Риёзи қулӯби орифин муҳаққиқу бсотини арвоҳи соликин мдққро Хизрату нзрт аз Қатароти сатроти фуюузоти мутакассира ,у таҷаллӣоти мутанаввиъаи зоти ҷалили лоязолу сифоти ҷамил зулҷалолӣаст ки ба таъсири ҳуби зотӣу тақозои асмоу сифотӣ ва ба мадлули канти кнзои мхФёи Фأҳббти аърФи Фхлқти алхлқи лакии аърФи раёҳини рангини мавҷӯдотро аз сробстони лорибу шабистони ғайб , ба гулистони шаҳодат , варақи варақ бар тибқи арзи ниҳода ва бар шақоӣқи ҳақоиқи сувари илмияи азлиаҳи худдари шўоҳқи ҳадоъиқи ғайбӣаи абадӣа , замони замони чашми тмошогшодаҳ . Оре :

ریاض قلوب عارفین محقق و بساتین ارواح سالکین مدقَّق را خضرت و نضرت از قطرات سطرات فیوضات متکّثره، و تجلیات متنّوعهٔ ذات جلیل لایزال و صفات جمیل ذوالجلالی است که به تأثیر حب ذاتی و تقاضای اسما و صفاتی و به مدلول کنت کَنْزاً مَخفیّاً فَأَحْبَبْتُ اُعْرَفَ فَخَلّقْتُ الخلقَ لِکَیِ اُعْرَفَ ریاحین رنگین موجودات را از سرابستان لاریب و شبستان غیب، به گلستان شهادت، ورق ورق بر طبق عرض نهاده و بر شقایق حقایق صور علمیه ازلیهٔ خوددر شواهق حدائق غیبیهٔ ابدیه، زمان زمان چشم تماشاگشاده. آری:

Зиҳии қодирӣ - ҷлти азимата - ки аз ҳавзаи равзаи қудраташи гунбади нилӯфарии барги нилӯфарии вхҳии сонеъии ълтклмтаҳ - ки аз дмни чамани санъаташи хуршеди ховарии шох ъбҳрӣаст . Балӣ :

زهی قادری-جَلَّت عَظَمتُه- که از حوضهٔ روضهٔ قدرتش گنبد نیلوفری برگ نیلوفری وخهی صانعی عَلَتْکلمتُهُ- که از دمن چمن صنعتش خورشید خاوری شاخ عبهری است. بلی:

Ҷалилӣ - таъолии шаъна - ки на фалаки фалак , аз дарёии ҷалолаши ҳубобӣу мликӣ - алии барраона - ки маъмурии маъмура аз малик бе заволаши харобӣ :

جلیلی-تَعالی شأنُهُ- که نُه فُلکِ فلک، از دریای جلالش حبابی و ملیکی- عَلَی بُرْهانُهُ- که معموری معموره از ملک بی زوالش خرابی:

Наққошӣ ки сақфи сипеҳри мниъро аз бадоеъи саноеъи хомаи ҳикмати хтомаҳаш чандини ҳазор нақши бадеъ ,у боғбонӣ ки гулзори пари азҳори чархи сайёрро аз навбаҳори осораш ҳамвора ранг рабиъаст . Ҳамоно :

نقاشی که سقف سپهر منیع را از بدایع صنایع خامهٔ حکمت ختامه‌اش چندین هزار نقش بدیع، و باغبانی که گلزار پر ازهار چرخ سیار را از نوبهار آثارش همواره رنگ ربیع است. همانا:

Мустағнӣ ӣӣ ки қойили ҳоили ҳайбаташ ба қавли пурҳавли ани аллоҳи лғнии ани Алъоламин содиқ ,у рауфӣ ки мунодии ҳодии раҳматаш ба Нидои хуши адои ани аллоҳи рؤФи болъбоди нотиқи соликони масолики маърифати сифоти муқаддаси худро ба мнтўқаҳи мсдўқаҳи анзрإлии осори раҳмаи аллоҳ аз тавҳиди осорӣу таҷаллии афъолӣ ахбор намӯда , воқифони мўоқФи ҳақиқати зоти ақдаси худро ба ишорат , бо бишорати Киеви яҳёи алأрзи баъди мўтҳо ба ҷамъи баъди алФрқу бқоءи баъди алФноءи умедвори фармӯда . Холиқӣ ки ба мазмуни балоғати машҳуни ани аллоҳи халқи алхлқи фии зулмаи сами раши ълиҳммннўраҳи халқро аз зулмати ободи адами раҳонида ва ба нимрўзи вуҷӯди расонида . Зиҳии ҳикмат ки баннои қудраташ ба мадлули влқдхлқнои алсмўоту алأрзи вмобинҳмои фии сетаи أёми баннои пояу равоқи ин васеъи всоқи всбъи смўоти тбоқро дар шаш рӯзи барафроштау таъолии қудрат ки меъмори ҳикматаш ба ҳукму хамрати тинаҳи одами бедии أрбъини сбоҳои хамири муҳаббати тахмири тинати он убудийятпазирро чиҳил явми мазҳари таҷаллии ҷамол ва ҷалол дошта . Ҳамоно олам , сӯрати тафсилии маънии одаму маънии одам , ҷомеъаи иҷмолии сӯрати олам . Балии олам , одамӣаст мстФслу одам , олимӣаст мстҷмл .

