Дар хароботи ошиқони кўиист

در خرابات عاشقان کوییست

Вндри он хонаи як парии рўиист

وندر آن خانه یک پری‌روییست

Тўқдорони чашм он моҳанд

طوقداران چشم آن ماهند

Ҳар куҷои бастаи тоқи абрўиист

هر کجا بسته طاق ابروییست

Дар хами зулфи ҳамчуи чавгонаш

در خم زلف همچو چوگانش

Фалак ва ҳар чаҳ дар фалак гӯйӣаст

فلک و هر چه در فلک گوییست

Ба нафас чун Масеҳ ҷон бахшад

به نفس چون مسیح جان بخشد

Ҳар кро аз насим ӯ бўиист

هر کرا از نسیم او بوییست

Варақӣ боз кардам аз суханаш

ورقی باز کردم از سخنش

Зер ҳар тӯии ин сухани тўиист

زیر هر توی این سخن توییست

Ман азуи давр ва ӯ ба ман наздик

من ازو دور و او به من نزدیک

Пардаи андари миёни ману аўиист

پرده اندر میان من و اوییست

Оташи ишқ ӯ бихоҳад сӯхт

آتش عشق او بخواهد سوخت

Дар ҷаҳон ҳар чаҳ куҳнау нўиист

در جهان هر چه کهنه و نوییست

Сӯй ӯ роҳбар нахоҳам шуд

سوی او راهبر نخواهم شد

То марои рух ба сояу сўиист

تا مرا رخ به سایه و سوییست

Авҳадӣ бо касе наме гуяд

اوحدی با کسی نمی‌گوید

Номи он бут , ки нозукаш хуӣаст

نام آن بت، که نازکش خوییست

Чун азу нест мешавам ҳар дам

چون ازو نیست می‌شوم هر دم

То з ҳастӣ ман сари мўиист

تا ز هستی من سر موییست

На хароботи хику коса ва май

نه خرابات خیک و کاسه و می

На хароботи чангу барбату не

نه خرابات چنگ و بربط و نی

Он хроботҳоӣ бераҳу рӯ

آن خراباتهای بی ره و رو

Бар хроботёни гум шудаи пай

بر خراباتیان گم شده پی

Ҳамаро дида бар ҳдиқаҳи қудс

همه را دیده بر حدیقهٔ قدس

Ҳамаро рӯй дар ҳзираҳи ҳӣ

همه را روی در حظیرهٔ حی

Гар дар он кӯчаи борёбии ту

گر در آن کوچه باریابی تو

Кӣ аз он кӯчаи бози гардӣ , кӣ ?

کی از آن کوچه باز گردی، کی؟

Бигузар аз ихтилофи имшабу дай

بگذر از اختلاف امشب و دی

То бурун ояд он баҳор аз дай

تا برون آید آن بهار از دی

Чу болои рисӣ , зи ло то ту

چو بالا رسی، ز لا تا تو

Надарӣ нома « алик » ва « ило »

ندری نامهٔ «الیک» و «الی»

