Шабӣ каз пай набӯд оҳи саҳаргоҳ
شبی کز پی نبود آه سحرگاه
Аз ӯ тӯли أмли вомонда дар роҳ
از او طول أمل وامانده در راه
Шабии ториктар аз рӯзи фурқат
شبی تاریکتر از روز فرقت
зи дилгирии саросари шоми ғурбат
ز دلگیری سراسر شام غربت
зи баси торикӣ , оншб аз ғами дил
ز بس تاریکی، آنشب از غم دل
Давидан бар сари шикам буд мушкил
دویدن بر سر شکم بود مشکل
зи зулмат нолаам баси даст ва по кард
ز ظلمت ناله ام بس دست و پا کرد
зи дили як уқда натавонист во кард
ز دل یک عقده نتوانست وا کرد
Нашуд зони огаҳ аз ман ошноӣ
نشد زآن آگه از من آشنایی
Ки фарёдами набардии раҳи баҷое
که فریادم نبردی ره بجایی
Гушоишро бахотири роҳ кам буд
گشایش را بخاطر راه کم بود
Дар дили хоки рези гирди ғам буд
در دل خاک ریز گرد غم بود
Бғир аз дил , марои ғмхўори кас на
بغیر از دل، مرا غمخوار کس نه
Баҷоеи ҷузи гиребони дастрас на
بجایی جز گریبان دسترس نه
зи ғам бо хеши ҷангам буд чандон
ز غم با خویش جنگم بود چندان
Ки бо худ мешудам дасту гиребон !
که با خود میشدم دست و گریبان!
На чандон сардӣ аз айёми дида
نه چندان سردی از ایام دیده
Ки натавон гарм кард аз хоби дида
که نتوان گرم کرد از خواب دیده
Ба чашмами хоб аз он рӯ пой наниҳод
به چشمم خواب از آن رو پای ننهاد
Ки сайлоби сиришками раҳи нмидод
که سیلاب سرشکم ره نمیداد
Гронбори ончунон аз меҳнату ғам
گرانبار آنچنان از محنت و غم
Ки натавонист хобами баради икдм
که نتوانست خوابم برد یکدم
Чаҳ ғам , маҷнӯн кун сад ақли комил
چه غم، مجنون کن صد عقل کامل
Чаҳ меҳнат ? кӯлаи бори сад ҷаҳони дил !
چه محنت؟ کوله بار صد جهان دل!
Ба танҳои ҳамаи шаб ёр будам
به تنهایی همه شب یار بودم
Ки бахтами хуфта , ман бедор будам
که بختم خفته، من بیدار بودم
зи баси роҳат дар он шаб буд камёб
ز بس راحت در آن شب بود کمیاب
намеомад зиёд аз бахти ман хоб
نمی آمد زیاد از بخت من خواب
Бибин ҳолами забуни он шаб чаҳ сон буд ?
ببین حالم زبون آن شب چه سان بود؟
Ки бо ман бахти ман ҳам саргарон буд !
که با من بخت من هم سرگران بود!
Тану тўшми чунон аз нотавонӣ
تن و توشم چنان از ناتوانی
Ки брмни ном ман кардӣ гаронӣ
که برمن نام من کردی گرانی
Назар ҳар чанд сӯй худ гушӯдам
نظر هر چند سوی خود گشودم
Надонистам ки будам , ё набудам
ندانستم که بودم، یا نبودم
Нафас аз заъф сдҷо карда манзил
نفس از ضعف صدجا کرده منزل
Расонадӣ то блби як шиква аз дил
رساندی تا بلب یک شکوه از دل
Дар он ваҳшат ки нозад каси зи каси ёд
در آن وحشت که نازد کس ز کس یاد
Чаҳ сони савдои басари вақт ман афтод ? !
چه سان سودا بسر وقت من افتاد؟!
На он вусъат , ки созам бо дили танг
نه آن وسعت،که سازم با دل تنگ
На он дил , то кунам бо хештани ҷанг ?
