Хона ҳастӣ ки асосаш фаност

خانه هستی که اساسش فناست

Бом ва дараш ҷумла ба дӯш ҳавост

بام و درش جمله به دوش هواست

Акси суоли ту ҷавоб ту шуд

عکس سوال تو جواب تو شد

Ҳарчӣ азин кӯҳ шунидӣ садост

هرچه ازین کوه شنیدی صداست

Чанд шӯии бонии тӯли амал

چند شوی بانی طول عمل

Қасри вуҷӯди ту ки бе муттакост ? !

قصر وجود تو که بی‌متکاست؟!

Нест ба ҷузи пардаи мизроби ғам

نیست به جز پرده مضراب غم

Зеру Бами нағмаи мо зин навост

زیر و بم نغمه ما زین نواست

Сӯхтанами ханда парвона шуд

سوختنم خنده پروانه شد

Шамъ кунад гиря ба ҳолам равост

شمع کند گریه به حالم رواست

Май рӯм аз хеш чу буии саман

می‌روم از خویش چو بوی سمن

Лек хами зулфи ту занҷир пост

لیک خم زلف تو زنجیر پاست

Бас ки зи баҳр ту шудам ҳамчуи не

بس که ز بهر تو شدم همچو نی

Нола ҳар банди з бандам ҷудост

ناله هر بند ز بندم جداست

Нест касе додраси ҳоли ман

نیست کسی دادرس حال من

Ҳамдами шабҳои фироқам худост

همدم شب‌های فراقم خداست

Дар пас шоми ғамам аз меҳри ту

در پس شام غمم از مهر تو

Субҳи биногваш туам раҳнамост

صبح بناگوش توام رهنماست

Вой ки ман бе ту қазо ме кунам

وای که من بی‌تو قضا می‌کنم

Дар хами абрӯат намозам адост !

در خم ابروت نمازم اداست!

Ном буд бо ҳамаи анъоми ту

نام بود با همه انعام تو

Зулфи ту махсӯси валикин ба мост

زلف تو مخصوص ولیکن به ماست

Гарчи дар авҷи фалакам чун ҳилол

گرچه در اوج فلکم چون هلال

Ҳосилам аз ишқи ту қади дўтост

حاصلم از عشق تو قد دوتاست

Даст кашидӣ зи паём эй насим

دست کشیدی ز پیام ای نسیم

ё магари андари каф поят ҳиност ! ?

یا مگر اندر کف پایت حناست!؟

Раҳми намои зомин хӯнам машав

رحم نما ضامن خونم مشو

Туғрули моро ки ҷаҳони хўнбҳост !

طغرل ما را که جهان خونبهاست!

Кӯҳ буд гарчи ба туғрули ватан

کوه بود گرچه به طغرل وطن

Дар ҷабали назм шигарф аждаҳост

در جبل نظم شگرف اژدهاست

Кист чу ман Форси майдони назм

کیست چو من فارس میدان نظم

Гӯйии сухан бо кӣу чавгони крост ? !

گویی سخن با کی و چوگان کراست؟!

Нест марои фикри фарозу нишеб

نیست مرا فکر فراز و نشیب

Кӯҳу биёбони ҳама яксон марост !

کوه و بیابان همه یکسان مراست!

Хоҳам агар мисраии андари қалам

خواهم اگر مصرعی اندر قلم

Чанд ғазали қофия ҷавлон намост

چند غزل قافیه جولان‌نماست

Ҳарки кунад даъвӣ ҳамсангӣ ам

هرکه کند دعوی همسنگی‌ام

Пилаи мизони вай андар ҳавост

پله میزان وی اندر هواست

Модар айём назояд чу ман

مادر ایام نزاید چو من

Ҳайф ки лؤлؤии сухан кам баҳост

حیف که لؤلؤی سخن کم‌بهاست

Хондам ва дидам сухани шоирон

خواندم و دیدم سخن شاعران

Ончӣ ки гуфтанд ва навиштанд рост

آنچه که گفتند و نوشتند راست

Бод ба дарёии сухани офарин

باد به دریای سخن آفرین

Бедили доно ки азуи нуктаҳост !

بیدل دانا که ازو نکته‌هاست!

Хотаму пайғамбари аҳли сухан

خاتم و پیغمبر اهل سخن

Муъҷиза ӯ ҳамаи таблиғ ҳост

معجزه او همه تبلیغ‌هاست

Оҳ ки Фирдавсӣу втўоти кӯ

آه که فردوسی و وطواط کو

Ҳазрати саъдӣ ва Низомӣ куҷост ? !

