳои шаҳр

خط می کشی به بینی خود کوچه های شهر

Аз пушту паҳлавии ту ғуломони сўодхўон

از پشت و پهلوی تو غلامان سوادخوان

Хартуми ту ба дидаи сҳроӣён буд

خرطوم تو به دیده صحرائیان بود

Бар боми коҳдон ки гузоранд новдон

بر بام کاهدان که گذارند ناودان

Аз бас ки нест бар даму хартумати имтиёз

از بس که نیست بر دم و خرطومت امتیاز

Ҳайрон шавам кадоми тарафи бошиддати даҳон

حیران شوم کدام طرف باشدت دهان

Вақтеаст ин замон ки сари шохи хеш ро

وقتیست این زمان که سر شاخ خویش را

Гулгун кунам зи хӯни ту чун шохи арғавон

گلگون کنم ز خون تو چون شاخ ارغوان

Рӯзи масофи сина худ мекунам сипар

روز مصاف سینه خود می کنم سپر

Гирданд рӯбарӯии зи пуштами диловарон

گردند روبروی ز پشتم دلاوران

Хоҳам ки ҳамла дар сафи пер ва ҷавон кунам

خواهم که حمله در صف پیر و جوان کنم

Дар дили маро на бими зи тир ва на аз камон

در دل مرا نه بیم ز تیر و نه از کمان

Шохам ба ҳар диёр кунад кори шохи мор

شاخم به هر دیار کند کار شاخ مار

Пайваста бар хуранд азуи аҳли корвон

پیوسته بر خورند ازو اهل کاروان

Хосияти ғариб ба шохам навишта анд

خاصیت غریب به شاخم نوشته اند

Ҳар кас нигоҳ дошт гурезанд ҷинён

هر کس نگاه داشت گریزند جنیان

Шер аз камӣни баромад ва омад ба курк гуфт

شیر از کمین برآمد و آمد به کرک گفت

эй шох ношикаста бикаш пой аз миён

ای شاخ ناشکسته بکش پای از میان

Бо ҳар ки мондаи шох ба шохи истода ӣӣ

با هر که مانده شاخ به شاخ ایستاده یی

Аз бас ки дар канор биёбон шудӣ калон

از بس که در کنار بیابان شدی کلان

эй сахт рӯйу сусти қадам чобукӣ макун

ای سخت روی و سست قدم چابکی مکن

Ҳастӣ ту пеши як қадам аз гови подаи бон

هستی تو پیش یک قدم از گاو پاده بان

Тифлон аз забони ту парҳез ме кунанд

طفلان از زبان تو پرهیز می کنند

Бошӣ ту дар миёнаи ин қавми бади забон

باشی تو در میانه این قوم بد زبان

Аҷдоди ман ба шери худо даст дода анд

اجداد من به شیر خدا دست داده اند

Аз чанги ман вагарна ки меёфтӣ амон

از چنگ من وگرنه که می یافتی امان

Ҳаргизи шикореи дайгариро нахурда ам

هرگز شکاریی دیگری را نخورده ام

Як раҳ ба хӯни мурда нёлўдаҳам даҳон

یک ره به خون مرده نیالوده ام دهان

Дар бешае ки май рӯм ва мекунам қарор

در بیشه ای که می روم و می کنم قرار

Беруни зи қаҳт сол шаванд аҳли он макон

بیرون ز قحط سال شوند اهل آن مکان

Бо ҳар ки бингарам ҷигараш об ме шавад

با هر که بنگرم جگرش آب می شود

Аз мӯр камтаранд ба чашмами бҳоўрон

از مور کمترند به چشمم بهاوران

Дар фикри донаи мӯрча ӣӣ буд дар гузар

در فکر دانه مورچه یی بود در گذر

Омад ба шер гуфт ки эй рустами замон

آمد به شیر گفت که ای رستم زمان

Аз иттифоқи мӯрчагони ғофилии магар

از اتفاق مورچگان غافلی مگر

Варна чаро ҳақири шуморӣу нотавон

ورنه چرا حقیر شماری و ناتوان

Хӯроки аҳли байт манаст аз натоҷ ту

خوراک اهل بیت من است از نتاج تو

Доим параст хонаам аз шери бачагон

دایم پر است خانه ام از شیر بچگان

Тифлони шери масти ман имрӯзи шери гир

طفلان شیر مست من امروز شیر گیر

Хуишон нотавон мананд аз ту Комрон

خویشان ناتوان منند از تو کامران

Мӯрӣ шунида ӣӣ ки сулаймони вақт ро

موری شنیده یی که سلیمان وقت را

Бар аҳди худ ба рон малах карда миҳмон

بر عهد خود به ران ملخ کرده میهمان

Ин рутба шуд муяссар ӯ аз шикастагӣ

این رتبه شد میسر او از شکستگی

Вар на чаҳ ҳади мӯрчае лашкари гарон

ور نه چه حد مورچه ای لشکر گران

Чун аз забони мӯрчаи ин ҳарф шуд баланд

چون از زبان مورچه این حرف شد بلند

Таслим карда карда расиданди ваҳшён

تسلیم کرده کرده رسیدند وحشیان

Гуфтанд узрҳо зи таҳи дил ба икдгр

گفتند عذرها ز ته دل به یکدگر

Афтод пои оштии андари он миён

افتاد پای آشتی اندر آن میان

Ин нусхаи сидои бадви се рӯз шуд тамом

این نسخه سیدا بدو سه روز شد تمام

Аз рӯзгори ҳазрати абдулазизи хон

از روزگار حضرت عبدالعزیز خان

Таърих аз ҳазор ва навад як гузашта буд

تاریخ از هزار و نود یک گذشته بود

Аз ҳиҷрати расӯли шаҳи охируззамон

از هجرت رسول شه آخرالزمان

эй хӯрд вае бузург ки дар айём монда ед

ای خورد و ای بزرگ که در ایام مانده اید

Уфтад ба саҳв дар назари ин турфаи достон

افتد به سهو در نظر این طرفه داستان

Гар зинда мондаам ба дуо ёдам оваред

گر زنده مانده ام به دعا یادم آورید

Вар рафтаам ба фотиҳа созед шодмон

ور رفته ام به فاتحه سازید شادمان