Худовандӣ ки дар ваҳдат қадимаст аз ҳамаи ашё

خداوندی که در وحدت قدیم است از همه اشیا

На андари ваҳдаташи касрат , на муҳаддиси зини ҳама танҳо

نه اندر وحدتش کثرت، نه مُحدَث زین همه تنها

Чаҳ гўӣӣ аз чаҳ ӯ олам падед оварад аз лўлў

چه گوئی از چه او عالم پدید آورد از لولو

Ки на Модати баду сӯрат , на боло буд ва на паҳно

که نه مادت بد و صورت، نه بالا بود و نه پهنا

Ҳамеи гўӣӣ ки бар маълули худ иллат буд собиқ

همی گوئی که بر معلول خود علت بود سابق

Чунон чун бар адади воҳид , ва ё бар кули худ аҷзо

چنان چون بر عدد واحد، و یا بر کل خود اجزا

Ба маълулӣ чу як ҳукмаст ва як васфи он ду олам ро

به معلولی چو یک حکم است و یک وصف آن دو عالم را

Чаро чун иллати собиқ тавоно бошаду доно ?

چرا چون علت سابق توانا باشد و دانا؟

Ҳар ончи имрӯзи натавонад ба феъл овардан аз қӯт

هر آنچ امروز نتواند به فعل آوردن از قوّت

Ниёзу аҷз агар набӯд варо чаҳ дай ва чаҳ фардо

نیاز و عجز اگر نبود ورا چه دی و چه فردا

Ҳамеи гўӣии замонӣ буд аз маълул то иллат

همی گوئی زمانی بود از معلول تا علت

Пас аз ночиз маҳз оварад мавҷӯдотро пайдо

پس از ناچیزِ محض آورد موجودات را پیدا

Замонӣ каз фалак зояд фалак нобӯда чун бошад

زمانی کز فلک زاید فلک نابوده چون باشد

Замону чизи номавҷӯду номавҷӯд бе мабда

زمان و چیزِ ناموجود و ناموجودِ بی‌مبدا

Агар ҳичизро чизе наҳй қоим ба зоти худ

اگر هیچیز را چیزی نهی قایم به ذات خود

Пас омад нафаси ваҳдатро мзод ва мисли дар оло

پس آمد نفس وحدت را مضاد و مثل در آلا

Вагар зини сӯрати ҳичизи ҳарфу савт май хоҳӣ

و گر زین صورت هیچیز حرف و صوت می‌خواهی

Мусаллам шуд ки бемаълул набӯд иллати асмо

مسلّم شد که بی‌معلول نبوَد علت اسما

Тақаддум ҳаст яздонро чу бар аъдоди вҳдон ро

تقدم هست یزدان را چو بر اعداد وحدان را

Замони ҳосили макони ботили ҳдси лозими қадам бар ҷо

زمان حاصل مکان باطل حدث لازم قدم بر جا

Макун ҳаргизи бадви феълии азоФтгар хиради дорӣ

مکن هرگز بدو فعلی اضافت گر خرد داری

Биҷузи ибдоъи як мубдиъи клмҳи алъайн ӯ адно

بجز ابداع یک مُبدِع کلمح العین او ادنا

Магӯ феълаш бидон гӯна ки зотш мунфаил гардад

مگو فعلش بدان گونه که ذاتش منفعل گردد

Чунон каз камтарини қасдӣ ба гоҳи феъли зоти мо

چنان کز کمترین قصدی به گاه فعل ذات ما

Мҷўӣ аз ваҳдати маҳзаши бурун аз зот ӯ чизе

مجوی از وحدت محضش برون از ذات او چیزی

Ки ӯ омасту моҳӣоти хоси андари ҳамаи эҳё

که او عام است و ماهیّات خاص اندر همه احیا

Гар аз ҳар бенишаш берун кунӣ васфӣ бирав мФзо

گر از هر بینشش بیرون کنی وصفی برو مفزا

Ду бошад бехилоф онгаҳ на фарду воҳиду якто

دو باشد بی‌خلاف آنگه نه فرد و واحد و یکتا

Агар чаҳ бе адади ашёи ҳамеи бинӣ дар ин олам

اگر چه بی‌عدد اشیا همی بینی در این عالم

зи хоку боду обу оташу конӣ ва аз дарё

ز خاک و باد و آب و آتش و کانی و از دریا

Чу Њорут ар тавонистӣ ки ӣнҷои оӣӣ аз гардун

چو هاروت ار توانستی که اینجا آئی از گردون

Аз ӣнҷои ҳам туоне шуд бурун чун Зуҳраи Заҳро

از اینجا هم توانی شد برون چون زهرهٔ زهرا

зи гавҳари дон на аз ҳастӣ фузӯнии андари ин маънӣ

ز گوهر دان نه از هستی فزونی اندر این معنی

Ки ҷузи як чизро як чиз набӯд иллати иншо

که جز یک چیز را یک چیز نبود علت انشا