حضرت سعدی و نظامی کجاست؟!

Анварӣу ҳофизи тғро чаҳ шуд

انوری و حافظ طغرا چه شد

Хоҷаи камоли сухани озмост !

خواجه کمال سخن‌آزماست!

Носирхусрав ки наравед чу ӯ

ناصرخسرو که نروید چو او

Дар фани ҳикмати ҳамаро раҳнамост

در فن حکمت همه را رهنماست

Мавлавӣ рӯм надонад арӯз

مولوی روم نداند عروض

Лек надим ҳарам кибриёст

لیک ندیم حرم کبریاست

Ҳаст сухан гарчи зи Қатарони басӣ

هست سخن گرچه ز قطران بسی

Абри ҳукмро суханаши қатра ҳост

ابر حکم را سخنش قطره‌هاست

Назми арӯзӣ ки ба айни сухан

نظم عروضی که به عین سخن

Дар Ромади қофия чун тўтёст

در رمد قافیه چون توتیاست

Гар набӯд ҷомии қсоидсро

گر نبود جامی قصایدسرا

Лек чу ӯ маснавӣ гӯйӣ куҷост ?

لیک چو او مثنوی گویی کجاست؟

Хусрави ширини сухани кӯҳкан

خسرو شیرین سخن کوهکن

Лек ба кӯҳи суханаши қулла ҳост

لیک به کوه سخنش قله‌هاست

Носири дигар ки бухорӣаст ӯ

ناصر دیگر که بخاریست او

Кам суханаст лек гумонаш расост

کم‌سخن است لیک گمانش رساست

Чини сухани рост чу хоқони чин

چین سخن راست چو خاقان چین

Чинии назмаши ҳамаи рангини садост

چینی نظمش همه رنگین صداست

Гарчи бисотии зи Самарқанд буд

گرچه بساطی ز سمرقند بود

Гар суханаш қанд бигӯе равост !

گر سخنش قند بگویی رواست!

Сӯзании хайёт сухан шуд вале

سوزنی خیاط سخن شد ولی

Бахяи ҷайби суханаш аз ҳиҷост

بخیه جیب سخنش از هجاست

Тӯтии тршизии шикаршикан

طوطی ترشیزی شکرشکن

Дар шкрстони сухани хўшнўост

در شکرستان سخن خوشنواست

Лутфии шоир ки ншопўрӣ аст

لطفی شاعر که نشاپوری است

Хотам ӯро ҳамаи фирӯза ҳост

خاتم او را همه فیروزه‌هاست

Нест назирӣ ба назирӣ дигар

نیست نظیری به نظیری دگر

Бештар аз гуфта ӯ мадҳ ҳост

بیشتر از گفته او مدح‌هاست

Садри маъонӣ ки ба садри сухан

صدر معانی که به صدر سخن

Садрнишин дар бар хоразми шост

صدرنشین در بر خوارزم‌شاست

Мисри сухани рости мъзии азиз

مصر سخن راست معزی عزیز

Нешикарӣ чун қад ӯ брнхост

نیشکری چون قد او برنخاست

Буд сенаеи зи шоири ҳдо

بود سنایی ز شاعر هدا

Ончӣ ки гуфтаст зи ҳамд ва саност

آنچه که گفته‌ست ز حمد و ثناست

Гарчи разии шоири ошиқ вааш аст

گرچه رضی شاعر عاشق‌وَش است

Розии азин шева ба ишқ худост

راضی ازین شیوه به عشق خداست

Заврақи баҳр суханаст азрақӣ

زورق بحر سخن است ازرقی

Шева ӯ даври зи зарқу раёсат

شیوه او دور ز زرق و ریاست

Гарчи ки штоҳ бузургаст лек

گرچه که شطاح بزرگ است لیک

Кори сухани дигари азин корҳост

کار سخن دیگر ازین کارهاست

Ҳаст камоли дгарии зи Исфаҳон

هست کمال دگری ز اصفهان

Теғи забонаши сухан хуш ҷилост

تیغ زبانش سخن خوش‌جلاست

Гуфта салмони ҳамаро дида ам

گفته سلمان همه را دیده‌ام

Шоири хуши лаҳҷа ширин адост

شاعر خوش‌لهجه شیرین‌اداست

Унсурӣу ъсҷдӣу фаррухӣ

عنصری و عسجدی و فرخی

Нағмаи ҳарасаи ҳама аз як садост

نغمه هرسه همه از یک صداست

Хоҷа ҷамоласт агар муддаӣ

خواجه جمال است اگر مدعی

Даъвӣ ӯ давр азин муддаост

دعوی او دور ازین مدعاست

ӯ кӣ ва бо саъдии муқобил шудан ? !

