?герати роҳ бояд ба аҳли сафо
گرت راه باید به اهل صفا
Талаб кун зи зуррияи Мустафо
طلب کن ز ذُریۀ مصطفی
Ба ҳабли алмтин дар зан эй дӯсти даст
به حبل المتین در زن ای دوست دست
Ки каси ҷузи бад-ӣн аз залолат нараст
که کس جز بدین از ضلالت نرست
Чу хоҳӣ ки ёбии халос аз злом
چو خواهی که یابی خلاص از ظلام
Ҳаминаст тадбиру бас , вассалом
همین است تدبیر و بس، والسلام
Нзории пас аз ҳамду шукру сипос
نزاری پس از حمد و شکر و سپاس
Санои улуламри воҷиби шинос
ثنای اولوالامر واجب شناس
Сар аз тоъати шоҳи издои Ни параст
سر از طاعت شاه یزدان پرست
Макаш то туоне з исён бараст
مکش تا توانی ز عصیان برست
Нигуни бахти куфрон неъмат кунад
نگونبخت کفران نعمت کند
Вале алнъмро мазаммат кунад
ولیّ النّعم را مذمّت کند
зи фармони султон ки зилл худост
ز فرمان سلطان که ظّل خداست
Агар заррае србпичӣ хатост
اگر ذرهّای سربپیچی خطاست
Ризои шаҳаншоҳи одили биҷавӣ
رضای شهنشاه عادل بجوی
Бҷонш ибодат куну дили биҷавӣ
بجانش عبادت کن و دل بجوی
Змҳз сафо кун тавалло ба шоҳ
زمحض صفا کن تولاّ به شاه
Ки хуршед маликасту зилли илоҳ
که خورشید ملک است و ظّل اله
Малики шамси дайни молики дайну доз
ملک شمس دین مالک دین و داذ
Мулӯки ҷаҳонро паноҳу млоз
ملوک جهان را پناه و ملاذ
Чароғи башари шамъи гитиФрўз
چراغ بشر شمع گیتیفروز
Сипеҳр улувва хусрави нимрўз
سپهر عُلُوّ خسرو نیمروز
Муҳамади сайри шоҳи аъзами алӣ
محمّد سیر شاه اعظم علی
Илм дар мъолӣ , ба олами алӣ
عَلَم در معالی، به عالم علی
Сулаймони саририи Хизри мақдамӣ
سلیمان سریری خَضِر مقدمی
Броҳими халқии масеҳои дамӣ
براهیم خُلقی مسیحا دَمی
Муҳамади шиорӣ , алии савлатӣ
محمّد شعاری، علی صولتی
Ҷаҳони кадхудоеи ҷавони давлатӣ
جهان کدخدایی جوان دولتی
Фиребурзи брзӣ , сёўшўшӣ
فریبرز برزی، سیاوشوشی
Ба гўполи золӣ , ба тири Орашӣ
به گوپال زالی، به تیر آرشی
Таҳамтани тани афросйоби афсарӣ
تهمتن تن افراسیاب افسری
Манӯчеҳри чеҳрии Фаридуни фарӣ
منوچهر چهری فریدون فری
Фириштаи хисолии малики ртбтӣ
فرشته خصالی مَلَک رتبتی
Сипеҳри эҳтишомии фалаки рифъатӣ
سپهر احتشامی فلک رفعتی
Ғазанфари шикории паланги авжанӣ
غضنفر شکاری پلنگ اوژنی
Ба пайкори Гевӣ , ба сафи Қоранӣ
به پیکار گیوی، به صف قارنی
Ба раъии офтобӣ , ба тани лашкарӣ
به رأی آفتابی، به تن لشکری
Ба ҳиммати муҳӣтӣ , ба дили ахзарӣ
به همّت محیطی، به دل اخضری
Мубораки лақоеи хуҷастаи пе
مبارک لقایی خجسته پَیی
Валеро баҳорӣ , ададро де
ولی را بهاری، عَدُد را دَیی
Раҳимии карӣмии схопрўрӣ
رحیمی کریمی سخاپروری
Қавии бозуе , саркашӣ , сафдарӣ
قوی بازویی، سرکشی، صفدری
Синонаши фурӯи рафта дар чашми мор
سنانش فرو رفته در چشم مار
