Гўӣими нафаси шаҳвонӣ бдФрмоӣасту мардумро чизҳои фармоед ки Фоӣдаҳи он ҳамаи мари ҷасадро бошад ва аз писанди ақл давр бошад чун зиноу ливотату хостаи мардумони стдну мардуми куштани баннои ҳақу ҷафо кардани мрксиро ки сазовор ҷафо набошаду Фроӣзи худоӣу суннати расӯл ӯ бгзоштн , ва андарин ҳамаи феълҳои бдхўшии мари нафаси шаҳвонии росту худои таъолӣ ҳаме гуяд аз қавли Юсуфи алайҳи ассалом , қавла « ани алнФси аломораҳи болсўءи аломори ҳами рабии ани рабии ғафури раҳим » ҳаме гуяд : нафас Фрмоиндаҳаст ббдии магар онк бирав раҳмат кард парвардгори ман чаҳ парвардгори ман пӯшонанда меҳрбонаст . Ва бад-ӣни нафаси мари нафаси шаҳвониро ҳаме хоҳад , аз баҳри онки андарин гуноҳон ки гуфтеми хушии мари нафаси шаҳвонии рост . Аммо бзноу ливотати нафаси шаҳвонии ду лиззат ёбад : яке лиззати ҷимоъ ки тамоми он мрстўри росту дигари лиззат бефурмоне , ки бефурмонеро лиззатӣ ҳаст бидон сабаб ки бе фармони мардум монанди сутур шаваду нафаси бҳимӣ чун бефармон шавад хуштар бошадаш , ва аммо бадасти боздоштани парастиши худоӣу суннати расӯли нафаси шаҳвонии лиззати сӯии ҷасад бефурмоне ва бесолорӣ кашад ва гурехтан аз кори воҷиб , ва аммо нафаси шаҳвонии бхўостаҳи стдни лиззат тавонгарӣ ёбад ки ҷасад ӯ бидон осӯда шавад . Ва аммо бамурдам куштани нафаси шаҳвонии лиззат кӣна кашӣдан ёбаду комкорӣ ва бефурмоне . Ва аммо бҷФои намӯдани нафаси шаҳвонии лиззати кор бастани хуй бад ёбад ки бирав подшоҳ гашта бошад бо лиззат кӣна кашӣдан , ва ин ҳамаи корҳо бнздики ақл зиштаст ,у нафас оқила онаст ки илму диёнату тавҳид ӯ тавонад пазируфтан ,у нафаси сухангӯӣ то илм напазирад нафас оқила набошад андари ҳади қӯт ва мумкин бошад ки рӯзӣ оқила шавад , ва акнӯн боз намоем зиштӣ , ин корҳо сӯии ақлу гўӣим ки зиштӣ , зиноу ливотати сӯй ақл онаст ки ҳар чизе ки мардуми хирадманд зишт дорад ки касе бо ӯ бикунади бъқли чунон лозим ояд ки ӯ он кор бо дигар кас накунад , ва ҳеҷ хирадманд раво надорад касе бо зану фарзанд ӯ зино ва ливотат кунад , пас равои доштани оқили зиноу ливотатро бар зану фарзанди хеши равои нодоштан ақласт ин ду кори носутӯдаро , пас бъқл воҷиб омад фармон бурдорӣ , расӯли худоӣ кардану дасти боздоштан аз зиноу ливотати бҷсмонӣу рӯҳонӣ ,у расӯли Мустафои сли аллоҳи алайҳ ва ?ала фармуд : лои тзнўи аФтзнўои нсоء кам . Гуфт : зино макунед ки бо занони хеш зино карда бошед , яъне ки бо занони шумо зино кунанд . Аммо хостаи мардумони стдни бъқл зиштасту нописандида аз бҳронки хостаи подшоҳ мардумаст ва ҳеҷ хирадманд раво надорад ки ӯро аз подшоҳӣ берун кунанд ,у заволи подшоҳии ҷасадонеи бзўол хостаасту заволи подшоҳии рӯҳонии бзўол илмасту бдонки носазои манзалати илм аз олам бастанд ,у подшоҳои тамоми ақли