او کی و با سعدی مقابل شدن؟!

Байни тафовути зи куҷо то куҷост ? !

بین تفاوت ز کجا تا کجاست؟!

Нағмаи сарои бўолҳсни рӯдакӣ

نغمه‌سرا بوالحسن رودکی

Гунбади чарх аз суханаши пурсадост

گنبد چرخ از سخنش پرصداست

Мушфиқӣ дар давлати абдуллоҳӣ

مشفقی در دولت عبداللهی

Сиккаи нақд суханаш норавост

سکه نقد سخنش نارواست

Гуфт Заҳӣрӣ буд андак вале

گفت ظهیری بود اندک ولی

Дар кам ӯ маънии бсёрҳост

در کم او معنی بسیارهاست

Ончӣ сухан ҳаст зи ҳаввои ҷӯи нишон

آنچه سخن هست ز حوا جو نشان

Бар варақи даҳр вале як дўтост

بر ورق دهر ولی یک دوتاست

Муддаии назм ки ъмъқ буд

مدعی نظم که عمعق بود

Тарзи тахаллус ба камолаши гўост

طرز تخلص به کمالش گواست

Мондааст аз ваҳшии ду се маснавӣ

مانده است از وحشی دو سه مثنوی

Сайди сухани улфат ваҳшӣ куҷост ? !

صید سخن الفت وحشی کجاست؟!

Гарчи на дилҷӯаст каломаш вале

گرچه نه دلجوست کلامش ولی

Воъизи қазвӣнӣ насиҳат сарост

واعظ قزوینی نصیحت‌سراست

Шоҳӣ бурун гаштааст аз сабзивор

شاهی برون گشته است از سبزوار

Боғи каломаши барӣ аз сабза ҳост

باغ کلامش بری از سبزه‌هاست

Соиби девонаи суханҳои пуч

صائب دیوانه سخن‌های پوچ

Ҷамъ намӯдаст ки девони мост

جمع نمودست که دیوان ماست

Ҳайфи зи Қоонии ширини сухан

حیف ز قاآنی شیرین‌سخن

Дар чамани назм аз ӯ ранг ҳост

در چمن نظم از او رنگ‌هاست

Гарчи на ӯ суннӣ ва ман шиъӣ ам

گرچه نه او سنی و من شیعی‌ام

Лек сухани орӣ ҳар моҷарост

لیک سخن عاری هر ماجراست

Аз пас бедил ба сухани ҳамчу ӯ

از پس بیدل به سخن همچو او

Мазҳари асрор маъонӣ куҷост ? !

مظهر اسرار معانی کجاست؟!

Нест ҳасади шеваи аҳли ҳунар

نیست حسد شیوه اهل هنر

Аз сари инсоф гузаштан хатост

از سر انصاف گذشتن خطاست

Дод сухан доду гузашт аз ҷаҳон

داد سخن داد و گذشت از جهان

Гуфта ӯ ҳикмат ҳар кимиёст

گفته او حکمت هر کیمیاست

Носириддини хусрави Эрони замин

ناصرالدین خسرو ایران زمین

Дод ҳрони чизи дил ӯ бхўост

داد هرآن چیز دل او بخواست

Ин чаҳ тариқи карам ва бахшиш аст

این چه طریق کرم و بخشش است

Як салаи мадҳ тӯмон тиллост ? !

یک صله مدح تومان طلاست؟!

Чун нашавад ҷавҳари теғаши баланд

چون نشود جوهر تیغش بلند

Ҷавҳарии фӯлоди зи астодҳост !

جوهری فولاد ز استادهاست!

Гарчи зуҳӯрӣ ба зуҳӯр омадаст

گرچه ظهوری به ظهور آمدست

Зомдн ва рафтан ӯ ғами крост ? !

زآمدن و رفتن او غم کراست؟!

Субҳи таҷаллии з хутан саркашед

صبح تجلی ز ختن سرکشید

Нофаи назм аз суханаш кимиёст

نافه نظم از سخنش کیمیاست

Ончӣ адо гуфта ба девони хеш

آنچه ادا گفته به دیوان خویش

Гуфта ӯ лек з маънӣ адост

گفته او لیک ز معنی اداست

Шоираи бокараи махфии сухан

شاعره باکره مخفی سخن

Духтари шаҳи шуҳра ба зеби алнсост

دختر شه شهره به زیب‌النساست

Кист ҳилолӣу зулолӣ ба ҳам

کیست هلالی و زلالی به هم

Наргисӣу мактабӣ дар кӯчаҳост !

