Уқоб аз ақли аввал дар ҳақиқат
عقاب از عقل اول در حقیقت
Шудаи таъбир назд аҳли сФўт
شده تعبیر نزد اهل صفوت
Ҳам он куллӣ табиатро уқобаш
هم آن کلی طبیعت را عقابش
Аҷаб набӯд ки хуоне дар хитобаш
عجب نبود که خوانی در خطابش
Ба нафас нотиқа гаванед врқо
به نفس ناطقه گونید ورقا
Ки шуд сайди уқоби ақли якҷо
که شد صید عقاب عقل یکجا
Уқоби онсон ки мрғонро кунад сайд
عقاب آنسان که مرغانرا کند صید
Рибоед нафасҳоро ақли биқид
رباید نفسها را عقل بیقید
Барад то аз ҳазизи малики носут
برد تا از حضیض ملک ناسوت
Худ ӯро брФзои авҷи лоҳут
خود او را برفضای اوج لاهوت
Табиати нафасро ҳам зоўҷи аъло
طبیعت نفس را هم زاوج اعلی
Намояди сайду оради сӯии аднӣ
نماید صید و آرد سوی ادنی
Уқоб омад пас ӯ биҳрФу даъвӣ
عقاب آمد پس او بیحرف و دعوی
Магари як лафзи барҷои ду маънӣ
مگر یک لفظ برجای دو معنی
Миёни ин ду маънии фарқи байн
میان این دو معنی فرق بین
Дар истеъмол бошад боқири ин
در استعمال باشد باقر این
намебоист ҳукм ар мухталиф шуд
نمیبایست حکم ار مختلف شد
зи қонӯни қароин мунҳариф шуд
ز قانون قراین منحرف شد
Қаринаи фаҳмии он ҳам ваҷҳи хосист
قرینه فهمی آن هم وجه خاصیست
Ки дар идрок мъниш ихтисосӣаст
که در ادراک معنیش اختصاصیست
Уқоби табъи оради сӯии асфал
عقاب طبع آرد سوی اسفل
Мар ӯро бар хилофи ақли аввал
مر او را بر خلاف عقل اول
Ъломотши бъолм бас аёнаст
علاماتش بعالم بس عیانست
Сахоу бухлу сидқу кизб аз онаст
سخا و بخل و صدق و کذب از آنست
Сифоти ақл аз осор пайдост
صفات عقل از آثار پیداست
Ҳам авсофи табиат бас ҳувайдост
هم اوصاف طبیعت بس هویداست
Агаранд ғазаб ҳикмат кашад фавҷ
اگر اند غضب حکمت کشد فوج
Яқини майдон ки ақлати барда бар авҷ
یقین میدان که عقلت برده بر اوج
Вагар аз мустаҳаққат бошад имсок
وگر از مستحقت باشد امساک
Кашида табиат аз Флок бар хок
کشیده طبیعت از فلاک بر خاک
Сифоти ақли илму ҳалам ва сабр аст
صفات عقل علم و حلم و صبر است
Сифоти табъи хашму ҷаҳл ва ҷабр аст
صفات طبع خشم و جهل و جبر است
Нишони ақли сидқу адлу исмат
نشان عقل صدق و عدل و عصمت
Нишони тъи ҳирсу озу шаҳват
نشان طع حرص و آز و شهوت
Хисоли ақл хайрасту вуҷӯдӣ
خصال عقل خیر است و وجودی
Хисоли табъ шарасту ҷҳўдӣ
خصال طبع شر است و جحودی
Диҳад аз ҳақ чу фикр халқ нақиллат
دهد از حق چو فکر خلق نقلت
Табиати бардаи давр аз роҳи ақлат
طبیعت برده دور از راه عقلت
Рабӯда гар кунӣ ради амонат
ربوده گر کنی رد امانت
Уқоби ақлат аз чанги табиат
عقاب عقلت از چنگ طبیعت
Ъқобинт дар ин бо астдомт
عقابینت در این با استدامت
Аён аз ҳар ду осорўи аломат
عیان از هر دو آثارو علامت
Яке гурзони ду ғолиб шуд дар аъмол
یکی گرزان دو غالب شد در اعمال
Туро бошад ҳамон таҳқиқи аҳвол
تو را باشد همان تحقیق احوال
Бойени мизони ҳисоби ҳол худ кун
باین میزان حساب حال خود کن
Ҳисоби накбату иқбол худ макун
حساب نکبت و اقبال خود مکن