نه آن دل، تا کنم با خویشتن جنگ؟
На он қӯт ки брхўди зӯри орм
نه آن قوت که برخود زور آرم
Дамии сар бар сари болини гузорам
دمی سر بر سر بالین گذارم
На дар тани дил , на дар сар буд ҳушам
نه در تن دل، نه در سر بود هوشم
Ки ногуҳ омад аз ғайби ин сурӯшам
که ناگه آمد از غیب این سروشم
Ки бархез ва , чароғи азм бар кун
که برخیز و، چراغ عزم بر کن
Аз ин кулуфти саро чанде сафар кун
از این کلفت سرا چندی سفر کن
Ки гул шуд хор то аз гул сафар кард
که گل شد خار تا از گل سفر کرد
Сухан шуд , то нафас аз дил сафар кард
سخن شد، تا نفس از دل سفر کرد
Сафари равшангари мрот ҷон аст
سفر روشنگر مرآت جان است
Сафар софӣ кун об равон аст
سفر صافی کن آب روان است
Сафари сармояи айш ва сарвар аст
سفر سرمایه عیش و سرور است
Ки ғайбат аз ватан , айни ҳзўрост
که غیبت از وطن، عین حضوراست
Буд ранҷи сафари дармон ҳар дард
بود رنج سفر درمان هر درد
Буд гирди сафари оби рухи мард
بود گرد سفر آب رخ مرد
Кас аз гирди сафар нуқсон набинад
کس از گرد سفر نقصان نبیند
Ки дили хезад ва , бар рух нишинад
که دل خیزد و، بر رخ نشیند
Аз ин зиндон , бурун андоз худ ро
از این زندان، برون انداز خود را
Харобат кард ғам , месоз худ ро
خرابت کرد غم، میساز خود را
Чу гирад гирди раҳ рӯй ърқнок
چو گیرد گرد ره روی عرقناک
Бикун таъмири худ , ин об ва ин хок !
بکن تعمیر خود، این آب و این خاک!
Раҳои худро зи дасти ин тъб кун
رها خود را ز دست این تعب کن
Басӣ гум гашта ӣӣ , худро талаб кун !
بسی گم گشته یی، خود را طلب کن!
зи ҳам Пошидани авроқи дилу ҷон
ز هم پاشیدن اوراق دل و جان
Бикун аз ҷодаҳо шерозаи он
بکن از جاده ها شیرازه آن
Аз ин хуфт саро , вақт гурез аст
از این خفت سرا، وقت گریز است
Бўр , чун умр аз рафтан азиз аст
بور، چون عمر از رفتن عزیز است
зи гардидан , кам худ соз бисёр
ز گردیدن، کم خود ساز بسیار
зи гаштани нуқтаро хат кард паргор
ز گشتن نقطه را خط کرد پرگار
Ҳнрўр ҳар ки шуд , давр аз ватан шуд
هنرور هر که شد، دور از وطن شد
зи раҳ рафтан , қалами соҳиб сухан шуд
ز ره رفتن، قلم صاحب سخن شد
Сабк бархез , то гардии гаронтар
سبک برخیز، تا گردی گرانتر
Ки ғалтонӣ фазояд қадари гавҳар
که غلتانی فزاید قدر گوهر
Таваққуф дар ватан , дорад маломат
توقف در وطن، دارد ملامت
Макун ҷуз дар сафар , қасди иқомат
مکن جز در سفر، قصد اقامت
Турои нафас аз сафар ҳамвор гардад
ترا نفس از سفر هموار گردد
Ки тавсани нарм аз рафтор гардад
که توسن نرم از رفتار گردد
Раҳе дар пеши дории сӯии уқбо
رهی در پیش داری سوی عقبی
Бикун худро яроқ аз ин сафарҳо
بکن خود را یراق از این سفرها
з ҷо бархез ҳон , эй дасти коҳил !
ز جا برخیز هان، ای دست کاهل!
зи гирд ғам биафшон домани дил !
ز گرد غم بیفشان دامن دل!
Турои дардии казин ғамҳо бҷон аст
ترا دردی کزین غمها بجان است
Алоҷаш дидан Мозандаронаст !
علاجش دیدن مازندران است!