نرگسی و مکتبی در کوچه‌هاست!

Гуфта шавкат ба шикасти сухан

گفته شوکت به شکست سخن

Мум сиёҳаст на чун мумиёст !

موم سیاه است نه چون مومیاست!

Чанд ғазал гуфта Носир алӣ аст

چند غزل گفته ناصر علی است

Бар дар султони сухан ӯ гадост

بر در سلطان سخن او گداست

БўолФрҷи он шоири маънии баланд

بوالفرج آن شاعر معنی‌بلند

Анварӣ дар даъвии назмаши гўост

انوری در دعوی نظمش گواست

Шайхи Абӯтолиби аттори ҳам

شیخ ابوطالب عطار هم

Субҳи сухан аз нафасаши ъторҳост

صبح سخن از نفسش عطارهاست

Мейр ҳусайнаст зи содоти ғӯр

میر حسین است ز سادات غور

Лек ба токи суханаши ғӯра ҳост

لیک به تاک سخنش غوره‌هاست

Гар асадӣ дар фалаки назм буд

گر اسدی در فلک نظم بود

Як тан аз сабъаи сайёра ҳост

یک تن از سبعه سیاره‌هاست

АФлҳи шоир ки шукр ганҷӣ аст

افلح شاعر که شکر گنجی است

Аз суханаши махзану ганҷина ҳост

از سخنش مخزن و گنجینه‌هاست

Хоҷаи бузурги ҳасани Деҳлавӣ

خواجه بزرگ حسن دهلوی

Ҳасани суханро зи каломаши гўост

حسن سخن را ز کلامش گواست

Дар фани ашъор буд ӯ ваҳид

در فن اشعار بود او وحید

Авҳадӣ ҳарчанд ки аз авлиёст

اوحدی هرچند که از اولیاست

Фитрат агар ҳамдами бедил буд

فطرت اگر همدم بیدل بود

Ҳолааш андари маи бедили сҳост

هاله‌اش اندر مه بیدل سهاست

Нест ба туркӣ чу фузулӣ дигар

نیست به ترکی چو فضولی دگر

Бодаи ҳамон бода буд ҳркҷост

باده همان باده بود هرکجاست

Умри хайёми накӯ шоир аст

عمر خیام نکو شاعر است

Беғазаласт лек рубоӣ сарост

بی‌غزل است لیک رباعی‌سراست

Рафт умедии зи ҷаҳони ноумед

رفت امیدی ز جهان ناامید

Тавсани бсмл азу қаҳқарост

توسن بسمل ازو قهقراست

Рукни ншопўрӣ ба арқони назм

رکن نشاپوری به ارکان نظم

Аз сухан ӯ дару диўорҳост

از سخن او در و دیوارهاست

Маскану мأўои имомии Ҳарисат

مسکن و مأوای امامی هریست

Муқтадаи саъдӣ имон худост

مقتدی سعدی ایمان خداست

Шайхи накӯи озарии хуши сухан

شیخ نکو آذری خوش‌سخن

Шаъшааи шеъри вай аз шуъла ҳост

شعشعه شعر وی از شعله‌هاست

Урфӣ ки аз урфи сухан ғофил аст

عرفی که از عرف سخن غافل است

Машҳади назмаш сухан Карбалост

مشهد نظمش سخن کربلاست

Буд ироқии зи Ироқи аҷам

بود عراقی ز عراق عجم

Сози Ироқаши арақ ин навост

ساز عراقش عرق این نواست

Ҳотифӣ гуфтаст яке маснавӣ

هاتفی گفته‌ست یکی مثنوی

Маснавӣ ӯ ҳамаи афсона ҳост

مثنوی او همه افسانه‌هاست

Нозими бечора ба навъи сухан

ناظم بیچاره به نوع سخن

Хӯшаи каши хирман маънӣ намост

خوشه‌کش خرمن معنی‌نماست

Лек ба як маснавии ду ҳафт сол

لیک به یک مثنوی دو هفت سال

Шуғли намӯдан на з фикр расост

شغل نمودن نه ز فکر رساست

Аҳлӣ ки буд аҳли каломи рақиқ

اهلی که بود اهل کلام رقیق

Аҳлоу сҳлои ҳама бе марҳабост

اهلا و سهلا همه بی‌مرحباست

Толиби омул ки надорад амал

طالب آمل که ندارد عمل

Аз амали назм каломаш ҷудост

از عمل نظم کلامش جداست

Муҳташам ар рафт паии анварӣ

محتشم ار رفت پی انوری

Рӯз сифедаст пай ӯ сиёсат

روز سفید است پی او سیاست

Ба ки умри лофи сухан кам занад

به که عمر لاف سخن کم زند

Гулшан ӯ маҷмаъи хору гёст !

