Шунидам ки вақте алии алотФоқ

شنیدم که وقتی علی الاتفاق

Сафар кард аттори сӯии Ироқ

سفر کرد عطّار سوی عراق

Ма рӯза бархест аз бомдод

مَه روزه برخاست از بامداد

зи дарвозаи шаҳр берун фитод

ز دروازۀ شهر بیرون فتاد

Ба ҳоҷати дарун , шуд ба вайрона Эй

به حاجت درون، شد به ویرانه‌ای

Сабки гашти сокин ба гӯшона Эй

سبک گشت ساکن به گوشانه‌ای

Ҳам онҷо ба гӯш омадаш бонг равад

هم آنجا به گوش آمدش بانگ رود

Ки мегуфт бо равад шахсеи сурӯд

که می گفت با رود شخصی سرود

Бар оҳанги овоз ӯ рафт пеш

بر آهنگ آواز او رفت پیش

Куҳан ҳиндӯе дид маҷрӯҳу риш

کهن هندویی دید مجروح و ریش

Нишаста ба байғӯлаи хона Эй

نشسته به بیغولۀ خانه‌ای

Сабуи куҳнае пеш бо лона Эй

سبو کهنه‌ای پیش با لانه‌ای

Баровардӣ аз дарди дасти ниёз

برآوردی از درد دست نیاز

Ки ҳастӣ ту биноу донои роз

که هستی تو بینا و دانای راز

зи ту дарду дармон , зи ту нору нур

ز تو درد و درمان، ز تو نار و نور

Бибахшоӣ бар аҷзи ман ё ғафур

ببخشای بر عجز من یا غفور

Бкрдии ниёз ва бихӯрадӣ шароб

بکردی نیاز و بخوردی شراب

Сурӯдии бкрдӣ ба ҳиндии рубоб

سرودی بکردی به هندی رباب

Чу атторро дид мискини ғулом

چو عطّار را دید مسکین غلام

БиФтод ва гуфтӣ магар шуд тамом

بیفتاد و گفتی مگر شد تمام

Гумони баради лолои гандаи бағал

گمان برد لالای گَنده بغل

Ки аттор бо мӯҳтасиб шуд бадал

که عطّار با محتسِب شد بَدَل

Наомад ба худ рӯзгории дароз

نیامد به خود روزگاری دراز

Пушаймон шуд аз кори худ покбоз

پشیمان شد از کار خود پاکباز

Сари он заъиф аз замин бар гирифт

سر آن ضعیف از زمین بر گرفت

Ба сад лоба бо ӯ сухан дар гирифт

به صد لابه با او سخن در گرفت

Ки аз ман чаҳ май тарсӣ эй дардманд

که از من چه می‌ترسی ای دردمند

Назари бргшоӣ аз сухан лаб мабанд

نظر برگشای از سخن لب مبند

Ғарибам наам мӯҳтасиби неи фақиҳ

غریبم نَه‌ام محتسب نی فقیه

Наёяд зи ман кори марди сафеҳ

نیاید ز من کار مرد سفیه

Ба зер забон гуфт лолои пер

به زیر زبان گفت لالای پیر

Кигар рости гӯйӣ яке ме бигир

که گر راست گویی یکی می بگیر

Фурӯ монад бечора дар кори вай

فرو ماند بیچاره در کارِ وی

Набад хӯрда дар муддати умр май

نَبُد خورده در مدت عمر می

Маи рӯзау марди парҳезгор

مه روزه و مرد پرهیزگار

Ба худ гуфт бас мушкил афтод кор

به خود گفت بس مشکل افتاد کار

Чу хоҳад шуд ин марди мискини ҳалок

چو خواهد شد این مرد مسکین هلاک

Нагирад ба инам ҷаҳони дори пок

نگیرد به اینم جهان دار پاک

Дилигар ба даст оварад марди роз

دلی گر به دست آورد مرد راز

Ҳамаш рӯза мақбул шуд ҳам намоз

هَمَش روزه مقبول شد هم نماز

Дарин низ сиррӣ буд марди роз

درین نیز سرّی بوَد مرد راز

Ки сӯзӣаст ҳар ҷунбиши дарди роз

که سوزی است هر جنبش درد راز

Сар бехабар аз кнорои шигифт

سرِ بی‌خبر از کنارای شگفت

Фаро кард даст аз замин бар гирифт

فرا کرد دست از زمین بر گرفت

Фурӯрихт он лонаи пари шароб

فروریخت آن لانۀ پر شراب

Руху чашми бстрдш аз хоку об

رخ و چشم بستردش از خاک و آب

Бидодаш аз он лонаи пари яке

بدادش از آن لانۀ پر یکی

зи худ рафта омад ба ҳуши андакӣ

ز خود رفته آمد به هوش اندکی

зи аҳвол ӯ шамае бози ҷуст

ز احوال او شمّه‌ای باز جُست

Хабар додаш аз иллати худ дуруст

خبر دادش از علّت خود درست

Чу дирамонаш аз оби ангур буд

چو درمانش از آب انگور بود

Дар он дарди бечораи маъзӯр буд