مستغنی‌یی که قایل هایل هیبتش به قول پرهول اِنَّ اللّهَ لَغَنیُّ عَنِ العالَمینَ صادق، و رئوفی که منادی هادی رحمتش به ندای خوش ادای اِن اللّهَ رَؤُفٌ بِالعبادِ ناطق سالکان مسالک معرفت صفات مقدس خود را به منطوقهٔ مصدوقهٔ اُنْظُرْإلی آثارِ رَحْمَةِ اللّهِ از توحید آثاری و تجلی افعالی اخبار نموده، واقفان مواقف حقیقت ذات اقدس خود را به اشارت، با بشارت کیفَ یُحْیی الأرضَ بَعْدَ مَوْتِها به جمع بعد الفرق و بقاء بعد الفناء امیدوار فرموده. خالقی که به مضمون بلاغت مشحون اِنّ اللّهَ خَلَقَ الخَلْقَ فی ظُلْمةٍ ثُمَّ رَشَّ عَلَیْهِمْمِنْنُورِهِ خلق را از ظلمت آباد عدم رهانیده و به نیمروز وجود رسانیده. زهی حکمت که بنای قدرتش به مدلول وَلَقَدْخَلَقْنا السَّمواتِ و الأَرْضَ وَمابَیْنَهُما فی سِتَّةِ أیّامٍ بنای پایه و رواق این وسیع وثاق وسبع سموات طباق را در شش روز برافراشته و تعالی قدرت که معمار حکمتش به حکم و خَمَّرْتُ طِیْنَةَ آدَمَ بِیَدِی أَرْبَعینَ صَباحاً خمیر محبت تخمیر طینت آن عبودیت پذیر را چهل یوم مظهر تجلی جمال و جلال داشته. همانا عالم، صورت تفصیلی معنی آدم و معنی آدم، جامعهٔ اجمالی صورت عالم. بلی عالم، آدمی است مستفصل و آدم، عالمی است مستجمل.

Латифаи внФхти фӣаи мнрўҳӣ аз таҷаллии зотш , ғолибан кноитӣу шарифаи вълми одами алأсмоءи кулҳо аз зуҳӯри асмоءу сафоташ , зоҳиран ривоятӣ , гӯйӣ ба мазмуни ҳақиқати машҳуни إни аллоҳи халқи одами алии сӯрата дар сўомъи қудси ғулғулаи ин ривояти афтода буд ки :

لطیفهٔ وَنَفَخْتُ فِیْهِ مِنْرُوْحِی از تجلی ذاتش، غالباً کنایتی و شریفهٔ وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْماءَ کُلَّها از ظهور اسماء و صفاتش،ظاهراً روایتی، گویی به مضمون حقیقت مشحون إنَّ اللّهَ خَلَقَ آدَمَ عَلَی صُوْرَتِهِ در صوامع قدس غلغلهٔ این روایت افتاده بود که:

Ва ба мисдоқи мо халқи аллоҳи шиӣои إлои воҳтҷб ба мунодии рأФт ба ҷиҳат гӯш зад , Иблиси пурталбисро Нидои ин кноит дар дода буд ки :

و به مصداق ما خَلَقَ اللّهُ شَیْئاً إلّا واحْتَجَبَ بِهِ منادی رأفت به جهت گوش زد، ابلیس پرتلبیس را ندای این کنایت در داده بود که:

Ореи дидаи варӣ бояд ки ранги тааюнот аз мрот дил задойаду нуктаи мо раъйати шиӣои إлои врأити аллоҳ фӣа сарояд , зеро ки :

آری دیده وری باید که رنگ تعیّنات از مرآت دل زداید و نکتهٔ ما رَأَیْتُ شَیْئاً إلّا وَرَأَیْتُ اللّهَ فِیْهِ سراید، زیرا که:

Субҳони аллоҳ чаҳ мегӯям ки даври афтодам аз роҳи влӣнсأлтҳммнхлқи алсмўоти волأрзи лиқўлни аллоҳ .

سبحان اللّه چه می‌گویم که دور افتادم از راه وَلَئِنْسَأَلْتَهُمْمَنْخَلَقَ السَّمواتِ والأَرْضَ لَیَقُوْلَنَّ اللّهُ.

Субҳони мниҳмдаҳи алзокри боллсону анносии болнсёни алсмоءи болсмўи волأрзи болднў ва мо мншиءи إлои исбҳи бҳмдаҳу момнсиФи إлои иҷрди мнғмдаҳ .

سُبْحانَ مَنْیَحْمَدُهُ الذّاکِرُ باللِّسانِ و النّاسِی بِالنِّسیانِ السَّماءُ بالسُّمُوِّ والأرضُ بالدُّنُوِّ و ما مِنْشَیْء إلّا یُسُبِّحُ بِحَمْدِهِ و مامِنْسَیْفٍ إلّا یُجَرَّدُ مِنْغِمْدِهِ.

Агар маликаст ба тнзиаҳу тҳлил ва агар шайтонаст ба тмўиаҳу тзлил , агар инсонаст ба мадорику қиёс ва агар ҳайвонаст ба анфосу эҳсос , агар наботаст ба нмоءу ғизо , агар ҷамодаст ба хайру қазо , агар дарёст ба амвоҷ ва агар саҳрост ба Фҷоҷ ва агар наҳораст ба фалақ ва агар лайласт ба ғсқ ва ар нораст ба шарор агар хокаст ба қарор агар бодаст ба таҳарруку эҳтизоз ва агар обаст ба нишебу фароз .

اگر ملک است به تنزیه و تهلیل و اگر شیطان است به تمویه و تضلیل، اگر انسان است به مدارک و قیاس و اگر حیوان است به انفاس و احساس، اگر نبات است به نماء و غذا، اگر جماد است به خیر و قضا، اگر دریاست به امواج و اگر صحراست به فجاج و اگر نهار است به فلق و اگر لیل است به غسق و ار نار است به شرار اگر خاک است به قرار اگر باد است به تحرک و اهتزاز و اگر آبست به نشیب و فراز.

Балии кони аллоҳи змонои лмикнФиаҳи куфри вослом чаҳ ҷои куфру имони душману дӯст ки биҷуз ӯ ҳеҷ нест онҷо ки ӯст , аҷаби инки кони аллоҳу лмикнмъаҳи шийъ , аҷабтар инки алони камокон

بلی کانَ اللّهُ زماناً لَمْیَکُنْفِیْهِ کُفْرٌ واِسْلامٌ چه جای کفر و ایمان دشمن و دوست که بجز او هیچ نیست آنجا که اوست، عجب اینکه کانَ اللّه و لَمْیَکُنْمَعَهُ شیءٌ، عجب تر اینکه الآن کماکان

Ҷое ки садр нишин маснади лўлокؑдри канаи зотши мо ърФнок фармоед ; пайдост ки аз донишу бениши муштии хок чаҳ ояд .

