Тамаъро дар ашхоси тأсирҳост
طمع را در اشخاص تأثیرهاست
Ки дар ҳар як аснофи тдбирҳост
که در هر یک اصناف تدبیرهاست
Кунад душманонро ба тадриҷи дӯст
کند دشمنان را به تدریج دوست
Ки он беҳтарини хосият ҳои ӯст
که آن بهترین خاصیت های اوست
Кунад низ бегонаро ошно
کند نیز بیگانه را آشنا
Дароради бидонадяшро дар сано
درآرد بداندیش را در ثنا
Ба мункири намояди раҳи инқиёд
به منکر نماید ره انقیاد
Ба касрат кашад мардро аз тазод
به کثرت کشد مرد را از تضاد
Кунад кослу сустро ҷилд ва раст
کند کاسل و سست را جَلد و رست
Азин нозукиҳои чолоку чуст
ازین نازکیهای چالاک و چست
Баин хосиятҳои шоҳу раҳе
بهین خاصیت های شاه و رهی
Бигӯямгар инсофи барадии раҳе
بگویم گر انصاف بردی رهی
Фарохии дасту дилу чашму гӯш
فراخی دست و دل و چشم و گوش
Ту ҳамгар ясорят бошад бакӯш
تو هم گر یَساریت باشد بکوش
Дарахтӣ ки бошад зи беруни сараш
درختی که باشد ز بیرون سرش
Бааст аз дарахтони дигари буриш
به است از درختان دیگر برش
Саховат дарахтӣаст фархундаи бор
سخاوت درختی است فرخنده بار
Ки ҳар рӯз бар медиҳад чанд бор
که هر روز بر می دهد چند بار
Сахои кули олам мусаххар кунад
سخا کل عالم مسخر کند
Димоғи ду гетӣ муаттар кунад
دماغ دو گیتی معطر کند
Кунад бандаи озодагонро ба тўъ
کند بنده آزادگان را به طوع
Буд хосиятҳоаш азин ҷинсу навъ
بود خاصیت هاش ازین جنس و نوع
Валикин на чандон ки исроф шуд
ولیکن نه چندان که اسراف شد
Ки исрофи беруни з инсоф шуд
که اسراف بیرون ز انصاف شد
Тиҳӣ даст гардад зи исрофи мард
تهی دست گردد ز اسراف مرد
Миёнҷии саховат ба инсоф кард
میانجی سخاوت به انصاف کرد
Аё носеҳи ҳазрати подшоҳ
ایا ناصح حضرت پادشاه
Дарин мавъизати жарф тар кун нигоҳ
درین موعظت ژرف تر کن نگاه
Манеҳ дар сахои шоҳро рои пеш
منه در سخا شاه را رای پیش
Ки нуқсон нахоҳанд дар моли хеш
که نقصان نخواهند در مال خویش
Чу шаҳро ба инсофи рухсати диҳӣ
چو شه را به انصاف رخصت دهی
Шавад зини саховати хзоӣни тиҳӣ
شود زین سخاوت خزائن تهی
Ва зон пас пазиради халали кори малик
و زان پس پذیرد خلل کار مُلک
Маъаттал шавад рӯзи бозори малик
معطل شود روز بازار مُلک
Вагар рухсат бухл ёбад хатост
وگر رخصت بخل یابد خطاست
Казу олимиро умед атост
کزو عالمی را امید عطاست
Чу навмед гирданд азуи хосу ом
چو نومید گردند ازو خاص و عام
Дар афвоҳ мардум шавад зишти ном
در افواه مردم شود زشت نام
Фасод мамолик шавад зон падед
فساد ممالک شود زان پدید
Умед аз саломат бибояд бурид
امید از سلامت بباید برید
зи бухлу сахо ҳар ду набӯд гзир
ز بخل و سخا هر دو نبود گزیر
Ки вақт зарурат бигӯед вазир
که وقت ضرورت بگوید وزیر
Тариқи масолеҳи нигаҳи доштан
طریق مصالح نگه داشتن
Ғулувро ба тақсир нагузоштан
غلو را به تقصیر نگذاشتن
Гуҳии манъ воҷиб кунад гуҳи ато
گهی منع واجب کند گه عطا
Накӯ фаҳм кун , то науфтад хато
نکو فهم کن، تا نیفتد خطا
Чу бар ҳукм инсоф рафтӣу роҳ
چو بر حکم انصاف رفتی و راه
Буд ломҳол аз ту хушнӯди шоҳ
بود لامحال از تو خشنود شاه
Басии рӯзгорони гузашти андарин
بسی روزگاران گذشت اندرین
Ки бар ол бармак кунанд офарин
که بر آل برمک کنند آفرین
Ба дафтар нигаҳ кун ки яҳё чаҳ кард
به دفتر نگه کن که یحیی چه کرد
Ҳануз аз пас марги зиндаи сети мард
هنوز از پس مرگ زنده ست مرد
Мақомот ҷаъфар бихон аз китоб
مقامات جعفر بخوان از کتاب
Чаҳ ҷой шуморасту забту ҳисоб
چه جای شمارست و ضبط و حساب
Аз он фозил омад зи арбоби фазл