То ту бошӣ ва ӯ , ҷудо бошад

تا تو باشی و او، جدا باشد

Осмон аз замину нур аз фӣ

آسمان از زمین و نور از فی

Нақши худ бртрош ва ӯро бош

نقش خود برتراش و او را باش

То шавад ҷумлаи ҷаҳони як шайъ

تا شود جملهٔ جهان یک شی

Рӯй он бут , ки Авҳадӣ дидаст

روی آن بت، که اوحدی دیدست

Натавон дид ҷуз бибинаш вай

نتوان دید جز ببینش وی

Солҳо шуд ки роҳ май пўим

سالها شد که راه می‌پویم

Чун нахоҳад шуд ин биёбони тай

چون نخواهد شد این بیابان طی

Ҳар дам аз хонаи рух бадар дорад

هر دم از خانه رخ بدر دارد

Дар паии ошиқӣ назар дорад

در پی عاشقی نظر دارد

Ҳар замони масти маст бар сари кӯй

هر زمان مست مست بر سر کوی

Бо касе даст дар камар дорад

با کسی دست در کمر دارد

Ҳар дамии ошиқ дигар ҷӯяд

هر دمی عاشق دگر جوید

Ҳар шабии маҷлис дигар дорад

هر شبی مجلس دگر دارد

Ёр онкас шавад ки май нӯшад

یار آنکس شود که می‌نوشد

Дасти он кас кашад ки зар дорад

دست آن کس کشد که زر دارد

Дӯст гирад ниҳон ва фош кунад

دوست گیرد نهان و فاش کند

Мухлисонро дарин хатар дорад

مخلصان را درین خطر دارد

Ҳар ки қлоштар зи мардуми шаҳр

هر که قلاش‌تر ز مردم شهر

Пеш ӯ роҳ бештар дорад

پیش او راه بیشتر دارد

Ёри тарсо ва мо матарс аз кас

یار ترسا و ما مترس از کس

Ошиқии худ ҳамин ҳунар дорад

عاشقی خود همین هنر دارد

Ишқи маъшуқаи хроботст

عشق معشوقهٔ خراباتست

Зонка ишқаст кин асар дорад

زانکه عشقست کین اثر دارد

Дар харобот мо шавад ошиқ

در خرابات ما شود عاشق

Ҳар ки пурвой дардисар дорад

هر که پروای دردسر دارد

Авҳадӣ токунӯн дарӣ ме зад

اوحدی تاکنون دری می‌زد

Чун хароботи мо ду дар дорад

چون خرابات ما دو در دارد

Суханӣ меравад , ба ман кун гӯш

سخنی می‌رود، به من کن گوش

Пеш аз он каз сухан шавам хомӯш

پیش از آن کز سخن شوم خاموش

Ҷуз яке нест нақди ин олам

جز یکی نیست نقد این عالم

Бози ҷӯй ва ба оламаш мафруш

باز جوی و به عالمش مفروش

Гули ин боғро туе ғунча

گل این باغ را تویی غنچه

Сари ин ганҷро туе сарпӯш

سر این گنج را تویی سرپوش

Парда бурдор , то бибинӣ хуш

پرده بردار، تا ببینی خوش

Даст бо дӯст карда дар оғӯш

دست با دوست کرده در آغوش

Гар касе май шӯй , ба ҷузи ту касе

گر کسی می‌شوی، به جز تو کسی

Дар ҷаҳон нест , бишинаву мхрўш

در جهان نیست، بشنو و مخروش

Агар ин ҳол бар ту кашф шавад

اگر این حال بر تو کشف شود

Барраӣ аз хаёли имшабу дӯш

برهی از خیال امشب و دوش

Бози доне ки : ман чаҳ ме гӯям

باز دانی که: من چه می‌گویم

?герат уфтад гузар ба олами ҳуш

گرت افتد گذر به عالم هوش

Он шиносади ҳадиси ин дили маст

آن شناسد حدیث این دل مست

Ки азин бода карда бошад нӯш

که ازین باده کرده باشد نوش

Дар дилам оташаст ва дар чашми об

در دلم آتشست و در چشم آب

Ҷой он бошад ар барорам ҷӯш

جای آن باشد ار برآرم جوش

Авҳадии бозгашт гӯша нишин

اوحدی بازگشت گوشه نشین

Агарам фитна Эй нагирад гӯш

اگرم فتنه‌ای نگیرد گوش

Нест рангӣ дар обгинау об

نیست رنگی در آبگینه و آب

Бодаи шан ранг медиҳад , дарёб

باده‌شان رنگ می‌دهد، دریاب

Бода низ андари асл худ обӣаст

باده نیز اندر اصل خود آبیست

КоФтобш фурӯғ бахшаду тоб

کافتابش فروغ بخشد و تاب

зи об беранг шуд ънби мавҷӯд

ز آب بی‌رنگ شد عنب موجود

Ва зи ънби ширау зи шираи шароб

و ز عنب شیره و ز شیره شراب

Зин манозил накарда оби гузар

زین منازل نکرده آب گذر

Ҳеҷ касро накарда масту хароб

هیچ کس را نکرده مست و خراب

Бош , то ранг диду бинии буи

باش، تا رنگ دید و بینی بوی

Ақли азу скр диду ғофили хоб

عقل ازو سکر دید و غافل خواب

Агарат чашм дурбин бошад

اگرت چشم دوربین باشد

Барграфтам аз он ҷамоли ниқоб

برگرفتم از آن جمال نقاب

Ғайри азу ҳар чаҳ май намояди рух

غیر ازو هر چه می‌نماید رخ

Нест якбораи ҷузи ғуруру сароб

نیست یکباره جز غرور و سراب

Дидаи Авҳадӣ ба ҷустан ӯст

دیدهٔ اوحدی به جستن اوست

Гар биёбад ба коми дидаи ҷавоб

گر بیابد به کام دیده جواب

Ҷузи ту кас дар ҷаҳон наме донам

جز تو کس در جهان نمی‌دانم

Вази ту чизе ниҳон наме донам

وز تو چیزی نهان نمی‌دانم

Бенишон ту нест як зарра

بی‌نشان تو نیست یک ذره

Ба ҷузи ин як нишон наме донам

به جز این یک نشان نمی‌دانم

Бо ту пӯшидаи ҳолтисти маро

با تو پوشیده حالتیست مرا

Ки дурусташ баён наме донам

که درستش بیان نمی‌دانم

Гарчи доност номи ман , лекин

گرچه داناست نام من، لیکن

То нагӯйӣ : бидон , наме донам

تا نگویی: بدان، نمی‌دانم

Ин туе , ё манам , бигӯ то : кист ?