جایی که صدر نشین مسند لولاکؑدر کنه ذاتش ما عَرَفْناکَ فرماید؛ پیداست که از دانش و بینش مشتی خاک چه آید.

Агарчӣ офтоби ҷҳонтоб бар ҳар заррае тобад , аммо зарра бетоб аз офтоб чаҳ ёбад . Балки :

اگرچه آفتاب جهانتاب بر هر ذره‌ای تابد، اما ذرهٔ بی تاب از آفتاب چه یابد.بلکه:

إни аллоҳи أъзи мнأнирии вأзҳри мнأнихФӣ .

إنَّ اللّهَ أَعَزُّ مِنْأَنْیُرَی وأَظْهَرُ مِنْأَنْیُخْفَی.

Пас аз тамҳиди тҳмиду сипосу тҳниаҳи тҳиаҳ беқиёс , дуруди номъдўдўи саломи номаҳдӯд бар ъорҷони мъорҷи қурбу камолу ноҳҷони мноҳҷи ҷалолу ҷамол , шмўси фалаки рисолату ақмори сипеҳри ҷалолат , ҳодӣони мросди сбл , أънии табақоти русул алӣ набиноу алайҳими ассалом ки қоидони тариқи сдоду муршидони сиблати ршоднд . Хосса бар хосса банӣ одам ,у хулоса ҳар ду олам , Сироҷи Сироҷаи коинот ,у гули гулзори мавҷӯдот , нури ҳдиқаҳи офаринишу нури ҳадақаи бениш , садрнишини сафаи лўлок , ва такя гузин маснаду моأрслнок , тӯтии шкрФшони шкрстони субҳони алзии أсрии андалеби хуши алҳони гулистон ва мо интқи ани алҳўӣ , мифтоҳи хзоини ғайбу мисбоҳи анҷумани лориб , тоҷдори айвон кант набиёу одами байни алмоءу алтину шаҳсавори майдони вмои أрслноки алои раҳмаи ллъолмини масдари анвори адаму вуҷӯд ,у мазҳари асрори ғайбу шуҳуд , ҳақоиқи гӯии рози мнронӣ , мубарҳани сози ваҳии осмонӣ , нуктаи сарои маънии нҳни алохрўни алсобқўну пардаи гушои сӯрати аҳади қавмии анҳмлоиълмўн , бедори дили лоиноми қалбии соҳиби манзил абят ъанд рабӣ , маҳфили лии маъаи аллоҳро шамъу парвона , мақоми Маҳмӯди ҷамъи алҷмъи расӯлӣ ки ба лисони ҳоли мтрнми ин некӯи мақол . Ки :

پس از تمهید تحمید و سپاس و تهنیهٔ تحیّهٔ بی‌قیاس، درود نامعدودو سلام نامحدود بر عارجان معارج قرب و کمال و ناهجان مناهج جلال و جمال، شموس فلک رسالت و اقمار سپهر جلالت، هادیان مراصد سبل، أَعْنی طبقات رسل عَلَی نَبیِّنا و عَلَیهِمُ السلام که قائدان طریق سداد و مرشدان سبیل رشادند. خاصه بر خاصهٔ بنی آدم، و خلاصهٔ هر دو عالم، سراج سراجهٔ کاینات، و گل گلزار موجودات، نَوْر حدیقهٔ آفرینش و نور حدقهٔ بینش، صدرنشین صفّهٔ لولاک، و تکیه گزین مسند و ماأَرْسَلْناک، طوطی شکرفشان شکرستان سُبْحانَ الَّذی أَسْرَی عندلیب خوش الحان گلستان و ما یَنْطِقُ عَنِ الهَوی، مفتاح خزاین غیب و مصباح انجمن لارَیْب، تاجدار ایوان کُنْتُ نَبِیّاً و آدَمُ بَیْنَ الماء و الطِّینِ و شهسوار میدان وَما أَرْسَلْناکَ اِلّا رَحْمَةً لِلعالَمین مصدر انوار عدم و وجود، و مظهر اسرار غیب و شهود، حقایق گوی راز مَنْرَآنی، مبرهن ساز وحی آسمانی، نکته سرای معنی نَحْنُ الآخِرُونَ السّابِقُونَ و پرده گشای صورت اِهْدِ قَوْمِی اِنَّهُمْلایَعْلَمُون، بیدار دل لایَنام قَلْبی صاحب منزل اَبِیْتُ عِنْدَ رَبِّی، محفل لی مَعَ اللّه را شمع و پروانه، مقام محمود جمع الجمع رسولی که به لسان حال مترنم این نیکو مقال. که:

ШоФъи рӯзи ҷазо ,у муқтадои аҳли сафо , Абулқосими Муҳамади Мустафо ва бар ол ӯу асҳоб ӯ - ризвони аллоҳи ълиҳмоҷмъин - симои он рухшандаи гавҳари дарҷи вилоят ,у тобандаи ахтари бурҷи ҳидоят , гушоянда дар хайбар ,у Фкнндаҳи сари антар , зебандаи маснади ҳорӯнӣ ,у шоистаи маснади слўнии барозандаи тахти лўкшФ ,у Фрозндаҳи қдрнаҳи садаф , содиқи алўъду шаҳнаи алнҷФи ибн ъам набии арабӣу мирҳошмии алмтлбии соҳиби зулфиқору қотили алأшрор , қолъи алкФору қомъи алФҷору қутби алўослин , ғўси алмуваҳидин , қоиди алсолкину ҳодии алъорФину амири алмؤмнин , эмоми алҳозру алғоӣб , мазҳари алъҷоӣбу мазҳари алғроӣби асади аллоҳи алғолби алии ибни абии толиби саломи аллоҳи алайҳу алии أбноءаҳу أҳФодаҳи алأӣмаҳи алҳодини алмҳтдини алмъсўмини илои явми аддӣн .