Бароварда аз ҷони душмани дамор
برآورده از جان دشمن دمار
Агар бод гурзаш фитад бар аду
اگر بادِ گرزش فتد بر عدو
Сараш бугсаланд зи тан чун каду
سرش بگسلاند ز تن چون کدو
Хадангаш чунонаст борӣки байн
خدنگش چنان است باریک بین
Ки васфаш муяссар нагардад чунин
که وصفش میسّر نگردد چنین
Чунон бугзарад бар камонҳои чоч
چنان بگذرد بر کمانهای چاچ
Ки мӯе бидӯзад зи сесад қлоч
که مویی بدوزد ز سیصد قُلاچ
Яке хосият бишинав аз теғ ӯ
یکی خاصیت بشنو از تیغ او
зи барқӣ ки хӯни борад аз меғ ӯ
ز برقی که خون بارد از میغ او
Чу шуд доварӣ аз ду ҷониби аён
چو شد داوری از دو جانب عیان
Миёнҷӣ шавад хасмро дар миён
میانجی شود خصم را در میان
Набӯдаст аз халқу холиқи хаҷал
نبودست از خلق و خالق خجل
Ки ҳушёр ақласту бедордил
که هشیار عقل است و بیداردل
Аё подшоҳӣ ки дар малику дайн
ایا پادشاهی که در ملک و دین
Мусаллам туро шуд ҳам он ва ҳам ин
مسلّم تُرا شد هم آن و هم این
Бурунӣ ба қадар аз замину замон
برونی به قدر از زمین و زمان
Туфайли вуҷӯдати ҳам ин ва ҳам он
طفیل وجودت هم این و هم آن
Ҳидоят аз онҷо ки ҳамроҳи тест
هدایت از آنجا که همراه تست
Сари чарх бар хок дар гоҳи тест
سر چرخ بر خاک در گاه تست
Аз онҷо ки гӯям ба ақл ва ба раъй
از آنجا که گویم به عقل و به رأی
Сарои ҷаҳонро туе кадхудоӣ
سرای جهان را تویی کدخدای
Нагӯям валикин тавон гуфт рост
نگویم ولیکن توان گفت راست
Ки султонии малик боқӣ турост
که سلطانی ملکِ باقی تُراست
Туе сарфарозӣ ки гарданкашон
تویی سرفرازی که گردنکشان
Ҷаҳони паҳлавонону душмани кашон
جهان پهلوانان و دشمن کُشان
Туро сар ниҳоданду гардан ба тўъ
ترا سر نهادند و گردن به طوع
Умуму хусӯс аз ҳамаи ҷинсу навъ
عموم و خصوص از همه جنس و نوع
Ҷаҳон гар барояд чу дарё Биҷӯш
جهان گر برآید چو دریا بجوش
Касе бо ту на пой дорад на туаш
کسی با تو نه پای دارد نه توش
Ҳарими ҷавори ту Каҳф амам
حریم جوارِ تو کَهف اُمم
Кафи ҷӯади бахшати муҳӣти карам
کف جود بخشت محیط کرم
Ба ҷӯади вуҷӯд ту шуд қаҳистон
به جودِ وجود تو شد قهستان
Мадинаи ақолим чун систон
مدینۀ اقالیم چون سیستان
Қаҳистон каз офат масӯн карда Эй
قهستان کز آفت مصون کردهای
зи чанголи шерон бурун карда Эй
ز چنگال شیران برون کردهای
Наҳангони хунхори кштишкн
نهنگان خونخوار کشتیشکن
Чу сайлоби нопоку бнёдкн
چو سیلاب ناپاک و بنیادکن
Змштии гдопишаҳи пурситез
زمُشتی گداپیشۀ پرستیز
Ба мол касон карда чанголи тез
به مال کسان کرده چنگال تیز
Чунон меҳрбонӣ бар ин бум ва бар
چنان مهربانی بر این بوم و بر
Ки бошад падари меҳрбон бар писар
که باشد پدر مهربان بر پسر
Зсъии ту он вар на дар инқилоб
زسعی تُو آن ور نه در انقلاب
