Маъшӯқи мутлақиро ҳамд ва ситоиш сазост ҷли ҷалола ки тамоми мавҷӯдоти ошиқ муқайяд ӯйанд . Ҳама роҳ ӯст май пўинд ва васл ӯст ки май ҷӯянд ва ҳамд ӯст мегӯйанду ани ман шийъи алоисбҳи бҳмдаҳ ҳар баррагӣ аз дафтари маърифаташи оятии сет ва ҳар гиёҳӣ дар бидои ваҳдаташи Фроштаҳи роятӣ ; бо ӣнҳамаи олимӣ мутафаккир онанд ва ҷаҳонӣ бидида ҳайрати нигарон , чаҳ ҳарчӣ ҷаҳд беш бинмоӣанду бештари гроинди манзили мақсӯд давртар шаваду дидаи маърифат бе нуртар .

معشوق مطلقی را حمد و ستایش سزاست جل جلاله که تمام موجودات عاشق مقید اویند. همه راه اوست می‌پویند و وصل اوست که می‌جویند و حمد اوست می‌گویند و ان من شیء الایسبح بحمده هر برگی از دفتر معرفتش آیتی‌ست و هر گیاهی در بیدای وحدتش فراشته رایتی؛ با اینهمه عالمی متفکر آنند و جهانی بدیدهٔ حیرت نگران، چه هرچه جهد بیش بنمایند و بیشتر گرایند منزل مقصود دورتر شود و دیدهٔ معرفت بی‌نورتر.

Дардо ки мо зи мақсади худ давртар шудем

دردا که ما ز مقصد خود دورتر شدیم

Наздиктар ҳар ончӣ ниҳодем гом ро

نزدیک‌تر هر آنچه نهادیم گام را

Камтарини наъли баҳояши ҷону дил бохтани сет ва китарин рӯй намоиш аз ҳамаи пардохтану хонимон барандохтан .

کمترین نعل بهایش جان و دل باختن‌ست و کهترین روی نمایش از همه پرداختن و خانمان برانداختن.

Ҳама ҷон хоҳад аз ушшоқи муштоқ

همه جان خواهد از عشّاق مشتاق

Надорад санг кам андари тарозу

ندارد سنگ کم اندر ترازو

Субҳони аллоҳи дроздстии ин кӯтаҳи остинони байн ! ! ақли ноқисро чаҳ моя ки аз ин матлаб сухан гуяд ? , ва ҳам оҷизро чаҳ поя ки дар таманнои ин мақсад пуед , доноёни ин ншأаҳи ҳама бо ҳайрат нодонӣ хуфтанд балки ононкаҳ лўлок шунидандӣ ҷуз моърФнок нагуфтанд . Сбҳонки лонҳсии сноءи алейк анати комаи аснити алии нФску фавқи мо иқўли алқоӣлўн .

سبحان الله درازدستی این کوته آستینان بین!! عقل ناقص را چه مایه که از این مطلب سخن گوید؟، و هم عاجز را چه پایه که در تمنای این مقصد پوید، دانایان این نشأه همه با حیرت نادانی خفتند بلکه آنانکه لولاک شنیدندی جز ماعرفناک نگفتند. سبحانک لانحصی ثنآء علیک انت کما اثنیت علی نفسک و فوق ما یقول القائلون.

