Ҷавонии ҳунарманди фарзона буд

جوانی هنرمند فرزانه بود

Ки дар ваъзи чолоку мардона буд

که در وعظْ چالاک و مردانه بود

Накӯному соҳибдилу ҳақи параст

نکونام و صاحبدل و حق پرست

Хати оризаши хуштар аз хати даст

خطِ عارضش خوشتر از خطِّ دست

Қавӣ дар балоғот ва дар наҳви чуст

قوی در بلاغات و در نحوْ چُست

Вале ҳарф абҷад нагуфтӣ дуруст

ولی حرف ابجد نگفتی درست

Якеро бигуфтам зи соҳибдилон

یکی را بگفتم ز صاحبدلان

Ки дандон пешин надорад фалон

که دندان پیشین ندارد فلان

Баромади зи савдои ман сурх рӯй

برآمد ز سودای من سرخ روی

Каз ин ҷинси беҳуда дигар магӯӣ

کز این جنس بیهوده دیگر مگوی

Ту дар ваии ҳамон айб дидӣ ки ҳаст

تو در وی همان عیب دیدی که هست

зи чандон ҳунар , чашм ақлат бибаст ?

ز چندان هنر، چشم عقلت ببست؟

Яқин бишинав аз ман ки рӯзи яқин

یقین بشنو از من که روز یقین

Набенанд бад , мардуми неки байн

نبینند بد، مردم نیک بین

Якеро ки фазласту фарҳангу рой

یکی را که فضل است و فرهنگ و رای

Гараш пои исмати бхизди зи ҷой

گرش پایِ عصمت بخیزد ز جای

Ба як хурда мапаснд бар ваии ҷафо

به یک خرده مَپْسند بر وی جفا

Бузургон чаҳ гуфтанд ? хзи мо сафо

بزرگان چه گفتند؟ خُذ ما صفا

Буд хору гул бо ҳам эй ҳӯшманд

بُوَد خار و گُل با هم ای هوشمند

Чаҳ дар банди хорӣ ? ту гули дастаи банд

چه در بند خاری؟ تو گلْ دسته بند

Киро зишти хуӣ буд дар сиришт

که را زشت خویی بُوَد در سِرِشت

Набинад зи товуси ҷузи пои зишт

نبیند ز طاووسْ جز پایِ زشت

Сафойӣ ба дастовар эй хира рӯй

صفایی به دست آور ای خیره روی

Ки нанамояд ойӣнаи тира , рӯй

که ننماید آیینهٔ تیره، روی

Тариқии талаб каз уқубати раҳе

طریقی طلب کز عُقوبت رهی

На ҳарфӣ ки ангушт бар вай наҳй

نه حرفی که انگشت بر وی نهی

Манеҳ айби халқ эй хирадманд , пеш

مَنِه عیب خلق ای خردمند، پیش

Ки чашмати фурӯи дузад аз айби хеш

که چشمت فرو دوزد از عیب خویش

Чаро домани олӯдаро ҳади занам

چرا دامنْ آلوده را حد زنم

Чу дар худ шиносам китар доманам ?

چو در خود شناسم که تَر دامنم؟

Нишоед ки бар кас дуруштӣ кунӣ

نشاید که بر کس درشتی کنی

Чу худро ба таъвил пуштӣ кунӣ

چو خود را به تأویل پشتی کنی

Чу бад нописанд оядат худ макун

چو بد ناپسند آیدت خود مکُن

Пас онгаҳ ба ҳамсояи гӯ бад макун

پس آنگه به همسایه گو بد مکُن

Ман ар ҳақ шиносам вагар худ намой

من ار حقْ شناسم وگر خود نمای

Бурун бо ту дорам , дарун бо худоӣ

برون با تو دارم، درون با خدای

Чу зоҳир ба иффат биёростам

چو ظاهر به عفّت بیاراستم

Тасарруф макун дар кажу ростам

تَصرُّف مکُن در کژ و راستم

Агар сиратами хуб вагар мункир аст

اگر سیرتم خوب و گر مُنکَر است

Худоем ба сар , аз ту донотар аст

خدایم به سِرّ، از تو داناتر است

Ту хомӯш агар ман баҳам ё бидам

تو خاموش اگر من بِهَم یا بَدم

Ки ҳмоли суду зиёни худам

که حَمّال سود و زیان خودم

Касеро ба кирдор бад кун азоб

کسی را به کردار بد کن عذاب

Ки чашм аз ту дорад ба некии савоб

که چشم از تو دارد به نیکی ثواب

Накӯи корӣ аз мардуми неки рой

نکو کاری از مردم نیکْ رای

Якеро ба даҳ менависад худоӣ

یکی را به دَه می‌نویسد خدای

Ту низ эй аҷаб ҳар киро як ҳунар

تو نیز ای عجب هر که را یک هنر

Бибинӣ , зи даҳ айбаши андари гузар

ببینی، ز دَه عیبش اندر گذر

На як айб ӯро бар ангушти печ

نه یک عیبِ او را بر انگشت پیچ

Ҷаҳонии фазилат баровар ба ҳеҷ

جهانی فضیلت بر آور به هیچ

Чу душман ки дар шеъри саъдӣ , нигоҳ

چو دشمن که در شعر سعدی، نگاه

Ба нафрат кунад зи андаруни табоҳ

به نفرت کند ز اندرونِ تباه

Надорад ба сад нуктаи нағз , гӯш

ندارد به صد نکتهٔ نَغْزْ، گوش

Чу зҳФӣ бибинад бар оради хурӯш

چو زَحفی ببیند بر آرد خروش

Ҷузи ин иллаташ нест кони бади писанд

جز این علّتش نیست کان بد پسند

Ҳасади дидаи неки бениши бикунад

حسد دیدهٔ نیکْ بینش بکَند

На мари халқро сунъи бории сиришт ?

نه مَر خلق را صُنعِ باری سِرِشت؟

Сиёҳ ва сипед омаду хубу зишт

سیاه و سپید آمد و خوب و زشت

На ҳар чашму абрӯ ки бинӣ накӯаст

نه هر چشم و ابرو که بینی نکوست

Бихӯр пистаи мағз ва биндоз пӯст

بخور پستهْ مغز و بینداز پوست

Хониш
бхш 29 - ҳкоӣт — ҳмӣдрзо мҳмдӣ
бхш 29 - ҳкоӣт — ъндлӣб
бхш 29 - ҳкоӣт — фотмҳ зндӣ