این تویی، یا منم، بگو تا: کیست؟

Шарҳ ин кун , ки он наме донамам

شرح این کن، که آن نمی‌دانمم

Он чунонам ба бӯят , эй гул , маст

آن چنانم به بویت، ای گل، مست

Ки гул аз бӯстон наме донам

که گل از بوستان نمی‌دانم

Ба ишорат ҳадис хоҳам гуфт

به اشارت حدیث خواهم گفت

Ки ғарибам , забон наме донам

که غریبم، زبان نمی‌دانم

Дӯстон , ҷузи ҳадис ӯ макунед

دوستان، جز حدیث او مکنید

Ки ман ин достон наме донам

که من این داستان نمی‌دانم

Авҳадии боз дар миён омад

اوحدی باز در میان آمد

Ком ӯ зин миён наме донам

کام او زین میان نمی‌دانم

Чун пас аз умрҳо ки гардидам

چون پس از عمرها که گردیدم

Роҳи ин остон наме донам

راه این آستان نمی‌دانم

Бози ғавғоӣ ӯ илми бардошт

باز غوغای او علم برداشت

Ишқ ӯ ханҷари ситами бардошт

عشق او خنجر ستم برداشت

Ҳарчӣ бероҳ дид ғорат кард

هرچه بی‌راه دید غارت کرد

Ва ончӣ бар роҳ дид ҳам бардошт

و آنچه بر راه دید هم برداشت

Дӯсти эҳроми ошнои баст

دوست احرام آشنایی بست

Номи бегонаи зини ҳарами бардошт

نام بیگانه زین حرم برداشت

Хтбҳо чун ба ном ӯ карданд

خطبها چون به نام او کردند

Ҷумларо сикка аз дирами бардошт

جمله را سکه از درم برداشت

Офтоби Рахш зуҳӯр гирифт

آفتاب رخش ظهور گرفت

Вази дили ман ғмоми ғами бардошт

وز دل من غمام غم برداشت

Мутриби ишқро наво нав шуд

مطرب عشق را نوا نو شد

Кини куҳани ҷомаи ҷоми ҷами бардошт

کین کهن جامه جام جم برداشت

Андари он ҷом чун худоро дид

اندر آن جام چون خدا را دید

Аз китоби худии рақами бардошт

از کتاب خودی رقم برداشت

Рӯзи сайди он савори азин нахҷӣр

روز صید آن سوار ازین نخجیر

Пари биФгнд , лек кам бардошт

پر بیفگند، لیک کم برداشت

Дили нодони ман амонати ишқ

دل نادان من امانت عشق

Ҳам ба пуштии он карами бардошт

هم به پشتی آن کرم برداشت

Даст ӯ чун ба ҳукми дастурӣ

دست او چون به حکم دستوری

Аз ману Авҳадии қалами бардошт

از من و اوحدی قلم برداشت

Мустамеъ нест , то бигӯям рост

مستمع نیست، تا بگویم راست

Кндрини гунбади ин наво чаҳ навост

کندرین گنبد این نوا چه نواست

Ҳар чаҳ гӯйии дарав , чу он шинавӣ

هر چه گویی درو، چو آن شنوی

Пас яке бошад , ин як ва ду чарост

پس یکی باشد، این یک و دو چراست

Ту яке , ӯ яке , ду бошад ду

تو یکی، او یکی، دو باشد دو

Ин яке зон яке бибояд кост

این یکی زان یکی بباید کاست

Риштаегар ҳазор ту гардад

رشته‌ای گر هزار تو گردد

Чун сар ришта ёфтӣ яктост

چون سر رشته یافتی یکتاست

Гар зи дарё ҷудо шавад қатра

گر ز دریا جدا شود قطره

На ки дарёи ҷудо ва қатра ҷудост ?

نه که دریا جدا و قطره جداست؟

Ёр бо мости венаи сухан з наҳуфт

یار با ماست وین سخن ز نهفت

Ман бурун май барам чу мӯии зи мост

من برون می‌برم چو موی ز ماست

Нест бе зубдаи шер , ишорат кун

نیست بی زبده شیر، اشارت کن

Ки кадомаст шер ва зубда куҷост ?

که کدامست شیر و زبده کجاست؟

Осмон ва замин гирифт ин нур

آسمان و زمین گرفت این نور

Боз байнед кин чаҳ нашав ва намост ?

