Дами субҳ кин хусрави қалъаи гир
دم صبح کاین خسرو قلعه گیر
Брорости базм аз сағиру кабӣр
برآراست بزم از صغیر و کبیر
Чу шуд малики Эрону турони азу
چو شد ملک ایران و توران ازو
Саросемаи ҳиндӯи сафоҳони азу
سراسیمه هندو صفاهان ازو
Фитоданд хасмон ӯ аз назар
فتادند خصمان او از نظر
Ҳасудон ӯ кӯри гаштанду кар
حسودان او کور گشتند و کر
Ҳикояти з ҳар ҷониб оғоз кард
حکایت ز هر جانب آغاز کرد
Дар машварати ҷумларо боз кард
در مشورت جمله را باز کرد
Ки ӯ ҳӯшмандон бо ному нанг
که او هوشمندان با نام و ننگ
Раҳи сулҳи ҷўӣим ё роҳи ҷанг
ره صلح جوئیم یا راه جنگ
Ҳанузаш ки ин оташи фитнаи боз
هنوزش که این آتش فتنه باز
Накардаст аз санги беруни гудоз
نکردست از سنگ بیرون گداز
Фишонем оби сиёсати дарав
فشانیم آب سیاست درو
Бабандем бо ӯ дар орзӯ
ببندیم با او در آرزو
Забонро кшоднд хӯрду калон
زبان را کشادند خورد و کلان
Ки эй шаҳриёри шуҷоати нишон
که ای شهریار شجاعت نشان
Ба ин қавми аввал мудоро кунем
به این قوم اول مدارا کنیم
Нашуд сулҳи ҷанг ошкоро кунем
نشد صلح جنگ آشکارا کنیم
Расӯлӣ фиристем аз сӯии хеш
رسولی فرستیم از سوی خویش
Раҳи нарми хуии бигиреми пеш
ره نرم خویی بگیریم پیش
Ба байнем мақсӯди ин қавм чист
به بینیم مقصود این قوم چیست
Чунин фитнау ҷанги ҷӯӣ з кист
چنین فتنه و جنگ جویی ز کیست
зи ҳарфи рисолат чу шуд гуфтугӯӣ
ز حرف رسالت چو شد گفتگوی
Сӯии хоҷаи Юсуфи бкрднд рӯй
سوی خواجه یوسف بکردند روی
Ки эй хоҷаи имрӯзи баҳри худоӣ
که ای خواجه امروز بهر خدای
Сӯии кишвар Балх бигзор пой
سوی کشور بلخ بگذار پای
Дар ин амри мушкили туе дилписанд
در این امر مشکل تویی دلپسند
Туе нури чашми шаҳи Нақшбанд
تویی نور چشم شه نقشبند
Бикун такя бар рӯҳи аҷдоди худ
بکن تکیه بر روح اجداد خود
Аз эшон талаби сози имдоди худ
از ایشان طلب ساز امداد خود
Дигар такя бар давлат шоҳ кун
دگر تکیه بر دولت شاه کن
Таъаммули буна рӯй бар роҳ кун
تأمل بنه روی بر راه کن
зи мо гӯии аввал ба султони салом
ز ما گوی اول به سلطان سلام
Салом дигар бар хавосу авом
سلام دگر بر خواص و عوام
Ки инак раседаст хони шумо
که اینک رسیدست خان شما
Хилоиқ шудаи миҳмони шумо
خلایق شده میهمان شما
Расониди қадари шумо бар фалак
رسانید قدر شما بر فلک
Фаромӯш гардид ҳақи намак
فراموش گردید حق نمک
Чу ин қисса бо хоҷа анҷом ёфт
چو این قصه با خواجه انجام یافت
Аннани азимати сӯй Балх тофт
عنان عزیمت سوی بلخ تافت
Ба дарвозаи худро расониди зуд
به دروازه خود را رسانید زود
Ба дил дошт зорӣ ба лаб ё вдўд
به دل داشت زاری به لب یا ودود
Яке қалъа Эй дид ороста
یکی قلعه ای دید آراسته
Ба меъморяши чархи бархеста
به معماریش چرخ برخاسته
Чаҳ қалъа чу ғоратгарони сангдил
چه قلعه چو غارتگران سنگدل
Буд кӯҳи қоф аз саводаши хаҷал
بود کوه قاف از سوادش خجل
Сари гирди бурҷаш ба авҷи камол
سر گرد برجش به اوج کمال
Ба меъморяши истодаи ҳилол
به معماریش ایستاده هلال
Ба болой ӯ дидбони ситез
به بالای او دیدبان ستیز