Сӯии Мозандарони каши маҳмили хеш
سوی مازندران کش محمل خویش
Ки абр онҷо кунад холии дили хеш
که ابر آنجا کند خالی دل خویش
Бикун чанде канори баҳри манзил
بکن چندی کنار بحر منزل
Бикаш зини баҳри ғами худро бсоҳл
بکش زین بحر غم خود را بساحل
Ҷузи он соҳили дилат роҳӣ наҷуед
جز آن ساحل دلت راهی نجوید
Ки ҷузи баҳри ин ғубор аз дил нашавед
که جز بحر این غبار از دل نشوید
Бадали зини ҳарфи бори азми бастам
بدل زین حرف بار عزم بستم
Бойени борони зҷо чун сабзаи ҷустам
باین باران زجا چون سبزه جستم
Баровардам зи баҳри ғами сари хеш
برآوردم ز بحر غم سر خویش
Бслк раҳ кашидам гавҳари хеш
بسلک ره کشیدم گوهر خویش
Бпо то риштаи он раҳ буридам
بپا تا رشته آن ره بریدم
Басар чун гуҳари ғалтони давидам
بسر چون گهر غلتان دویدم
Чу нақши по ба ҳарҷо ме фитодам
چو نقش پا به هرجا می فتادم
Раҳашро рӯй бар раҳ май ниҳодам
رهش را روی بر ره می نهادم
Чаҳ раҳ ? хуштар зи умри ҷовдонӣ !
چه ره؟ خوشتر ز عمر جاودانی!
Чаҳ раҳ ? беғамтар аз аҳди ҷавонӣ !
چه ره؟ بی غم تر از عهد جوانی!
зи бас дар ҳар қадам ҷой мақомаст
ز بس در هر قدم جای مقامست
Ҳамаи манзил , надонам раҳ кадомаст
همه منزل، ندانم ره کدامست
Ба ҷони мирФтми он раҳро , на бо тан
به جان میرفتم آن ره را، نه با تن
Ҳамаи рафтори ман аз ҳуш рафтан
همه رفتار من از هوش رفتن
зи худ ҳар гом рафтам то расидам
ز خود هر گام رفتم تا رسیدم
Аҷаби буму барии пар файз дидам !
عجب بوم و بری پر فیض دیدم!
Бойени хизмат ки онҷои баради мо ро
باین خدمت که آنجا برد ما را
Чаҳ миннатҳо ки бар сар ҳаст поро !
چه منت ها که بر سر هست پارا!
БрФтн , побпои фурсати нмидод
برفتن، پابپا فرصت نمیداد
Бдидн , гули бгли навбати нмидод !
بدیدن، گل بگل نوبت نمیداد!
Назар , то боли мижгон боз мекард
نظر، تا بال مژگان باز میکرد
Баҷояши мурғи дил парвоз мекард !
بجایش مرغ دل پرواز میکرد!
зи баси пари файзи хоки он диёр аст
ز بس پر فیض خاک آن دیار است
Яке аз сокинони он , баҳор аст
یکی از ساکنان آن، بهار است
Чунон гирост он малики Фрҳнок
چنان گیراست آن ملک فرحناک
Ки гирад , пои биҷои нақши по , хок
که گیرد، پا بجای نقش پا، خاک
Чунон дар дилбарии он хиттаи комил
چنان در دلبری آن خطه کامل
Ки дорад ҳар тарафи сад пой дар гул
که دارد هر طرف صد پای در گل
Саросари кӯҳ ва дашт ӯст гулшан
سراسر کوه و دشت اوست گلشن
Фитодаи булбулонро нон ба равған
فتاده بلبلان را نان به روغن
Набошад шер аз он дар бешаи он
نباشد شیر از آن در بیشه آن
Ки ҳрсў оташаст аз гули фурӯзон
که هرسو آتش است از گل فروزان
зи ширини кории он хиттаи пок
ز شیرین کاری آن خطه پاک
Аҷаб набӯд шукри хезад аз он хок !
عجب نبود شکر خیزد از آن خاک!
Намак дар шукраши гӯйӣ ниҳон аст
نمک در شکرش گویی نهان است
Ҳамоно шукри лаъли бтонст
همانا شکر لعل بتانست
Баҳри сӯ аз гулӣ , ёр сбиҳӣ аст
بهر سو از گلی، یار صبیحی است
Заҳри нешикарӣ , сабз малеҳӣ аст
زهر نیشکری، سبز ملیحی است
Нигараданд зи сабзии хӯшааш ранг
نگرداند ز سبزی خوشه اش رنگ
Бигардад бар сарашгар осёснг !