Шудӣ чун хуросони харобу ибоб
شدی چون خراسان خراب و یباب
Супурдӣ ба мардии тариқи сабот
سپردی به مردی طریق ثبات
Ҷаҳонро зи зулмат ту додӣ наҷот
جهان را ز ظلمت تو دادی نجات
Ба ту пушти дайни ҳудои гашти рост
به تو پشت دین هُدی گشت راست
Ба аиронзмин чун ту шоҳӣ куҷост
به ایرانزمین چون تو شاهی کجاست
Худоё ба арвоҳи покони ту
خدایا به ارواح پاکان تو
Ба сӯзи дили дарднокони ту
به سوزِ دل دردناکان تو
Ба хилват нишинон дили хостаҳ
به خلوت نشینان دل خاسته
Бахуди душманони турои хоста
بخود دشمنان ترا خواسته
Ба анфоси асрори пӯшони ту
به انفاس اسرار پوشان تو
Ба ихлос бисёр кӯашони ту
به اخلاص بسیار کوشان تو
Ба шаби зиндаи дорони даври умед
به شب زنده داران دَور امید
Ба доими равони сиёҳу сифед
به دایم روان سیاه و سفید
Ба аҳромбндони байти алҳрм
به اِحرامبندان بیتالحرم
Ба таъҷили пӯёни собити қадам
به تعجیل پویان ثابتقدم
Ба зуррияу итрати Мустафо
به ذُرّیه و عترت مصطفی
Ба хосияти аҳли сидқу сафо
به خاصّیت اهل صدق و صفا
Ки шоҳи ҷўонбхтро ёр бош
که شاه جوانبخت را یار باش
зи офоти даҳраш нигаҳдор бош
ز آفات دهرش نگهدار باش
Ба тавфиқи хайраши нигаҳи дори даст
به توفیق خیرش نگه دار دست
Хунаки нафаси он каши туе ёри даст
خنک نفس آن کش تویی یار دست
зи осеби чашми бадаши даври дор
ز آسیب چشم بدش دور دار
Бар аъдоаши пайвастаи Мансури дор
بر اعداش پیوسته منصور دار
Чу гардун ба гардани кашии сарфароз
چو گردون به گردن کشی سرفراز
Чу хуршеди теғаши мамолики тароз
چو خورشید تیغش ممالک طراز
Саломати рафиқу саодати қарин
سلامت رفیق و سعادت قرین
Нигаҳдори ҷонаши ҷаҳони офарин
نگهدار جانش جهان آفرین
Малики тоҷи дайни қурраи алъайни шоҳ
ملک تاج دین قره العین شاه
Бмонод дар ъзу иқболу ҷоҳ
بماناد در عزّ و اقبال و جاه
зи таҳсили танзил , соҳиби нассоб
ز تحصیل تنزیل، صاحب نصاب
зи таълими таъвил , олии ҷаноб
ز تعلیم تأویل، عالی جناب
Чунон бод аз ҳар ҳунари баҳраи манд
چنان باد از هر هنر بهره مند
Ки ҳасраш надонад муҳандис ки чанд
که حصرش نداند مهندس که چند
Ҷаҳонро ба дидор ӯ эҳтизоз
جهان را به دیدار او اهتزاز
Ба рӯйиши худовандро чашми боз
به رویش خداوند را چشم باز
Маро чун дарин ҳазрати кибриё
مرا چون درین حضرت کبریا
Раҳе ҳаст давр аз нифоқу риё
رهی هست دور از نفاق و ریا
Сазад каз паии шукри анъоми шоҳ
سزد کز پی شُکرِ اِنعام شاه
Намоям ба ёрони худ расму роҳ
نمایم به یاران خود رسم و راه
Чу анъоми шоҳам ба гардан басӣ аст
چو انعام شاهم به گردن بسی است
Нгўинди ҳам бемурувват касе аст
نگویند هم بی مروّت کسی است
Чу бо дӯстон низ ёрӣ кунам
چو با دوستان نیز یاری کنم
Магар , андакӣ ҳқгзорӣ кунам
مگر، اندکی حقگزاری کنم