Ба атроф ӯ бесутуни хоки рез
به اطراف او بیستون خاک ریز
Ба дарвозаҳояш малики посбон
به دروازه هایش ملک پاسبان
Буд сади Искандараши пштбон
بود سد اسکندرش پشتبان
Фгнднд дар шаҳри овоза ро
فگندند در شهر آوازه را
Ба рӯйиши кшоднди дарвоза ро
به رویش کشادند دروازه را
Расиданди ҷамъияти бекарон
رسیدند جمعیت بیکران
Гирифта ба кафи теғу тиру синон
گرفته به کف تیغ و تیر و سنان
Равон буд аз теғашони ҷӯии хӯн
روان بود از تیغشان جوی خون
Ки меомад аз ҳар тарафи буии хӯн
که می آمد از هر طرف بوی خون
Яке чокарии хоҷа ҳамроҳ дошт
یکی چاکری خواجه همراه داشت
Ба дил ҳар замони сӯратӣ май нигошт
به دل هر زمان صورتی می نگاشت
Ба худ ҳар дами андешаҳо май шимурд
به خود هر دم اندیشه ها می شمرد
Дилаш аз таваҳҳум шуду оби барад
دلش از توهم شد و آب برد
Ҳуҷуми хилоиқи зи дунболу пеш
هجوم خلایق ز دنبال و پیش
Расонданд ӯро ба султони хеш
رساندند او را به سلطان خویش
Ҳамон дам нишасту забони бркшод
همان دم نشست و زبان برکشاد
Сухани ончӣ будаш ҳама арза дод
سخن آنچه بودش همه عرضه داد
Бўбстнди лабҳо ҳама аз ҷавоб
بوبستند لبها همه از جواب
Нишастанд гум карда роҳи савоб
نشستند گم کرده راه صواب
Яке зон миёнаи забони бркшод
یکی زان میانه زبان برکشاد
Ки моро набошад ба шаҳи эътимод
که ما را نباشد به شه اعتماد
Расӯлии зи мо ҳам равад сӯии шоҳ
رسولی ز ما هم رود سوی شاه
Гуноҳони моро шавад узрхоҳ
گناهان ما را شود عذرخواه
Пас онгаҳ ҳамаи аҳд ва паймон кунед
پس آنگه همه عهد و پیمان کنید
Ба мо ва ба худ кор осон кунед
به ما و به خود کار آسان کنید
Яке хоҷаи исмати аллоҳи баном
یکی خواجه عصمت الله بنام
Ки ӯ буд манзури хавосу авом
که او بود منظور خواص و عوام
Ба ӯ рози худро аён сохтанд
به او راز خود را عیان ساختند
Ба ҳамроҳи хоҷа равон сохтанд
به همراه خواجه روان ساختند
Ба беруни дарвозаи шоҳу сипоҳ
به بیرون دروازه شاه و سپاه
Нишаста ба умеди чашмӣ ба роҳ
نشسته به امید چشمی به راه
Ду каси ногуҳ аз давр пайдо шуданд
دو کس ناگه از دور پیدا شدند
Расиданд ва дар боргаҳ ҷо шуданд
رسیدند و در بارگه جا شدند
Бигуфтанд ҳар як зи аҳволи шаҳр
بگفتند هر یک ز احوال شهر
Ба ҳам буд омехтаи қанду заҳр
به هم بود آمیخته قند و زهر
Расиданд бар интиҳои калом
رسیدند بر انتهای کلام
Нашуд фаҳми азуи инқиёди тамом
نشد فهم ازو انقیاد تمام
Ҷавонони з ҳар гӯшаи бархестанд
جوانان ز هر گوشه برخاستند
Паии ҷангҷӯе қад оростанд
پی جنگجویی قد آراستند
Бигуфтанд эй шоҳи иқлӣми гир
بگفتند ای شاه اقلیم گیر
Туро боди пояндаи тоҷу сарир
تو را باد پاینده تاج و سریر
зи шоҳони пешини туе интихоб
ز شاهان پیشین تویی انتخاب
Туе вориси малики афросйоб
تویی وارث ملک افراسیاب
зи ту амр кардани далерии зи мо
ز تو امر کردن دلیری ز ما
Стодни зи ту қалъагирӣ зи мо
ستادن ز تو قلعه گیری ز ما
Агар осмонаст ин шаҳри банд
اگر آسمانست این شهر بند
Буд ҳиммати мо расо чун каманд
بود همت ما رسا چون کمند
Агар бошад ин қалъа аз кӯҳи тан
