Шарт мардон нест дар дили ишқи ҷонони доштан
شرط مردان نیست در دل عشق جانان داشتن
Пас дили андари банди васлу банди ҳиҷрони доштан
پس دل اندر بند وصل و بند هجران داشتن
Балки андари ишқи ҷонони шарти мардони он буд
بلکه اندر عشق جانان شرط مردان آن بود
Бар дар дил бӯдану фармони ҷонони доштан
بر در دل بودن و فرمان جانان داشتن
Дар ки аз баҳри атои хезади садафи дили сохтан
دُر که از بحر عطا خیزد صدف دل ساختن
Тир каз шаст қазо ояд ҳадафи ҷони доштан
تیر کز شست قضا آید هدف جان داشتن
Нӯки пайконҳо ки бар ҷонҳо расад , бар ҷони хеш
نوک پیکانها که بر جانها رسد، بر جان خویش
Номашони пайкони султонӣ на пайкони доштан
نامشان پیکان سلطانی نه پیکان داشتن
Аз барои ҷоҳ султон наз паии сгбону саг
از برای جاه سلطان نز پی سگبان و سگ
Дили мҳти раҳли сгбонони султони доштан
دل محط رحل سگبانان سلطان داشتن
Ақли нокас рӯйро мусҳаф дар об андохтан
عقل ناکس روی را مصحف در آب انداختن
Ишқи бурнои пешаро шамшер барон доштан
عشق برنا پیشه را شمشیر بران داشتن
Чун зи даст дӯст хӯрдӣ дар мазоқ аз ҷоми ҷон
چون ز دست دوست خوردی در مذاق از جام جان
Луқмаро ҳалвоу балво ҳар ду яксони доштан
لقمه را حلوا و بلوا هر دو یکسان داشتن
Чун ҷамоли захм чавгон дидӣ андари дасти дӯст
چون جمال زخم چوگان دیدی اندر دست دوست
Хештанро пои кӯбони гӯии майдони доштан
خویشتن را پای کوبان گوی میدان داشتن
Васл битавон хост лек аз қаҳр натавон ёфтан
وصل بتوان خواست لیک از قهر نتوان یافتن
Вақт натавон ёфт лек аз лутф битавон доштан
وقت نتوان یافت لیک از لطف بتوان داشتن
Бар дар майдони алои аллоҳи теғи лои илоҳ
بر در میدان الا الله تیغ لا اله
Ҳар қаринии кунаи золлаҳи баҳри қурбони доштан
هر قرینی کونه زالله بهر قربان داشتن
Шарт муъмин чист ? андари хештани кофар шудан
شرط مومن چیست؟ اندر خویشتن کافر شدن
Шарт кофар чист ? андари куфри имони доштан
شرط کافر چیست؟ اندر کفر ایمان داشتن
Ҳар чаҳ дасти овези дории ҷузи худои он ҳеҷ нест
هر چه دست آویز داری جز خدا آن هیچ نیست
Чун Асо пиндоштан дар дасти събони доштан
چون عصا پنداشتن در دست ثعبان داشتن
Хештанро чун намаки бгдохт бояд то тавон
خویشتن را چون نمک بگداخت باید تا توان
Хештан бар хон раббонии намакдони доштан
خویشتن بر خوان ربانی نمکدان داشتن
Кӣ тавон бо садҳазорони пардаи но буд ва буд
کی توان با صدهزاران پردهٔ نا بود و بود
Аҳриманро қобили анвори яздони доштан
اهرمن را قابل انوار یزدان داشتن
Кӣ тавон бо ҳамРаҳон хиттаи куну фасод
کی توان با همرهان خطهٔ کون و فساد
Ҷони худро муҳаррами асрори фарқони доштан
جان خود را محرم اسرار فرقان داشتن
Ҳам ба ҷоҳи он агар мумкин шавад дар роҳи он
هم به جاه آن اگر ممکن شود در راه آن
Ҳар ду гиҳони доштани пас бар сиррии он доштан
هر دو گیهان داشتن پس بر سری آن داشتن
Хештани аввал бибояд шустан аз гирди ҳудус
خویشتن اول بباید شستن از گرد حدوث