Пас аз аҳду айёми мо низ ҳам
پس از عهد و ایّام ما نیز هم
Ба ҳар кас расад баҳрае беш ва кам
به هر کس رسد بهرهای بیش و کم
Намонад касе бенасиб аз сухан
نماند کسی بی نصیب از سخن
Қиёсаши зи доно ва девона кун
قیاسش ز دانا و دیوانه کن
зи доно ба дониши тавон баҳр ёфт
ز دانا به دانش توان بهر یافت
зи девонаи ҳам каз хирад сар битофт
ز دیوانه هم کز خرد سر بتافت
зи доно сухан бишинаву ҳуши дор
ز دانا سخن بشنو و هوش دار
Валикини з девона кун эътибор
ولیکن ز دیوانه کن اعتبار
зи ман дӯстӣ карда буд илтимос
ز من دوستی کرده بود التماس
Ки ганҷи хирад назм кун бе мкос
که گنج خرد نظم کن بی مِکاس
Казон пас ки манзум ва мӯҷаз шавад
کزان پس که منظوم و موجَز شود
Либоси иборат мтрз шавад
لباس عبارت مطرَّز شود
Аз он ганҷ созем дастури хеш
از آن گنج سازیم دستور خویش
Кунем астФодт ба мақдӯри хеш
کنیم استفادت به مقدور خویش
Тамарруди намӯдан мурувват набӯд
تمرّد نمودن مروّت نبود
Аз он дар гузаштан футувват набӯд
از آن در گذشتن فتوّت نبود
Маро низ дар хотири ин сайр кард
مرا نیز در خاطر این سَیر کرد
Ки чун дӯстии ният хайр кард
که چون دوستی نیت خیر کرد
Магари мояи шодкомӣ буд
مگر مایۀ شادکامی بُوَد
Ки анфоси мардони гиромӣ буд
که اَنفاس مردان گرامی بود
Зҳсод андеша кардам нахуст
زحُساد اندیشه کردم نخست
Бтрсидм аз зарбати таъни чуст
بترسیدم از ضربت طعن چُست
Ки гӯйанд нақдина дайгарӣ аст
که گویند نقدینۀ دیگری است
Вале боми ин хонаро ҳам дарӣ аст
ولی بام این خانه را هم دری است
Зарӣ буд дар кон ки ман ёфтам
زری بود در کان که من یافتم
Ба матин андеша бшикофтам
به متَّین اندیشه بشکافتم
Бурун кардам аз сангу бгдохтм
برون کردم از سنگ و بگداختم
Ва зу гӯшвори хиради сохтам
و زو گوشوار خرد ساختم
Суханро ба ваҷҳе худованд нест
سخن را به وجهی خداوند نیست
Ки гуёу доноу бино яке аст
که گویا و دانا و بینا یکی است
Тарозӣ диҳад ҳар каси ин ҷома ро
طرازی دهد هر کس این جامه را
Ба рангӣ дигар барзанади хома ро
به رنگی دگر برزند خامه را
Чароғи сухан чун барафрӯхтанд
چراغ سخن چون برافروختند
На ҳар як з якдигар омухтанд
نه هر یک ز یکدیگر آموختند
Ба андарз гуфтанд аз инҳо басӣ
به اندرز گفتند از اینها بسی
Ба тарзӣу лафзӣ дигар ҳар касе
به طرزی و لفظی دگر هر کسی
Сухани ҷуз ба аҳли сухан хос нест
سخن جز به اهل سخن خاص نیست
Муроди ваии ало дар ихлос нест
مراد وی الّا در اخلاص نیست
Агар чанд ганҷи хирад ном дошт
اگر چند گنج خرد نام داشت
Фаровони фавойид дар ақсом дошт
فراوان فواید در اقسام داشت
Балии ҷавҳарии баси гиронмоя буд
بلی جوهری بس گرانمایه بود
Валикини зхўршид дар соя буд
ولیکن زخورشید در سایه بود