рост ки будаш ду олам азуасту дарвешии тамоми мари Иблисами малъуни рост ки мухолиф ақласт , ва ҳар кро моласт Марвро андари ҷисмонии пойгоҳ ақласт ва чун аз касе мол ӯ ситаданд ӯ дарвеши гашту ҳол ӯ баробари ҳол Иблис шуд , аз баҳри онки пайвастагони Иблисро ки асл дӯзаханд бҳич рӯй аз рӯйҳо андари оташи ком равое нест , пас мари тавонгарро дарвеши гардонӣдан монандааст бдонки мари биҳиштиро дӯзахии гардонӣдан ва ин биравӣ ақл нописандидааст . Аммо дуздӣу роҳи дорӣу бедод кардани бъқл зиштаст аз баҳри онки андари он шудани малик мардумаст , ва ҳар ки бедоду дуздӣ раво дорад чунон бошад ки раво дошта бошад ки ақл набошад , аз ирок ӯ мухолиф ақл бошаду мухолифи мари мухолифро нест хоҳад ва ҳар ки ақлро нест хоҳад чунон бошад ки хоҳад ки халқро аз худоӣ нафъ набошад , дигар ҳар ки дарвешро тавонгар кунад бдончи варо мулкӣ диҳад баробар он бошад ки мардумиро бълму ҳикмат басӯрат маъоди расонад , ва ҳар ки сӯрати ақли андари як тан дуруст тавонад нигоштан ҳамчунон бошад ки ҳамаи мардумро зинда карда бошад , бидон маънӣ ки ҳамаи мардум чун як мардуманд ва ҳарчӣ бо як мардум кунӣ агар бо ҳама тавонистӣ ҳамон кардӣ , ва ҳар ки хостаи касони стдни бноҳқ раво дорад заволи манзалати эмом раво дошта бошад ки хостаи дори бҳқиқт эмомасту онкаси андари дайну дунёи бғзб кардан бо Иблиси лъин баробар бошаду анбоз ва ҳар ки анбоз Иблис бошад фасоду ҳалоки ҳамаи халқ хоста бошад , чунонк худои таъолӣ аз он малъуни ҳаме ҳикоят кунад қавла « қоли раби бмои ағўитнии лозинни ?лаами фии аларзу лои ғўинҳми أҷмъин » гуфт : эй худои бдонки маро гумроҳ кардӣ бФриФтни бёроими мари умматро андари замин , яъне ки зиштро наздики эшон некӯи гардонаму бФрибмшони бҷмлгӣ . Аз баҳри он буд ки худои таъолии мари никўкоронро бо як тан никўкрдор хонд бо ҳамаи халқу брдкрдорро бо як тан бдкрдор хонд бо ҳамаи халқ , қавла « ман أҷли злки ктбнои алии байни Исроили анаи ман қатл наФасо бғири нқси أўи фасоди фии аларзи Фкأнмои қатли анноси ҷмиъо ва ман أҳёҳои Фкأнмои أҳёи анноси ҷмиъо » гуфт : аз баҳри он бнштим бар писарони Исроил ки ҳар ки як танро бикашад беонк ӯ касеро кушта бошад ё андари замин фасодӣ карда бошад чунон бошад ҳи ҳама мрдмонро бикушт ва ҳар ки як танро зинда кунад чунон бошад ки ҳамаи мрдмонро зинда кард , ва таъвилаш онаст ки ҳар як танро бҷсмонии бикашад ё мартабати доноӣ ғасб кунад ки он куштан рўҳолӣаст ҳамчунон бошад ки ҳамаи халқро бикушт ва ҳар ки зиндагии як тан ба никўкрдоӣ бо ӯ биҷӯед то доноиро андари дайн бар мартабат ӯ нигоҳ дорад зиндагии ҳамаи халқ раво дошта бошаду худои таъолии мрўрои музд бар андозаи ният ӯ диҳад . Пас азин рӯй воҷиб шуд даст аз хостаи мардумони боздоштани магари ҳақи хеши талаб кардан .

