Чун фурӯзанда шуд ба аксу айёр
چون فروزنده شد به عکس و عیار
Нақди ин ганҷаи хези рӯмии кор
نقد این گنجهخیز رومیکار
Ном шоҳаншаҳӣ бирав бастам
نام شاهنشهی برو بستم
Коб гирад зи нақш ӯ дастам
کاب گیرد ز نقش او دستم
Шоҳи рӯмии қабои чинии тоҷ
شاهِ رومیقبایِ چینیتاج
Ҷзитш дода чину рӯми хароҷ
جزیتش داده چین و روم خراج
Ёфта аз раҳи усӯлу фурӯъ
یافته از ره اصول و فروع
Бахти аишўъу рои бхтишўъ
بخت ایشوع و رای بختیشوع
Бар замини бӯсаши осмон бар пой
بر زمینبوسش آسمان بر پای
Ва офариниши зи ҷоҳ ӯ бар ҷой
و آفرینش ز جاه او بر جای
Дар Низомӣ ки осмон дорад
در نظامی که آسمان دارد
Аҷрии мамлакат дунон дорад
اجری مملکت دونان دارد
Зон мурувват ки буи машк диҳад
زان مروّت که بوی مشک دهد
Лؤлؤтар чу хок хушк диҳад
لؤلؤ تر چو خاک خشک دهد
Аз замин то асир дар ду каф аст
از زمین تا اثیر در دو کف است
Софӣ ӯ шуд ки моя шараф аст
صافی او شد که مایه شرف است
Дар зҳб доданаш ба соили хеш
در ذهب دادنش به سائل خویش
Зари мисрии зи реги ?маккей беш
زر مصری ز ریگ مکی بیش
Теғаш он карда дар салобати санг
تیغش آن کرده در صلابت سنگ
Коташи тез бо тароши хаданг
کاتش تیز با تراش خدنگ
Беди баргаш ба нӯки мӯии шикоф
بیدبرگش به نوکِ مویشکاف
Нофаи кӯҳро фиканда зи ноф
نافهٔ کوه را فکنده ز ناف
Дръш аз дасти субҳи найзаи гушой
دِرعش از دست صبح نیزهگشای
Найзаи ш аз дръи моҳи ҳалқаи рубой
نیزهش از درع ماه حلقهربای
Шаш ҷиҳат бар қабоӣ ӯ зиреҳӣ
شش جهت بر قبای او زرهی
Ҳафт чарх аз каманд ӯ гиреҳӣ
هفت چرخ از کمند او گرهی
эй Низомии умедвор ба ту
ای نظامی امیدوار به تو
Назми даврони рӯзгор ба ту
نظم دوران روزگار به تو
Замӣ аз қудрат осмон донад
زمی از قدرت آسمان داند
Ва осмонати ҳам осмон хонд
و آسمانت هم آسمان خواند
Давру нздиг чун дар оби сипеҳр
دور و نزدیگ چون در آب سپهر
Тезу оҳиста чун дар оинаи меҳр
تیز و آهسته چون در آینه مهر
Қоими аҳди олимӣ ба дуруст
قائم عهد عالمی به درست
Қоим номдаҳ фиканда тест
قائم نامده فکندهٔ تست
Бо ҳама чун малик бар омада Эй
با همه چون ملک بر آمدهای
Вази ҳама чун фалаки сари омада Эй
وز همه چون فلک سر آمدهای
Ин чунин нома бар ту шояд баст
این چنین نامه بر تو شاید بست
Каз ту ҷои баланд номӣ ҳаст
کز تو جای بلندنامی هست
Чунки шуд лаъли баста бар тоҷаш
چونکه شد لعل بسته بر تاجش
Бар ту бастами зи бими тороҷаш
بر تو بستم ز بیم تاراجش
Гар ба самъи ту дилписанд шавад
گر به سمع تو دلپسند شود
Чун сарири ту сарбаланд шавад
چون سریر تو سربلند شود
Хори кони ангабин бар ӯ ронанд
خار کان انگبین بر او رانند
Зираконаш тронгбин хонанд
زیرکانش ترانگبین خوانند
Мивае додмти зи боғи замир
میوهای دادمت ز باغ ضمیر
Чарбу ширин чу ангабин дар шер
چرب و شیرین چو انگبین در شیر
Завқ анҷӣр дода дона ӯ
ذوق انجیر داده دانهٔ او
Мағзи бодом дар миёна ӯ
مغز بادام در میانهٔ او
Пеши берунёни бурунаши нағз
پیش بیرونیان برونش نغز
Вази дарунаши дарунёнро мағз
وز درونش درونیان را مغز
Ҳуққае бастаи пари з дар дорад
