Пеши азин гуфтем ки нахусти ҳуҷҷат аз офаридагори брмрдм ақласт ки эзади андари офариниш ӯ ниҳодасту онрои ақл ғарӣзӣ хонанд , ва он ақлӣаст андари ҳади қӯт ,у чизе ки андари ҳад қӯт бошад Марвро бҳди феъли натавонад овардани магари чизе ки ҳам азўбошду бҳди феъл шуда бошад ,у далели брдрстии ин қавл онаст ки ҳамаи шогирдони доноённди андари ҳади қӯт , аз бҳронки ҳеҷ доноӣ нест ки ӯ шогирд дайгарӣ набӯдаст ,у мршогрдро ҷузи доноӣ ки бҳди феъл доно бошад донои натавонад кардан , ва чун ин муқаддама дониста бошӣ гўӣим ки мари ақли ғарӣзиро ки андари офариниш баъд қӯтаст ақлии бФълӣ омада боист то Марвро аз ҳади қӯти бҳди феъл берун оварад , ва ҳар пайғомбарии андари замони хеш аз ақли бФъли омадаи нотиқ шуда буд ки ақлҳоро ки андари замон ӯ бҳд қӯт буданд бҳди феъл берун оварад ,у эзади таъолии мардумро чунон офарӣда буд андарин олам ки ҳукм табоиъ бирав равон буд андари ҳолҳои ӯ , бемурод ӯ чун ташнау гурусна ва меҳнатҳо ва беморӣҳои гаронро аз хештани бози натавонади доштану андари ҳоли бечорагии бдончи андари он ақли ғарӣзӣ ӯ ниҳодаст иқрор диҳад ва фарёд хоҳад аз падеди орандаи хеш ва раҳонаш ҷӯяд аз ончи андарон афтода бошад аз офаридагори хеш , чунонк худои таъолӣ ҳаме гуяд қавла «у азои миси алонсони алзри дъонои лҷнбаҳи қоӣмо ӯ қоъдои Флмои кшФноънаҳи зраҳи мари кони лами идънои илои зрмсаҳ » гуфт : чун бпсоўди мардумро душворӣ бихонад моро бар паҳлу ё нишаста ё истодаи пас чу он душворӣ аз ва боз кардем бугзарад чунонк гӯйии ҳаргизи моро нхўондстии андари душворӣ . Ва чун ин ҳоли мардуми андари ақли ғарӣзӣ буд каз офаридагор фарёд хоҳад андари ҳоли зарурат чун ақли бФъли омада ки расӯли дувум буд аз кирдигори сӯй мардум биёмад Марвро сӯии он иқрор хонд ки андари ғризт ӯ буд ва онро бирав устувор кард то пеш аз омадани шиддату зарурати он иқрори бикрад то ҳамчунонк азин душворӣ дунёе бидон иқрори ҳаме раҳонаш ҷӯяд аз душворӣҳои охиратии куллӣ ки бад-ӣни иқрор ҳамеша раҳоӣ бошад ва ҳар ки худои таъолиро бохалос бихонад ҳеҷ душворӣ набинад .

پیش ازین گفتیم که نخست حجت از آفریدگار برمردم عقل است که ایزد اندر آفرینش او نهادست و آنرا عقل غریزی خوانند، و آن عقلی است اندر حد قوت، و چیزی که اندر حد قوت باشد مرو را بحد فعل نتواند آوردن مگر چیزی که هم ازوباشد و بحد فعل شده باشد، و دلیل بردرستی این قول آنست که همه شاگردان دانایانند اندر حد قوت، از بهرآنک هیچ دانایی نیست که او شاگرد دیگری نبودست، و مرشاگرد را جز دانای که بحد فعل دانا باشد دانا نتواند کردن، و چون این مقدمه دانسته باشی گوئیم که مر عقل غریزی را که اندر آفرینش بعد قوتست عقلی بفعلی آمده بایست تا مرو را از حد قوت بحد فعل بیرون آورد، و هر پیغامبری اندر زمان خویش از عقل بفعل آمده ناطق شده بود که عقلها را که اندر زمان او بحد قوت بودند بحد فعل بیرون آورد، و ایزد تعالی مردم را چنان آفریده بود اندرین عالم که حکم طبایع برو روان بود اندر حالهای او، بی مراد او چون تشنه و گرسنه و محنتها و بیماریهای گران را از خویشتن باز نتواند داشتن و اندر حال بیچارگی بدانچ اندر آن عقل غریزی او نهادست اقرار دهد و فریاد خواهد از پدید آرنده خویش و رهانش جوید از آنچ اندران افتاده باشد از آفریدگار خویش، چنانک خدای تعالی همی گوید قوله « و اذا مس الانسان الضر دعانا لجنبه قائماً او قاعداً فلما کشفناعنه ضره مر کان لم یدعنا الی ضرمسه» گفت: چون بپساود مردم را دشواری بخواند ما را بر پهلو یا نشسته یا ایستاده پس چو آن دشواری از و باز کردیم بگذرد چنانک گویی هرگز ما را نخواندستی اندر دشواری. و چون این حال مردم اندر عقل غریزی بود کز آفریدگار فریاد خواهد اندر حال ضرورت چون عقل بفعل آمده که رسول دوم بود از کردگار سوی مردم بیامد مرو را سوی آن اقرار خواند که اندر غریزت او بود و آنرا برو استوار کرد تا پیش از آمدن شدت و ضرورت آن اقرار بکرد تا همچنانک ازین دشواری دنیایی بدان اقرار همی رهانش جوید از دشواریهای آخرتی کلی که بدین اقرار همیشه رهایی باشد و هر که خدای تعالی را باخلاص بخواند هیچ دشواری نبیند.