эй дили аҳли иродат ба ту шод

ای دل اهل ارادت به تو شاد

Ба ту нозам ки мурӣдӣу мурод

به تو نازم که مریدی و مراد

* * *

***

Гар сайри каъбау дайр , вар хонақоҳ кардам

گر سیر کعبه و دیر، ور خانقاه کردم

Ғайр аз ту кас надидам ҳарҷо нигоҳ кардам

غیر از تو کس ندیدم هرجا نگاه کردم

Қасду муродам аз сайр , рӯй ту буд лоғайр

قصد و مرادم از سیر، روی تو بود لاغیر

Гар сайри каъбау дайри вар хонақоҳ кардам

گر سیر کعبه و دیر ور خانقاه کردم

Исботи ваҳдати ту мавқуфи бад ба ало

اثبات وحدت تو موقوف بد به الا

То нафии мо сӯйро боло илоҳ кардам

تا نفی ما سوی را بالا اله کردم

Ҷузи даъвӣ аноолҳқ нишнидам аз гиёҳӣ

جز دعوی اناالحق نشنیدم از گیاهی

Гӯши дил аз ҳақиқат бар ҳар гиёҳ кардам

گوش دل از حقیقت بر هر گیاه کردم

Ва бар ду намояндагони роҳу мӯътакифони масҷиду хонақоҳ ӯ наъти фаровону дуруд бе поёни тӯҳфау ниёзи бод ки толибони васл ӯро муфтёни тариқ ва шаръанду шаҷараи дайни мубинашро ҳофизони аслу фаръ , баҳами муттаҳиди ҳамчуи ширўи шукр . Яке раҳсипорони бидои ақлро фотиҳау хотима ӣ маҳори кшонст , вдигрии ҷонспорони майдони ишқро маншау сари ҳалқа ӣ қторкшон , ин якро шқи қамару мӯъҷизи бгитии смри таълими мурӣдони огоҳро муҷмали аломатӣ ки « бҳзаҳи тأдби абдоли алҳқиқаҳ » ва он якро рдшмсу табдили ғдбаҳи амси иршоди соликони роҳро мухтасари кароматӣ ки « трбии баҳои атфоли алтриқаҳ »

و بر دو نمایندگان راه و معتکفان مسجد و خانقاه او نعت فراوان و درود بی پایان تحفه و نیاز باد که طالبان وصل او را مفتیان طریق و شرعند و شجرۀ دین مبینش را حافظان اصل و فرع، بهم متحد همچو شیرو شکر. یکی رهسپاران بیدای عقل را فاتحه و خاتمه‌ی مهار کشانست، ودیگری جانسپاران میدان عشق را منشأ و سر حلقه‌ی قطارکشان، این یک را شق قمر و معجز بگیتی سمر تعلیم مریدان آگاه را مجمل علامتی که «بهذه تأدب ابدال الحقیقة» و آن یک را ردشمس و تبدیل غدبه امس ارشاد سالکان راه را مختصر کرامتی که «تربی بها اطفال الطریقة»

Муҳамади малики дайнро зинату зин

محمد ملک دین را زینت و زین

Камони абрӯии базми қоби қавсин

کمان ابروی بزم قاب قوسین

Алии мақсӯди ҷузву мақсади кул

علی مقصود جزو و مقصد کل

Ба зайлаши ҷумларо дасти тавассул

به ذیلش جمله را دست توسل

Ва авлоди номӣу аҳФоди гиромӣашони ҷаҳони ҳидоятро султони доролмлку наҷоти осӣонро аз ғарқоби залолат , муҳкамтарин фалаканд , қдўаҳ ӣ асҳоб дайнанду қибла ӣ арбоби яқини салавоти аллоҳи алайҳими аҷмъин .

و اولاد نامی و احفاد گرامیشان جهان هدایت را سلطان دارالملک و نجات عاصیان را از غرقاب ضلالت، محکمترین فلکند، قدوه‌ی اصحاب دینند و قبله‌ی ارباب یقین صلوات اللّه علیهم اجمعین.

Аммо баъд , чунин гуяд ин маддоҳи давлати абдмдту дуъогӯии салтанати қавии шавкат , ғуломи остони оли Аҳмади мухтори нури аллоҳи алмтхлс ба Аммони алсомонии ман музофоти Исфаҳон ки муддатӣ дар тариқи сулӯки басари барда гоҳе аз роҳи муҷоҳидот , мушоҳидотӣ ва аз рӯй риёзот , астФозотӣ дар маротиби тавҳиду русумоти тФриду таҷреду қонӯни соҳибони розу мақомоти ошиқони ҷон боздст медод порае аз онҳоро мнзўмои маҳфӯзи хотиру мсўдаҳ ӣ авроқ намӯда , фироқи болӣу ҷамъияти хаёлӣ ки боиси ҷамъи он тафреқу сабаби илтиёми он тҳриқ бӯда бошад муяссар намешуду шафиқони муштоқу рафиқони софии мазоқро дар итмому анҷоми он исрори тамому ибром молоклом мерафт то дар ин соли фаррух ки як ҳазор ва сесад ва панҷ аз ҳиҷрати набавии слии аллоҳи алайҳу алии дайнаи алқўии сети гузорам дар дори ассалтанаи Исфаҳони Ирами нишони афтода , дар айёми муҷовират вақте бо раиси хоҷаи сароёни оғослимони хони ҳифзаи аллоҳи ман офот алзмон иттифоқ афтод , инсонӣ дидам бо фитрати фириштау тинатӣ аз сидқ ва сафо сиришта , ҷомеъи ҷамеъи сифоти инсонӣу маҳбӯбу матбӯъи ақосӣу адонӣ аз камоли мулотафату меҳрбоняш дар ҳайрати монда ; бмносбти ин шеърро фурӯ хондам :