حقهای بسته پر ز در دارد
Вази иборати калид пар дорад
وز عبارت کلید پر دارد
Дар дарон риштаи сари гароӣ буд
در دران رشته سر گرای بود
Ки калидаши гиреҳи гушой буд
که کلیدش گره گشای بود
Ҳар чаҳ дар назм ӯ зи нек ва бад аст
هر چه در نظم او ز نیک و بد است
Ҳамаи рамзу ишорат хирад аст
همه رمز و اشارت خرد است
Ҳар як афсонае ҷудогона
هر یک افسانهای جداگانه
Хона ганҷ шуд на афсона
خانهٔ گنج شد نه افسانه
Ончии кӯтоҳ ҷома шуд ҷасадаш
آنچه کوتاهجامه شد جسدش
Кардам аз назми худ дарози қадаш
کردم از نظم خود دراز قدش
Вончаҳ будаш дарозӣ аз ҳад беш
وآنچه بودش درازی از حد بیش
Кӯтаҳии додмш ба санъати хеш
کوتهی دادمش به صنعت خویش
Кардам ин тӯҳфаро гузориши нағз
کردم این تحفه را گزارش نغز
Инат чарби устихони ширини мағз
اینت چرب استخوان شیرین مغز
То дар оре ба ҳасан ӯ назарӣ
تا درآری به حسن او نظری
Ҷилвае додмш ба ҳар ҳунарӣ
جلوهای دادمش به هر هنری
Лутф бисёр дахли андаки харҷ
لطف بسیار دخل اندک خرج
Карда дар ҳар дақиқаи дарҷии дарҷ
کرده در هر دقیقه درجی درج
Дасти нокардаи длстонӣ чанд
دست ناکرده دلستانی چند
Бикр чун рӯй ғунча зер паранд
بکر چون روی غنچه زیر پرند
Мисраии зару мисраӣ аз дар
مصرعی زر و مصرعی از در
Тиҳӣ аз даъвӣу зи маънии пар
تهی از دعوی و ز معنی پر
То бидонанд ки зи замири шигарф
تا بدانند کهز ضمیر شگرف
Ҳар чаҳ хоҳам дар оварам ба ду ҳарф
هرچه خواهم درآورَم به دو حرف
Ва ончӣ бар ҳафт кунҷи хонаи роз
وآنچه بر هفت کنج خانهٔ راز
Бастами ороишии фароху дароз
بستم آرایشی فراخ و دراز
Ғараз он шуд ки чашм аз ороиш
غرض آن شد که چشم از آرایش
Дар фарохии пазиради осоиш
در فراخی پذیرد آسایش
Ончии бинӣ ки бар бисоти фарох
آنچه بینی که بر بساط فراخ
Кардаам чашму гӯшро густох
کردهام چشم و گوش را گستاخ
Танги чашмон маънӣ ам ҳастанд
تنگچشمان معنیام هستند
Ки рух аз чашм танг барбастанд
که رخ از چشم تنگ بربستند
Ҳар арӯсӣ чу ганҷи сари баста
هر عروسی چو گنج سر بسته
Зери зулфаши калиди зари баста
زیر زلفش کلید زر بسته
Ҳар ки ин кони кушоди зар бояд
هر که این کان گشاد زر باید
Балки дар ёбад он ки дарёбад
بلکه در یابد آن که دریابد
Ман ки наққоши нешикари қаламам
من که نقاش نیشکر قلمم
Рутаби афшони нахли ин ҳарамам
رطبافشان نخل این حرمم
Неи калаками зи киштзори ҳунар
نی کلکم ز کشتزار هنر
Ба Уториди расонади сунбул тар
به عطارد رساند سنبل تر
Сунбула кард сунбуламро хос
سنبله کرد سنبلم را خاص
Гарчи алқоси лоиҳби алқос
گرچه القاص لایحب القاص
Чун ман аз қалъаи қаноати хеш
چون من از قلعه قناعت خویش
Шоҳро ганҷ зар кашидам пеш
شاه را گنج زر کشیدم پیش
Дар адо кардани зари ҷоиз
در ادا کردن زر جایز
Вомдор манаст рӯйин диз
وامدار من است رویین دز
Вомдорӣ на каз тиҳии шикамӣ
وامداری نه کز تهی شکمی
Дизи рӯйин буд з бе дарме
دز رویین بود ز بی درمی
Коҳини тези он гриўаҳи санг
کاهن تیز آن گریوهٔ سنگ
Лаълу алмоси рехти сад фарсанг
لعل و الماس ریخت صد فرسنگ
Лаъл бар дасти дӯстон ба қиёс
لعل بر دست دوستان به قیاس
