Нури чашмии млобоширо чароғи ҳидоят дар пеши боду сулӯки шореъи шариъати кеш . Шунидам дар вилоятӣ ва валесор бачаҳоро ҷаҳди андеши ҳидоят , ҳамаро пери роҳӣу пешвои огоҳ . Марҳӯми падарати аъло аллоҳи мақома низ дарвеш буд ва ба фари сулӯку таии мақомот аз ҳамаи марҳалаҳо дар пеш , марои ҳам ӯ пер роҳ омад ва ба изни ҷинати моби мирзои зёӣӣ ки раванда бар ҳақу қутби доираи ҷндқ буд аз рози тариқату сари ҳақиқати огоҳи сохт , шеър :

نور چشمی ملاباشی را چراغ هدایت در پیش باد و سلوک شارع شریعت کیش. شنیدم در ولایتی و ولی سار بچه ها را جهد اندیش هدایت، همه را پیر راهی و پیشوای آگاه. مرحوم پدرت اعلی الله مقامه نیز درویش بود و به فر سلوک و طی مقامات از همه مرحله ها در پیش، مرا هم او پیر راه آمد و به اذن جنت مآب میرزا ضیائی که رونده بر حق و قطب دایره جندق بود از راز طریقت و سر حقیقت آگاه ساخت، شعر:

Ҷумлаи идрокот бар харҳои ланг

جمله ادراکات بر خرهای لنگ

ӯ савори боди парон чун хаданг

او سوار باد پران چون خدنگ

Бо ҳам дар ҳақоиқи ирфони розҳо рондаем ва аз дақоиқи аиқони бобҳо хонда , аз асғои маснавии ашкҳо рехтаем ва ба ваҷҳҳои ва ҳўӣ барбаста наъра ҳо ангехта , тзмири танро гуруснагиҳо хӯрдаем ва дар такмили нафаси муҷоҳидатҳо бардаи халсаҳои фарох майдон ёфтаем ва аз тири анзори сақфи паймои тоқи айвонҳо шикофтаи пушти чашмҳо нозук кардаему танаффусоти съдо бакор оварда , шабҳо бо тоъат зинда доштаему рӯзҳо дар ранҷ мҷоът гузошта . Он мояи дарвешиҳоу дасти пешиҳо ки тўони ҳафтаи дида балки имрӯз аз суннати бозон муқаллид шунидае , мо чиҳил сол аз ин пеш бар он гузаштаем ва ба кеши яхи фуруши Найшобӯри хастау хоиби бозгашта , мисра : ба ҷони хоҷаи кинҳо решхандаст . Ва чун қиссаи симурғу кимиёи ҳамаи зарқу банд . Ин қуланд бозиҳоу слндрсозиҳои хому хунаку сарду сабкро ҷузи харобӣу бадномӣу дӯсти сӯзӣу душмани комӣ , биғораҳу шнът , нафрину лаънат , нон бар бод додану обрӯ бар хоки рехтан , сӯхти суду сармоя , гўожаҳи анбозу ҳамсоя , рондаи халқу худои гаштан , мағлуби нафасу ҳаво шудан , ғурбати бандагӣу тоъат , ҷуръати исёну зулат , ҳатки шариъати анбиё , хрқи тариқати авлиё , ранҷи ъсроти овораге , кӯби хатароти бечорагӣ , касофати ҷомау ҷон , хисорати дилу забон , ҳасрати луқмау ҳалқ , васлаи хирқау далқ , муғоирати давру наздик , мноФрти тарку тозик , дашноми хешу пайванд , аизои зану фарзанд , рондани ошноу бегона , латмаи оқилу девона , таънаи орифу омӣ , хандаи ?маккейу шомӣ , маломати марду зан , шамотати дӯсту душману амсоли инҳо ҳосил ва самар чисту натиҷау асари кадом ? агар ин даъвӣ аз ман хоми донеу сӯрати маънии нотамом , қиёси қзиту ҳисоби билет аз ҳоли парокандаи сомони худу урафои ҷндқи гир .

