Чун бар анвоъи аўФтоди афъол

چون بر انواع اوفتاد افعال

Мухталифи гашт аз он сабаби ақвол

مختلف گشت از آن سبب اقوال

Гоҳи қисирӣу гуҳи табиӣ буд

گاه قسری و گه طبیعی بود

Дар ародӣ фитод гуфту шунӯд

در ارادی فتاد گفت و شنود

Бўолҳсину Абулмаъолии мо

بوالحسین و ابوالمعالی ما

Ҳар ду қойил ба мазҳаби ҳукамо

هر دو قایل به مذهب حکما

Феъли бандаи зи қудрати банда

فعل بنده ز قدرت بنده

Гуфта , ваон бози зи офаринанда

گفته، وان باز ز آفریننده

Бози устод ҳар ду қудрат ро

باز استاد هر دو قدرت را

Ширкатӣ дода баҳри иллат ро

شرکتی داده بهر علت را

Мутакаллими миёни ҷабру қадар

متکلم میان جبر و قدر

Гуфта қавл дигару фӣаи назар

گفته قول دگر و فیه نظر

Қадре ин ҳама зхўд гирад

قدری این همه زخود گیرد

Хешро асли нек ва бад гирад

خویش را اصل نیک و بد گیرد

Аз сари ҷаҳли худ ба вифқи мурод

از سر جهل خود به وفق مراد

Шбҳҳ​оӣ чанд крдҳ​онди эрод

شبهه​ای چند کرده​اند ایراد

Гуфт :гар ҷумла зуаст чист ҷазо

گفت: گر جمله زوست چیست جزا

Зулм кардан баров чу нест раво

ظلم کردن براو چو نیست روا

ӯ кунад ҷумлаи пас маро гирад

او کند جمله پس مرا گیرد

Худ чаро кард ё чаро гирад

خود چرا کرد یا چرا گیرد

Бад аз ӯ дар вуҷӯд чун ояд

بد از او در وجود چون آید

Бад шавад нек ва ин нми​шоид

بد شود نیک و این نمی​شاید

Амри молоитоқ бедод аст

امر مالایطاق بیداد است

Ақл аз ин шаку шубҳа озод аст

عقل از این شک و شبهه آزاد است

Шубҳаи онкии габр бедайн аст

شبهۀ آنکه گبر بی دین است

Гар бадонеи бъинаҳ ин аст

گر بدانی بعینه این است

Асли тавҳиди ми​кннди ибтол

اصل توحید می​کنند ابطال

Аз сари ҷаҳлу ҳикмати афъол

از سر جهل و حکمت افعال

Уқдаи шаку шубҳаро ҳамаи ҳал

عقدۀ شک و شبهه را همه حل

Карда эзади бқўл « лотсأл »

کرده ایزد بقول «لاتسأل»

Онкии бади ми​кнд ба қавли ту ҳам

آنکه بد می​کند به قول تو هم

Ҳаст махлуқи ҳақи зи айни адам

هست مخلوق حق ز عین عدم

Бади зи худ гир ё худ аз шайтон

بد ز خود گیر یا خود از شیطان

ӯ зи ҳақи бози шубҳаи гашти ҳамон

او ز حق باز شبهه گشت همان

Чунки ҳақ кард асли ончӣ шар аст

چونکه حق کرد اصل آنچه شر است

Бади худ инасту бали зи бад бтар аст

بد خود این است و بل ز بد بتر است

Чанд худро ба дасти деви диҳӣ

چند خود را به دست دیو دهی

Бади мубин то з ҳар бадии барраӣ

بد مبین تا ز هر بدی برهی

Неку бад чун ҳама аз ӯ бинӣ

نیک و بد چون همه از او بینی

Ҳарчӣ бинии ҳамаи накӯи бинӣ

هرچه بینی همه نکو بینی

Одамӣ набӯд онкӣ ӯ з чаро

آدمی نبود آنکه او ز چرا

Чун хар афтод рӯзу шаб ба чаро

چون خر افتاد روز و شب به چرا

Гули маънӣ ба дами бёзрдӣ

گل معنی به دم بیازردی

Ҳар чаҳ дидӣ бидон чаро кардӣ

هر چه دیدی بدان چرا کردی

Чист тафсири зулм бар итлоқ

چیست تفسیر ظلم بر اطلاق

Ҷузи тасарруф ба ғайри истеҳқоқ

جز تصرف به غیر استحقاق

Аз худованди неку бад , зану мард

از خداوند نیک و بد، زن و مرد

Зулмро кӣ тавон тасаввур кард

ظلم را کی توان تصور کرد

Молики малик бар ҳақиқат ӯст

مالک ملک بر حقیقت اوست

Ҳар бадӣ кӯ кунад ҳама некӯаст

هر بدی کو کند همه نیکوست

То ту дар хеш мубтало бошӣ

تا تو در خویش مبتلا باشی

Дӯсти худ , душман худо бошӣ

دوست خود، دشمن خدا باشی

Кор ӯро ҳамаи зи худ бинӣ

کار او را همه ز خود بینی

Лоҷарами некро ту бади бинӣ

لاجرم نیک را تو بد بینی

Ҳеҷ худ байн накӯ нахоҳад дид

هیچ خود بین نکو نخواهد دید

Ҳам бар ин хатм гашт гуфт ва шунид

هم بر این ختم گشت گفت و شنید