در آن درد بیچاره معذور بود

Бурун рафт аттор аз он тираи ҷой

برون رفت عطّار از آن تیره جای

Мурӣдонаши устода бар дар ба пой

مریدانش استاده بر در به پای

Равон шуд ба сари манзили хонақоҳ

روان شد به سر منزل خانقاه

Магари мӯҳтасиб пешаш омад ба роҳ

مگر محتسب پیشش آمد به راه

Гиребон гирифташ ба қозӣ кашид

گریبان گرفتش به قاضی کشید

Ки хӯрдаи сети ин номусулмон набед

که خورده‌ست این نامسلمان نبید

Бадв гуфт қозӣ ки май хӯрда Эй

بدو گفت قاضی که می خورده‌ای

Балӣ гуфт , гуфташ хато карда Эй

بلی گفت، گفتش خطا کرده‌ای

Ба дайни ту гӯйӣ ҳалоласт май

به دین تو گویی حلال است می

з дайнаш бипурсед ва аз кеши вай

ز دینش بپرسید و از کیش وی

Бадв гуфт дар кеш тарсо равост

بدو گفت در کیش ترسا رواست

Ки ҳастам дарин кеш чун тири рост

که هستم درین کیش چون تیر راست

Нигаҳ кард қозӣ бидон фару риб

نگه کرد قاضی بدان فرّ و ریب

Дареғ омадаш гуфт нангасту айб

دریغ آمدش گفت ننگ است و عیب

Чу ту рӯҳи покӣ ки тарсо буд

چو تو روح پاکی که ترسا بوَد

Чунин рӯҳи мутлақи масеҳо буд

چنین روح مطلق مسیحا بوَد

Бад-ӣни фару фарҳангу нуру наво

بدین فر و فرهنگ و نور و نوا

Мусулмон набошӣ набошад раво

مسلمان نباشی نباشد روا

Бадв гуфт аттор эй раҳнамоӣ

بدو گفت عطار ای رهنمای

Маро дайр шуд то бар инаст рой

مرا دیر شد تا بر این است رای

Надидам касеро ба аҳди устувор

ندیدم کسی را به عهد استوار

Ки бар ваии дил ман гирифтӣ қарор

که بر وی دل من گرفتی قرار

Валикини турогар чунинаст хост

ولیکن ترا گر چنین است خواست

Ки бар ман кунӣ арза имон равост

که بر من کنی عرضه ایمان رواست

Бинозед аз он шайхи исломи сахт

بنازید از آن شیخ اسلام سخت

Зар оварад чанде ва ҳар гӯнаи рахт

زر آورد چندی و هر گونه رخت

Дар исломи ойин ӯ тоза кард

در اسلام آیین او تازه کرد

Набад ҳеҷ нуқсон дар имони мард

نبد هیچ نقصان در ایمان مرد

Бурун омад осӯдау ҷамъи шод

برون آمد آسوده و جمع شاد

Вазони молии нимӣ ба дарвеш дод

وزان مالی نیمی به درویش داد

Дигар нима дар харҷ асҳоб кард

دگر نیمه در خرج اصحاب کرد

Барангехт дар рафтан аз оби гирд

برانگیخت در رفتن از آب گرد

Яке гуфташ эй муқтадои риҷол

یکی گفتش ای مقتدای رجال

Ба ёрони хабари даҳ азин сари ҳол

به یاران خبر ده ازین سرّ حال

Ки оғоз чун буду анҷоми кор

که آغاز چون بود و انجام کار

Буруни ори чандини дил аз зери бор

برون آر چندین دل از زیر بار

Ба онҳо ки буданд аз аҳли роз

به آنها که بودند از اهل راز

Фариди он мақомотро гуфт боз

فرید آن مقامات را گفت باز

Ҳаминаст мақсӯдаш эй рози ҷӯй

همین است مقصودش ای راز جوی

Кигар марди роҳии дилии бози ҷӯй

که گر مرد راهی دلی باز جوی

Ба дасти ори дили тоъат инасту бас

به دست آر دل طاعت این است و بس

Дили аҳли дили асл дайнасту бас

دلِ اهل دل اصل دین است و بس

зи Иблиси каси тоъат афзӯн накард

ز ابلیس کس طاعت افزون نکرد

Чу мағрур шуд оқибат захм хӯрд

چو مغرور شد عاقبت زخم خورد

Чу нгзордии тоъати обу гул

چو نگزاردی طاعتِ آب و گل

Набинӣ ки чунат биёсуд дил

نبینی که چونت بیاسود دل

Пас аз тоъат маънавӣ кун қиёс

پس از طاعت معنوی کن قیاس

Дилиро ба дастовар эй ҳақи шинос

دلی را به دست آور ای حق شناس

Худо аз ту хушнӯд онгаҳ буд

خدا از تو خشنود آنگه بوَد

Ки аз ту ба аҳли дилии раҳ буд

که از تو به اهل دلی ره بوَد