گوئیم نفس شهوانی بدفرمای است و مردم را چیزهای فرماید که فائده آن همه مر جسد را باشد و از پسند عقل دور باشد چون زنا و لواطت و خواسته مردمان ستدن و مردم کشتن بنا حق و جفا کردن مرکسی را که سزاوار جفا نباشد و فرائض خدای و سنت رسول او بگذاشتن، و اندرین همه فعلهای بدخوشی مر نفس شهوانی راست و خدای تعالی همی گوید از قول یوسف علیه السلام، قوله « ان النفس الاماره بالسوء الامار حم ربی ان ربی غفور رحیم» همی گوید: نفس فرماینده است ببدی مگر آنک برو رحمت کرد پروردگار من چه پروردگار من پوشاننده مهربانست. و بدین نفس مر نفس شهوانی را همی خواهد، از بهر آنک اندرین گناهان که گفتیم خوشی مر نفس شهوانی راست. اما بزنا و لواطت نفس شهوانی دو لذت یابد: یکی لذت جماع که تمام آن مرستور راست و دیگر لذت بی فرمانی، که بی فرمانی را لذتی هست بدان سبب که بی فرمان مردم مانند ستور شود و نفس بهیمی چون بی فرمان شود خوشتر باشدش، و اما بدست بازداشتن پرستش خدای و سنت رسول نفس شهوانی لذت سوی جسد بی فرمانی و بی سالاری کشد و گریختن از کار واجب، و اما نفس شهوانی بخواسته ستدن لذت توانگری یابد که جسد او بدان آسوده شود. و اما بمردم کشتن نفس شهوانی لذت کینه کشیدن یابد و کامکاری و بی فرمانی. و اما بجفا نمودن نفس شهوانی لذت کار بستن خوی بد یابد که برو پادشاه گشته باشد با لذت کینه کشیدن، و این همه کارها بنزدیک عقل زشت است، و نفس عاقله آنست که علم و دیانت و توحید او تواند پذیرفتن، و نفس سخنگوی تا علم نپذیرد نفس عاقله نباشد اندر حد قوت و ممکن باشد که روزی عاقله شود، و اکنون باز نماییم زشتی، این کارها سوی عقل و گوئیم که زشتی، زنا و لواطت سوی عقل آنست که هر چیزی که مردم خردمند زشت دارد که کسی با او بکند بعقل چنان لازم آید که او آن کار با دیگر کس نکند، و هیچ خردمند روا ندارد کسی با زن و فرزند او زنا و لواطت کند، پس روا داشتن عاقل زنا و لواطت را بر زن و فرزند خویش روا ناداشتن عقل است این دو کار ناستوده را، پس بعقل واجب آمد فرمان برداری، رسول خدای کردن و دست بازداشتن از زنا و لواطت بجسمانی و روحانی، و رسول مصطفی صل الله علیه و آله فرمود: لا تزنو افتزنوا نساء کم. گفت: زنا مکنید که با زنان خویش زنا کرده باشید، یعنی که با زنان شما زنا کنند. اما خواسته مردمان ستدن بعقل زشت است و ناپسندیده از بهرآنک خواسته پادشاه مردم است و هیچ خردمند روا ندارد که او را از پادشاهی بیرون کنند، و زوال پادشاهی جسدانی بزوال خواسته است و زوال پادشاهی روحانی بزوال علم است و بدانک ناسزا منزلت علم از عالم بستاند، و پادشاهای تمام عقل راست که بودش دو عالم ازوست و درویشی تمام مر ابلیسم ملعون راست که مخالف عقلست، و هر کرا مال است مرو را اندر جسمانی پایگاه عقل است و چون از کسی مال او ستدند او درویش گشت و حال او برابر حال ابلیس شد، از بهر آنک پیوستگان ابلیس را که اصل دوزخ اند بهیچ روی از رویها اندر آتش کام روایی نیست، پس مر توانگر را درویش گردانیدن ماننده است بدانک مر بهشتی را دوزخی گردانیدن و این بروی عقل ناپسندیده است. اما دزدی و راه داری و بیداد کردن بعقل زشت است از بهر آنک اندر آن شدن ملک مردم است، و هر که بیداد و دزدی روا دارد چنان باشد که روا