Он гуҳи худро чу қрои зи аҳли қуръони доштан
آن گهٔ خود را چو قرا ز اهل قرآن داشتن
Чанд азин дар ҷустуҷӯӣу рангу буиу гуфтугӯӣ
چند ازین در جستجوی و رنگ و بوی و گفتگوی
Хештан дар тангнои нафаси инсони доштан
خویشتن در تنگنای نفس انسان داشتن
Чун ду шаб ҳмхўобаҳ хоҳад буд бо хуршеди моҳ
چون دو شب همخوابه خواهد بود با خورشید ماه
Дар муҳоқ ӯро чаҳ бим аз шакли нуқсони доштан
در محاق او را چه بیم از شکل نقصان داشتن
Хоку боду обу оташро ба арқони боздиҳ
خاک و باد و آب و آتش را به ارکان بازده
Чанд хоҳии хештани мавқуфи даврони доштан
چند خواهی خویشتن موقوف دوران داشتن
То кӣ андари пардаи ғифлати зи роҳи рангу буи
تا کی اندر پردهٔ غفلت ز راه رنگ و بوی
Ин работи бостониро ба бустони доштан
این رباط باستانی را به بستان داشتن
Хуб набӯд сӯхтаи ҷбрили пар дар ишқи ту
خوب نبود سوخته جبریل پر در عشق تو
Он гуҳ аз ризвони умеди мурғи бирёни доштан
آن گه از رضوان امید مرغ بریان داشتن
Кадхудоӣ ҳар ду олам буд хоҳии пас туро
کدخدای هر دو عالم بود خواهی پس ترا
Зишт бошад зери кайвони тахту айвони доштан
زشت باشد زیر کیوان تخت و ایوان داشتن
Бигузар аз нафаси бҳимӣ то набояд танат ро
بگذر از نفس بهیمی تا نباید تنت را
Тамаъи нақлу мурғу хамру ҳуру ғулмони доштан
طمع نقل و مرغ و خمر و حور و غلمان داشتن
Бигузар аз ақли табиӣ то набояд ҷонат ро
بگذر از عقل طبیعی تا نباید جانت را
Сӯрати тхиил ҳар бедайн ба бурҳони доштан
صورت تخییل هر بیدین به برهان داشتن
То кӣ аз коҳили намозӣ эй ҳакими зишти хуй
تا کی از کاهل نمازی ای حکیم زشت خوی
Ҳамчуи дунони эътиқоди аҳли Юнони доштан
همچو دونان اعتقاد اهل یونان داشتن
Сидқи бўбкрӣу ҳзқи ҳайдарӣ кардани раҳо
صدق بوبکری و حذق حیدری کردن رها
Пас дили андари зумраи фиръавн ваҳомон доштан
پس دل اندر زمرهٔ فرعون و هامان داشتن
Ақл набӯд фалсафаи хондани зи баҳри комилӣ
عقل نبود فلسفه خواندن ز بهر کاملی
Ақл чаҳ буд ? ҷони набии хоҳ ва набӣ хон доштан
عقل چه بود؟ جان نبی خواه و نبی خوان داشتن
Дайну миллати не ва бар ҷони нақши ҳакат духтан
دین و ملت نی و بر جان نقش حکت دوختن
Нӯҳу киштии не ва дар дили ишқи тӯфони доштан
نوح و کشتی نی و در دل عشق طوفان داشتن
Фиқҳ набӯд қолу қил аз баҳри касби ҷоҳу мол
فقه نبود قال و قیل از بهر کسب جاه و مال
Фиқҳ чаҳ буд ? ақлу ҷону дайн ба сомони доштан
فقه چه بود؟ عقل و جان و دین به سامان داشتن
Аз барои схтни даъвӣу маънии рӯзи адл
از برای سختن دعوی و معنی روز عدل
Сад забони хомӯш ва гуё ҳамчуи мизони доштан
صد زبان خاموش و گویا همچو میزان داشتن
Ҳар куҷо ширӣаст худро чун шукри бгдохтн
هر کجا شیریست خود را چون شکر بگداختن
Ҳар куҷо сирӣаст худро чун сапандони доштан
هر کجا سیریست خود را چون سپندان داشتن
Аз паии таҳзиби ҷони пайваста бар хон бало
از پی تهذیب جان پیوسته بر خوان بلا
Чошнии гирони ҷонро тези дандони доштан