Аз ороиши назми бад бе насиб
از آرایش نظم بُد بی نصیب
Аз он буд дар шаҳри хосони ғариб
از آن بود در شهر خاصان غریب
Чу хуршеди давлати назари бргмошт
چو خورشید دولت نظر برگماشت
Қабул назар кард чун асл дошт
قبول نظر کرد چون اصل داشت
Ба ҳазрат намудем ки ганҷи хирад
به حضرت نمودم که گنج خِرَد
Биорам ки бар чашм шаҳ бугзарад
بیارم که بر چشم شه بگذرد
Бифармуд корӣ биовар дуруст
بفرمود کاری بیاور درست
Ки ғсу сминши бубинами дуруст
که غثّ و سَمینش ببینم درست
Чу фаслӣ ду бархонад шоҳи Карим
چو فصلی دو برخواند شاه کریم
Писандида кард он суханҳо азим
پسندیده کرد آن سخن ها عظیم
Ба ман банда гуфт ин суханҳои хуб
به من بنده گفت این سخن های خوب
Ба назмовар аз баҳри рӯҳи улқулуб
به نظم آور از بهر رَوح القلوب
Ки манзум бошад диловезтар
که منظوم باشد دلاویزتر
Бадви табъи мардум буд тезтар
بِدو طبع مردم بُوَد تیزتر
Ниҳодами сиррӣ бар замин дар замон
نهادم سری بر زمین در زمان
Ки эй халқро боби дороломон
که ای خلق را باب دارالامان
Чу иқболи хусрав буд ёварам
چو اقبال خسرو بود یاورم
Ба як ҳафта дар силк назм оварам
به یک هفته در سلک نظم آورم
Ба фармони шоҳи фириштаи хисол
به فرمان شاه فرشته خصال
зи зулмат равон кардам оби зулол
ز ظُلمت روان کردم آب زلال
Қалами вори бастам ба хизмати миён
قلم وار بستم به خدمت میان
Ба фармони олии шоҳи каён
به فرمان عالیِّ شاه کیان
Ба ҷузи банда дар аҳди ин подшоҳ
به جز بنده در عهد این پادشاه
Ки моء муайян кард аз оби сиёҳ
که ماءِ مَعین کرد از آب سیاه
Кас аз дӯда чун ман ҷавоҳир насохт
کس از دوده چون من جواهر نساخت
Вагар сохт чун Зуҳра зоҳр насохт
و گر ساخت چون زهره زاهر نساخت
Гё аз зумурради шиносади хирад
گیا از زمرّد شناسد خرد
Куҷои ҷавҳарии хас чу ҷавҳари хирад
کجا جوهری خَس چو جوهر خرد
Баровардам алқсаҳи тарзии аҷиб
برآوردم القصّه طرزی عجیب
Китобӣ казу ёфт ҳар каси насиб
کتابی کزو یافت هر کس نصیب
Чунин мӯҷаз аз баҳри он сохтам
چنین موجَز از بهر آن ساختم
Каз ишғол дигар бипардохтам
کز اَشغال دیگر بپرداختم
Басӣ тарҳ кардам згФтор ӯ
بسی طرح کردم زگفتار او
Чу кам боз гуфтам зи такрор ӯ
چو کم باز گفتم ز تکرار او
зи одоб ӯ кардам ин мунтахаб
ز آداب او کردم این منتخب
Адаби нома низаш ниҳодами лақаб
ادب نامه نیزش نهادم لقب
зи худ низ ҳам брФзўдми басӣ
ز خود نیز هم برفزودم بسی
з пурсидан ва дидан аз ҳар касе
ز پرسیدن و دیدن از هر کسی
Суханҳои покизаи дилпазир
سخن های پاکیزة دلپذیر
Ки асҳобро зон набошад гзир
که اصحاب را زآن نباشد گزیر
Буд мубтадиро гушоиш аз он
بود مبتدی را گشایش از آن
Кунад ақлро озмоиш бидон
کند عقل را آزمایش بدان
Ҷаҳон эй писари тҷрбти хона Эй аст
