Роди устоди заррини хомау бузурги сарвари рангини номаи мирзоу ҳоҷиро дидаи сои хомау шастами бӯсаи озмои номау даст . Даст навишт шаҳди сиришт дар номи ду меҳрбони дӯсти озин ва ороиш ӯст , кричаҳ бедаричау осмона бе фурӯғи тираи рӯзонро ба фари чеҳри меҳри афзойу дурахши дидори партави бахшои хеши шарми мшкўии парвиз ва ҷамшед овараду озарми коху кӯии моҳу хуршед , рўшноӣӣу тоб аз ҳар роҳу рахнаи сояи афканду тирӣу торӣ аз ҳар муғоку дахма моя пардохт . Зинҳор ба кори ман андари пиндор фаромӯшӣ мабару хурдаи хомӯшии мгир ки поки яздони раҳеро бо ҳамаи оку оҳӯи ин ду хуии меҳри пардоз дар об ва гул насиришт ва ин дўрои кӣнаи ангез бар ҷон ва дил нанавишт . Пӯри Марям бо ҳамаи рустагиҳои аз худу бастагиҳо бо худоӣ бар яке сӯзан ки худро дуздида бар ӯ дӯхта буд домон бе зории ниФшонд бо он пешинаи паймону деринаи пайванд ки гавҳари санг ва санадон дораду пурвази банду зиндон кӣ ва куҷо тавонад шуд , раҳе аз ту фаромӯш кунаду хомаи рози пардоз аз фасонаи меҳру таронаи ёрӣ хомӯш хоҳад , бозуии ҷавони неруии перии он дасти нигоришгарро сахт бар тофт , дстўори бргрдни басту панҷаи замингирӣ он калаки шевои офарид ба дастону дастӣ ки талхтар аз он нишоед бар ангушт пай буриду не дар нохуни шикаст , бо ин чашми шаб пурҳ диду даст бар тофтаи шаст , варои пароканда , мағзу рони осемасор ончӣ дил хоҳад нигошт натавонаму ончӣ нигоштани ёрам дил нахоҳад . Ҳону ҳон то худ аз ин хурдаи ҳуш боз набарӣу чашм боз напӯшӣ , ки муфт равон ошуфт ман бо гуфт гуҳари сифти ту ҳар гӯна гуфту гузор ва навишт ванигор аз ҳркоми равед ва аз ҳар калак зояд . Агар ба тозагиҳои фарҳанг ё гарони моиагиҳои гавҳар ё дили бардагиҳои рехти дорои баҳрау бахши зибоӣӣу худованди ахтару бахт шиўоӣӣ набошад ёрон донист ва дидро нохунаи чашм ва ҳазор пой гӯш хоҳад буду ҳуши пардози мағзу бори ҳуш . Имрӯзи нигориши дилпазиру гузориши ҷони шикори турои зебад ки хомау шасти соҳибу Қобӯси дорӣу номаи вдсти собӣу Ковӯс .