شافع روز جزا، و مقتدای اهل صفا، ابوالقاسم محمد مصطفی و بر آل او و اصحاب او- رضْوانُ اللّهِ عَلَیْهِمْاجمعین- سیّما آن رخشنده گوهر درج ولایت، و تابنده اختر برج هدایت، گشایندهٔ در خیبر، و فکنندهٔ سر عنتر، زیبندهٔ مسند هارونی، و شایستهٔ مسند سلونی برازندهٔ تخت لِوْکُشِفَ، و فرازندهٔ قدرنه صدف، صادِقُ الوَعْدِ و شحنةُ النَّجَفِ ابنُ عمّ نبی عربی و میرهاشمی المطلبی صاحِبُ ذُوالفِقارِ و قاتِلُ الأشْرار، قالِعُ الکفّارِ و قامِعُ الفُجارِ و قُطْبُ الواصِلینَ، غَوْثُ المُوَحِّدینَ، قائِدُ السَّالِکیْنَ و هادِی العارِفینَ و امیرُ المؤمنینَ، امامُ الحاضِر و الغائِبِ، مَظْهَرُ العَجائبِ و مُظهرَُ الغَرائبِ اسدُ اللّهِ الغالِبُ علیُّ ابن ابی طالبٍ سلامُ اللّهِ عَلَیْهِ و عَلَی أَبنْاءِهِ و أَحْفادِهِ الأئِمَّةِ الهادِیْنَ المُهْتَدِیْنَ المَعْصُومینَ الَی یَوْمِ الدِّیْنِ.

Аммо баъд бар раъии маърифати антмои доноёни сайру огоҳони хабари пӯшида ва масттар нмонод ки дрохбор омадааст ки ҳазрати Довӯди набӣ - алӣ набиноу алайҳи ассалом - дрмноҷот бо қозии алҳоҷот мсأлт намӯд ки лмозои хилқати алхлқ ва аз ҳазрати раби алорбоби хитоби шунӯд ки канти кнзои мхФёи Фأҳббти أноърФи Фхлқти алхлқи лакии аърФ яъне будам ман ганҷии пинҳон , дӯсти доштам ки шинохта шавам , пас офаридами халқро ба ҷиҳат инки бишносанд маро . Ва низ дар китобу суннат , тамҷиди ҳақи шиносону тарғиб ба шиносои яздон бисёр воқеъаст ва ин худ машҳуру мусаллам ҷумҳӯраст ки мефармоед - ъзи исма - мо хилқати алҷну алإнси إлои лиъбдўн ва муфассирин донишманд таъвил кардаанд ки إлои лиъбдўн , أилиърФўн , зеро ки ибодат бемаърифатро азмӣ чандон наниҳодаанд . Пас аз замони беъсату риҳлати ҳазрати хотами алонбёءؐолии алони ъбодўи зӯҳҳоду хавоси ин уммати марҳӯмаро ба иқтизои замон дар ҳар вақте аз авқот ба номии хос махсӯс доштаанд ва дар ин авон ба ориф , рояти шӯҳрат афроштаанд . Лиҳозои ин тайифаи олии мқдорўи ин фирқаи бузургворро дар баёни асрори шариъату тариқату румузи маърифату ҳақиқати нзмоўнсрои ърбёу Форсёи алии ихтилофи мшорбҳми суханони сӯдманду таҳқиқот баландаст ФҳммнФҳм . Комаи қил :

اما بَعْدُ بر رأی معرفت انتمای دانایان سِیر و آگاهان خبر پوشیده و مستتر نماناد که دراخبار آمده است که حضرت داوود نبی-علی نبینا و علیه السلام- درمناجات با قاضی الحاجات مسألت نمود که لِماذا خَلَقْتَ الخَلْقَ و از حضرت رب الارباب خطاب شنود که کُنْتُ کَنْزاً مَخْفِیّاً فأَحْبَبْتُ أنْاُعْرَفَ فَخَلَقْتُ الخَلْقَ لِکَی اُعْرَفَ یعنی بودم من گنجی پنهان، دوست داشتم که شناخته شوم، پس آفریدم خلق را به جهت اینکه بشناسند مرا. و نیز در کتاب و سنت، تمجید حق شناسان و ترغیب به شناسایی یزدان بسیار واقع است و این خود مشهور و مسلم جمهور است که می‌فرماید- عَزَّ اسْمُهُ- ما خَلَقْتُ الجِنَّ و الإنْسَ إلّا لِیَعْبُدُوْنَ و مفسرین دانشمند تأویل کرده‌اند که إلّاَ لِیَعْبُدُوْنَ، أَیْلِیَعْرِفُوْنَ، زیرا که عبادت بی‌معرفت را عظمی چندان ننهاده‌اند. پس از زمان بعثت و رحلت حضرت خاتم الانبیاءؐالی الآن عبّادو زهاد و خواص این امت مرحومه را به اقتضای زمان در هر وقتی از اوقات به نامی خاص مخصوص داشته‌اند و در این اوان به عارف، رایت شهرت افراشته‌اند. لهذا این طایفهٔ عالی مقدارو این فرقهٔ بزرگوار را در بیان اسرار شریعت و طریقت و رموز معرفت و حقیقت نظماًونثراً عربیاً و فارسّیاً علی اختلاف مشاربهم سخنان سودمند و تحقیقات بلند است فَهُمْمَنْفَهِمَ. کَما قِیْلَ:

Ва баъзе аз акобр , ҳолоту мақолоти ҷамъӣ аз ин тайифаро ҷамъ намӯда ва дар кутуби хеши сабт фармӯдаанд . Чунонкии шайхи Фариди аддӣни Муҳамади алътори Кадкании алнишобўрӣ - қудси сира - дрктоби мавсӯм ба тазкираи алоўлёу мавлонои нуриддини абдурраҳмони ҷомии раҳ дар китоби мсмӣ ба нафаҳоти алонсу қозии нуруллои шӯштарӣ дар маҷлисии азмҷолси алмؤмнин ва ғайриҳам . Ва аммо баъзе аз эшонро суханони манзуму табъ мавзун бӯда ва бархе ба назм лаб нагушӯдау ҳазароти мушорунилайҳам ва ғайриҳам , ҳиммати волонҳмт , бар зикри аҳволи хуҷастаи мол эшон гумоштау суханони манзӯмаи эшонро нанигоштау қавмии арбоби тазкира низ дар сабти ашъори шоиронаи ин фирқаи кӯшида , аз гуфтори пари асрори орифонаи ин табақаи алайҳ , чашми пӯшида .

