Аз ҳадиси шоҳи ҳури ибни язид

از حدیث شاه حرّ ابن یزید

Аз надомати даст бар дандон гузид

از ندامت دست بر دندان گزید

Бора ронаду қасди пӯр саъд кард

باره راند و قصد پور سعد کرد

Гуфт хоҳӣ ронад бо ин шаҳи набард

گفت خواهی راند با این شه نبرد

Гуфт ореи ҷангҳои пари газанд

گفت آری جنگ های پر گزند

То пурди сарҳо зи тани кафҳо з занад

تا پرد سر ها ز تن کف ها ز زند

Гуфт онч ӯ гуфт зони чандини хисол

گفت آنچ او گفت زآن چندین خصال

Нест ҳоҷзи мари шуморо зини қаттол

نیست حاجز مر شما را زین قتال

Гуфт амират он намедорад қабул

گفت امیرت آن نمی دارد قبول

Ман нтобам ҳам зи ҳукм ӯ удӯл

من نتابم هم ز حکم او عدول

Чун шунид ин гуфт ӯ , он хуши хисол

چون شنید این گفت او، آن خوش خصال

Гуфт бо худ бо ду сад ҳузну малол

گفت با خود با دو صد حزن و ملال

К-эй дариғо ! рафт фарҷомам ба бод

کای دریغا! رفت فرجامم به باد

Кин ҳамаи анҷом аз он оғози зод

کاین همه انجام از آن آغاز زاد

эй дареғ аз бахти бдФрҷоми ман

ای دریغ از بخت بدفرجام من

Кош май будӣ сатарвани моам ман

کاش می بودی سِتَرون مام من

Ин бигуфту хост , қасд шоҳ кард

این بگفت و خواست، قصد شاه کرد

Рӯй тавбаи сӯии ваҷҳ аллоҳ кард

روی توبه سوی وجه الله کرد

Нафас бигирифташ Аннан ки пои дор

نفس بگرفتش عنان که پای دار

Бораи вопас рон битарс аз нангу ор

باره واپس ران بترس از ننگ و عار

Ақл гуфташ : рӯ ки ор аз нор ба

عقل گفتش: رو که عار از نار به

Ҷаври ёр аз суҳбати ағёр ба

جور یار از صحبت اغیار به

Нафас гуфташ : магзар аз дунёу мол

نفس گفتش: مگذر از دنیا و مال

Ақл гуфташ : ҳон биандеш аз мол

عقل گفتش: هان بیندیش از مآل

Нафаси гуфто : нақд бар насяи мада

نفس گفتا: نقد بر نسیه مده

Ақл гуфт : ин нася аз сад нақд ба

عقل گفت: این نسیه از صد نقد به

Нафас гуфт : аз умр бархӯрдор бош

نفس گفت: از عمر برخوردار باش

Ақли гуфто : умр шуд бедор бош

عقل گفتا: عمر شد بیدار باش

Зини кашокашҳои нафасу ақли пер

زین کشاکش های نفس و عقل پیر

Нафас шуд мағлубу ақли пер , чир

نفس شد مغلوب و عقل پیر، چیر

Ишқ омад бар сараш бо сад шитоб

عشق آمد بر سرش با صد شتاب

Бора пеш оварад ва бигирифташ рикоб

باره پیش آورد و بگرفتش رکاب

Кард бар икрони иқболаши савор

کرد بر یکران اقبالش سوار

Гуфт ҳин яксар барон то кӯии ёр

گفت هین یکسر بران تا کوی یار

Вақти бас дайрасту раҳи давр эй Фтӣ

