Ва бисту сиўми шаҳри рабиъи алохр ба шаҳр Қойин раседем . Аз тун то он ҷои ҳаждаҳ фарсанг медоранд аммо корвон ба чаҳор рӯз тавонад шудан ки фарсангҳои гаронаст . Қойини шаҳрии бузург ва ҳсинасту гирди шаҳристон хандақӣ дораду масҷиди одина ба шаҳристон андараст ва он ҷо ки мқсўраҳаст тоқии азим бузургаст чунон ки дар хуросон аз он бузург тар надидам ва он тоқ на дархури он масҷидасту иморати ҳамаи шаҳр ба гунбадаст . Ва аз Қойин чун ба ҷониби машриқи шимоли раванд ва ба ҳаждаҳи фарсангӣ зўзнасту ҷанӯбӣ то Ҳироти сӣ фарсанг . Ба Қойин мардӣ дидам ки ӯро АбуМансури мҳмдбн дӯст мегуфтанд аз ҳар илмӣ бо хабар буд . Аз тибу нуҷуму мантиқи чизе аз ман пурсед ки чаҳ гӯйии беруни ин афлок ва анҷум чист . Гуфтам номи чиз бар он уфтад ки дохили ин афлокаст ва бар дигар на . Гуфт чаҳ гӯйии берун аз ин гунбадҳо маънӣаст ё на . Гуфтам чора нест ки олам маҳдӯдасту ҳад ӯ фалаки алоФлоку ҳади онро гӯйанд ки аз ҷуз ӯ ҷудо бошад ва чун ҳол дониста шуд воҷиб кунад ки беруни афлок на чун андарун бошад . Гуфт пас он маъниро ки ақл исбот мекунад ниҳоятаст аз он ҷониб агар на агар ниҳояташ ҳаст то куҷост ва агар ниҳояташ нест номутаноҳӣ чигуна фанои пазирад ва аз ин шеваи суханӣ чанд мерафт ва гуфт ки бисёр таҳайюр дар ин хӯрдаам . Гуфтам ки нахурдааст . Фии алҷмлаҳ ба сабаби ташвишӣ ки дар зўзн буд аз ҷиҳати убайди Найшобӯрӣу тамарруди раиси зўзни як моҳ ба Қойин бимонадаму рикобдори амири гӣлакиро аз он ҷо боз гардонидам . Ва аз Қойин ба азми сарахси беруни омадем .

و بیست و سیوم شهر ربیع الاخر به شهر قاین رسیدیم. از تون تا آن جا هجده فرسنگ می‌دارند اما کاروان به چهار روز تواند شدن که فرسنگ های گران است. قاین شهری بزرگ و حصین است و گرد شهرستان خندقی دارد و مسجد آدینه به شهرستان اندر است و آن جا که مقصوره است طاقی عظیم بزرگ است چنان که در خراسان از آن بزرگ تر ندیدم و آن طاق نه درخور آن مسجد است و عمارت همه شهر به گنبد است. و از قاین چون به جانب مشرق شمال روند و به هجده فرسنگی زوزن است و جنوبی تا هرات سی فرسنگ. به قاین مردی دیدم که او را ابومنصور محمدبن دوست می‌گفتند از هر علمی با خبر بود. از طب و نجوم و منطق چیزی از من پرسید که چه گویی بیرون این افلاک و انجم چیست. گفتم نام چیز بر آن افتد که داخل این افلاک است و بر دیگر نه. گفت چه گویی بیرون از این گنبدها معنی است یا نه. گفتم چاره نیست که عالم محدود است و حد او فلک الافلاک و حد آن را گویند که از جز او جدا باشد و چون حال دانسته شد واجب کند که بیرون افلاک نه چون اندرون باشد. گفت پس آن معنی را که عقل اثبات می‌کند نهایت است از آن جانب اگر نه اگر نهایتش هست تا کجاست و اگر نهایتش نیست نامتناهی چگونه فنا پذیرد و از این شیوه سخنی چند می‌رفت و گفت که بسیار تحیر در این خورده ام. گفتم که نخورده است. فی الجمله به سبب تشویشی که در زوزن بود از جهت عبید نیشابوری و تمرّد رییس زوزن یک ماه به قاین بماندم و رکابدار امیر گیلکی را از آن جا باز گردانیدم. و از قاین به عزم سرخس بیرون آمدیم.