و بعضی از اکابر، حالات و مقالات جمعی از این طایفه را جمع نموده و در کتب خویش ثبت فرموده‌اند. چنانکه شیخ فرید الدین محمد العطار کدکنی النیشابوری- قُدّس سِرُّهُ- درکتاب موسوم به تذکرة الاولیا و مولانا نورالدین عبدالرحمن جامی ره در کتاب مسمی به نفحات الانس و قاضی نوراللّه شوشتری در مجلسی ازمجالس المؤمنین و غیرهم. و اما بعضی از ایشان را سخنان منظوم و طبع موزون بوده و برخی به نظم لب نگشوده و حضرات مشارالیهم و غیرهم، همت والانهمت، بر ذکر احوال خجسته مال ایشان گماشته و سخنان منظومهٔ ایشان را ننگاشته و قومی ارباب تذکره نیز در ثبت اشعار شاعرانهٔ این فرقه کوشیده‌، از گفتار پر اسرار عارفانهٔ این طبقهٔ علیّه، چشم پوشیده.

Илова бар ин бисёре аз аъозими мтأхрини пас аз таълӣфу таснифи кутуби мазкӯра ба арсаи зуҳӯр омадаанд ки ҳолоту мақолоти эшон дар он кутуби мстўр , балки дар афвоҳи халқ низ мазкӯр нест . Бноءи алайҳи баъзе аз аҷалаи асҳобу аъзаҳи аҳбоб , ин фақири заъф бемиқдорро тарғиб ва тҳриз фармуданд ки чаҳ бошад ки тазкира ба ҷиҳати табсираи аҳли басират , муштамил бар атвору ашъору силсилаи тариқату қоидони ҳақиқати ин табақаи шарифаи ҷамъи намояд . Ки толибону роғибони тариқаи ҳуққаи тариқатро аз ҳолоти ин қавми истеҳзорӣу эътиборӣу ояндагонро тзкорӣ аз хоксор ҳосил ояд ва худ фақирро низ ба мутолиаи кутубу ашъори ин фирқаи но?ҷиа ки муҳтавӣаст бар ҳақоиқу дақоиқи ӣмонӣа ва мнтўӣаст бар ибороту ашороти ирфонӣаи шавқии вофиру майлии мткоср буду ағлаби авқоти дафотири пари сроири ин акобрро мутолиа менамӯд ва агарчӣ кутуби маснавӣоту дўоўини ғазалиёт бисёре ҳосил ва аз ин раҳи гузари дил , муҳаббати манзил бо шоҳиди муддао восил бӯда , лекин гоҳе низ ин иттифоқ меафтод ки ба иллати тсориФи замону муҳоҷират аз аўтони ҳамлу нақли ҳамаи онҳо даст намедод , лоҷарам ба сабаби асбоби мазбӯрау мазкӯрау мулоҳизаи баъзе дақоиқи мстўраҳи вмстўраҳ бо адами бизоъату қиллати иститоат мусаммам гардид ки бъўни аллоҳ ҳиммат баргуморад втзкраҳ эй муштамил бар мухтасарӣ аз аҳвол ва бархе аз ашъори ин тайифаи брнгорд .

علاوه بر این بسیاری از اعاظم متأخّرین پس از تألیف و تصنیف کتب مذکوره به عرصهٔ ظهور آمده‌اند که حالات و مقالات ایشان در آن کتب مسطور، بلکه در افواه خلق نیز مذکور نیست. بِناءً عَلَیه بعضی از اجّلهٔ اصحاب و اَعزّهٔ احباب، این فقیر ضعف بی مقدار را ترغیب و تحریض فرمودند که چه باشد که تذکره به جهت تبصرهٔ اهل بصیرت، مشتمل بر اطوار و اشعار و سلسلهٔ طریقت و قایدان حقیقت این طبقهٔ شریفه جمع نماید. که طالبان و راغبان طریقهٔ حقهٔ طریقت را از حالات این قوم استحضاری و اعتباری و آیندگان را تذکاری از خاکسار حاصل آید و خود فقیر را نیز به مطالعهٔ کتب و اشعار این فرقهٔ ناجیه که محتوی است بر حقایق و دقایق ایمانیه و منطوی است بر عبارات و اشارات عرفانیه شوقی وافر و میلی متکاثر بود و اغلب اوقات دفاتر پر سرایر این اکابر را مطالعه می‌نمود و اگرچه کتب مثنویات و دواوین غزلیات بسیاری حاصل و از این ره گذر دل، محبت منزل با شاهد مدعا واصل بوده، لیکن گاهی نیز این اتفاق می‌افتاد که به علت تصاریف زمان و مهاجرت از اوطان حمل و نقل همهٔ آنها دست نمی‌داد، لاجرم به سبب اسباب مزبوره و مذکوره و ملاحظهٔ بعضی دقایق مسطوره ومستوره با عدم بضاعت و قلت استطاعت مصمم گردید که بعون اللّه همت برگمارد وتذکره‌ای مشتمل بر مختصری از احوال و برخی از اشعار این طایفه برنگارد.

Агарчӣ ин фирқаи ҷалила бисёр ва ин қавми олия бе шуморанд ва ҳар як гуфтору ашъор беҳад ва мар доранд , вале ин фақир аз нигориши абёти шоиронау муҷози эшон чашми пӯшидаи вдри гузориши қалилӣ аз осору зикри андакӣ аз гуфтори орифонаи ин бузургони кӯшида . Пас ин китоб муштамиласт бар афкори шуъарои урафоу урафои шуъаро . Ва мабнӣаст бар як ҳдиқаҳ ва ду муқаддама ва ду равза ва як фирдавс ва як хулд , дар хотимаи чунонкии ани қариби феҳристи он тартиб хоҳад ёфту партави изҳори он бар анзор аўлўолобсор хоҳад тофту забти тахаллусу сабти ном ҳар якро аз табақоти урафоу ҳукамо ва муосирин ба тариқи тҳҷӣу мулоҳизаи ҳарфи аввали қарордоду номи ин китобро риёзи алъорФини ниҳод .