با هم در حقایق عرفان رازها رانده ایم و از دقایق ایقان باب ها خوانده، از اصغای مثنوی اشک ها ریخته ایم و به وجه های و هوی بربسته نعره ها انگیخته، تضمیر تن را گرسنگی ها خورده ایم و در تکمیل نفس مجاهدت ها برده خلسه های فراخ میدان یافته ایم و از تیر انظار سقف پیما طاق ایوان ها شکافته پشت چشم ها نازک کرده ایم و تنفسات سعدا بکار آورده، شب ها با طاعت زنده داشته ایم و روز ها در رنج مجاعت گذاشته. آن مایه درویشی ها و دست پیشی ها که توآن هفته دیده بلکه امروز از سنت بازان مقلد شنیده ای، ما چهل سال از این پیش بر آن گذشته ایم و به کیش یخ فروش نیشابور خسته و خایب بازگشته، مصرع: به جان خواجه کاینها ریشخند است. و چون قصه سیمرغ و کیمیا همه زرق و بند. این قلند بازی ها و سلندرسازی های خام و خنک و سرد و سبک را جز خرابی و بدنامی و دوست سوزی و دشمن کامی، بیغاره و شنعت، نفرین و لعنت، نان بر باد دادن و آبرو بر خاک ریختن، سوخت سود و سرمایه، گواژه انباز و همسایه، رانده خلق و خدا گشتن، مغلوب نفس و هوا شدن، غربت بندگی و طاعت، جرات عصیان و زلت، هتک شریعت انبیا، خرق طریقت اولیا، رنج عثرات آوارگی، کوب خطرات بیچارگی، کثافت جامه و جان، خسارت دل و زبان، حسرت لقمه و حلق، وصله خرقه و دلق، مغایرت دور و نزدیک، منافرت ترک و تازیک، دشنام خویش و پیوند، ایذای زن و فرزند، راندن آشنا و بیگانه، لطمه عاقل و دیوانه، طعنه عارف و عامی، خنده مکی و شامی، ملامت مرد و زن، شماتت دوست و دشمن و امثال اینها حاصل و ثمر چیست و نتیجه و اثر کدام؟ اگر این دعوی از من خام دانی و صورت معنی ناتمام، قیاس قضیت و حساب بلیت از حال پراکنده سامان خود و عرفای جندق گیر.

Пеш аз инат биҳамдиллоҳи таъолии сарви сомонӣ буд , ва чун амсолу ақорби суфрау хуоне , маҳсуди харобот будӣу Маҳмӯди муноҷот , ҳама аз накбати фақри фоқаи тарошу идбори завқи афоқаи сӯз ҳдрўҳбо шуд ,у фаръи замину ҷузви ҳаво , на қиморӣ кард , на ъқорӣ хӯрдӣ , на дар сӯқи арбобии қнораҳи слху қсбии афрӯхтаи гашт , ва на дар дукони холисаи кору касбии пардохта , ин харобии ҳеҷ иморат аз чаҳ зоду рустаи баргу созро ин беобӣу хисорат аз чаҳ раст ? шеър :

پیش از اینت بحمدالله تعالی سرو سامانی بود، و چون امثال و اقارب سفره و خوانی، محسود خرابات بودی و محمود مناجات، همه از نکبت فقر فاقه تراش و ادبار ذوق افاقه سوز هدروهبا شد، و فرع زمین و جزو هوا، نه قماری کرد، نه عقاری خوردی، نه در سوق اربابی قناره سلخ و قصبی افروخته گشت، و نه در دکان خالصه کار و کسبی پرداخته، این خرابی هیچ عمارت از چه زاد و رسته برگ و ساز را این بی آبی و خسارت از چه رست؟ شعر:

Чашми бозу гӯши бозуи ин ъмӣ

چشم باز و گوش بازو این عمی

Ҳайратам дар чашми бандии худо

حیرتم در چشم بندی خدا

Падаратро ки худованди раёсат буду дорои сомону сиёсат , номи тасаввуфи вайрони сохт ,у маро низ нанги ин ирфони доман ба даст ва хона бадуш овора Эрон кард .

پدرت را که خداوند ریاست بود و دارای سامان و سیاست، نام تصوف ویران ساخت، و مرا نیز ننگ این عرفان دامن به دست و خانه بدوش آواره ایران کرد.