وقت بس دیر است و ره دور ای فتی

Трсмт аз корвони вопаси Фтӣ

ترسمت از کاروان واپس فُتی

Ҷон ба каф бар гир ва бо сад аҷзу зл

جان به کف بر گیر و با صد عجز و ذُلّ

Сари буна бар пои он султони кул

سر بنه بر پای آن سلطان کُلّ

Чун ба ҳуш омад зи хоби он мейри род

چون به هوش آمد ز خواب آن میر راد

Раъша бар тан , ларза бар ҷонаш фитод

رعشه بر تن، لرزه بر جانش فتاد

Ларзи ларзон , сӯй раҳ биниҳод рӯй

لرز لرزان، سوی ره بنهاد روی

Дам ба дам бо нафаси худ дар гуфтугӯӣ

دم به دم با نفس خود در گفتگوی

Он яке дидаш бад-ӣни ҳоли шигифт

آن یکی دیدش بدین حال شگفت

Аз шигифти ангушт бар дандон гирифт

از شگفت انگشت بر دندان گرفت

Бо таҳайюр гуфт к-эии шери далер

با تحیّر گفت کای شیر دلیر

Дар далерӣ менабӯдат каси назир

در دلیری می نبودت کس نظیر

Ҳин чаҳ будат кин чунин ларзӣ ба хеш

هین چه بودت کاین چنین لرزی به خویش

Гуфт кории бас аҷаб дорам ба пеш

گفت کاری بس عجب دارم به پیش

Худ миёни нору ҷинати бинмӣ

خود میان نار و جنّت بینمی

наменадонам зонмӣ ё зинмӣ

می ندانم زانمی یا زینمی

Нуру ноРом дар миён дорад ба ҷад

نور و نارم در میان دارد به جدّ

Чун наларзам дар миёни ин ду зид

چون نلرزم در میان این دو ضدّ

То кадомин зини ду поёбми барад

تا کدامین زین دو پایابم برد

Оташами сӯзад ва ё обами барад

آتشم سوزد و یا آبم برد

Ин бигуфт ва кард иксў , кор ро

این بگفت و کرد یکسو، کار را

Гуфт нафурӯшам ба дунёи ёр ро

گفت نفروشم به دنیا یار را

Онкии Юсуфро ба дарҳам ме фурухт

آنکه یوسف را به درهم می فروخت

Хирмани хеш аз сияҳ бахтӣ бсухт

خرمن خویش از سیه بختی بسوخت

Ошиқона ронад бораи сӯии шоҳ

عاشقانه راند باره سوی شاه

Бо тазаррӯъ гуфт к-эии боби илоҳ

با تضّرع گفت کای باب اله

Бо ду сад узрат ба даргоҳи омадам

با دو صد عذرت به درگاه آمدم

Кун қабулам гарчи бе гоҳи омадам

کن قبولم گرچه بی گاه آمدم

Тоӣбм бигушо биравем боб ро

تائبم بگشا برویم باب را

Дӯст медорад худои таввоб ро

دوست می دارد خدا توّاب را

Бо умеди афви тақсири омадам

با امید عفو تقصیر آمدم

Зуди бхшо гарчи баси дайри омадам

زود بخشا گرچه بس دیر آمدم

Ваҳшем овардаам рӯ бар расӯл

وحشیم آورده ام رو بر رسول

эй Муҳамади тавба ман кун қабул

ای محمد توبۀ من کن قبول

Гарчи ҳарам эй худованди ҷалил

گرچه حرّم ای خداوند جلیل

Лаббайк дар пеши туами абди залил

لبیک در پیش توام عبد ذلیل