باز بینید کین چه نشو و نماست؟

Авҳадии вор май занам дар дӯст

اوحدی‌وار می‌زنم در دوست

То чаҳ дар мезанад иродату хост

تا چه در می‌زند ارادت و خواست

Сохтам парда , гар нагардад каҷ

ساختم پرده، گر نگردد کج

Кардам оҳанг агар бияёд рост

کردم آهنگ اگر بیاید راست

Сояи нури пош май байнам

سایهٔ نور پاش می‌بینم

Зонка дар ҷумлаи ҷоаш май байнам

زانکه در جمله جاش می‌بینم

Офтобии бад-ӣни азимӣ ро

آفتابی بدین عظیمی را

Заррае дар ҳавоаш май байнам

ذره‌ای در هواش می‌بینم

Онкии умрии бгштм аз пай ӯ

آنکه عمری بگشتم از پی او

Бо худ андари сароаш май байнам

با خود اندر سراش می‌بینم

Рӯзу шаб дар Балош май сӯзам

روز و شب در بلاش می‌سوزم

То нагӯйӣ : Балош май байнам

تا نگویی: بلاش می‌بینم

Ин ки вақте бинолам аз ғам ӯ

این که وقتی بنالم از غم او

На ки аз худ ҷудоаш май байнам

نه که از خود جداش می‌بینم

Бенишам бехудо куҷо бошад ?

بینشم بی‌خدا کجا باشد؟

Чу ба нури худоаш май байнам

چو به نور خداش می‌بینم

Сӯрат ӯ чу равшани оинаи ист

صورت او چو روشن آینه‌ایست

Ки ҷаҳон дар сафоаш май байнам

که جهان در صفاش می‌بینم

Ҳар чаҳ аз коинот гирад ранг

هر چه از کاینات گیرد رنگ

Ҷумла дар хоки пош май байнам

جمله در خاک پاش می‌بینم

Авҳадӣ дар қафои мост , дигар

اوحدی در قفای ماست، دگر

Ду се рӯз аз қафоаш май байнам

دو سه روز از قفاش می‌بینم

Бидиҳ , эй соқӣ , он шароб чу занг

بده، ای ساقی، آن شراب چو زنگ

Бизан , эй мутриби ҳарифон , чанг

بزن، ای مطرب حریفان، چنگ

Ки наёбӣ ту бе парешоне

که نیابی تو بی‌پریشانی

Дил ки бошад ба зулфи ёри оўнг

دل که باشد به زلف یار آونگ

Бо ман ар май рӯй ба ҷустан ӯ

با من ار می‌روی به جستن او

Доман хештан бигир ба чанг

دامن خویشتن بگیر به چنگ

Кончаҳи ҷустии даруни ҷбаҳи тест

کانچه جستی درون جبهٔ تست

Хоҳиш аз рӯми ҷӯйу хоҳ аз занг

خواهش از روم جوی و خواه از زنگ

зи обу гули зодае , аз онии гум

ز آب و گل زاده‌ای، از آنی گم

Дар биёбони ҷаҳл чун хари ланг

در بیابان جهل چون خر لنگ

Аз дилу ҷони броӣ , то баравад

از دل و جان برآی، تا برود

Дар дамии ҳиммати ту сад фарсанг

در دمی همت تو صد فرسنگ

Коҳину сангро чу об кунад

کاهن و سنگ را چو آب کند

Оташӣ , кӯи бзод аз оҳану санг

آتشی، کو بزاد از آهن و سنگ

Ному нақши худ аз миён баргир

نام و نقش خود از میان برگیر

То туро дар канор гирад танг

تا ترا در کنار گیرد تنگ

Хоҷа ҷонаст , чун бимиради тан

خواجه جانست، چون بمیرد تن

Бода обаст , чун бабради ранг

باده آبست، چون ببرد رنگ

Авҳадӣ шуд ба ошиқии бади ном

اوحدی شد به عاشقی بد نام

Оннигор аз замона дорад нанг

آن نگار از زمانه دارد ننگ

Ёр , дӯшами зи роҳи меҳмонӣ

یار، دوشم ز راه مهمانی

Ба харобӣ кашиду вайронӣ

به خرابی کشید و ویرانی

Дошт дар пеш рӯем оина Эй

داشت در پیش رویم آینه‌ای

То бидидам дарав ба осонӣ

تا بدیدم درو به آسانی

Ки ҷузв нест ҳар чаҳ ме донам

که جزو نیست هر چه می‌دانم

Ки азу хост ҳар чаҳ май доне

که ازو خاست هر چه می‌دانی

Инс бо олами илоҳии гир

انس با عالم الهی گیر

Ба ту гуфтам тариқи инсонӣ

به تو گفتم طریق انسانی

Ду қадам беш нест роҳ , вале

دو قدم بیش نیست راه، ولی

Ту дар аввали қадами ҳамеи Монӣ

تو در اول قدم همی‌مانی

Гар на он нур дар таҷаллӣ буд

گر نه آن نور در تجلی بود

Он « аноолҳқ » ки гуфт ва « субҳонӣ » ?

آن «اناالحق» که گفت و «سبحانی»؟

Ки тавонад ба ғайр ӯ гуфтан ?