اگر باشد این قلعه از کوه تن
Буд дасти мо теша кӯҳ кун
بود دست ما تیشه کوه کن
Агар хокрӣзаш буд кӯҳи қоф
اگر خاکریزش بود کوه قاف
Сари найзаи мости хорои шикоф
سر نیزه ماست خارا شکاف
Агар ҳаст дарвозааш оҳанӣн
اگر هست دروازه اش آهنین
Буд теғи моро дами оташин
بود تیغ ما را دم آتشین
Чу шаҳ дид ошӯби гарданкашон
چو شه دید آشوب گردنکشان
Шуд аз лаъли сероби гўҳрФшон
شد از لعل سیراب گوهرفشان
Бигуфт эй ҷавонон таҳаммул кунед
بگفت ای جوانان تحمل کنید
Дарин тундхуе таъаммул кунед
درین تندخویی تأمل کنید
Барояд ба тадбир аз пеши кор
برآید به تدبیر از پیش کار
Ба аз зӯр дораст тадбири вор
به از زور دار است تدبیر وار
Фиристем дар Балхи дигари паём
فرستیم در بلخ دیگر پیام
Паёмӣ ки бошад саросари низом
پیامی که باشد سراسر نظام
Расӯлӣ ки бошад лаболаби зи фан
رسولی که باشد لبالب ز فن
Куҳансол бо раъии рангини сухан
کهنسال با رأی رنگین سخن
Расӯлӣ ки чун шамъ дар гуфтугӯӣ
رسولی که چون شمع در گفتگوی
Забон оташин бошаду нарми хуй
زبان آتشین باشد و نرم خوی
Чароғи рисолат мунаввар кунад
چراغ رسالت منور کند
Ба худ ин раҳи пари хатар сар кунад
به خود این ره پر خطر سر کند
зи фонӯс берун кунад шамъ ро
ز فانوس بیرون کند شمع را
Ба парвона омад дили ҷамъ ро
به پروانه آمد دل جمع را
Зиёни бркшоднд аз ҳар тараф
زیان برکشادند از هر طرف
Гуҳар рехтанд аз даҳон чун садаф
گهر ریختند از دهان چون صدف
Қлич ӣӣ дар ин амри лоиқ буд
قلیچ یی در این امر لایق بود
Ба ҳар кори райши мувофиқ буд
به هر کار رایش موافق بود
Ба илм ва адаб ҳаст ороста
به علم و ادب هست آراسته
Ба тадбир бинишастау хостаҳ
به تدبیر بنشسته و خاسته
Ба афсун тавонад кунад кор ро
به افسون تواند کند کار را
зи сӯрох берун кунад мор ро
ز سوراخ بیرون کند مار را
Далеру сухани санҷ ва фаҳмида аст
دلیر و سخن سنج و فهمیده است
Наҳангону номи оварон дида аст
نهنگان و نام آوران دیده است
Падар то падари омадаи қалъаи гир
پدر تا پدر آمده قلعه گیر
Кунад ҳамлаи шери авлоди шер
کند حمله شیر اولاد شیر
Талаб кард ӯро шаҳи комгор
طلب کرد او را شه کامگار
Ншоинд дар маҷлиси эътибор
نشایند در مجلس اعتبار
Ба кафи ҷом аз лутф омода кард
به کف جام از لطف آماده کرد
зи шаҳди аноят дар ӯ бода кард
ز شهد عنایت در او باده کرد
зи соқии даврон шудаи сарфароз
ز ساقی دوران شده سرفراز
Дар он маҷмаъ ӯро бидод имтиёз
در آن مجمع او را بداد امتیاز
Чу ӯ бода марҳамат кард нӯш
چو او باده مرحمت کرد نوش
Либос рисолат кашидаш ба дӯш
لباس رسالت کشیدش به دوش
Шаҳи марҳамати кеши гардуни рикоб
شه مرحمت کیش گردون رکاب
Ба ӯ тӯҳфа дод аз суолу ҷавоб
به او تحفه داد از سئوال و جواب
зи рухсат чу ҳангома анҷом ёфт
ز رخصت چو هنگامه انجام یافت
зи суҳбати ҳамон лаҳзаи беруни шитофт
ز صحبت همان لحظه بیرون شتافت
Сӯии қалъа Балх оварад рӯй
سوی قلعه بلخ آورد روی
Забону дилаш аз худои чораи ҷӯй
زبان و دلش از خدا چاره جوی
Самандаш ба раҳ чун қадам кард тез
سمندش به ره چون قدم کرد تیز