بگردد بر سرش گر آسیاسنگ!
Бару бумаш , ҳамаи мастӣ ва Киев аст
بر و بومش،همه مستی و کیف است
Ба май онро мёмизид , ҳайфаст !
به می آن را میامیزید، حیف است!
Дар ӯ ҷоми гул аз баси айш соз аст
در او جام گل از بس عیش ساز است
Димоғ аз миннат май бениёз аст
دماغ از منت می بی نیاز است
Чунон мавҷ насимаш ҳаст шодоб
چنان موج نسیمش هست شاداب
Ки мегирданд аз ваии баҳри дулоб
که می گرداند از وی بحر دولاب
Рутӯбат дар ҳавои он бад-ӣни наҳв
رطوبت در هوای آن بدین نحو
Ки созад ҳарфи ҷинатро зи дили маҳв
که سازد حرف جنت را ز دل محو
Ҳавотар ончунон дар бешаи онҷо
هوا تر آنچنان در بیشه آنجا
Ки аз шохи оби нӯшади решаи онҷо
که از شاخ آب نوشد ریشه آنجا
Дар ӯ зуҳдаст аз хушкии зи баси пок
در او زهد است از خشکی ز بس پاک
Таяммумро вузӯ месозад он хок
تیمم را وضو میسازد آن خاک
Аз он раҳли иқомат абр афганд
از آن رحل اقامت ابر افگند
Ки натавонади дил аз Мозандарон кунад
که نتواند دل از مازندران کند
Кунадгар тирагии абраш чаҳ нуқсон ?
کند گر تیرگی ابرش چه نقصان؟
Ки ҳар норанҷ хуршедӣаст тобон
که هر نارنج خورشیدی است تابان
Агар баҳраш надорад дару марҷон
اگر بحرش ندارد در و مرجان
Ҳаво баҳрӣаст пари гавҳари зи борон
هوا بحریست پر گوهر ز باران
зи баси мавҷи ҳавояш обдор аст
ز بس موج هوایش آبدار است
з ҳарҷо бигузарӣ , дарё канор аст
ز هرجا بگذری، دریا کنار است
Аз он бошад талоши мавҷи дарё
از آن باشد تلاش موج دریا
Ки шояд афганд худро бонҷо
که شاید افگند خود را بآنجا
Чаҳ гуяд хома аз дарёи канораш ?
چه گوید خامه از دریا کنارش؟
Ки ҳайрат мебарад ҳар дами зи кораш !
که حیرت میبرد هر دم ز کارش!
Ба васфаш ,гар забон хома гардад
به وصفش، گر زبان خامه گردد
зи даҳшати банд дар бандаш билразад
ز دهشت بند در بندش بلرزد
На васфаш дар хури зарф баён аст
نه وصفش در خور ظرف بیان است
Ки баҳри васф ӯ ҳам бекарон аст
که بحر وصف او هم بیکران است
Чаҳ баҳр ? аз мавҷ ҳар сӯи кӯҳсорӣ !
چه بحر؟ از موج هر سو کوهساری!
Зукоми моҳён ҳар гӯшаи ғорӣ !
زکام ماهیان هر گوشه غاری!