که تواند به غیر او گفتن؟

« лӣси фии ҷбтӣ » ки май хуоне

«لیس فی جبتی» که می‌خوانی

Ҳар чаҳ ҳастӣаст дар ту мавҷӯдаст

هر چه هستیست در تو موجودست

Хештанро магар наме доне

خویشتن را مگر نمی‌دانی

эй ки рӯзу шабат ҳаме хонам

ای که روز و شبت همی‌خوانم

Гарчи ҳаргизи маро наме хуоне

گرچه هرگز مرا نمی‌خوانی

Зон шароб бақо бидиҳ ҷомӣ

زان شراب بقا بده جامی

То тан Авҳадӣ шавад фонӣ

تا تن اوحدی شود فانی

Ошкоро агар тавонам нек

آشکارا اگر توانم نیک

Варна , то ме тавон , ба пинҳонӣ

ورنه، تا می‌توان، به پنهانی

Пурсиши хастааш раво бошад

پرسش خسته‌اش روا باشد

Ки дарин дард бедаво бошад

که درین درد بی‌دوا باشد

Каси дарин хона нест бегона

کس درین خانه نیست بیگانه

Мард бояд ки ошно бошад

مرد باید که آشنا باشد

Дар ҷаҳон ту бошад ин ман ва ту

در جهان تو باشد این من و تو

Дар ҷаҳони худо худо бошад

در جهان خدا خدا باشد

Бинмоед туро , чунонкии туе

بنماید ترا، چنانکه تویی

Агар ойӣнаро сафо бошад

اگر آیینه را صفا باشد

Беқафо рӯй нест дар хориҷ

بی‌قفا روی نیست در خارج

Вндри ойӣнаи не қафо бошад

وندر آیینه نی‌قفا باشد

Андари ойӣна ҳеҷ нанамояд

اندر آیینه هیچ ننماید

Ки на ин шаҳриёр мо бошад

که نه این شهریار ما باشد

Дар сафо нест сӯрати даврӣ

در صفا نیست صورت دوری

Даврӣ аз зулмат ҳаво бошад

دوری از ظلمت هوا باشد

Ин ҷудоӣ ва кундӣ равишаст

این جدایی و کندی روشست

Равиши ошиқон ҷудо бошад

روش عاشقان جدا باشد

Аз ?хитой хатаст агар дуе аст

از خطای خطست اگر دویی است

Ин ду бинӣ аз он хато бошад

این دو بینی از آن خطا باشد

Авҳадигар зи дӯсти баргардад

اوحدی گر ز دوست برگردد

Ҳар дами андари дам бало бошад

هر دم اندر دم بلا باشد

Чун дарин офтоб май сӯзам

چون درین آفتاب می‌سوزم

То зи ман заррае ба ҷо бошад

تا ز من ذره‌ای به جا باشد

Чист ин дайри пари зи роҳибу қс ?

چیست این دیر پر ز راهب و قس؟

Баста бар ҳам ҳазор зангу ҷарас

بسته بر هم هزار زنگ و جرس

Зини тарафи нағмае ки : « лотомн »

زین طرف نغمه‌ای که: «لاتامن»

Зон ҷиҳати ғулғулӣ ки : « лотёс »

زان جهت غلغلی که: «لاتیاس»

Аҳд ва мисоқ кард гургу шубон

عهد و میثاق کرد گرگ و شبان

Ёру анбози гашти дузду асас

یار و انباز گشت دزد و عسس

Чанд азин ҷустуҷӯии ботил , чанд ?