از آن فاضل آمد ز ارباب فضل
Ки дорад фазилат дар он боби фазл
که دارد فضیلت در آن باب فضل
Каси ахбори эшон магари брнхўонд
کس اخبار ایشان مگر برنخواند
Вагар худ ҷаводӣ ба гетӣ намонад
وگر خود جوادی به گیتی نماند
Бузургон ниҳоданд бар гоми гом
بزرگان نهادند بر گام گام
Ба доду диҳиш зинда карданд ном
به داد و دهش زنده کردند نام
Сахоу карам ҳар ду якборагӣ
سخا و کرم هر دو یکبارگی
Набуданди пайдои зи овораге
نبودند پیدا ز آوارگی
Ба аҳди шаҳаншоҳи фирӯзбахт
به عهد شهنشاه فیروزبخت
Кашиданд бо маскани хеши рахт
کشیدند با مسکن خویش رخت
Саховат ба ҳақи шоҳ фархунда кард
سخاوت به حق شاه فرخنده کرد
Ки номи сахо дар ҷаҳон зинда кард
که نام سخا در جهان زنده کرد
Баровард бар боми олами илм
برآورد بر بام عالَم عَلَم
Ба бозуии теғу забони қалам
به بازوی تیغ و زبان قلم
Азиз ҷаҳонаст аз он шаҳриёр
عزیز جهان است از آن شهریار
Ки дар чашм ӯ зар чу хокаст хор
که در چشم او زر چو خاک است خوار
зи мркўб ӯ бар ки бинишаст гирд
ز مرکوب او بر که بنشست گرد
Ки худро қабоӣ мурассаъ накард
که خود را قبای مرصّع نکرد
Ки рӯзӣ ба амраши қадам бар гирифт
که روزی به امرش قدم بر گرفت
Ки на то кафи музей дар зар гирифт ?
که نه تا کف موزه در زر گرفت؟
Чу иқбол дар мавкибаш кас наронад
چو اقبال در موکبش کس نراند
Ки маншури иқбол ва давлат нахонд
که منشور اقبال و دولت نخواند
Агар заррае дар рикобаши шитофт
اگر ذرهای در رکابش شتافت
Ба иқбол ӯ қадар хуршед ёфт
به اقبال او قدر خورشید یافت
Вагар басти мӯрӣ ба пешаши камар
وگر بست موری به پیشش کمر
Сулаймони сифат дар ҷаҳон шуд смр
سلیمان صفت در جهان شد سَمَر
Касеро ки ҷӯади табиӣ буд
کسی را که جُود طبیعی بوَد
Сахитар зи абри рабиъӣ буд
سخیتر ز ابر ربیعی بود
Сахӣ набӯд он кӯ такаллуф кунад
سخی نبود آن کو تکلف کند
Вагар дар саховат таваққуф кунад
وگر در سخاوت توقف کند
Ба ъмдо кунад низ касгар диҳиш
به عمدا کند نیز کس گر دهش
Фиребӣ буд хуши зи нохуши маниш
فریبی بود خوش ز ناخوش منش
Ба рӯйу риё кӣ саховат буд
به روی و ریا کی سخاوت بود
Саховат набошад шақоват буд
سخاوت نباشد شقاوت بود
Саховат ҳақиқат бигӯям крост
سخاوت حقیقت بگویم کراست
Агар бишинавӣ аз ман эй дӯсти рост
اگر بشنوی از من ای دوست راست
Ки ҷонаш набошад зи ҷонони дареғ
که جانش نباشد ز جانان دریغ
Сахо ноед аз нотавонони дареғ
سخا ناید از ناتوانان دریغ
Нзорӣ чу машғӯли ваъзӣу панд
نزاری چو مشغول وعظی و پند
Такаллуф ба тақлид бар мо мабанд
تکلف به تقلید بر ما مبند
Чу дар касратии лоф ваҳдат мазан
چو در کثرتی لاف وحدت مزن
Чу хунсо ки на мард бошад на зан
چو خنثی که نه مرد باشد نه زن
Нагаштӣ ҳануз эмин аз нангу ном
نگشتی هنوز ایمن از ننگ و نام
Бимонадӣ муқайяди дарин ҳалқаи дом
بماندی مقید درین حلقه دام
Чу мардон ба парвози ҳиммат барои
چو مردان به پرواز همت برای
Ба миъроҷи ваҳдати азин танги ҷой
به معراج وحدت ازین تنگ جای
Ту ҳайчи , чаҳ ояд зи ҳеҷ эй ҳабиб
تو هیچی، چه آید ز هیچ ای حبیب
зи худ давр бош ва ба ӯ ани қариб
ز خود دور باش و به او عن قریب
з кунин бархез ва аз оламин
ز کَونَین برخیز و از عالَمَین
Ки ҳам айн фарзаст ва ҳам фарзи айн
که هم عین فرض است و هم فرض عین
зи ман нек бишинав бирав бад мабош
ز من نیک بشنو بُرو بد مباش
Ҳиҷоби ту худ ҳам туе , худ мабош
حجاب تو خود هم تویی، خود مباش
Агар дӯстӣ бо худо ме кунӣ
اگر دوستی با خدا می کنی
Раво нест бо ғайри ҷузи душман
روا نیست با غیر جز دشمن