Гуҳӣ моҳӣаст обаш , гоҳи қуллоб
گهی ماهی است آبش، گاه قلاب
Гуҳӣ кӯҳаст мавҷаш , гоҳи сайлоб
گهی کوه است موجش، گاه سیلاب
зи сайраши хонаи кулуфт хароб аст
ز سیرش خانه کلفت خراب است
Ғам аз ҳар мавҷи он по дар рикоб аст
غم از هر موج آن پا در رکاب است
Заҳри мавҷӣ , дар он хуши сабзи майдон
زهر موجی، در آن خوش سبز میدان
Саманди нила ӣӣ ҳар сӯи хиромон
سمند نیله یی هر سو خرامان
Бони вусъат , зи хуии худ бтнг аст
بآن وسعت، ز خوی خود بتنگ است
Аз он бо хештан доим баҷанг аст
از آن با خویشتن دایم بجنگ است
Нагирад нахли ғами зони рӯ дар он авҷ
نگیرد نخل غم زآن رو در آن اوج
Ки даравӣ арра обӣаст ҳар мавҷ
که دروی اره آبیست هر موج
Гузаштани зон на ҳад офтобаст
گذشتن زآن نه حد آفتابست
Ки чархи онҷои пули он сӯй обаст
که چرخ آنجا پل آن سوی آبست
Чунон пайваста об ӯст битоб
چنان پیوسته آب اوست بیتاب
Ки натавонад дар ӯ бастан дар ноб
که نتواند در او بستن در ناب
Сухан дар васфи ашраф биқрор аст
سخن در وصف اشرف بیقرار است
Ки пои тахти султон баҳор аст
که پای تخت سلطان بهار است
Магӯ ашраф , ки он товус маст аст
مگو اشرف، که آن طاووس مست است
Каз он кҳсори пари гули чатр баста аст
کز آن کهسار پر گل چتر بسته است
Буд Мозандарони гул , ашрафи обаш
بود مازندران گل، اشرف آبش
Буд соғари ҷаҳон , ашрафи шаробаш
بود ساغر جهان، اشرف شرابش
Чунон дар ваии тараққии рости ҷавҳар
چنان در وی ترقی راست جوهر
Ки то гуфтӣ чаҳ хуш !гар дидаи хуштар ! !
که تا گفتی چه خوش! گر دیده خوشتر!!
Буд онҷои нишот аз баси зи ҳад беш
بود آنجا نشاط از بس ز حد بیش
Дар ва бомаш занад гул бар сари хеш
در و بامش زند گل بر سر خویش
Ғалат гуфтам , зи баси файзаш буд ом
غلط گفتم، ز بس فیضش بود عام
Гули тасвири сақфаши равед аз бом
گل تصویر سقفش روید از بام
Ҳаво аз меҳрбонии баҳри булбул
هوا از مهربانی بهر بلبل
Расонад дар суфоли бомҳо гул
رساند در سفال بام ها گل
Назокат дар табоиъ , он қадари боб
نزاکت در طبایع، آن قدر باب
Ки гули ҳам дар суфол , он ҷо хӯрд об !
که گل هم در سفال، آن جا خورد آب!
Чунин сабзаст аз он бом ва дар ӯ
چنین سبز است از آن بام و در او
Ки занг аз дили баради бум ва бар ӯ
که زنگ از دل برد بوم و بر او
Каммият хома шуд баси гарми ҷавлон
کمیت خامه شد بس گرم جولان
Басар дорад ҳавои боғи майдон
بسر دارد هوای باغ میدان
Надонам чун кунам васфи он чаманро ?
ندانم چون کنم وصف آن چمن را؟
Ки васфаши бастаи майдони суханро !
که وصفش بسته میدان سخن را!
Нависанд аз ҳавоӣ ӯ чу китоб
نویسند از هوای او چو کتاب
Равад чун неи қалам то соқ дар об
رود چون نی قلم تا ساق در آب
Касегар гул занад бар сар дар он боғ
کسی گر گل زند بر سر در آن باغ
Дуанд реша дар сар чун гули доғ
دواند ریشه در سر چون گل داغ
Дар ӯ оби тароват бскаҳ ҷорӣаст
در او آب طراوت بسکه جاریست
Ту гӯйии барги баргаши обшорист
تو گویی برگ برگش آبشاریست
Аз он тӯфон кунад он боғи сероб
از آن توفان کند آن باغ سیراب
Ки ҷӯшад аз танури лолааш об
که جوشد از تنور لاله اش آب
Ҳаво бар дӯш , машк аз абр дорад
هوا بر دوش، مشک از ابر دارد
Ки гул аз худ мабод оташ бар орад
که گل از خود مباد آتش بر آرد
Биравӣ лолааш насрини фитода
بروی لاله اش نسرین فتاده
Ту гӯйии кушта бар оташи ниҳода
تو گویی کشته بر آتش نهاده
Бхўшбўиии ҳаво аз машктар беш
بخوشبویی هوا از مشک تر بیش
Бдлчсбии насимаш аз нафаси пеш
بدلچسبی نسیمش از نفس پیش
Баради касро зи баси буии гул аз кор
برد کس را ز بس بوی گل از کار
Кунад дар боғи накҳати кори девор
کند در باغ نکهت کار دیوار
Тараққӣ дар гул сӯрӣ бидон ранг
ترقی در گل سوری بدان رنگ
Ки барҳами ранг ва бӯ карданд ҷои танг
که برهم رنگ و بو کردند جا تنگ
Фурӯзонаст аз баси ранг дар гул
فروزان است از بس رنگ در گل
Аҷаб набӯд шавад парвонаи булбул
عجب نبود شود پروانه بلبل
Бунафша аз рсоииҳо бидон ҳад
بنفشه از رساییها بدان حد
Ки ҳам зулфаст ва ҳам хол ва ҳам қад
که هم زلف است و هم خال و هم قد
Назар , муштоқи хати сабз боғ аст
نظر، مشتاق خط سبز باغ است
Бунафша , дармиён , мӯӣ димоғ аст
بنفشه، درمیان، موی دماغ است
Аҷаб шухӣаст ? дидан дорад алҳақ
عجب شوخی است؟ دیدن دارد الحق
Лаб ҷӯяш макидан дорад алҳақ !