Балии ирфонро смрҳосту тасаввуфро асарҳо , на ин ки ман май бофам ва на онкии ту май калофӣ , мисли :

بلی عرفان را ثمرهاست و تصوف را اثرها، نه این که من می بافم و نه آنکه تو می کلافی، مثل:

Маҳмӯди орифу омӣ , боязиди бастомӣ бо олимии маҷус бар сари кӯҳӣ анҷуман дошт ва аз ҳар дар сухан ромиш дид , даъват ба ислом фармуд . Гуфт аз ин қуллаи баланди худро ба нишеби афкан . Агарат газандии нхост ба аиқони гардани нуҳум ва ба имони паймони даҳум . Султон бе таваққуфи худро дар андохт ва беосеб фароз омад , вафои мисоқи ҷуст , або кард ки ислом агар ин ки турост , луқмае беш аз ҳавсилаи мост ва чунончӣ онаст ки дигарон доранд нахоҳам . Шеър :

محمود عارف و عامی، بایزید بسطامی با عالمی مجوس بر سر کوهی انجمن داشت و از هر در سخن رامش دید، دعوت به اسلام فرمود. گفت از این قله بلند خود را به نشیب افکن. اگرت گزندی نخاست به ایقان گردن نهم و به ایمان پیمان دهم. سلطان بی توقف خود را در انداخت و بی آسیب فراز آمد، وفای میثاق جست، ابا کرد که اسلام اگر این که تراست، لقمه ای بیش از حوصله ماست و چنانچه آنست که دیگران دارند نخواهم . شعر:

Пеши Юсуфи даъвӣ хӯбӣ макун

پیش یوسف دعوی خوبی مکن

Ҷузи ниёзу оҳ ёқӯбӣ макун

جز نیاز و آه یعقوبی مکن

Нозро рўӣӣ бибояд ҳамчуи вирд

ناز را روئی بباید همچو ورد

Чун надории гирди бади хўӣии магарад

چون نداری گرد بد خوئی مگرد

Сард бошад чашми нобӣноу боз

سرد باشد چشم نابینا و باز

Зишт бошад рӯй нои зебоу ноз

زشت باشد روی نا زیبا و ناز

Кори неконро қиёс аз худ мгир

کار نیکان را قیاس از خود مگیر

Гарчи бошад дар навиштани шери шер

گرچه باشد در نوشتن شیر شیر

Албата аз ин андеша ки пеша далеронаст ,у бешаи шерони бози гирд . Ва шефтаи гурги оштиҳои нафаси рӯбоҳи рию ки шарзаи шеронро хоб харгӯшӣ дода машав , беш аз ин дар вайронии хешу парешонеи ёрони нек андеш макуш . Бори худоят аз рози роҳу равиши огоҳи сохт . Поки паямбар ба ёсои ршиқ аз тариқаи наҷоту тариқи саломат антбоаҳ оварад . Ҷузи бад-ӣни ҷода рафтану реги ин шореъ агар ҳама аз чарху хоки ханҷари бораду пайкони равед , ба пой сифтан , бор ба манзилу киштӣ ба соҳил нахоҳад рафт . Дунёи сипорӣ дар ин раҳ ки бунёдаш бар ақл ва инсофасту маслакаши холӣ аз ҷавру иҷҳофи охират дорӣаст . БолотФоқи хонаи ҷовдонӣ маънӣаст ,у лонаи фонии сӯрат мҳсўсо пайдост то иборат мағлут науфтад , мазмун ғалат нашавад , ба диёнати ҷон бояд кунад , ва бо амонат нон андӯхт , худ хӯрду ҳуқуқ дигарон пардохт , пос андӯхта дошт ,у сипоси худованди неъмат низ гузошт . Амсоли моу туро ки омему хом , ва дар донишу бениши ноқису нотамом , ҷуз дар зайли влои аъиммаи тоҳирини салавоти аллоҳи алайҳим ки сафинаи нҷоттд овихтан ,у чори асба дар ҳисори шариъат ки бораи амн ва амонаст гурехтан , чора чисту тадбири кадом ? шеър :