Тавқи миннати боз на бргрднм

طوق منّت باز نه برگردنم

Май бабр ҳар ҷо ки хоҳии бурданам

می ببر هر جا که خواهی بردنم

Омадами сӯии сулаймон , деви вор

آمدم سوی سلیمان، دیو وار

То аз ӯ гирами нигин зинҳор

تا از او گیرم نگین زینهار

эй сулаймон , ҳин ба бхшои хотамам

ای سلیمان، هین به بخشا خاتمم

Бар бисот бандагӣ кун муҳаррамам

بر بساط بندگی کن محرمم

То бад-ӣн рӯй сияҳ кушта шавам

تا بدین روی سیه کشته شوم

Ранги девии ҳашта , аФрштаҳ шавам

رنگ دیوی هشته، افرشته شوم

Гар блисм , тавба кардам нак зи шар

گر بلیسم، توبه کردم نک ز شر

Пешат оварадам суҷуд эй бўолбшр

پیشت آوردم سجود ای بوالبشر

Ончӣ кардам бо ту ман , нокардаи гир

آنچه کردم با تو من، ناکرده گیر

Ваон суҷуд аввалин оварда гир

وان سجود اولین آورده گیر

Шоҳ чун дид он тазаррӯъи карданаш

شاه چون دید آن تضّرع کردنش

Кард тавқи бандагӣ бар гарданаш

کرد طوق بندگی بر گردنش

Гуфт бози о ки дар тавбааст боз

گفت باز آ که در توبه است باز

Ҳин бигир аз афви мо хати ҷавоз

هین بگیر از عفو ما خط جواز

Андро ки каси зи аҳрору убайд

اندرآ که کس ز احرار و عبید

Рӯй навмидӣ дар ин дарга надид

روی نومیدی در این درگه ندید

Гар ду сад ҷурм азим оварда Эй

گر دو صد جرم عظیم آورده ای

Ғам махӯр рӯ бар Карим оварда Эй

غم مخور رو بر کریم آورده ای

Андари о ,гар дайр вагар зуд омадӣ

اندر آ، گر دیر و گر زود آمدی

Хуш ба манзилгоҳ мақсӯд омадӣ

خوش به منزلگاه مقصود آمدی

Ҳин Асои шери бози афкани зи каф

هین عصای شیر باز افکن ز کف

Мӯсоона пеш тозу лои тхФ

موسیانه پیش تاز و لا تخف

Гуфт : к-эии шоҳони ғуломи даргаат

گفت: کای شاهان غلام درگهت

Чун дар аввал ман шудам хори раҳат

چون در اول من شدم خار رهت

Ҳам маро нак пештоз ҷанг кун

هم مرا نک پیشتاز جنگ کن

Дар қатори ишқ пешоҳанг кун

در قطار عشق پیشاهنگ کن

Рухсатами даҳ то кунам худро фидо

رخصتم ده تا کنم خود را فدا

Бар ғуломон дарат эй муқтадо

بر غلامان درت ای مقتدا

Шоҳ додаш рухсати ҷангу ҷиҳод

شاه دادش رخصت جنگ و جهاد

Рустамонаи рӯ ба лашгари гуҳи ниҳод

رستمانه رو به لشگر گه نهاد

Тохти сӯии рзмгаҳ чун шери маст

تاخت سوی رزمگه چون شیر مست

Хати озодии зи шоҳи дайн ба даст

خط آزادی ز شاه دین به دست

Бодаи ишқаши зи сари брбўдаҳи ҳуш

بادهٔ عشقش ز سر بربوده هوش

Омада чун хами зи саршорӣ ба ҷӯш

آمده چون خُم ز سرشاری به جوش

Бонг зад он шери найзори вғо