اگرچه این فرقهٔ جلیله بسیار و این قوم عالیه بی‌شمارند و هر یک گفتار و اشعار بی حدّ و مرّ دارند، ولی این فقیر از نگارش ابیات شاعرانه و مجاز ایشان چشم پوشیده ودر گزارش قلیلی از آثار و ذکر اندکی از گفتار عارفانهٔ این بزرگان کوشیده. پس این کتاب مشتمل است بر افکار شعرای عرفا و عرفای شعرا. و مبنی است بر یک حدیقه و دو مقدمه و دو روضه و یک فردوس و یک خلد، در خاتمه چنانکه عن قریب فهرست آن ترتیب خواهد یافت و پرتو اظهار آن بر انظار اولوالابصار خواهد تافت و ضبط تخلص و ثبت نام هر یک را از طبقات عرفا و حکما و معاصرین به طریق تهجی و ملاحظهٔ حرف اول قرارداد و نام این کتاب را ریاض العارفین نهاد.

Ҳдиқаҳи аввалиро тамҳиди муқаддамаи баъзе аз аҳвол ва бархе ақвол намӯд . То ташкики ғофилин азмёнаҳ , муртафаъу арсаи ҳасани занни толибин мтмтъ шаваду фирдавси охириро ҷилваи гоҳи ҷамъӣ аз муосирин сохт ва ба зикри ҳолоту мақолот эшон пардохт ва дар хулди қалилӣ аз ашъори худ марқӯму онро ба хаёлоти хоми худ махтум кард ки ба мадлули мнтшбаҳи бқўми Фҳўи мнҳмбдишони мансӯб ва аз эшон маҳсӯб гардад ки ин файзӣаст азмӣ ва неъматӣаст кубро .

حدیقهٔ اولی را تمهید مقدمهٔ بعضی از احوال و برخی اقوال نمود. تا تشکیک غافلین ازمیانه، مرتفع و عرصهٔ حُسن ظن طالبین متمتع شود و فردوس آخری را جلوه گاه جمعی از معاصرین ساخت و به ذکر حالات و مقالات ایشان پرداخت و در خلد قلیلی از اشعار خود مرقوم و آنرا به خیالات خام خود مختوم کرد که به مدلول مَنْتَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْبدیشان منسوب و از ایشان محسوب گردد که این فیضی است عظمی و نعمتی است کبری.

Агарчӣ ба мисдоқи алмрءи маъаи мнأҳби танӣ чанд аз муҳибину мтшбҳин монанди ин мискини бад-ӣни баҳона дар ин даромаданд ва аз ин табақоти олияи маҳсӯб ва муҷрӣ шуданд вале дар нигориши ҳолоту гузориши хаёлот ба дастёрии иборатӣ ва ба поймардии ишоратӣ аз тафовути ҳоли эшон ҳикоятӣ ва аз тафриқаи мақомоти онҳо кноитӣ меравад ки ҳақиқати матлаб бар толиби машраб , равшани вўозҳу пайдо ва лоиҳ мешавад , махфӣ намонад ки дар тараққӣам , мулоҳизаи таъхиру тақдим , замону макону айём ва мақом науфтоду дасти тасарруфу чашми такаллуф бар суду сармоя касе накушод .

اگرچه به مصداق المَرءُ مَعَ مَنْأَحَبَّ تنی چند از محبین و متشبهین مانند این مسکین بدین بهانه در این درآمدند و از این طبقات عالیه محسوب و مجری شدند ولی در نگارش حالات و گزارش خیالات به دستیاری عبارتی و به پایمردی اشارتی از تفاوت حال ایشان حکایتی و از تفرقهٔ مقامات آنها کنایتی می‌رود که حقیقت مطلب بر طالب مشرب، روشن وواضح و پیدا و لایح می‌شود، مخفی نماند که در ترقیم، ملاحظهٔ تأخیر و تقدیم، زمان و مکان و ایام و مقام نیفتاد و دست تصرف و چشم تکلف بر سود و سرمایهٔ کسی نگشاد.

Чаҳ агарчӣ таъйини аввалии мумкини влкни таҳқиқи сонии номтиқн буд . Ки он амреаст ғайбӣу олами алғиби ҳазрати лорибӣу аизои тарҷеҳу таъйини табақа бар табақа , силсила бар силсилау тариқа бар тариқа , сӯрати қолу қили адуу халил буд . Бинобарин мутақаддимину мтأхринро аз сунуфи машойиху урафоу фузалоу ҳукамоу асФёу атқёу туллобу слок ба як тартиб қаламӣ намӯд . Алои инки ҷамъи касӣрӣ аз урафо дар як равзау ҷамъии дигарро аз фузалоу ҳукамоу уламо дар равзаи дигари бҳтртиби мазкӯр , мазкӯр ,у баёни осору атвор ҳар як ба қадари мақдӯр ва ҳад месур шуд . Аз қабили муваллиди вмншأўи исму расму замону макон ва муоширин ва муосирину таърихи вилодати вўФоту нисбати иродату сифоту интисоби слослу таълӣфоти дрзмни аҳвол ҳар каси мҷмло сабт гардид ва ҳар силсилау шайхиро чунонкии расм муаллифонаст тамҷид ва таъзим кард ва ҳар тариқаро ба тариқаи мутадовила дар қайди сабти дароварду абёти муҳаққиқона ҳар якро нисбат ба соири абёти ваии интихоби сохт ва ба забти ашъор ҳар китоб ба қадари гунҷоиш он пардохт . Чаҳ агар аз бисёре , бисёре нигошта , сабаб зоҳираст ки ашъор бисёре таҳқиқ бешумор дошта ва алҳақ ҷамъии фии алҳқиқаҳи гунҷоиш он доранд ки ҳамаи афкори эшонро нигоранду монеъи таҳрири намӯдани боиси ттўили китобу мӯҷиби таътили китоб бӯдан хоҳад буд .