داشته باشد که عقل نباشد، از یراک او مخالف عقل باشد و مخالف مر مخالف را نیست خواهد و هر که عقل را نیست خواهد چنان باشد که خواهد که خلق را از خدای نفع نباشد، دیگر هر که درویش را توانگر کند بدانچ ورا ملکی دهد برابر آن باشد که مردمی را بعلم و حکمت بصورت معاد رساند، و هر که صورت عقل اندر یک تن درست تواند نگاشتن همچنان باشد که همه مردم را زنده کرده باشد، بدان معنی که همه مردم چون یک مردم اند و هرچه با یک مردم کنی اگر با همه توانستی همان کردی، و هر که خواسته کسان ستدن بناحق روا دارد زوال منزلت امام روا داشته باشد که خواسته دار بحقیقت امام است و آنکس اندر دین و دنیا بغضب کردن با ابلیس لعین برابر باشد و انباز و هر که انباز ابلیس باشد فساد و هلاک همه خلق خواسته باشد، چنانک خدای تعالی از آن ملعون همی حکایت کند قوله « قال رب بما اغویتنی لازینن لهم فی الارض و لا غوینهم أجمعین» گفت: ای خدا بدانک مرا گمراه کردی بفریفتن بیارایم مر امت را اندر زمین، یعنی که زشت را نزدیک ایشان نیکو گردانم و بفریبمشان بجملگی. از بهر آن بود که خدای تعالی مر نیکوکارانرا با یک تن نیکوکردار خواند با همه خلق و بردکردار را با یک تن بدکردار خواند با همه خلق، قوله « من أجل ذلک کتبناً علی بین اسرائیل انه من قتل نفساً بغیر نقس أو فساد فی الارض فکأنما قتل الناس جمیعاً و من أحیاها فکأنما أحیا الناس جمیعا» گفت: از بهر آن بنشتیم بر پسران اسرائیل که هر که یک تن را بکشد بی آنک او کسی را کشته باشد یا اندر زمین فسادی کرده باشد چنان باشد ه همه مردمانرا بکشت و هر که یک تن را زنده کند چنان باشد که همه مردمانرا زنده کرد، و تأویلش آنست که هر یک تن را بجسمانی بکشد یا مرتبت دانایی غصب کند که آن کشتن روحالی است همچنان باشد که همه خلق را بکشت و هر که زندگی یک تن به نیکوکردای با او بجوید تا دانایی را اندر دین بر مرتبت او نگاه دارد زندگی همه خلق روا داشته باشد و خدای تعالی مرورا مزد بر اندازه نیت او دهد. پس ازین روی واجب شد دست از خواسته مردمان بازداشتن مگر حق خویش طلب کردن .

Аммо куштани мардуми бастами сӯии ақли сахт зиштаст ва ҳеҷ хирадманд раво надорад ки мар касеро бе гуноҳи бикашад ,у локин воҷиб аст биравӣ ақли гуноҳи корро куштан то ҳар ки гуноҳ хоҳад кардан чун аз он бодоФроаҳи сахти бияндешади даст аз гуноҳ боз дорад ,у андари он зиндагӣ халқ бошад , чунонк худои таъолӣ ҳаме гуяд қавла « влкми фии алқсоси ҳаёа ё أўлии алолбоб » ҳаме гуяд : андари қисоси мари шуморо зиндагӣаст эй хирадмандон ,у куштани ҳамгӯшаи хеш бе онки мари касро азон ту кушта бошад андари ақл нописандидааст .

اما کشتن مردم بستم سوی عقل سخت زشت است و هیچ خردمند روا ندارد که مر کسی را بی گناه بکشد، و لکن واجب است بروی عقل گناه کار را کشتن تا هر که گناه خواهد کردن چون از آن بادآفراه سخت بیندیشد دست از گناه باز دارد، و اندر آن زندگی خلق باشد، چنانک خدای تعالی همی گوید قوله « ولکم فی القصاص حیاه یا أولی الالباب» همی گوید: اندر قصاص مر شما را زندگی است ای خردمندان،و کشتن همگوشه خویش بی آنک مر کس را ازان تو کشته باشد اندر عقل ناپسندیده است.