لب جویش مکیدن دارد الحق!
Рутӯбати он қадарҳо дорад он боғ
رطوبت آن قدرها دارد آن باغ
Ки хӯн шуд лоларо дил , сӯхт то доғ
که خون شد لاله را دل، سوخت تا داغ
Рутӯбати ончунон дар ҷуз ва дар кул
رطوبت آنچنان در جز و در کل
Ки пиндории гул обӣаст ҳар гул
که پنداری گل آبی است هر گل
Тароват дар гулу баргаши чунон боб
طراوت در گل و برگش چنان باب
Ки ҷӯй аз шох онҷо мехӯрд об
که جوی از شاخ آنجا میخورد آب
зи баси мавҷи ҳавояш яксар об аст
ز بس موج هوایش یکسر آب است
Дар ӯ ҳар гул , чу нилӯфар дар об аст
در او هر گل، چو نیلوفر در آب است
зи гулбун , боғбонаши дастаи даста
ز گلبن، باغبانش دسته دسته
Барои гирди ғам , ҷоруби баста
برای گرد غم، جاروب بسته
Чу оҳам , сабзаи гарм қад кашӣдан
چو آهم، سبزه گرم قد کشیدن
Чу ашкам , ғунчаи гул дар чакидан
چو اشکم، غنچه گل در چکیدن
зи гулбуни ошёни андалебон
ز گلبن آشیان عندلیبان
Басони кушта дар оташи намоён
بسان کشته در آتش نمایان
зи баси шодобӣ аз нахлаш аён аст
ز بس شادابی از نخلش عیان است
Дар ӯ сарви равон , об равонаст !
در او سرو روان، آب روان است!
Бнҳўии волаи кайфияти боғ
بنحوی واله کیفیت باغ
Ки таҳ афганда ҷоми лола аз доғ
که ته افگنده جام لاله از داغ
зи шухӣ аз барои сайри бозор
ز شوخی از برای سیر بازار
Нишаста шоҳиди гул бар сари хор
نشسته شاهد گل بر سر خار
Шуда аз сӯзани пуркории гул
شده از سوزن پرکاری گل
Замини боғи нақши чашми булбул
زمین باغ نقش چشم بلبل
Сафии ободро , ҷонам ғулом аст
صفی آباد را، جانم غلام است
Тамом ар нест , дар хӯбӣ тамом аст
تمام ار نیست، در خوبی تمام است
Аз он бартар буд он қасри сомӣ
از آن برتر بود آن قصر سامی
Ки гирад доманаши дасти тамомӣ
که گیرد دامنش دست تمامی
Фузуд қадари ашраф аз санояш
فزود قدر اشرف از ثنایش
Аз он ашрафи ниҳодаи сари бпоиш
از آن اشرف نهاده سر بپایش
Кунам васфи ҳумоюни теппаро соз
کنم وصف همایون تپه را ساز
Суханро сарбаландии зи он даҳуми боз
سخن را سربلندی ز آن دهم باز
Агар тахт ҷамаш гӯям савоб аст
اگر تخت جمش گویم صواب است
Вале бар бод буд он , ин бар обаст !
ولی بر باد بود آن، این بر آب است!