چند ازین جستجوی باطل، چند؟

Баси азин гуфтугӯии биҳдаҳ , бас

بس ازین گفتگوی بیهده، بس

Ҳарф зояд манеҳ барин ҷадвал

حرف زاید منه برین جدول

Нақш хориҷ мазан барин атлас

نقش خارج مزن برین اطلس

Кндрин хнб нест ҷузи як ранг

کندرین خنب نیست جز یک رنگ

Вндрин хона нест ҷузи як кас

وندرین خانه نیست جز یک کس

Як ҳадисаст ва сад ҳазор варақ

یک حدیثست و صد هزار ورق

Як савораст ва сад ҳазор фарс

یک سوارست و صد هزار فرس

Айб мо нест гар наме байнем

عیب ما نیست گر نمی‌بینیم

Гавҳарӣ дар миёни чандини хас

گوهری در میان چندین خس

Нест дар корхонаи ҷузи як кор

نیست در کارخانه جز یک کار

Ва он ту дорӣ , ба ғӯр кор барис

و آن تو داری، به غور کار برس

Дилам аз зуҳд Авҳадӣ бигирифт

دلم از زهد اوحدی بگرفت

Гар амонам диҳад аҷал , зини пас

گر امانم دهد اجل، زین پس

Ҳамаи олами парасти азин манзур

همه عالم پرست ازین منظور

Ҳамаи офоқро гирифт ин нур

همه آفاق را گرفت این نور

Ҳар як аз ҷонибяш май ҷӯянд

هر یک از جانبیش می‌جویند

Мустафо аз ҳарам , кулем аз тавр

مصطفی از حرم، کلیم از طور

Асли ин кулу ҷуз ва як калима аст

اصل این کل و جز و یک کلمه است

Хоҳ тўроаҳ хону хоҳи збўр

خواه توراة خوان و خواه زبور

Ҳосили шаҳр ошиқон шаҳрӣаст

حاصل شهر عاشقان شهریست

Гирд бар гирди он ҳазорон сур

گرد بر گرد آن هزاران سور

Бош то нақд ӯ шавад пайдо

باش تا نقد او شود پیدا

Бош то кор ӯ расад ба зуҳӯр

باش تا کار او رسد به ظهور

Гарчи дар пеши чашм ва мо муфлис

گرچه در پیش چشم و ما مفلس

Даст дар дастгоҳ ва мо маҳҷӯр

دست در دستگاه و ما مهجور

Ёри наздиктар зи тест ба ту

یار نزدیک‌تر ز تست به تو

Ту зи наздик ӯ чарое давр ?

تو ز نزدیک او چرایی دور؟

Токунӯн Авҳадӣ агар май пухт

تاکنون اوحدی اگر می‌پخت

Орзӯии биҳишту ҳуру қусӯр

آرزوی بهشت و حور و قصور

Рафтанӣ рафт , баъди азин ту маро

رفتنی رفت، بعد ازین تو مرا

Гар гунаҳи гори дорӣ , ар маъзӯр

گر گنه گار داری، ار معذور

Муддатии ман ба кор худ будам

مدتی من به کار خود بودم

Бо худу рӯзгор худ будам

با خود و روزگار خود بودم

Сӯратӣ чанд нақш май бастам

صورتی چند نقش می‌بستم

Гарчи ҳам дар диёр худ будам

گرچه هم در دیار خود بودم

Ба диёр касон шудам ногоҳ

به دیار کسان شدم ناگاه

Гарчи ҳам дар диёр худ будам

گرچه هم در دیار خود بودم

Ба дар ҳар ҳисор май гаштам

به در هر حصار می‌گشتم

На ки ман дар ҳисор худ будам

نه که من در حصار خود بودم

Солҳо ёр , ёр ме гуфтам

سالها یار، یار می‌گفتم

Худ ба таҳқиқи ёр худ будам

خود به تحقیق یار خود بودم

Гуфтам : ӯро шикор кардам , лек

گفتم: او را شکار کردم، لیک

Чун бидидам шикор худ будам

چون بدیدم شکار خود بودم

Як шабами ёр дар канор кашид

یک شبم یار در کنار کشید

Рӯз шуд , дар канор худ будам

روز شد، در کنار خود بودم

Ғами дил бо касе нахоҳам гуфт

غم دل با کسی نخواهم گفت

Чун ғаму ғмгсор худ будам

چون غم و غمگسار خود بودم

Авҳадии пеши ман ҳиҷоб нашуд

اوحدی پیش من حجاب نشد

Зонка худ пардаи дор худ будам

زانکه خود پرده‌دار خود بودم

Гуфтам : ин ихтиёр нест маро

گفتم: این اختیار نیست مرا

Чун ки дар ихтиёр худ будам

چون که در اختیار خود بودم

Дӯст ба корвон « кун Фикўн »

دوست به کاروان «کن فیکون»

Омад аз шаҳри ломакони берун

آمد از شهر لامکان بیرون

Ъўри гашт аз либоси бичўнӣ

عور گشت از لباس بیچونی

Бози пӯшеди кисват чаҳ ва чун

باز پوشید کسوت چه و چون

Гар бар омад басӯрат Лайлӣ

گر بر آمد بصورت لیلی

Гуҳ дар омад бидида маҷнӯн

گه در آمد بدیدهٔ مجنون

Гоҳ машҳур шуд байти нур

گاه مشهور شد بیت نور

Гоҳ мазкӯр шуд бсўрт навен

گاه مذکور شد بسورت نون

Чун ба обу замин ӯ будаст

چون به آب و زمین او بودست

Реша ва бехҳои гӯногӯн

ریشه و بیخهای گوناگون

Пеши кофуру занҷабили ниҳод

پیش کافور و زنجبیل نهاد

Асал ва тину равғани зайтӯн

عسل و تین و روغن زیتون

Май сиришти ин чаҳор ҷисми баҳам

می‌سرشت این چهار جسم بهم

Муддатӣ , то тамом шуд маъҷун

مدتی، تا تمام شد معجون

Дардҳоро дўонҳод , даво

دردها را دوانهاد، دوا

Заҳрҳоро азуи набшати афсун

زهرها را ازو نبشت افسون

Авҳадии шарбатӣ аз он бичишед

اوحدی شربتی از آن بچشید

Гашти девона « волҷнўни фунун »

گشت دیوانه «والجنون فنون»