بانگ زد آن شیر نیزار وغا

Бар гуруҳи кӯфӣон бе вафо

بر گروه کوفیان بی وفا

К-эии смр дар бе вФоӣии номатон

کای سمر در بی وفائی نامتان

Боди ёри сӯгворӣ , моам тон

باد یار سوگواری، مام تان

Ин имомиро ки маҳбӯб ҳақ аст

این امامی را که محبوب حق است

Қурраи алъайни набӣ мутлақ аст

قره العین نبی مطلق است

Даъваташ кардед ва рӯ бартофтед

دعوتش کردید و رو برتافتید

Бесабаб бар куштанаш бишитофтед

بی سبب بر کشتنش بشتافتید

Обро ки дому дади нӯшад аз ӯ

آب را که دام و دد نوشد از او

Аз шақовати боз бстидш бирав

از شقاوت باز بستیدش برو

Ғунчаҳои навниҳоли гулшан аш

غنچه های نونهال گلشن اش

Барги резон аз аташ бар доманаш

برگ ریزان از عطش بر دامنش

Заъфаронӣ аз аташи ранги шқиқ

زعفرانی از عطش رنگ شقیق

Гашта аз тоби даруни нилии ақиқ

گشته از تاب درون نیلی عقیق

Чун зи ёрии тани здидш , эй гуруҳ

چون ز یاری تن زدیدش، ای گروه

Воҳлидши рӯ наад бар дашту кӯҳ

واهلیدش رو نهد بر دشت و کوه

эй бдои уммат , ки хуш кардед адо

ای بدا امت، که خوش کردید ادا

Ҳақи подоши рисолат бо худо

حق پاداش رسالت با خدا

Шукри ллаҳ ки шаҳаншоҳ набел

شکر للّه که شهنشاه نبیل

Шуд дар ин зулмати марои Хизри далел

شد در این ظلمت مرا خضر دلیل

Бахти барадами ташнаи лаб то кӯй ӯ

بخت بردم تشنه لب تا کوی او

Хӯрдам оби зиндагӣ аз ҷӯй ӯ

خوردم آب زندگی از جوی او

Буи ҷон оварад бод аз гулшан аш

بوی جان آورد باد از گلشن اش

Пай ба Юсуфи барадам аз пероҳанаш

پی به یوسف بردم از پیراهنش

Бо Масеҳи зиндаи дил ҳамраҳ шудам

با مسیح زنده دل همره شدم

Нак халос аз дида акмаҳ шудам

نک خلاص از دیدهٔ اکمه شدم

Зин сипасгар тири борад бар серум

زین سپس گر تیر بارد بر سرم

Ёр чун аҳласт , бо ҷон май хуррам

یار چون اهل است، با جان می خرم

Ман ки бо ишқи халили аллоҳи хушам

من که با عشق خلیل الله خوشم

Гӯ кашад намруди сӯии оташам

گو کشد نمرود سوی آتشم

Ман ки бо Мӯсо задам худро ба нил

من که با موسی زدم خود را به نیل

Гӯ кунад фиръавн , хӯни ман сиблат

گو کند فرعون، خون من سبیل

Ман ки дар киштӣ шудам бо Нӯҳи пок

من که در کشتی شدم با نوح پاک

Гӯ кунад тӯфон , ҷаҳониро ҳалок

گو کند طوفان، جهانی را هلاک

Як байти комили ҳазф шудааст . Яъне ду мисраи пушти сари ҳам ки қофияи шан яке ҳаст ҳазф шуда .

یک بیت کامل حذف شده است. یعنی دو مصرع پشت سر هم که قافیه شان یکی هست حذف شده.