جهان ای پسر تجربت خانه ای است
Ба ҳар ҳафтае ҷои бегона Эй аст
به هر هفته ای جای بیگانه ای است
Даромад чу бинишаст гӯйанд хез
درآمد چو بنشست گویند خیز
Ҳски зери пои бараҳнаи марез
حَسَک زیر پای برهنه مریز
Бибин тҷрбтҳо ки бардоштӣ
ببین تجربت ها که برداشتی
Аз ӣнҷо чаҳ барадӣ , чаҳ бгзоштӣ
از اینجا چه بردی، چه بگذاشتی
Маро низ ҳам тҷрбтҳо басӣ
مرا نیز هم تجربت ها بسی
Ҳам аз хештани бади ҳам аз ҳар касе
هم از خویشتن بُد هم از هر کسی
Дарин давр чун шуд ба аҳди мўол
درین دور چون شد به عهد موال
Ҳамаи расму ойини дигаргунаи ҳол
همه رسم و آیین دگرگونه حال
Наёяд касеро дарин рӯзгор
نیاید کسی را درین روزگار
Ба ҷузи макру тазвиру ҳиялат ба кор
به جز مکر و تزویر و حیلت به کار
Балигар чаҳ шуд одамияти ниҳон
بلی گر چه شد آدمیّت نهان
На гум шуд ба кул аз ҷаҳон
نه گُم شد به کُل از جهان
Бибояд супурдан ба ҳар давру аҳд
بباید سپردن به هر دور و عهد
Тариқи адабро ба тақдири ҷаҳд
طریق ادب را به تقدیر جهد
Бисоти адаб дар набояд навишт
بساط ادب در نباید نوشت
Ба хизмати тавон аз мазаллати гузашт
به خدمت توان از مذلّت گذشت
Адабро яке шуъбаи дон аз дарахт
ادب را یکی شعبه دان از درخت
Казу бар нахурдаст ҷузи некбахт
کزو بر نخوردست جز نیکبخت
Агар зини фавойиди шӯии баҳраи манд
اگر زین فواید شوی بهره مند
Броиии зи пастӣ ба чархи баланд
برآیی ز پستی به چرخ بلند
Ду шаш боб кардам барин боғи боз
دو شِش باب کردم برین باغ باز
Ба ҷӯянда бар раҳ накардам дароз
به جوینده بر ره نکردم دراز
з ҳар дар даройад ба боғи сухан
زِ هَر در درآید به باغ سخن
Баради миваи нави зи шохи куҳан
بَرَد میوة نو ز شاخ کهن
Дарахтонаш аз тҷрбти бордор
درختانش از تجربت باردار
Ҳамаи мива дониш оварда бор
همه میوة دانش آورده بار
Хунаки онк дар сояи ин дарахт
خنک آنک در سایة این درخت
Баради зоФтоби маҳолоти рахт
برد زآفتاب محالات رخت
Азин шохҳо ҳар ки баррагии набард
ازین شاخ ها هر که برگی نَبُرد
Ба бе баргяши тан бибояд супурд
به بی برگیش تن بباید سپرد
Надорад тани осони насиб аз ҳаёт
ندارد تن آسان نصیب از حیات
Басии марди азин тишнагӣ бар Фурот
بسی مُرد ازین تشنگی بر فرات
Нзорӣ бирав шукри анъоми шоҳ
نزاری برو شکر انعام شاه
Каз иқбол ӯ ёфтӣ молу ҷоҳ
کز اقبال او یافتی مال و جاه
Ба ъзи қабулат сарафроз кард
به عزّ قبولت سرافراز کرد
Ба рӯят дар хуррамӣ боз кард
به رویت در خرّمی باز کرد
Ба дунёу дайн зу шудӣ баҳраи манд
به دنیا و دین زو شدی بهره مند
Бар оташ фикан чашми бадро сапанд
بر آتش فکن چشم بَد را سپند
Аз ин ҷои асоси сухан тоза кун
از این جا اساس سخن تازه کن
Либоси ҳадиси куҳан тоза кун
لباس حدیث کهن تازه کن