Дар он тели нишоти афзои хуррам
در آن تل نشاط افزای خرم
Фитодаи файзи тели тел бар сари ҳам
فتاده فیض تل تل بر سر هم
Баҳорони хуррамии гул то ниҳода
بهاران خرمی گل تا نهاده
Бунафшаи мӯр вааш дар ваии фитода
بنفشه مور وش در وی فتاده
Танӣ бошад саросари олами гул
تنی باشد سراسر عالم گل
Дар он бошад ҳумоюни теппа чун дил
در آن باشد همایون تپه چون دل
Замин тоз он иморат сарфароз аст
زمین تاز آن عمارت سرفراز است
Забонаш бар фалаки зи он тел дароз аст
زبانش بر فلک ز آن تل دراز است
Шавад кори шикори файзи азуи рост
شود کار شکار فیض ازو راست
Ки бўлигоаҳи шоҳини нзрҳост
که بولیگاه شاهین نظرهاست
Кунад абри сияҳ чун бар сараши ҷо
کند ابر سیه چون بر سرش جا
Буд маҷнӯни басари савдои Лайлӣ
بود مجنون بسر سودای لیلی
Тан аз гул , авди сӯзии пари зи оташ
تن از گل، عود سوزی پر ز آتش
Фатилаи анбарӣ , ҳар сарви дилкаш
فتیله عنبری، هر سرو دلکش
Ба фонӯс хаёласт он чаҳ моно ?
به فانوس خیالست آن چه مانا؟
Ки дар ваии фасл фасл оянд гулҳо !
که در وی فصل فصل آیند گلها!
Намояди об аз он тели Фрҳнок
نماید آب از آن تل فرحناک
Чу нури субҳ аз домони афлок
چو نور صبح از دامان افلاک
Дар оби он тели пари райҳону сунбул
در آب آن تل پر ریحان و سنبل
Чу нргсдон ва дар ваии дастаи гул
چو نرگسدان و در وی دسته گل
Бигард теппа , он оби мсФӣ
بگرد تپه، آن آب مصفی
Басони ришта аз гулдастаи пайдо
بسان رشته از گلدسته پیدا
Аён аз зери тели дарёчаи он
عیان از زیر تل دریاچه آن
Чу чини ғабғаб аз гӯии занхдон
چو چین غبغب از گوی زنخدان
Чаҳ тел , гули перҳан , шухии худ оро
چه تل، گل پیرهن، شوخی خود آرا
Нигории симтни халхол дар по
نگاری سیمتن خلخال در پا
Чу хубон ҳар тараф аз зина ҳояш
چو خوبان هر طرف از زینه هایش
Фитодаи зулфи чини чин то ба поиш
فتاده زلف چین چین تا به پایش
Ҳумоюни теппау дарёчаи он
همایون تپه و دریاچه آن
Яке чун гӯй ва , он дигар чу чавгон
یکی چون گوی و، آن دیگر چو چوگان
Яке чун зулф ва , он дигар чу хол аст
یکی چون زلف و، آن دیگر چو خال است
Яке бадараст ва , он дигар ҳилол аст
یکی بدر است و، آن دیگر هلال است
Сар ишқаст , дар фитрок ноз аст
سر عشق است، در فتراک ناز است
Дили Маҳмӯд дар зулф Аёз аст
دل محمود در زلف ایاز است
Ғалат гуфтам , хато кардам , на инҳост
غلط گفتم، خطا کردم، نه اینهاست
Змн бишинав кунун то гӯямат рост :
زمن بشنو کنون تا گویمت راست:
зи бори шавкати шоҳи адуи сӯз
ز بار شوکت شاه عدو سوز
Нишаста дар арақи он тели шабу рӯз
نشسته در عرق آن تل شب و روز
Бар ӯ афганда рӯзии шоҳ , маснад
بر او افگنده روزی شاه، مسند
Чаро дарёча бар гардиш нагардад ? !
چرا دریاچه بر گردش نگردد؟!