Хокро аз лавси эшон пок кард

خاک را از لوث ایشان پاک کرد

Прдлонро мағзҳо дар ҷӯш аз ӯ

پردلان را مغزها در جوش از او

Бар замини ғлтидаҳ , бори дӯш аз ӯ

بر زمین غلطیده، بار دوش از او

Бас ки хӯн борид бар хок аз ҳаво

بس که خون بارید بر خاک از هوا

Шуд ъқиқстони замини нинаво

شد عقیقستان زمین نینوا

Гуҳи савора , гуҳи пиёда ҷанг кард

گه سواره، گه پیاده جنگ کرد

Арсаро бар лашгари кин танг кард

عرصه را بر لشگر کین تنگ کرد

Чун з по афтод он шери далер

چون ز پا افتاد آن شیر دلیر

Бо тазаррӯъ гуфт шоҳои дастгир

با تضرع گفت شاها دستگیر

Дасти гир эй дасти халлоқи қадир

دست گیر ای دست خلّاق قدیر

эй ту ҷумлаи анбиёро дастгир

ای تو جمله انبیا را دستگیر

эй ту бар одами дамидаи рӯҳ ро

ای تو بر آدم دمیده روح را

эй ту аз тӯфони рҳондаҳи Нӯҳ ро

ای تو از طوفان رهانده نوح را

эй ту аз ӣам карда Мӯсоро раҳо

ای تو از یم کرده موسی را رها

Карда дар дасташи Асоро аждаҳо

کرده در دستش عصا را اژدها

эй аниси Юсуфи мисрӣ ба чоҳ

ای انیس یوسف مصری به چاه

Дода аз чоҳаши макон бар авҷи моҳ

داده از چاهش مکان بر اوج ماه

эй ниёро фахр , бар чун ту слил

ای نیا را فخر، بر چون تو سلیل

Карда оташро гулистон , бар халил

کرده آتش را گلستان، بر خلیل

эй ту дода фидяи Исмоил ро

ای تو داده فدیه اسماعیل را

эй ту бино карда Исроил ро

ای تو بینا کرده اسرائیل را

эй мҷиби даъвӣаи Юнус ба ӣам

ای مجیب دعویه یونس به یم

эй нҷотш дода аз зулмоти ғам

ای نجاتش داده از ظلمات غم

эй ту болои бардаи рӯҳи аллоҳ ро

ای تو بالا برده روح الله را

Карда илқо бар яҳуди ашбоаҳ ро

کرده القا بر یهود اشباه را

эй ту шҳпр дода дрдоӣил ро

ای تو شهپر داده دردائیل را

Дастгирӣ карда слсоӣил ро

دستگیری کرده صلصائیل را

Хоҳам инак ҷони супурдан дар раҳат

خواهم اینک جان سپردن در رهت

Моҳи ту дидани ҷамол чун маат

ماه تو دیدن جمال چون مهت

Шаҳи табибона ба болин омадаш

شه طبیبانه به بالین آمدش

Дирафшон аз чашм хунин омадаш

دُرفشان از چشم خونین آمدش

Чашми ҳақи байн бар рухи шаҳи бргшўд

چشم حق بین بر رخ شه برگشود

Гуфт к-эии фармондиҳи малики вуҷӯд

گفت کای فرمانده ملک وجود

Коши сад ҷон буд андари пайкарам

کاش صد جان بود اندر پیکرم

То ба ҷон додан ту оӣӣ бар серум

تا به جان دادن تو آئی بر سرم

Қадар чаҳ буд чун ман афсурда ро

قدر چه بود چون من افسرده را

эй масеҳо зинда кардӣ мурда ро

ای مسیحا زنده کردی مرده را

Ҳаргизи ин толеъ набудам дар ҳисоб

هرگز این طالع نبودم در حساب

Ки навозади зарраеро офтоб

که نوازد ذره ای را آفتاب

Пашшаро кӣ буд он қадару хатар

پشه را کی بود آن قدر و خطر

Каши ҳмоӣӣ соя андозад ба сар

کش همائی سایه اندازد به سر

Чашм дорам эй хдиўи зўолмнм

چشم دارم ای خدیو ذوالمنم

Каз ризои хеши дории эминам

کز رضای خویش داری ایمنم

Дасти ҳақ , дастӣ ба рӯйиши бози суд

دست حق، دستی به رویش باز سود

Хӯну хок аз рӯй покаш бар задуд

خون و خاک از روی پاکش بر زدود

Гуфт оре шод бош ва шоҳ бош

گفت آری شاد باش و شاه باش

Бар сипеҳри Комронӣ моҳ бош

بر سپهر کامرانی ماه باش

Бод дар дунёу уқбои коми ту

باد در دنیا و عقبی کام تو

Он чунон кат , ном карда моам ту

آن چنان کِت، نام کرده مام تو

Ин бишоратро чу ҳур зон лаби шнФт

این بشارت را چو حرّ زان لب شنفت

Шоҳро хуш бод гуфт ва хуш бихуфт

شاه را خوش باد گفت و خوش بخفت

Пари занон бар домани шаҳ ҷон фишонд

پر زنان بر دامن شه جان فشاند

Лек номии мард , номаш зинда монад

لیک نامی مُرد، نامش زنده ماند