Вази паии пои душманони алмос
وز پی پای دشمنان الماس
Он на дизи каъбаи мусулмонии сет
آن نه دز کعبه مسلمانیست
Муқаддаси раҳравони рӯҳонии сет
مقدس رهروان روحانیست
Мехи заррину марказ замӣ аст
میخ زرین و مرکز زمی است
Номи рӯйин дизаши з муҳкамӣ аст
نام رویین دزش ز محکمی است
Ёфт дарёфт норасида ӯ
یافت دریافت نارسیده او
Зуҳраро ҳам зираи дарида ӯ
زهره را هم زره دریده او
Ҷабали алрҳмаҳ зон ҳарими дарии сет
جبل الرحمه زان حریم دریست
Бӯи қбис аз кулоҳ ӯ камарии сет
بو قبیس از کلاه او کمریست
Абадии боди хати ин паргор
ابدی باد خط این پرگار
Зон баланди офтоби нуқтаи қарор
زان بلند آفتاب نقطه قرار
Дар дизӣ чун ҳисор пайванданд
در دزی چون حصار پیوندند
Номае бар кабӯтарӣ банданд
نامهای بر کبوتری بندند
То баради номаро кабӯтари шод
تا برد نامه را کبوتر شاد
Бар онкас ки ӯ расад фарёд
بر آنکس که او رسد فریاد
Ман ки дар шаҳри банди кишвари хеш
من که در شهربند کشور خویش
Баста дорам гурези гуҳи пасу пеш
بسته دارم گریزگه پس و پیش
Нома дар мурғ нома барбастам
نامه در مرغ نامه بربستم
Кови расонад ба шоҳ , ман рустам
کاو رساند به شاه، من رَستم
эй фалак бар дар ту ҳалқа ба гӯш
ای فلک بر در تو حلقه به گوش
Ҳам хатои пӯш ва ҳам хатоеи пӯш
هم خطا پوش و هم خطاییپوش
Чун марои давлати ту ёрӣ кард
چون مرا دولت تو یاری کرد
Табъи байн то чаҳ сҳркорӣ кард
طبع بین تا چه سحرکاری کرد
Аз пас панҷсад ва навад се барон
از پس پانصد و نود سه بران
Гуфтам ин номаро чу номварон
گفتم این نامه را چو ناموران
Рӯз бар чордаҳи зи моҳи сиём
روز بر چارده ز ماه صیام
Чори соъати зи рӯзи рафтаи тамом
چار ساعت ز روز رفته تمام
Бод бар ту мубораки ин пайванд
باد بر تو مبارک این پیوند
То нишинӣ бар ин сарири баланд
تا نشینی بر این سریر بلند
Нӯшии оби ҳаёти азин абёт
نوشی آب حیات ازین ابیات
Зиндаи Монӣ чу Хизр аз оби ҳаёт
زنده مانی چو خضر از آب حیات
эй ки дар малики ҷовдони бодӣ
ای که در ملک جاودان بادی
Малик бо умру умр бо шодӣ
ملک با عمر و عمر با شادی
Гар наранҷӣ зи роҳи маъзӯрӣ
گر نرنجی ز راه معذوری
Гӯямат нуктае ба дастурӣ
گویمت نکتهای به دستوری
Базмҳои ту гарчи рангин аст
بزمهای تو گرچه رنگین است
Ончии базм мухилладаст ин аст
آنچه بزم مخلد است این است
Ҳар чаҳ ҳаст аз ҳисоби гавҳару ганҷ
هر چه هست از حساب گوهر و گنج
Роҳат инаст ва он дигар ҳамаи ранҷ
راحت اینست و آن دگر همه رنج
Он агар сад кашад ба панҷсад сол
آن اگر صد کشد به پانصد سال
Дайри зии ту ки ҳам расад ба завол
دیر زی تو که هم رسد به زوال
Венаи хазина ки хоси даргоҳи сет
وین خزینه که خاص درگاهست
Абадулдаҳр бо ту ҳамроҳи сет
ابدالدهر با تو همراهست
Ин суханро ки шуд хиради пурвирд
این سخن را که شد خرد پرورد
Бар дуои ту хатм хоҳӣ кард
بر دعای تو ختم خواهی کرد
Давлатӣ бош ҳар куҷо бошӣ
دولتی باش هر کجا باشی
Дар рикобати фалак ба фаррошӣ
در رکابت فلک به فراشی
Давлататро ки бар зиёрати бод
دولتت را که بر زیارت باد
Хотами кор бар саодати бод
خاتم کار بر سعادت باد