Пари давидами баҳри дарии зини пеш

پر دویدم بهر دری زین پیش

Бар ман ин дар чу бозгашт акнӯн

بر من این در چو بازگشت اکنون

намебиовар , ки тавба бишикастам

می‌بیاور، که توبه بشکستم

ё мада май , ки аз ғамаши мастам

یا مده می، که از غمش مستم

Не , ки ман ҷуз ба менахоҳам дод

نی، که من جز به می نخواهم داد

Баъди азингар ба ҷон расад дастам

بعد ازین گر به جان رسد دستم

Дараҷаон май маро чунон созад

درجهان می مرا چنان سازد

Ки надонам ки дар ҷаҳон ҳастам

که ندانم که در جهان هستم

Хилватии доштам ба ҷустан ӯ

خلوتی داشتم به جستن او

Чун биҷуст ӯ маро , буруни ҷустам

چون بجست او مرا،برون جستم

Ба яке кардам аз ду олам рӯй

به یکی کردم از دو عالم روی

Дида аз дигарон фурӯи бастам

دیده از دیگران فرو بستم

Дар кафи пои он яке хокам

در کف پای آن یکی خاکم

Бар сари кӯии он яке пастам

بر سر کوی آن یکی پستم

Бибаредам дил аз таъаллуқи ғайр

ببریدم دل از تعلق غیر

Зон баридан ба дӯсти пайвастам

زان بریدن به دوست پیوستم

зи Авҳадии дил ба ранҷ буд ва чу дил

ز اوحدی دل به رنج بود و چو دل

Авҳадӣ шуд , зи Авҳадии рустам

اوحدی شد، ز اوحدی رستم

То ба акнӯн зи панди гӯйон буд

تا به اکنون ز پند گویان بود

Банд бар пойу ҳалқ дар шастам

بند بر پای و حلق در شستم

Баъд аз ин , чун ба ҳукми густохӣ

بعد از این، چون به حکم گستاخی

Дар харобот ишқ бинишастам

در خرابات عشق بنشستم

Гар ба дасти овареми домани дӯст

گر به دست آوریم دامن دوست

Ҳама ӯро шавем ва худ ҳама ӯст

همه او را شویم و خود همه اوست

Онкӣ ӯро дар об май ҷӯӣ

آنکه او را در آب می‌جویی

Ҳамчуи ойӣна бо ту рӯ дар рӯаст

همچو آیینه با تو رو در روست

Ту туе ва ту аз миён баргир

تو تویی و تو از میان برگیر

Каз туе ту риштаи ту ду туаст

کز تویی تو رشتهٔ تو دو توست

Гар шавад кӯзаи кӯзагар , на шигифт

گر شود کوزه کوزه‌گر،نه شگفت

Ки басии косаи судаи гашт ва сабуаст

که بسی کاسه سوده گشت و سبوست

Ту ба мӯе биҷустае , варна

تو به مویی بجسته‌ای، ورنه

Аз ту то онкии ҷустае як мӯаст

از تو تا آنکه جسته‌ای یک موست

Ҳама аз як дарахт раст ин чӯб

همه از یک درخت رست این چوب

Ки гуҳии сўлҷон ва гоҳе гӯаст

که گهی صولجان و گاهی گوست

«ҳо » ки исм ишоратаст аз асл

«ها» که اسم اشارتست از اصل

Алифашро чу ваов кардӣ ҳавасат

الفش را چو واو کردی هوست

Инқилобӣ заруратаст ин ҷо

انقلابی ضرورتست این‌جا

То ту ин мағз бар кашӣ аз пӯст

تا تو این مغز بر کشی از پوست

Манишин ташна , Авҳадӣ ки туро

منشین تشنه، اوحدی که ترا

Пой дар обу ҷой бар лаб ҷӯаст

پای در آب و جای بر لب جوست

Муддатии тавбаи доштам ва акнӯн

مدتی توبه داشتم و اکنون

Ки хароботи ишқ дар паҳлуаст

که خرابات عشق در پهلوست

Ҳар чаҳ ман гӯям , эй дабири имрӯз

هر چه من گویم،ای دبیر امروز

На ба хешам , зи ман мгири имрӯз

نه به خویشم، ز من مگیر امروز

Қалами нестӣ ба ман дар каш

قلم نیستی به من در کش

Ки гирифтораму асири имрӯз

که گرفتارم و اسیر امروز

Майли ёр қадим дорад дил

میل یار قدیم دارد دل

Тани азин ғуссаи гӯ : бимири имрӯз

تن ازین غصه‌گو: بمیر امروز

Солҳо дар камӣн нишастам , то

سالها در کمین نشستم، تا

Дар камонам кашад чу тири имрӯз

در کمانم کشد چو تیر امروز

Рӯ бишорат бизан , ки гашти яке

رو بشارت بزن، که گشت یکی