گلشن او مجمع خار و گیاست!

Ор ман ояд сухан аз дигарон

عار من آید سخن از دیگران

Маснади шаҳи орӣ азин бӯрёст

مسند شه عاری ازین بوریاست

Лек кунун як ду се Тифланд хирад

لیک کنون یک دو سه طفلند خرد

Саъии намоянд ва рсндш сазост

سعی نمایند و رسندش سزاست

Гар нараванд аз паии тўшиҳу ҳазл

گر نروند از پی توشیح و هزل

Ҳазлу хурофоти з шоир хатост !

هزل و خرافات ز شاعر خطاست!

Ҳамди худованд ба ҷой оваранд

حمد خداوند به جای آورند

Мақсад аз шоирӣ ин муддаост

مقصد از شاعری این مدعاست

Шарҳ кунанд матни саноеъи ҳама

شرح کنند متن صنایع همه

Фош кунанд ончӣ ки андар хафост

فاش کنند آنچه که اندر خفاست

Меҳри сифатгар бикунанди тарбият

مهر صفت گر بکنند تربیت

Осифии сонӣ ки вазорати пност

آصفی ثانی که وزارت‌پناست

Муътамади Подшаҳи малику дайн

معتمد پادشه ملک و دین

Мؤтмни хусрави кшўргшост

مؤتمن خسرو کشورگشاست

Зонкаҳ чу ҳотам ба карами ном ӯ

زآنکه چو حاتم به کرم نام او

Шуҳра ба офоқ ба ҷӯад ва сахост

شهره به آفاق به جود و سخاست

Вонкаҳ ба илму адабу фазлу ҷоҳ

وآنکه به علم و ادب و فضل و جاه

Сонии аснин ба зилл худост

ثانی اثنین به ظل خداست

Онкии туе соҳиби девони шаҳ

آنکه تویی صاحب دیوان شه

Ҷузи ту дигар соҳиб девон куҷост ? !

جز تو دگر صاحب دیوان کجاست؟!

Аз паии осоиши ислому дайн

از پی آسایش اسلام و دین

Ин ҳамаи тадбир ва мўосо куҷост ? !

این همه تدبیر و مواسا کجاست؟!

Байн ки алии шери навое чаҳ кард

بین که علی شیر نوایی چه کرد

Булбул бисёр азу дар навост !

بلبل بسیار ازو در نواست!

Буд дараш маҷмаъи арбоби фазл

بود درش مجمع ارباب فضل

То ба кунун аз карамаши қисса ҳост

تا به کنون از کرمش قصه‌هاست

Пояи ?ут аз поя ӯ нест паст

پایه‌ات از پایه او نیست پست

Дстгҳт беш азони дстгост

دستگهت بیش ازآن دستگاست

Гар ба фалаки шақа ӯ ме расад

گر به فلک شقه او می‌رسد

Парчамаши андари илмат як ливост

پرچمش اندر علمت یک لواست

Гар шаҳ ӯ буд амири Ҳирот

گر شه او بود امیر هرات

Ин шаҳи мо хусрав олӣ табъанст

این شه ما خسرو عالی‌طبعاست

Ҳазрати шоҳаншаҳи малики бухор

حضرت شاهنشه ملک بخار

Қадараши фузун аз писари боиқрост !

قدرش فزون از پسر بایقراست!

Пас з чаҳ рӯ менакунӣ тарбият

پس ز چه رو می‌نکنی تربیت

эй ки туро давлат бе мунтаҳост ? !

ای که تو را دولت بی‌منتهاست؟!

Аҳли каломӣ ки ба аср тавонад

اهل کلامی که به عصر تواَند

Суннати пешин на дигар зин адост

سنت پیشین نه دگر زین اداست

Бас ки дарин асри бузурги ҳама

بس که درین عصر بزرگ همه

Ҳазрати вҳоҷи исолати пност

حضرت وهاج اصالت‌پناست

Камтарин аз камтари маддоҳи ту

کمترین از کمتر مداح تو

Туғрули аҳрорӣ рангин навост

طغرل احراری رنگین‌نواست

Боди туро давлати насруллоҳӣ

باد تو را دولت نصراللهی

Хатм ба номи ту кунун ин дуост

ختم به نام تو کنون این دعاست