Хиради дони аввалин мавҷӯд , зон пас нафасу ҷисм онгаҳ

خرد دان اولین موجود، زان پس نفس و جسم آنگه

Наботу гӯнаи ҳайвон ва онгаҳ ҷонвар гуё

نبات و گونهٔ حیوان و آنگه جانور گویا

Ҳамеи ҳаряк ба худ мумкини бадви мавҷӯди номумкин

همی هریک به خود ممکن بدو موجود ناممکن

Ҳамеи ҳаряк ба худ пайдои бадви маъдӯми нопидо

همی هریک به خود پیدا بدو معدوم ناپیدا

Чаҳ гўӣӣ чист ин парда бар ин сон бар ҳавои барда

چه گوئی چیست این پرده بر این سان بر هوا بُرده

Чу дар саҳрои озргўни яке харгоҳ аз мино ?

چو در صحرای آذرگون یکی خرگاه از مینا؟

Ба худ ҷунбад ҳаме , вари не касе медорадаш ҷунбон

به خود جنبد همی، ور نی کسی می‌داردش جنبان

Ва ё баҳр чаҳ гардон шуд бад-ӣни сони гирди ин боло ?

و یا بهر چه گردان شد بدین سان گرد این بالا؟

Чу дар таҳдед , ҷунбишро ҳамеи нақли макони гўӣӣ

چو در تحدید، جنبش را همی نقل مکان گوئی

Ва ё гардидан аз ҳоле ба ҳолеи дун ё воло

و یا گردیدن از حالی به حالی دون یا والا

Баён кун ҳолу ҷояшро агар доне , маро , врнӣ

بیان کن حال و جایش را اگر دانی، مرا، ورنی

Мапуӣ андари раҳи ҳикмат ба тақлид аз сари ъмё

مپوی اندر ره حکمت به تقلید از سر عمیا

Чу на гунбади ҳамеи гўӣӣ ба бурҳону қиёс , охир

چو نُه گنبد همی گوئی به برهان و قیاس، آخر

Чаҳ гўӣӣ чист аз беруни ин на гунбади хзро ?

چه گوئی چیست از بیرون این نه گنبد خضرا؟

Агар беруни халои гўӣӣ хато бошад , ки натавонад

اگر بیرون خلا گوئی خطا باشد، که نتواند

Бадв дар сӯрати ҷисмии бад-ӣн сон гашта андрўо

بدو در صورت جسمی بدین سان گشته اندروا

Вагар гўӣӣ мулло бошад раво набӯд ки ҷисмӣ ро

وگر گوئی ملا باشد روا نبود که جسمی را

Ниҳоят набӯду ғоят ба сони ҷавҳари аъло

نهایت نبود و غایت به سان جوهر اعلا

Чаҳ медорад бад-ӣни гӯнаи муъаллақи гӯии хокӣ ро

چه می‌دارد بدین گونه معلق گوی خاکی را

Миёни оташу обу ҳавои тундару нкбо ?

میان آتش و آب و هوای تندر و نکبا؟

Гар аҷзои ҷаҳон ҷумла наҳй моил бар он ҷузвӣ

گر اجزای جهان جمله نهی مایل بر آن جزوی

Ки мавқуфаст чун нуқтаи миёни шакл на симо

که موقوف است چون نقطه میان شکل نه سیما

Чаро пас чун ҳаво ӯро ба қаҳр аз сӯии оби орад

چرا پس چون هوا او را به قهر از سوی آب آرد

Ба соъат боз бигурезад ба сӯии муваллиду манша ?

به ساعت باز بگریزد به سوی مولد و منشا؟

Агар зиданд ахшиҷонро ҳар чори пайваста

اگر ضدند اخشیجان را هر چار پیوسته

Буванд аз ғояти ваҳдати бародарвор дар як ҷо

بُوَند از غایت وحدت برادروار در یک جا

Вагар гўӣӣ ки дар маънӣ наянд аздоди як дигар

و گر گوئی که در معنی نیَند اضداد یک دیگر

Тафовут аз чаҳ шан омад миёни сӯрату асмо ?

تفاوت از چه‌شان آمد میان صورت و اسما؟

з аввал ҳастӣ худро накӯ бишносу онгоҳӣ

ز اول هستی خود را نکو بشناس و آنگاهی

Аннан бартоб аз ин гардуни вазин бозичаи ғбро

عنان برتاب از این گردون وزین بازیچهٔ غبرا

Ту асрори илоҳиро куҷои доне ? ки то дар ту

تو اسرار الهی را کجا دانی؟ که تا در تو

Буд Иблис бо одам кашида теғ дар ҳиҷо

بود ابلیس با آدم کشیده تیغ در هیجا

Ту аз маънии ҳамон бинӣ ки дар бустони ҷон парвар

تو از معنی همان بینی که در بستانِ جان‌پرور

зи шаклу ранг гул бинад ду чашми марди нобӣно

ز شکل و رنگِ گل بیند دو چشم مرد نابینا