اما بعد، چنین گوید این مداح دولت ابدمدت و دعاگوی سلطنت قوی شوکت، غلام آستان آل احمد مختار نور الله المتخلص به عمان السامانی من مضافات اصفهان که مدتی در طریق سلوک بسر برده گاهی از راه مجاهدات، مشاهداتی و از روی ریاضات، استفاضاتی در مراتب توحید و رسومات تفرید و تجرید و قانون صاحبان راز و مقامات عاشقان جان بازدست میداد پاره‌ای از آنها را منظوماً محفوظ خاطر و مسوده‌ی اوراق نموده، فراغ بالی و جمعیت خیالی که باعث جمع آن تفریق و سبب التیام آن تحریق بوده باشد میسر نمی‌شد و شفیقان مشتاق و رفیقان صافی مذاق را در اتمام و انجام آن اصرار تمام و ابرام مالاکلام میرفت تا در این سال فرخ که یک هزار و سیصد و پنج از هجرت نبوی صلی اللّه علیه و علی دینه القوی‌ست گذارم در دار السلطنۀ اصفهان ارم نشان افتاده، در ایام مجاورت وقتی با رئیس خواجه سرایان آغاسلیمان خان حفظه اللّه من آفات الزمان اتفاق افتاد، انسانی دیدم با فطرت فرشته و طینتی از صدق و صفا سرشته، جامع جمیع صفات انسانی و محبوب و مطبوع اقاصی و ادانی از کمال ملاطفت و مهربانیش در حیرت مانده؛ بمناسبت این شعر را فرو خواندم:

Чашми мусофир чу бар ҷамол ту уфтад

چشم مسافر چو بر جمال تو افتد

Азми раҳилаш бадал шавад ба иқомат

عزم رحیلش بدل شود به اقامت

Рӯзӣ дар аснои муҳовираи лаб гушӯда фармуд мужда ки мснўётт дар остони ризои ҳазрати хомси оли ъабои алайҳи олоФи алтҳиаҳу алсноء , мақбулу бшрФи қабули мавсули гашт , куҷои шрзмаҳ эй аз он ашъори хотири отири Киримаи ҳаҷари исмату афифаи сродқи азиматро мсмўъ гашта , матбӯъ афтод амр шуд дареғаст ки ин чунин ганҷина ӣ асрору махзани лӣолии шоҳвор дар пас парда ӣ иститору мхтФӣ аз мсомъ ва анзор бимонад табъаш куну интишораши даҳ то ин арӯс , рӯй аз пардаи ихтифои намояду аҳли донишро аз шунидану хонданаши аҳтзозии комил ҳосил ояд чаҳ шукри неъмати ҳазрати борӣ ва мавҳибатҳои ҳақро ҳқгзории мавқуф ба изҳори доштану манӯт ба парда нагузоштани сети дигар бузургон гуфтаанд :

روزی در اثنای محاوره لب گشوده فرمود مژده که مثنویاتت در آستان رضای حضرت خامس آل عبا علیه آلاف التحیة و الثناء، مقبول و بشرف قبول موصول گشت، کجا شرذمه‌ای از آن اشعار خاطر عاطر کریمه حجر عصمت و عفیفۀ سرادق عظمت را مسموع گشته، مطبوع افتاد امر شد دریغ است که این چنین گنجینه‌ی اسرار و مخزن لئالی شاهوار در پس پرده‌ی استتار و مختفی از مسامع و انظار بماند طبعش کن و انتشارش ده تا این عروس، روی از پردۀ اختفا نماید و اهل دانش را از شنیدن و خواندنش احتظاظی کامل حاصل آید چه شکر نعمت حضرت باری و موهبتهای حق را حقگزاری موقوف به اظهار داشتن و منوط به پرده نگذاشتن ست دیگر بزرگان گفته‌اند:

Фазлу ҳунари зойеъи сет то нанамоянд

فضل و هنر ضایع‌ست تا ننمایند

Авд бар оташ ниҳанду машки бсоинд

عود بر آتش نهند و مشک بسایند

Ҳамон ба ки ин нқўди олӣу ъқуди лӣолиро маҷмӯъаи пардозӣу дебочаи онрои болқоби хоси парасторони Кирима ӣ аср ки зикри Муҳамадату мкрмти эшон берун аз ҳад ва ҳасраст , мўшҳу музайянсозӣ , хотунӣ ки аълоҳазрати шаҳриёри аҷам ; вориси тахт кӣу ҳорси малики ҷам , киқбоди замону замини Искандари тоҷи сулаймони нигин

همان به که این نقود عالی و عقود لئالی را مجموعه پردازی و دیباچۀ آنرا بالقاب خاص پرستاران کریمه‌ی عصر که ذکر محمدت و مکرمت ایشان بیرون از حد و حصرست، موشح و مزین سازی، خاتونی که اعلیحضرت شهریار عجم؛ وارث تخت کی و حارس ملک جم، کیقباد زمان و زمین اسکندر تاج سلیمان نگین

Шоҳи озодаи хусрави одил

شاه آزاده خسرو عادل

Довари абрдсти дарёдил

داور ابردست دریادل

Алслтони бен алслтони Носири аддӣни шоҳи ғозёдоми аллоҳи малакаро зубдаи хўотини кирому ҳазрати мустатоби арФъи ашрафи асъади Амҷади волои алмсъўди ҳазрати зилли алслтони домати шӯи ктаҳро фархундаи моам сет , бонӯе ки дар мартабаи исмати толии Марями умронӣу дараҷаи зуҳду тақворо робиъаи сонии сет , ҳамвора дар ташвиқи орифони сухани санҷу тарғиб ба салау дандони ранҷи мардонаи рағбатӣу шоҳона ҳимматӣ дорад , арҷу ки бимни ин нисбати баланду шарофати арҷманд ; сяти ин симурғ гӯша нишин , шуҳраи қоф то қоф шаваду зикри ин ганҷ хилват гузин берун аз ҳади авсоф , лиҳозои амтсолро ҳиммат гумошта , номаи гирифта , хома бардошта , басӣ барнаёмад ки мутафарриқоти чандини соларо мураттабан дар як рисола ҷамъ оварда ба маснавии ганҷинаи алосрорш мавсӯм кардем умед аз карами бузургони онкии чашм аз маъоӣиби парешон гўӣиш пӯшанд ва дар иброзу изҳори қбоиҳи он нкўшнд . Ва ман аллоҳи алтўФиқу алайҳи алтклон .

السلطان بن السلطان ناصر الدین شاه غازیادام اللّه ملکه را زبدهٔ خواتین کرام و حضرت مستطاب ارفع اشرف اسعد امجد والا المسعود حضرت ظل السلطان دامت شو کته را فرخنده مام ست، بانویی که در مرتبهٔ عصمت تالی مریم عمرانی و درجهٔ زهد و تقوی را رابعهٔ ثانی‌ست، همواره در تشویق عارفان سخن سنج و ترغیب به صله و دندان رنج مردانه رغبتی و شاهانه همتی دارد، ارجو که بیمن این نسبت بلند و شرافت ارجمند؛ صیت این سیمرغ گوشه نشین، شهرهٔ قاف تا قاف شود و ذکر این گنج خلوت گزین بیرون از حد اوصاف، لهذا امتثال را همت گماشته، نامه گرفته، خامه برداشته، بسی برنیامد که متفرقات چندین ساله را مرتباً در یک رساله جمع آورده به مثنوی گنجینة الاسرارش موسوم کردیم امید از کرم بزرگان آنکه چشم از معایب پریشان گوئیش پوشند و در ابراز و اظهار قبایح آن نکوشند. و من الله التوفیق و علیه التکلان.