راد استاد زرین خامه و بزرگ سرور رنگین نامه میرزا و حاجی را دیده سای خامه و شستم بوسه آزمای نامه و دست.دست نوشت شهد سرشت در نام دو مهربان دوست آذین و آرایش اوست، کریچه بی دریچه و آسمانه بی فروغ تیره روزان را به فر چهر مهر افزای و درخش دیدار پرتو بخشای خویش شرم مشکوی پرویز و جمشید آورد و آزرم کاخ و کوی ماه و خورشید، روشنائی و تاب از هر راه و رخنه سایه افکند و تیری و تاری از هر مغاک و دخمه مایه پرداخت. زنهار به کار من اندر پندار فراموشی مبر و خرده خاموشی مگیر که پاک یزدان رهی را با همه آک و آهو این دو خوی مهر پرداز در آب و گل نسرشت و این دورای کینه انگیز بر جان و دل ننوشت. پور مریم با همه رستگی های از خود و بستگی ها با خدای بر یکی سوزن که خود را دزدیده بر او دوخته بود دامان بی زاری نیفشاند با آن پیشینه پیمان و دیرینه پیوند که گوهر سنگ و سندان دارد و پروز بند و زندان کی و کجا تواند شد، رهی از تو فراموش کند و خامه راز پرداز از فسانه مهر و ترانه یاری خاموش خواهد، بازوی جوان نیروی پیری آن دست نگارش گر را سخت برتافت، دستوار برگردن بست و پنجه زمین گیری آن کلک شیوا آفرید به دستان و دستی که تلخ تر از آن نشاید بر انگشت پی برید و نی در ناخن شکست، با این چشم شب پره دید و دست برتافته شست، ورای پراکنده، مغز و ران آسیمه سار آنچه دل خواهد نگاشت نتوانم و آنچه نگاشتن یارم دل نخواهد. هان و هان تا خود از این خرده هوش باز نبری و چشم باز نپوشی، که مفت روان آَشفت من با گفت گهر سفت تو هر گونه گفت و گزار و نوشت و نگار از هرکام روید و از هر کلک زاید. اگر به تازگی های فرهنگ یا گران مایگی های گوهر یا دل بردگی های ریخت دارای بهره و بخش زیبائی و خداوند اختر و بخت شیوائی نباشد یاران دانست و دید را ناخنه چشم و هزار پای گوش خواهد بود و هوش پرداز مغز و بار هوش. امروز نگارش دلپذیر و گزارش جان شکار ترا زیبد که خامه و شست صاحب و قابوس داری و نامه ودست صابی و کاووس.

Агар ҳама ҳастӣ дар ҳушёрӣу мастии калак ва паранд аз чанги нҳлӣ , ҳамеи гумон фузӯнӣ мабар ки боз камаст ,у чашму гӯш ёрон дид ва шунидро сардӣу сирии азони афсонаи чоҳу шабнами нахустин манам онкии Ҷайҳуну ҷай аз ниҳоди ҳеҷ сайрами дайру зуд оз оварда он хомау шаст боз наёрад нишонд ва бар ҷои пораи прндӣ чанд агар дарёи борҳои гузораш аз хоки раии зӣ дар ховари дуоне , шоди хости тФсидаҳи равонам ҳамчунон киштӣ бар хушк хоҳад ронад .

اگر همه هستی در هشیاری و مستی کلک و پرند از چنگ نهلی، همی گمان فزونی مبر که باز کم است، و چشم و گوش یاران دید و شنید را سردی و سیری ازآن افسانه چاه و شبنم نخستین منم آنکه جیحون و جی از نهاد هیچ سیرم دیر و زود آز آورده آن خامه و شست باز نیارد نشاند و بر جای پاره پرندی چند اگر دریا بارها گذارش از خاک ری زی در خاور دوانی، شاد خواست تفسیده روانم همچنان کشتی بر خشک خواهد راند.