چاشنی گیران جان را تیز دندان داشتن
Ақлро баҳри тамошои гирди срўстони ғайб
عقل را بهر تماشا گرد سروستان غیب
Ҳамчуи товусони рӯҳонии хиромони доштан
همچو طاووسان روحانی خرامان داشتن
Чун бпўиии роҳ доне чист илми омухтан
چون بپویی راه دانی چیست علم آموختن
Чун биҷӯе илми донеи чусти кайҳони доштан
چون بجویی علم دانی چست کیهان داشتن
Дайн набошад бо мурод ва бо ҳаво дар сохтан
دین نباشد با مراد و با هوا در ساختن
Дайн чаҳ бошад ? хештан дар ҳукми яздони доштан
دین چه باشد؟ خویشتن در حکم یزدان داشتن
Чорпое бе дами исои Марям тохтан
چارپایی بیدم عیسی مریم تاختن
Чӯби дастӣ бе кафи Мӯсои умрони доштан
چوب دستی بیکف موسی عمران داشتن
Офатии дони ишваи даҳро сари шаръи омухтан
آفتیدان عشوه ده را سر شرع آموختن
Фитнае дони девро меҳри сулаймони доштан
فتنهای دان دیو را مهر سلیمان داشتن
Ҳар дам аз рӯй тараққӣ бар китоби ошиқӣ
هر دم از روی ترقی بر کتاب عاشقی
« ҷддўои аимонкм » дар дидаи ҷони доштан
«جددوا ایمانکم» در دیدهٔ جان داشتن
Аз барои покии дайн дар сарои хомшӣ
از برای پاکی دین در سرای خامشی
Ақли донои зиндагониро ба зиндони доштан
عقل دانا زندگانی را به زندان داشتن
Ишқ набӯд дардро доруии сабри омехтан
عشق نبود درد را داروی صبر آمیختن
Ишқи чбўд ? завқро ҳамдарди дармони доштан
عشق چبود؟ ذوق را همدرد درمان داشتن
Аз барои ғайрати маъшӯқи ҳам дар хӯни дил
از برای غیرت معشوق هم در خون دل
эй дариғоҳои хӯн олуд пинҳони доштан
ای دریغا های خونآلود پنهان داشتن
Гуҳи гуҳӣ дар кӯии ҳайрат бе фузулии гӯшу лаб
گه گهی در کوی حیرت بیفضولی گوش و لب
Аз дили сангини ҷлоҷли вази лаби афғони доштан
از دل سنگین جلاجل وز لب افغان داشتن
Зуҳди чбўд ? ҳар чаҳ ҷузи ҳақ рӯй азуи бртоФтн
زهد چبود؟ هر چه جز حق روی ازو برتافتن
Зуҳд набӯд рӯй чун тоъӯну Қатарони доштан
زهد نبود روی چون طاعون و قطران داشتن
Фақр набӯд бодро аз хок хуфтон духтан
فقر نبود باد را از خاک خفتان دوختن
Фақри чбўд ? будро аз буд урёни доштан
فقر چبود؟ بود را از بود عریان داشتن
Аз барои зоди роҳи андари чарогоҳи сафо
از برای زاد راه اندر چراگاه صفا
Пеши ҷонони ҷон беҷон хон бе нони доштан
پیش جانان جان بیجان خوان بینان داشتن
Ақлу ҷон пистон бустонаст Тифли роҳ ро
عقل و جان پستان بستانست طفل راه را
Гар ту мардӣ то кӣ аз пистону бустони доштан
گر تو مردی تا کی از پستان و بستان داشتن
Ишқи дунё кофарӣ бошад ки шарт муъминаст
عشق دنیا کافری باشد که شرط مومنست
Саҳни бозии ҷони риндонро ба зиндони доштан
صحن بازی جان رندان را به زندان داشتن
Чун зи шабаҳати хештанро тарбият кардӣ туро
چون ز شبهت خویشتن را تربیت کردی ترا
Аз ҷавориҳ зулм бошад чашми эҳсони доштан
از جوارح ظلم باشد چشم احسان داشتن
Чун таомаш пок додӣ пас мусаллами бошиддат
چون طعامش پاک دادی پس مسلم باشدت
Чун саги асҳоби Каҳф ӯро нигаҳбони доштан
