ӯ рогўӣим ки ҳар нодонӣ ки ӯ кор бҳкмт кунад ночораи кори бФрмони кор бандӣ кунад ҳаким . Ва кори мари нафас рост биорӣ ақл ва ҳар нафасӣ каз ақли баҳра беш дорад кор ӯ некӯтараст . Ва чун андари олам ҳар кор кунӣ ки ҳаст кори бФрмони нафас ҳаме кунад чунонк дасти афзорҳои пешаи варон ва андомҳои эшон ҳамеи бФрмони нафасҳои эшон ҳаме кор кунад ва Асияҳо ва дулобҳо ки ҳаме кор кунад , бидон ҳикмати ҳаме кор кунад ки нафаси мардум андаришон ниҳодаст , донистем ки ин Осиёи азим ки ин оламаст бФрмони нафаси ҳаме кор кунаду мари нафасро ва марин оламро ҳардуро худовандӣ дигараст ки ӯ аз кор кун ва нокор кун ки зид якдигаранд бартараст . Ва далели брдрстии ин қавл онаст ки мо ҳар сонеъӣ ки андари олам ҳаме ёбем ки биравӣ аз рӯйҳои бмснўъ хеш монад ,у маришон ҳар дуро сонеъӣ дигар ёбем чунонк дурудгар ки сонеъасту тахт маснӯъ ӯсту тахт ҳамчун дурудгар ҷисмасту бҷсмии сонеъ монанди маснӯъаст ҳар дуро маснӯъ табоиъ ёфтем бдонч чӯб наботасту дурудгар аз наботи бҳосл омадаасту наботи маснӯъ табоиъаст чун дурудгар . Ва табоиъи ҳама ҷисм буданд сонеъу маснӯъ низ монанди якдигар буданд . Пас гўӣим ки эшонро сонааст бар афрози эшон . Пас гўӣим ки нафаси куллӣ сонеъ эшонаст , боз чун дурудгарроу табоиъроу нафасро ҷавҳар ёфтем ки сонеъи бмснўъ монандаи тараст , бояд ки сонеъи ҳақиқати падеди оваранда ҷавҳар бошад на аз чизе , ва аз дигар рӯй чун мари оламро аз нафаси асар пазир ёфтем донистем ки агар миёни нафасу миёни олами ҳмкўшкии нестии олам аз нафаси сӯрату санъати нпзирдӣ . Ва мари он ҳмкўшкиро миёни эшон бҷўҳрит ёфтем . Ва аз ҷавҳари бартар чизе нашнохтем , пас донистем ки мубдиъ ҳақ онаст ки ҷавҳарро ӯ ҷавҳар гардонидааст на аз чизеи бали бўҳдти хеш ки фароз ҷавҳараст ,у фарози ҷавҳар на мрўҳмро роҳаст ва на мари суханро ҷой гаштанаст , ва он бартар аз сифат ва носифатаст .

او راگوئیم که هر نادانی که او کار بحکمت کند ناچاره کار بفرمان کار بندی کند حکیم. و کار مر نفس راست بیاری عقل و هر نفسی کز عقل بهره بیش دارد کار او نیکوتر است . و چون اندر عالم هر کار کنی که هست کار بفرمان نفس همی کند چنانک دست افزارهای پیشه وران و اندامهای ایشان همی بفرمان نفسهای ایشان همی کار کند و آسیاها و دولابها که همی کار کند، بدان حکمت همی کار کند که نفس مردم اندریشان نهادست ، دانستیم که این آسیای عظیم که این عالم است بفرمان نفس همی کار کند و مر نفس را و مرین عالم را هردو را خداوندی دیگر است که او از کار کن و ناکار کن که ضد یکدیگرند برتر است. و دلیل بردرستی این قول آنست که ما هر صانعی که اندر عالم همی یابیم که بروی از رویهای بمصنوع خویش ماند، و مریشان هر دو را صانعی دیگر یابیم چنانک درود گر که صانع است و تخت مصنوع اوست و تخت همچون درود گر جسم است و بجسمی صانع مانند مصنوع است هر دو را مصنوع طبایع یافتیم بدانچ چوب نباتست و درودگر از نبات بحاصل آمده است و نبات مصنوع طبایع است چون درودگر . و طبایع همه جسم بودند صانع و مصنوع نیز مانند یکدیگر بودند . پس گوئیم که ایشان را صانه است بر افراز ایشان. پس گوئیم که نفس کلی صانع ایشان است ، باز چون درودگر را و طبایع را و نفس را جوهر یافتیم که صانع بمصنوع ماننده تر است، باید که صانع حقیقت پدید آورنده جوهر باشد نه از چیزی، و از دیگر روی چون مر عالم را از نفس اثر پذیر یافتیم دانستیم که اگر میان نفس و میان عالم همکوشکی نیستی عالم از نفس صورت و صنعت نپذیردی. و مر آن همکوشکی را میان ایشان بجوهریت یافتیم . و از جوهر برتر چیزی نشناختیم ، پس دانستیم که مبدع حق آنست که جوهر را او جوهر گردانیده است نه از چیزی بل بوحدت خویش که فراز جوهرست، و فراز جوهر نه مروهم را راه است و نه مر سخن را جای گشتن است ، و آن برتر از صفت و ناصفت است.