Бо ғуломи худ он амири имрӯз

با غلام خود آن امیر امروز

Чашми гжбин чу аз миён бархест

چشم گژبین چو از میان برخاست

Рост шуд шоҳ бо фақири имрӯз

راست شد شاه با فقیر امروز

Пардаи брмни мдр , ки натавон дӯхт

پرده برمن مدر، که نتوان دوخت

Назар аз ёр бе назири имрӯз

نظر از یار بی نظیر امروز

Чун дар омехт оби мо бо шер

چون در آمیخت آب ما با شیر

Чун ҷудо мекунӣ зи шери имрӯз

چون جدا می‌کنی ز شیر امروز

Авҳадӣ , ҷузи ҳадис дӯст магӯӣ

اوحدی،جز حدیث دوست مگوی

Ки ҷузв нест дар замири имрӯз

که جزو نیست در ضمیر امروز

Ба ту рамзӣ бигӯям , ар шинавӣ

به تو رمزی بگویم، ار شنوی

Аз забонами суханпазир имрӯз :

از زبانم سخن پذیر امروز:

Чанд вчнд ? эй дили маломати каш

چند وچند؟ ای دل ملامت کش

Зини ман ва мо ва ин ъамомау Фш

زین من و ما و این عمامه و فش

Сар магардон зи ханҷари он дӯст

سر مگردان ز خنجر آن دوست

Рух мапӣчон зи тири он таркиш

رخ مپیچان ز تیر آن ترکش

Нўшдорў , ки : ғайр дӯст диҳад

نوشدارو، که: غیر دوست دهد

Заҳр бошад , ба хоки резу мучаш

زهر باشد، به خاک ریز و مچش

Дили зи дунё ва охират баргир

دل ز دنیا و آخرت برگیر

Ба чунин ҷўъи рӯзаи гиру аташ

به چنین جوع روزه گیر و عطش

Рух ба ваҳдати ниҳодае , бурдор

رخ به وحدت نهاده‌ای، بردار

Аз миёни ихтилофи рӯму ҳабаш

از میان اختلاف روم و حبش

Қул кун рӯй къбтини ҷиҳат

قل کن روی کعبتین جهت

То бибинӣ яке муқобили шаш

تا ببینی یکی مقابل شش

Чанд гӯйӣ ки ? хона торикаст ?

چند گویی که؟ خانه تاریکست؟

Нест торик , чашми тести аъамаш

نیست تاریک، چشم تست اعمش

Қобилӣ нест , чун пазиради нур ?

قابلی نیست، چون پذیرد نور؟

Оташӣ нест , кӣ бисӯзад ғаш ?

آتشی نیست، کی بسوزد غش؟

зи аҳадгар нишони ҳамеи талабӣ

ز احد گر نشان همی طلبی

Ба сари Авҳадии қалами даракаш

به سر اوحدی قلم درکش

Дар бад-ӣн нохўшон бабанд имрӯз

در بدین ناخوشان ببند امروز

То баронем чанд рӯзии хуш

تا برانیم چند روزی خوش

Ашки ман сурх кард ва рӯем зард

اشک من سرخ کرد و رویم زرد

Бо ман он бевафо бибин ки чаҳ кард ?

با من آن بی‌وفا ببین که چه کرد؟

Ҳамчуи хӯн дар рагасту раг дар тан

همچو خون در رگست و رگ در تن

Онкии обами бабрад ва хӯнам хӯрд

آنکه آبم ببرد و خونم خورد

Ишқи он дӯст чун براردи даст

عشق آن دوست چون برآرد دست

Сари зи по , пои з сар надонад мард

سر ز پا، پا ز سر نداند مرد

Ҳамаро кишт , то намонад ғайр

همه را کشت، تا نماند غیر

Куштаро сӯхт , то бимонад фард

کشته را سوخت، تا بماند فرد

намекашад теғ ва нест пои гурез

می‌کشد تیغ و نیست پای گریز

намекашад зор ва нест ҷои набард

می‌کشد زار و نیست جای نبرد

То ду чашмам ба даст бино шуд

تا دو چشمم به دست بینا شد

Ҳиҷр ӯ васли гашту хораши вирд

هجر او وصل گشت و خارش ورد

Пеши ибдоъён чаҳ дайр ва чаҳ зуд ?

پیش ابداعیان چه دیر و چه زود؟

Назд тавҳидён чаҳ гарм ва чаҳ сард ?

نزد توحیدیان چه گرم و چه سرد؟

Ин ҳамаи нақшҳо ки май бинӣ

این همه نقشها که می‌بینی

Аз яке коргоҳи дону навард

از یکی کارگاه دان و نورد

Авҳадигар яке шавад бо мо

اوحدی گر یکی شود با ما

Аз ҳарифон ҳаме барем ин нарад

از حریفان همی بریم این نرد

Қиссаи дард хештан гуфтам

قصهٔ درد خویشتن گفتم

Гар наёяд падеди доруии дард

گر نیاید پدید داروی درد