Раседаш таҳи қалъа чун хокрӣз
رسیدش ته قلعه چون خاکریز
Назар кард аз кангараши дидбон
نظر کرد از کنگرش دیدبان
Ситодаи яке марди оташи Аннан
ستاده یکی مرد آتش عنان
Фиғон кард к-эии ғофилони диёр
فغان کرد کای غافلان دیار
Яке марди тӯронеи номдор
یکی مرد تورانی نامدار
Ба беруни дарвоза истода аст
به بیرون دروازه ایستاده است
Лабаш дар сухани гуфтан омода аст
لبش در سخن گفتن آماده است
Буд ному овоза ӯ илм
بود نام و آوازه او علم
Ба теғаши қлич бе намӯда рақам
به تیغش قلیچ بی نموده رقم
Ба гӯши ҳама чун расед ин Нидо
به گوش همه چون رسید این ندا
Кшоднди дарвозаро бе або
کشادند دروازه را بی ابا
Анонаш гирифтанд хӯрду калон
عنانش گرفتند خورد و کلان
Кашиданд дар пеши номи оварон
کشیدند در پیش نام آوران
Раседу забони рисолати кшод
رسید و زبان رسالت کشاد
Ки эй тираи рӯзони ғофили ниҳод
که ای تیره روزان غافل نهاد
Чаро инчунин корҳо ме кунед
چرا اینچنین کارها می کنید
Ба шоҳи худ ин моҷаро ме кунед
به شاه خود این ماجرا می کنید
Равад баъд аз ин никхўоҳӣ ба бод
رود بعد از این نیکخواهی به باد
Шаҳонро намонад ба каси эътимод
شهان را نماند به کس اعتماد
зи таъни хилоиқ маломат кашид
ز طعن خلایق ملامت کشید
Ба рӯзи қиёмат хиҷолат кашид
به روز قیامت خجالت کشید
Ҳамаи даст пурвирд хон вайанд
همه دست پرورد خوان ویند
Ба побӯсӣ ӯ ба сарҳо раванд
به پابوسی او به سرها روند
Ба гардани ҳамаи таркиши овехта
به گردن همه ترکش آویخته
Раведи ашк аз дидҳо рехта
روید اشک از دیدها ریخته
Мнозид бар қалъау банди худ
منازید بر قلعه و بند خود
Мсозиди фахрӣ ба пайванди худ
مسازید فخری به پیوند خود
Мабодо шавад бар шумо кори танг
مبادا شود بر شما کار تنگ
з мардум бимонед дар зери нанг
ز مردم بمانید در زیر ننگ
Ҷудо гар шавад банд аз банди ман
جدا گر شود بند از بند من
Ҳаминаст баҳри шумо панди ман
همین است بهر شما پند من
з ҳар сӯи кшоднди мардуми забон
ز هر سو کشادند مردم زبان
Суханҳоят оварда моро ба ҷон
سخنهایت آورده ما را به جان
Яке гуфт теғӣ ба кораш кунед
یکی گفت تیغی به کارش کنید
Ҳамин дами сазо дар канораш кунед
همین دم سزا در کنارش کنید
Яке гуфт зиндон буд ҷой ӯ
یکی گفت زندان بود جای او
Яке гуфт чоҳаст мأўоӣ ӯ
یکی گفت چاه است مأوای او
Яке гуфт инҳо буд нописанд
یکی گفت اینها بود ناپسند
Ҳамон ба ки созем дар хонаи банд
همان به که سازیم در خانه بند
Ҳар он кас ки бо ӯ забони бркшод
هر آن کس که با او زبان برکشاد
Ҷавобаш бигуфт ва сазояш бидод
جوابش بگفت و سزایش بداد
Дар охири ббрднд дар як макон
در آخر ببردند در یک مکان
Дар онҷои бўбстнд бе ресмон
در آنجا بوبستند بی ریسمان
Чаҳ хона ҷунун карда таъмир ӯ
چه خانه جنون کرده تعمیر او
Буд қуфли васвоси занҷир ӯ
بود قفل وسواس زنجیر او
Мунаққаш ба девор ӯ номи марг
منقش به دیوار او نام مرگ
Лаби бом ӯ дода пайғоми марг
لب بام او داده پیغام مرگ
Аҷалро ба худ карда ҳар дами рақам
اجل را به خود کرده هر دم رقم