Ҳоҷии ҷони фасонаи гўӣӣу баҳонаи ҷўӣиҳои бачаи чашмаки бозро шунидам . Поки яздони моро аз об ва гул пардохту худованди ҷону дили сохт ва аз он пойгоҳи баланди мояи бад-ӣни ҷойгоҳи пасти пояи андохт то дар торикии рўшноӣии ҷўӣим ва аз бегонагии роҳи ошноӣии пўӣим ва аз байғӯлаи ношинохтиҳо пай ба бунгоҳ шносоӣӣ барем . Бори худоӣ огоҳасту поки равони бузургони гувоҳ ки нахустин рӯзгорон ки падару модари ин писарак бо раҳеи рой иктоӣӣ заданду хўшбои длрбоӣӣ , медидам кадоми андешаи ин бешаи карони шоху решаро пеши пои он шаби бораи воин соя параст гузоштау басту кушоду ситад ва дод кадомин пиндошт ва ингошт он се бегонаи сими бораро бар ошноӣӣ ман дошта , вале чун гуноҳи набӯдау буза даст нонамӯдаро овез ва гирифт ойин ҳунармандон нест бидон уфт ва андозу пару парвоз ки дидӣ забон аз накӯҳиши хомӯш , чашм аз зишт дидани фароҳам , даст аз андоз ношоисти баста , пой аз пўиаҳи ноҳамвори шикаста , дил аз андешаи олоиш бар карон , равон аз сголши почаи палаштиҳо пардохта . Колоу рахти болоу пасти ончӣ буд ба канкоши мард ё зан супурдем . Симу зар аз се то сесад ҳар мояи боғу дарахт ва пас андоз зиндагонӣ ва зист аз ҷндқ расед корсозӣ мард кардем , сиёҳаи зрўи коло ба гуфта зану хўшнўдии шавҳар ба ин бачаи чашмаки боз супурда афтод . Порае чизҳо ки ба чашми андари гиромитар буду дидау дилро бидон зӯдтар аз дигари чизҳо ниёз афтодӣ . Бачаи чашмаки бозаши поси дори нимаи ҷомау рахту болои пӯшро хотуни мардонаи пӯши паймонаи нӯш боло гирифт . Панҷоҳ ё шаст тӯмони тнхўоаҳро хоҷаи почаи палашт ба шӯхи чашмӣу сахти рўӣии перояи тан ва туаш фармуду сармояи мағзу ҳуш . Рӯзӣ бар ҳанҷор афсона гуфтам ду се соли афзӯни гузашт то фарзанди турои пдрсори андӯҳи озмои парасторӣу парваришаму атобаки вори тёқи гузору поси андеши роҳу равиш , подоши ин мояи дарду ранҷро даст ранҷ нахоҳам . Рахту ҷомаи бурдан , зару сим хӯрданро ки коми хоҷа ва хотун афтод чаҳ номи нуҳуму биғораҳи ёрони дониш ва дидро чаҳ посухи даҳум ? пери почаи палашти оринҷи сутун занах кард ва дар зону аз пас пушт гузаронидан ҳамсанги малахи гашт ки магар нашунидае то бозорён гӯйанд музди хрчронӣ харсаворӣаст .

حاجی جان فسانه گوئی و بهانه جوئی های بچه چشمک باز را شنیدم. پاک یزدان ما را از آب و گل پرداخت و خداوند جان و دل ساخت و از آن پایگاه بلند مایه بدین جایگاه پست پایه انداخت تا در تاریکی روشنائی جوئیم و از بیگانگی راه آشنائی پوئیم و از بیغوله ناشناختی ها پی به بنگاه شناسائی بریم. بار خدای آگاه است و پاک روان بزرگان گواه که نخستین روزگاران که پدر و مادر این پسرک با رهی رای یکتائی زدند و خوشبای دلربائی، می دیدم کدام اندیشه این بیشه کران شاخ و ریشه را پیش پای آن شب باره واین سایه پرست گذاشته و بست و گشاد و ستد و داد کدامین پنداشت و انگاشت آن سه بیگانه سیم باره را بر آشنائی من داشته، ولی چون گناه نبوده و بزه دست نانموده را آویز و گرفت آئین هنرمندان نیست بدان افت و انداز و پر و پرواز که دیدی زبان از نکوهش خاموش، چشم از زشت دیدن فراهم، دست از انداز ناشایست بسته، پای از پویه ناهموار شکسته، دل از اندیشه آلایش بر کران، روان از سگالش پاچه پلشتی ها پرداخته. کالا و رخت بالا و پست آنچه بود به کنکاش مرد یا زن سپردیم. سیم و زر از سه تا سیصد هر مایه باغ و درخت و پس انداز زندگانی و زیست از جندق رسید کارسازی مرد کردیم، سیاهه زرو کالا به گفته زن و خوشنودی شوهر به این بچه چشمک باز سپرده افتاد. پاره ای چیزها که به چشم اندر گرامی تر بود و دیده و دل را بدان زودتر از دیگر چیزها نیاز افتادی. بچه چشمک بازش پاس دار نیمه جامه و رخت و بالا پوش را خاتون مردانه پوش پیمانه نوش بالا گرفت. پنجاه یا شصت تومان تنخواه را خواجه پاچه پلشت به شوخ چشمی و سخت روئی پیرایه تن و توش فرمود و سرمایه مغز و هوش. روزی بر هنجار افسانه گفتم دو سه سال افزون گذشت تا فرزند ترا پدرسار اندوه آزمای پرستاری و پرورشم و اتابک وار تیاق گزار و پاس اندیش راه و روش، پاداش این مایه درد و رنج را دست رنج نخواهم. رخت و جامه بردن، زر و سیم خوردن را که کام خواجه و خاتون افتاد چه نام نهم و بیغاره یاران دانش و دید را چه پاسخ دهم؟ پیر پاچه پلشت آرنج ستون زنخ کرد و در زانو از پس پشت گذرانیدن همسنگ ملخ گشت که مگر نشنیده ای تا بازاریان گویند مزد خرچرانی خرسواری است.