چون سگ اصحاب کهف او را نگهبان داشتن
То туро дар хокдон носут бошад мизбон
تا ترا در خاکدان ناسوت باشد میزبان
Кӣ тавон лоҳутро дар хонаи меҳмони доштан
کی توان لاهوت را در خانه مهمان داشتن
Хешу ҷонро дар ду гетӣ аз барои хештан
خویش و جان را در دو گیتی از برای خویشتن
Чори мехи ақлу нафасу чори арқони доштан
چار میخ عقل و نفس و چار ارکان داشتن
Хокпошон дигаранду боди паймоён дигар
خاکپاشان دیگرند و باد پیمایان دگر
Кӣ тавон сосониёнро зи оли сомони доштан
کی توان ساسانیان را ز آل سامان داشتن
Сина натавон хона «ам алхбоӣс » сохтан
سینه نتوان خانهٔ «ام الخبائث» ساختن
Чун басар натавон фидоӣам ғелони доштан
چون بصر نتوان فدای ام غیلان داشتن
То кӣ аз нор ҳаво наз рӯй ҳувияти чунин
تا کی از نار هوا نز روی هویت چنین
Хештанро биҳдаҳи мадҳушу ҳайрони доштан
خویشتن را بیهده مدهوش و حیران داشتن
Зишт бошад хештан бастан бар одами вонгаҳе
زشت باشد خویشتن بستن بر آدم وانگهی
Нафаси одамро ғуломи нафаси шайтони доштан
نفس آدم را غلام نفس شیطان داشتن
То биёбӣ буии Юсуф боядат ёқӯби вор
تا بیابی بوی یوسف بایدت یعقوبوار
Рахту бахту ақлу ҷон дар байти аҳзони доштан
رخت و بخت و عقل و جان در بیت احزان داشتن
Қобили таклифи шаръӣ то хирад бо тест аз онк
قابل تکلیف شرعی تا خرد با تست از آنک
Чора набӯд асби кавданро зи полони доштан
چاره نبود اسب کودن را ز پالان داشتن
Кӯи камоли ҳайратӣ то мари турои рухсат буд
کو کمال حیرتی تا مر ترا رخصت بود
Сӯрати ҷонро на кофар на мусулмони доштан
صورت جان را نه کافر نه مسلمان داشتن
Кӯи ҷамоли тоъатӣ то мари туро фатво диҳад
کو جمال طاعتی تا مر ترا فتوی دهد
Аз барои чашми бади холии зи исёни доштан
از برای چشم بد خالی ز عصیان داشتن
Гарчи бархонанд ҳозир лек натавон аз газоф
گرچه برخوانند حاضر لیک نتوان از گزاف
Барфароз хон магасро ҳамчуи ихвони доштан
برفراز خوان مگس را همچو اخوان داشتن
Дӯзах ошомон баданд эшону ӣнони коҳилон
دوزخ آشامان بدند ایشان و اینان کاهلان
Ин хасонро кӣ тавон ҳам санги эшон доштан
این خسان را کی توان هم سنگ ایشان داشتن
Душман худ бош зеро ҷуз ҳаво набӯд туро
دشمن خود باش زیرا جز هوا نبود ترا
То ту ёр хеш бошӣ ёр натавон доштан
تا تو یار خویش باشی یار نتوان داشتن
То кӣ андари садр « қоли аллоҳ » ё « қол алрасул »
تا کی اندر صدر «قال الله» یا «قال الرسول»
Қиблаи тхиили фалон ё қили баҳмони доштан
قبله تخییل فلان یا قیل بهمان داشتن
Хуб набӯд исои андари хонаи пас дар остин
خوب نبود عیسی اندر خانه پس در آستین
Аз барои тўтёи санги сипоҳони доштан
از برای توتیا سنگ سپاهان داشتن
Чун бзири ин ду гӯйии гӯии шӯ чун ин ва он
چون بزیر این دو گویی گوی شو چون این و آن
Аз паии шоҳони гузори ойини чавгони доштан
از پی شاهان گذار آیین چوگان داشتن
То кӣ андари кори дунё то кӣ андари шуғли дайн
تا کی اندر کار دنیا تا کی اندر شغل دین
Аз ҳарисии хештани доноу нодони доштан
