Чизҳо брдў рӯйаст ? яке онаст ки мрўрои бзот ӯ андар тавон ёфтан вбдлилӣ ҳоҷатманд нашавад ҷӯянда ӯ . Ва дайгарӣ онаст ки мрўрои бзот ӯ андар натавон ёфтан он чизҳост ки ӯро бҷдои азу тавон ёфтан , аммо ончи мрўрои бзот ӯ битавон ёфтан он чизҳост ки худованди ҳавоси дуруст мрўро биёбад , ва ӯ низ чизҳост далел бошад бар ёфтан ончи мрўрои бзот ӯ битавон ёфтан . Чун дарахт ки ӯ дӣданӣаст бзоти худ ва ҳоҷатманд нест бчизии дигар ки брёФтн ӯ далелӣ кунад ,у дигар ҷунбишаст андари дарахт ки мрўро натавон ёфтан магари бгштни ҳоли дарахт чун мрҷнбшро бипазирад , вҷнбш онаст ки ҳис пинҳонасту ҳоҷтмндии бадалел аз баҳри наздикии чизҳосту даврии ءи дигари чизҳо . Ва аз баҳри пидоӣии чизҳоу пӯшидагии дигари чизҳо ва он бар чаҳор бахшаст : яке бахш азу онаст ки аз чизеи зоҳир бар чизеи зоҳири далелгирӣ , ва ин маҳоласт аз баҳри онкӣ ҳар зоҳирии худ бар хештан далеласт ва аз даллолоти дигар бениёзаст . Дигар бахш онаст ки ботинӣ бар ботинии дигари далелгирӣ , ва ин низ маҳоласт аз баҳри онки ин ботин ноёфта ва нодонистааст бадӣгари нодониста Эй биравӣ далелӣ чигуна шояд гирифтан ки ҳар яке азишон худ ҳоҷтмндсти бадалели дигару сдигр бахш онаст ки ботинӣ бо зоҳирии дигари далелгирӣ ва ин низ маҳоласт аз баҳри онки онч ботинаст худ бзот хеш нопидост пас чигуна далелӣ кунад бар дайгарӣ . Ва чаҳоруми бахш ки ҳақ аст онаст ки бзоҳри пайдои далелгирӣ бар ботини пӯшида ,у ботину зоҳир ки яке далеласту дигари маълул ва ҳарду офаридагонанд , ва бар якдигари баҳами ҷинсӣ далолат кунанд . Ва бад-ӣни шарҳ ки бкрдим пайдо шуд ки офарӣда бар офаридагор далелӣ кунад .

چیزها بردو روی است؟ یکی آنست که مرورا بذات او اندر توان یافتن وبدلیلی حاجتمند نشود جوینده او. و دیگری آنست که مرورا بذات او اندر نتوان یافتن آن چیزهاست که او را بجدا ازو توان یافتن، اما آنچ مرورا بذات او بتوان یافتن آن چیزهاست که خداوند حواس درست مرورا بیابد، و او نیز چیزهاست دلیل باشد بر یافتن آنچ مرورا بذات او بتوان یافتن. چون درخت که او دیدنی است بذات خود و حاجتمند نیست بچیزی دیگر که بریافتن او دلیلی کند، و دیگر جنبش است اندر درخت که مرورا نتوان یافتن مگر بگشتن حال درخت چون مرجنبش را بپذیرد، وجنبش آنست که حس پنهانست و حاجتمندی بدلیل از بهر نزدیکی چیزهاست و دوری ء دیگر چیزها. و از بهر پیدائی چیزها و پوشیدگی دیگر چیزها و آن بر چهار بخش است : یکی بخش ازو آنست که از چیزی ظاهر بر چیزی ظاهر دلیل گیری، و این محالست از بهر آنکه هر ظاهری خود بر خویشتن دلیلست و از دلالات دیگر بی نیاز است. دیگر بخش آنست که باطنی بر باطنی دیگر دلیل گیری، و این نیز محالست از بهر آنک این باطن نایافته و نادانسته است بدیگر نادانسته ای بروی دلیلی چگونه شاید گرفتن که هر یکی ازیشان خود حاجتمندست بدلیل دیگر و سدیگر بخش آنست که باطنی با ظاهری دیگر دلیل گیری و این نیز محالست از بهر آنک آنچ باطن است خود بذات خویش ناپیداست پس چگونه دلیلی کند بر دیگری. و چهارم بخش که حق است آنست که بظاهر پیدا دلیل گیری بر باطن پوشیده، و باطن و ظاهر که یکی دلیل است و دیگر معلول و هردو آفریدگانند، و بر یکدیگر بهم جنسی دلالت کنند . و بدین شرح که بکردیم پیدا شد که آفریده بر آفریدگار دلیلی کند.