Нишаста дар андеша дар кунҷи ғам
نشسته در اندیشه در کنج غم
з дар ногоҳ овоз пое шунид
ز در ناگاه آواز پایی شنید
зи худ дасти шасту з ҷон кунад умед
ز خود دست شست و ز جان کند امید
Яке омада гуфт эй пари ситез
یکی آمده گفت ای پر ستیز
Туро хон талаб мекунад зуди хез
تو را خان طلب می کند زود خیز
Гирифтанду бурданд дар пеши шоҳ
گرفتند و بردند در پیش شاه
Дуо кард ва бинишаст дар пешгоҳ
دعا کرد و بنشست در پیشگاه
зи баъд сано гуфт эй шаҳриёр
ز بعد ثنا گفت ای شهریار
Ба меҳмоняти омадем аз бухор
به مهمانیت آمدیم از بخار
Ба меҳмон накарда касе ин чунин
به مهمان نکرده کسی این چنین
Хусусан ба шоҳон рӯй замин
خصوصا به شاهان روی زمین
Ҷавобу суолӣ ки шаҳ гуфта буд
جواب و سئوالی که شه گفته بود
Ба рангӣ ба ӯ ҳар замон ме намӯд
به رنگی به او هر زمان می نمود
Ба панду насиҳати чунон гашти гарм
به پند و نصیحت چنان گشت گرم
Дили сахт ӯ кард чун муми нарм
دل سخت او کرد چون موم نرم
Амомқли атолиқи зи сӯй дигар
امامقل اتالیق ز سوی دگر
Паии тақвият гарм шуд чун шарар
پی تقویت گرم شد چون شرر
Иваз бе зи сӯй дигар шуд равон
عوض بی ز سوی دگر شد روان
Шудандаш ҳама чун қалами як забон
شدندش همه چون قلم یک زبان
з ҳар ду тарафи ин ду соҳиби камол
ز هر دو طرف این دو صاحب کمال
Кшоднд аз баҳри парвози бол
کشادند از بهر پرواز بال
Ба афсун шавад аждаҳои зери даст
به افسون شود اژدها زیر دست
Ба занҷири гардан наад шери маст
به زنجیر گردن نهد شیر مست
Гар оташ занад шуъла чун офтоб
گر آتش زند شعله چون آفتاب
Ба оташ тавон кард беобу тоб
به آتش توان کرد بی آب و تاب
Ҳмондм талаб кард Рахши мурод
هماندم طلب کرد رخش مراد
зи дарвозаи беруни баромад чу бод
ز دروازه بیرون برآمد چو باد
зи дунбол ӯ мардумони фавҷи фавҷ
ز دنبال او مردمان فوج فوج
Равон бар тамошои дарёии мавҷ
روان بر تماشای دریای موج
Ситода ба назорааш осмон
ستاده به نظاره اش آسمان
Ситора ба ма мекунад чун қирон
ستاره به مه می کند چون قران
Чу наздик шуд бар дар боргоҳ
چو نزدیک شد بر در بارگاه
Пиёда равон шуд ба побӯси шоҳ
پیاده روان شد به پابوس شاه
Ду рухи суд бар маснади хусравӣ
دو رخ سود بر مسند خسروی
Чу фарзин бурун омад аз каҷрави
چو فرزین برون آمد از کجروی
Нишасту сӯй шаҳр шуд раҳнамо
نشست و سوی شهر شد رهنما
Ба таклиф бархест Андами зи ҷо
به تکلیف برخاست آندم ز جا
Бигуфто фалаки боди дмсози ту
بگفتا فلک باد دمساز تو
Сари ман буд пой андоз ту
سر من بود پای انداز تو
Ба давлати ҳмондми шаҳи комёб
به دولت هماندم شه کامیاب
Дароварди по дар ҳилоли рикоб
درآورد پا در هلال رکاب
Чу равшан шуд аз мақдамаши чашми шаҳр
چو روشن شد از مقدمش چشم شهر
Қиёмат шуд он рӯзи қоим ба даҳр
قیامت شد آن روز قایم به دهر
Биёи соқии он бодаи лолаи гаван
بیا ساقی آن باده لاله گون
Ки аз теғ мавҷаш занад буии хӯн
که از تیغ موجش زند بوی خون
Ба ман даҳ ки шавед зи табъами малол
به من ده که شوید ز طبعم ملال
Сари душманонро кунам поймол
سر دشمنان را کنم پایمال