از حریصی خویشتن دانا و نادان داشتن
Аҳли дунёи аҳл дайн набуванд азиро рост нест
اهل دنیا اهل دین نبوند ازیرا راست نیست
Ҳам Сикандар бӯдан ва ҳам оби ҳайвони доштан
هم سکندر بودن و هم آب حیوان داشتن
Бирка хандад пас Хизр чун бо шумо бинад ҳаме
برکه خندد پس خضر چون با شما بیند همی
Гӯр кун дар баҳру киштӣ дар биёбони доштан
گور کن در بحر و کشتی در بیابان داشتن
Чун зи роҳи сидқ ва сФўт наз ман ояд наз шумо
چون ز راه صدق و صفوت نز من آید نز شما
Сидқи бўзри доштан ё ишқи салмони доштан
صدق بوذر داشتن یا عشق سلمان داشتن
Бўҳрираҳи вор бояд бории андари аслу фаръ
بوهریرهوار باید باری اندر اصل و فرع
Гуҳи дили андари дайну гуҳи дастӣ дар анбони доштан
گه دل اندر دین و گه دستی در انبان داشتن
Дайни зи даравишони талаб зеро ки шоҳонро муқӣм
دین ز درویشان طلب زیرا که شاهان را مقیم
Расм бошад ганҷҳо дар ҷои вайрони доштан
رسم باشد گنجها در جای ویران داشتن
Аз худ ва аз халқ нараҳе то нагардад бар ту хуш
از خود و از خلق نرهی تا نگردد بر تو خوش
Дар дабиристони ҳайрати лавҳи нисёни доштан
در دبیرستان حیرت لوح نسیان داشتن
Чанд бар бод ҳаво хусбӣ ҳамеи ъФрити вор
چند بر باد هوا خسبی همی عفریتوار
Хештан дар обу оташи ҳамчуи девони доштан
خویشتن در آب و آتش همچو دیوان داشتن
Роҳат аз девон наҷӯӣ пас зи девони даври шӯ
راحت از دیوان نجویی پس ز دیوان دور شو
Бози ҳилл ҳамвора девонро ба девони доштан
باز هل همواره دیوان را به دیوان داشتن
Кӣ тавон аз халқи мутаворӣ шудан пас дар мулло
کی توان از خلق متواری شدن پس در ملا
Машъала дар дасту машки андари гиребони доштан
مشعله در دست و مشک اندر گریبان داشتن
Шоирӣ бигзору гирди шаръи гирди аирои туро
شاعری بگذار و گرد شرع گرد ایرا ترا
Зишт бошад бе Муҳамади назми ҳисони доштан
زشت باشد بیمحمد نظم حسان داشتن
Варати хурсандии дарин манзил вале неъмат буд
ورت خرسندی درین منزل ولی نعمت بود
Рӯ ки чун ман бениёзӣ аз фаровони доштан
رو که چون من بینیازی از فراوان داشتن
Бод берун кун зи сар то ҷамъи гардии баҳри онк
باد بیرون کن ز سر تا جمع گردی بهر آنک
Хокро ҷузи боди натавонади парешони доштан
خاک را جز باد نتواند پریشان داشتن
Ростии андари миён доварӣ шартаст аз онк
راستی اندر میان داوری شرطست از آنک
Чун алиф зу давр шуд дастӣ дар имкони доштан
چون الف زو دور شد دستی در امکان داشتن
Гар чу хуршедӣ набояд то буии ғаммози хеш
گر چو خورشیدی نباید تا بوی غماز خویش
Тавба бояд кард азин рухсори рахшони доштан
توبه باید کرد ازین رخسار رخشان داشتن
Бе тамаъи зӣ чун сенае то мусаллами бошиддат
بی طمع زی چون سنایی تا مسلم باشدت
Хештанро зини гронҷонони тани осони доштан
خویشتن را زین گرانجانان تن آسان داشتن
Бод кам кун ҷони худро то туоне ҳамчуну
باد کم کن جان خود را تا توانی همچنو
Хоки пои хокпошони хуросони доштан
خاک پای خاکپاشان خراسان داشتن