Бар ӯ вақте магари шаҳи пои ниҳода
بر او وقتی مگر شه پا نهاده
Аз он дарёча дар поиши фитода
از آن دریاچه در پایش فتاده
Шаҳи соҳибқирон , аббоси сонӣ
شه صاحبقران، عباس ثانی
Ки оби омухт аз ҳукмаши равонӣ
که آب آموخت از حکمش روانی
Саҳоби адлу эҳсон , онкии гулшан
سحاب عدل و احسان، آنکه گلشن
Биомузади зи ҳарфаши сабзи гаштан
بیاموزد ز حرفش سبز گشتن
Чу сабза , сар ба поиши ин ва он ро
چو سبزه، سر به پایش این و آن را
Чу наргис , чашм бар дасташи ҷаҳон ро
چو نرگس، چشم بر دستش جهان را
Буд ҳар гули даҳоне дар санояш
بود هر گل دهانی در ثنایش
Буд ҳар барги дастӣ дар дуояш
بود هر برگ دستی در دعایش
Нагирад дар замонаши ҳеҷ ҳоким
نگیرد در زمانش هیچ حاکم
Бғир аз дод мазлӯмони зи золим
بغیر از داد مظلومان ز ظالم
зи файзи адли он шоҳи сипаҳи каш
ز فیض عدل آن شاه سپه کش
Баҳам ҷӯшанд дар гули обу оташ
بهم جوشند در گل آب و آتش
зи поси шаҳнаи адлаши зи мардум
ز پاس شحنه عدلش ز مردم
Нашуд дар аҳд ӯ ҳақи намаки гум
نشد در عهد او حق نمک گم
Чунон сркҷрўонро кӯфт чун мор
چنان سرکجروان را کوفت چون مار
Ки меларзад бахуди зулфи каҷи ёр !
که میلرزد بخود زلف کج یار!
Намонда чун камон аз каҷи нишоне
نمانده چون کمان از کج نشانی
Ба ғайр аз пӯстӣ бар устихонӣ
به غیر از پوستی بر استخوانی
Хушӣ дар аҳд ӯ аз бас буд ом
خوشی در عهد او از بس بود عام
Ба ҳасрат бигузаранд аз давраши айём
به حسرت بگذرند از دورش ایام
зи бас амнаст аз ҳар буму барзан
ز بس امن است از هر بوم و برزن
Равад гул хон зар бар сари зи гулшан
رود گل خوان زر بر سر ز گلشن
Задан манъаст дар аҳдаш бидон ҳад
زدن منع است در عهدش بدان حد
Ки натавонад касе ҳарф касе зад
که نتواند کسی حرف کسی زد
Касеро ҳад бастан нест чандон
کسی را حد بستن نیست چندان
Ки кас бар кас тавонад басти бӯҳтон !
که کس بر کس تواند بست بهتان!
Чунон ҳзмши баҳри ҷои пои фишурда
چنان حزمش بهر جا پا فشرده
Ки душмани ҷузи ҳисоб аз вай набарда
که دشمن جز حساب از وی نبرده
намеояд дар айёмаши бтҳрир
نمی آید در ایامش بتحریر
Гирифту гири шеру гови тасвир
گرفت و گیر شیر و گاو تصویر
Ба даргоҳаши зи ҳишмати ҷои наёбад
به درگاهش ز حشمت جا نیابد
Ки як шаби хӯн мазлӯмӣ бихобад
که یک شب خون مظلومی بخوابد
Чу хуршед аз сипеҳри иқтидораш
چو خورشید از سپهر اقتدارش
Ба кафи сари риштаҳо аз ҳар диёраш
به کف سر رشته ها از هر دیارش
Ба шаҳри андеша ӯ мейри шаби бас
به شهر اندیشه او میر شب بس
Бдргоҳши намаки мейри ғазаби бас
بدرگاهش نمک میر غضب بس
Илоҳӣ то асар бошад зъолм
الهی تا اثر باشد زعالم
Нагардад аз сари мо сояаш кам
نگردد از سر ما سایه اش کم
Нишоне то буд зини сабзи майдон
نشانی تا بود زین سبز میدان
Саманди давлаташро боди ҷавлон
سمند دولتش را باد جولان
Чароғи меҳрро то ҳаст равған
چراغ مهر را تا هست روغن
Чароғи давлат ӯ боди равшан
چراغ دولت او باد روشن
Буд то гуфту гӯ аз нек ва аз бад
بود تا گفت و گو از نیک و از بد
Илоҳии никхўоҳш бад набинад
الهی نیکخواهش بد نبیند