چه اگرچه تعیین اولی ممکن ولکن تحقیق ثانی نامتیقن بود. که آن امری است غیبی و عالم الغیب حضرت لاریبی و ایضاً ترجیح و تعیین طبقه بر طبقه، سلسله بر سلسله و طریقه بر طریقه، صورت قال و قیل عدو و خلیل بود. بنابراین متقدمین و متأخرین را از صنوف مشایخ و عرفا و فضلا و حکما و اصفیا و اتقیا و طلاب و سُلاک به یک ترتیب قلمی نمود. الا اینکه جمع کثیری از عرفا در یک روضه و جمعی دیگر را از فضلا و حکما و علما در روضهٔ دیگر بهترتیب مذکور، مذکور، و بیان آثار و اطوار هر یک به قدر مقدور و حد میسور شد. از قبیل مولد ومنشأو اسم و رسم و زمان و مکان و معاشرین و معاصرین و تاریخ ولادت ووفات و نسبت ارادت و صفات و انتساب سلاسل و تألیفات درضمن احوال هر کس مجملاً ثبت گردید و هر سلسله و شیخی را چنانکه رسم مؤلفان است تمجید و تعظیم کرد و هر طریقه را به طریقهٔ متداوله در قید ثبت درآورد و ابیات محققانهٔ هر یک را نسبت به سایر ابیات وی انتخاب ساخت و به ضبط اشعار هر کتاب به قدر گنجایش آن پرداخت. چه اگر از بسیاری، بسیاری نگاشته، سبب ظاهر است که اشعار بسیاری تحقیق بی شمار داشته و الحق جمعی فی الحقیقه گنجایش آن دارند که همهٔ افکار ایشان را نگارند و مانع تحریر نمودن باعث تطویل کتاب و موجب تعطیل کُتاب بودن خواهد بود.

Алғрзи ин шоҳиди зеборо чунонкии хост дар қалили муддатӣ ба азили ъдтӣ дар сӯрати адами олат , бо ин сӯрат ва ҳолат орост . Чун ин риёз чун минӯ ба шақоӣқи ҳақоиқу раёҳини мазомин бо рангу бӯи ороста ва аз хасу хори маъоӣибу нуқсони пайдоу пинҳон пероста омад , боғбони назар дар ҳар раҳгузари пас аз тафарруҷу таъаммул дар он ҳдоиқи пургул , нақши ин маънӣ дар коргоҳ сӯрат кашид ва ин андеша бо худ андешед ки мари ин равзаҳои бад-ӣни некуӣу гулбунҳо бо ин дилҷӯеро аз назари аҳли савоби всдод ва аз бинандагони арбоби салиқау истеъдоди пинҳони намӯдан ва аз бими ғорати гули чинони таррор дар ба рӯй тмошоиён ҳушёр нагушӯдан , аз тариқаи инсофи давру гули гашти ин нағзи гулистони рӯҳонӣ ,у тафарруҷи ин тӯҳфаи бустони маъониро , дидаи варии оқилу соҳиби назарии комили зарур ки сулаймони вор аз шунидани нағамоти ънодл чун Довӯдаш аз забони мурғони огоҳӣу халили осо дар дидани лмъоти мшоъл бе дӯдаши нозири гулшани лутф илоҳӣ бошад . На ҷоҳилӣ ки монанди ҷолўту ҷолўтёни алҳони Довӯди масъӯдро савтӣ мункир донад ва на ғофилӣ ки бирасон намруду намрудён , гулистони халили ҷалилро оташии шуъла вар хонд . Пайдост ки оби нил дар ҷоми қибтӣони хуноб ва дар коми сибтёни шаҳди музоб ва ҳар каси мутаносиби фитрӣ , аз машрабии дигар ҷуръа ёбаст :

الغرض این شاهد زیبا را چنانکه خواست در قلیل مدتی به اَذْیَل عدتی در صورت عدم آلت، با این صورت و حالت آراست. چون این ریاض چون مینو به شقایق حقایق و ریاحین مضامین با رنگ و بو آراسته و از خس و خار معایب و نقصان پیدا و پنهان پیراسته آمد، باغبان نظر در هر رهگذر پس از تفرج و تأمل در آن حدایق پرگل، نقش این معنی در کارگاه صورت کشید و این اندیشه با خود اندیشید که مر این روضه‌های بدین نیکویی و گلبن‌ها با این دلجویی را از نظر اهل صواب وسداد و از بینندگان ارباب سلیقه و استعداد پنهان نمودن و از بیم غارت گل چینان طرار در به روی تماشاییان هشیار نگشودن، از طریقهٔ انصاف دور و گل گشت این نغز گلستان روحانی، و تفرج این تحفهٔ بستان معانی را، دیده‌وری عاقل و صاحب نظری کامل ضرور که سلیمان وار از شنیدن نغمات عنادل چون داوودش از زبان مرغان آگاهی و خلیل آسا در دیدن لمعات مشاعل بی دودش ناظر گلشن لطف الهی باشد. نه جاهلی که مانند جالوت و جالوتیان الحان داوود مسعود را صوتی منکر داند و نه غافلی که برسان نمرود و نمرودیان، گلستان خلیل جلیل را آتشی شعله‌ور خواند. پیداست که آب نیل در جام قبطیان خوناب و در کام سبطیان شهد مذاب و هر کس متناسب فطری، از مشربی دیگر جرعه یاب است:

Бноءи алайҳ ба пои тадаббур дар ФёФии таҳайюри вбўодии тафаккури басии шитофт то гули гашти ин гулистонро комилии нукта дон дарёфт . Пас ин риёз , вақфи хироми мулкии озода ва ин нома ба номи шоҳаншоҳии малик зода омад ки султонӣаст дарвеши басират , ва дарвешӣаст султони сират . Аънии сарви ҳдиқаҳи салтанату гули гулшани муъаддилат , меҳри сипеҳри шавкату комкорӣу моҳи фалаки ҳишмату бахтиёрӣ , дарахшндаи гавҳари дарҷи сахо ,у тобандаи ахтари бурҷи сафо , дарандаи зрғоми кноми мноът ,у барандаи самсоми ниёами шуҷоат , паланги жёни қуллаи ҷалолу ҷаллодти внҳнги дмони лаҷаи камолу саодату шоҳи байти қасидаи бенишу фарди интихоби ҷаридаи офариниш , ҳасани матлаъи мтолъи футувват ,у ҳасани матлаби матолиби мурувват , ҳдиқаҳи давҳаи маҷду ҷалолу давҳаи ҳдиқаҳи базл ва навол , тӯбои равзаи маънӣу маънии шаҷараи тӯбо , фатҳи албоби саҳоби каромат ,у фасли улхитоби китоби шаҳомат , худованди комкори бозл бо дил ,у шаҳриёри босили одат , мроти ҷамоли шавоҳиди ҳақоиқ ,у мшкоаҳи камоли анвори дақоиқ , мисбоҳи анҷумани дониш ва дҳо , мифтоҳи махзани ҷӯаду ато , малики хуии малики зодаи озода , алъорФи мунтабиқаи алмулуки волўоқФи лтриқаҳи алслўки зўолмҷду алътоءи أбўи алмзФру алнсру алФтҳу алълии подшоҳи одили исломи паноҳу султони ғозии ҳақоиқи огоҳ , носби ливои шариъату тариқат ,у соҳиби мақоми маърифату ҳақиқат , султони алслотину хоқони алхўоқини алмؤиди мнъндоллаҳи абўолмзФри алслтони Муҳамади шоҳ .

بِناءً عَلَیْهِ به پای تدبر در فیافی تحیر وبوادی تفکر بسی شتافت تا گل گشت این گلستان را کاملی نکته‌دان دریافت. پس این ریاض، وقف خرام مَلِکی آزاده و این نامه به نام شاهنشاهی ملک زاده آمد که سلطانی است درویش بصیرت، و درویشی است سلطان سیرت. اعنی سرو حدیقهٔ سلطنت و گل گلشن معدلت، مهر سپهر شوکت و کامکاری و ماه فلک حشمت و بختیاری، درخشنده گوهر درج سخا، و تابنده اختر برج صفا، درنده ضرغام کُنام مناعت، و بُرنده صَمصام نیام شجاعت، پلنگ ژیان قلهٔ جلال و جلادت ونهنگ دمان لُجّهٔ کمال و سعادت و شاه بیت قصیدهٔ بینش و فرد انتخاب جریدهٔ آفرینش، حُسن مطلع مطالع فتوت، و حُسن مطلب مطالب مروت، حدیقهٔ دوحهٔ مجد و جلال و دوحهٔ حدیقهٔ بذل و نوال، طوبی روضهٔ معنی و معنی شجرهٔ طوبی، فتح الباب سحاب کرامت، و فصل الخطاب کتاب شهامت، خداوند کامکار باذل با دل، و شهریار باسل عادت، مرآت جمال شواهد حقایق، و مشکاةِ کمال انوار دقایق، مصباح انجمن دانش و دها، مفتاح مخزن جود و عطا، ملک خوی ملک زادهٔ آزاده، العارفُ مِنْطَبَقَةِ المُلوکِ والواقِفُ لِطریقةِ السُلوکِ ذُوالمَجْدِ و الْعَطاءِ أَبُو المظفر و النّصرِ و الفتح و العُلَی پادشاه عادل اسلام پناه و سلطان غازی حقایق آگاه، ناصب لوای شریعت و طریقت، و صاحب مقام معرفت و حقیقت، سلطان السلاطین و خاقان الخواقین المؤیّدُ مِنْعنداللّهِ ابوالمظفر السلطان محمد شاه.

Аз карами ъмими мрҷўост ки ба назари қабул дар ин шоҳид маъқӯл нигаранд . Ва агар дар ороишаши тақсирӣ бенанд даргузаранд ки лотклФи болтсўФ ( хуштар буд арӯси накӯ рӯй беҷҳиз ) . Бинобари ороиши ин нома ба номи номӣу исми сомии дархури ниёйишу қобили ситоиши омада .

از کرم عمیم مرجوّاست که به نظر قبول در این شاهد معقول نگرند. و اگر در آرایشش تقصیری بینند درگذرند که لاتَکلُّفَ بِالتَّصَوُّفِ (خوشتر بود عروس نکو روی بی جهیز). بنابر آرایش این نامه به نام نامی و اسم سامی درخور نیایش و قابل ستایش آمده.

Акнӯн ансб онаст ки ба ҷиҳати тасҳили қонӯни ин дафтари намӯна , ва барои тақрйви тартиби ин мухтасар , феҳристи гӯна , нигошта шавад . Лиҳозои феҳристи он бад-ӣни гӯнау тартибаши бад-ӣн намӯнааст .

اکنون انسب آنست که به جهت تسهیل قانون این دفتر نمونه، و برای تقریب ترتیب این مختصر، فهرست گونه، نگاشته شود. لهذا فهرست آن بدین گونه و ترتیبش بدین نمونه است.

Ҳдиқаҳ дар муқаддамот , муштамил бар шаш гулбун .

حدیقه در مقدمات، مشتمل بر شش گلبن.

Гулбуни аввал дар баёни ҳақиқати тасаввуф .

گلبن اول در بیان حقیقت تصوف.

Гулбуни дувум дар зикри сифоти соликин .

گلبن دوم در ذکر صفات سالکین.

Гулбуни сеюм дар фазилати зикру аҳли аззикр .

گلبن سوم در فضیلت ذکر و اهل الذکر.

Гулбуни чаҳорум дар табйини зикру фикр .

گلبن چهارم در تبیین ذکر و فکر.

Гулбуни панҷум дар таърифи инсону силсилаи тариқат .

گلبن پنجم در تعریف انسان و سلسلهٔ طریقت.

Гулбуни шашум дар зикри истилоҳоти орифин .

گلبن ششم در ذکر اصطلاحات عارفین.