البته از این اندیشه که پیشه دلیران است، و بیشه شیران باز گرد. و شیفته گرگ آشتی های نفس روباه ریو که شرزه شیران را خواب خرگوشی داده مشو، بیش از این در ویرانی خویش و پریشانی یاران نیک اندیش مکوش. بار خدایت از راز راه و روش آگاه ساخت. پاک پیمبر به یاسای رشیق از طریقه نجات و طریق سلامت انتباه آورد. جز بدین جاده رفتن و ریگ این شارع اگر همه از چرخ و خاک خنجر بارد و پیکان روید، به پای سفتن، بار به منزل و کشتی به ساحل نخواهد رفت. دنیا سپاری در این ره که بنیادش بر عقل و انصاف است و مسلکش خالی از جور و اجحاف آخرت داری است. بالاتفاق خانه جاودانی معنی است، و لانه فانی صورت محسوسا پیداست تا عبارت مغلوط نیفتد، مضمون غلط نشود، به دیانت جان باید کند، و با امانت نان اندوخت، خود خورد و حقوق دیگران پرداخت، پاس اندوخته داشت، و سپاس خداوند نعمت نیز گذاشت. امثال ما و ترا که عامیم و خام، و در دانش و بینش ناقص و ناتمام، جز در ذیل ولای ائمه طاهیرین صلوات الله علیهم که سفینه نجاتتد آویختن، و چار اسبه در حصار شریعت که باره امن و امان است گریختن، چاره چیست و تدبیر کدام؟ شعر:

Нест аз зулф батон маслиҳати озодии дил

نیست از زلف بتان مصلحت آزادی دل

Мурғи пари рехтаро доми паноҳӣ дигар аст

مرغ پر ریخته را دام پناهی دگر است

Ҳар ки ҷуз ин гуяду ғайр аз он ҷӯяд кофару зиндиқ , мушрику матруд , ҳоему гумроҳ , муртад ва малъун хоҳад буд , дареғаст чун ту ҷавонии хуби сҷиту поки маниши олӯдаи ин мояи иллат , ва бо интисоби ёрони доираи арвоҳ , чун морони бойираи ашбоҳи сарвӣ дар сарин ҳафтод ва ду миллат пуед . Шеър :

هر که جز این گوید و غیر از آن جوید کافر و زندیق، مشرک و مطرود، هایم و گمراه، مرتد و ملعون خواهد بود، دریغ است چون تو جوانی خوب سجیت و پاک منش آلوده این مایه علت، و با انتساب یاران دایره ارواح، چون ماران بایره اشباح سروی در سرین هفتاد و دو ملت پوید. شعر:

Гар зинҳорат орзӯи зии рояти сардори чам

گر زینهارت آرزو زی رایت سردار چم

Зани қҳбаҳи куштан кеш кун , зани қҳбаҳи гаштан то ба кӣ ?

زن‌قحبه کشتن کیش کن، زن‌قحبه گشتن تا به کی؟

Туро ба он мазҳаб ки дорӣ , ва бидон машраб ки майгузорӣ , аз злоти тақлидӣу ботилати тқиидии бози гирду фарзандии Аҳмадро аз ин хатароти саломати сӯзи баргардон .

ترا به آن مذهب که داری، و بدان مشرب که می گذاری، از ضلات تقلیدی و باطلت تقییدی باز گرد و فرزندی احمد را از این خطرات سلامت سوز برگردان.

Далолати мавқуф , ҳидояти матрӯк , бар буии обаш дар мавҷи сароби макаш ,у хониводаи доӣиро аз нав хароб махоҳ , агар дар соъати вусӯли номаи табдил саёқ накунӣ ва ӯро мутлақ аз банди ин савдо ки занҷир лоқидӣаст итлоқи нФрмоӣӣ , аз ману худои ъзўҷли муҳайёӣ итоб бошу омодаи уқоб , шеър :

دلالت موقوف، هدایت متروک، بر بوی آبش در موج سراب مکش، و خانواده دائی را از نو خراب مخواه، اگر در ساعت وصول نامه تبدیل سیاق نکنی و او را مطلق از بند این سودا که زنجیر لاقیدی است اطلاق نفرمائی، از من و خدای عزوجل مهیای عتاب باش و آماده عقاب، شعر:

Нукта ишқ намудем ба ту ҳон саҳв макун

نکته عشق نمودم به تو هان سهو مکن

Варна то бенгарӣ аз доира берун бошӣ

ورنه تا بنگری از دایره بیرون باشی