Мо нахустин рӯз ки пайвандомезу овез устувор кардем бузу мяши бегонау хеши дорои кешу риши худованди пасу пеш ҳар чаҳ буд ҳар ки буд дар бастаи як руста ба басту кушоду супурду ниҳоди ту бозмондим . Бо як шаҳри наринаи зуди ҷуфти модинаҳ дар сифт ва хуфт бекобӣн ва сипору спўзи муфт , дигар чаҳ гўӣӣ ва чаҳ ҷўӣӣ . Умедворами бори худои подошу кайфари мо ва ӯро дайр ва ё зуд дар остин нааду миёнаи ман воин гуруҳи шбораҳи довариҳои ростин фармоед . Чун чашмаки бози деринаи рӯзи хотуни вору хоҷасор мҳрсўзу кӣна туз набӯду меҳру овезӣ ба ёсои дуздӣ дару ойини зани бмздӣ бар фарохи рӯдау сина сӯз надошт гуфтам тавонад шуд ба дигари коло ки волотар аз ин буд ва чун поини хеш боло гирифт ҳаст ва буд фармоед ва бе таронаи тлолоу фасонаи ълолои дилу дасти бад-ӣни чашмак ки маро чашмасту ҷаҳонро пашми нёлоиди ин бачаи пари орзӯу зол то се ҳеҷ сайри ҳам ин шуд ки дидӣ ва он гуфт ки шунидӣ , шеър :

ما نخستین روز که پیوند آمیز و آویز استوار کردیم بز و میش بیگانه و خویش دارای کیش و ریش خداوند پس و پیش هر چه بود هر که بود در بسته یک رسته به بست و گشاد و سپرد و نهاد تو بازماندیم. با یک شهر نرینه زود جفت مادینه در سفت و خفت بی کابین و سپار و سپوز مفت، دیگر چه گوئی و چه جوئی. امیدوارم بار خدای پاداش و کیفر ما و او را دیر و یا زود در آستین نهد و میانه من واین گروه شباره داوری های راستین فرماید. چون چشمک باز دیرینه روز خاتون وار و خواجه سار مهرسوز و کینه توز نبود و مهر و آویزی به یاسای دزدی در و آئین زن بمزدی بر فراخ روده و سینه سوز نداشت گفتم تواند شد به دیگر کالا که والاتر از این بود و چون پائین خویش بالا گرفت هست و بود فرماید و بی ترانه تلالا و فسانه علالا دل و دست بدین چشمک که مرا چشم است و جهان را پشم نیالاید این بچه پر آرزو و زال تا سه هیچ سیر هم این شد که دیدی و آن گفت که شنیدی، شعر:

Ҳазор афсӯси оғози суханҳо ки перояи даҳанҳосту сармояи анҷуманҳо аз он хоҷаи почаи палашту хотуни шбораҳу бачаи пдрсори хуии гзорндгии хосту хомаи нигорандагии хастагӣ бар тандурустӣ даст ёфт вногзиронаҳи розӣ чанд ки ромиши сози дилҳосту тимори сўзтнҳо дар пой рафт . Ба хости худоу дасти ёрии бахти дуюми бора ҳар ки бора дар зин кашад бекост ва фузуд чашм сипору гӯш гузор хоҳам дошт ва ин кори ҳам паҳлавии дигари кирдорҳои эшон дар паҳнаи рӯзгор ёдгор хоҳад монад .

هزار افسوس آغاز سخن ها که پیرایه دهن هاست و سرمایه انجمن ها از آن خواجه پاچه پلشت و خاتون شباره و بچه پدرسار خوی گذارندگی خواست و خامه نگارندگی خستگی بر تندرستی دست یافت وناگزیرانه رازی چند که رامش ساز دل هاست و تیمار سوزتن ها در پای رفت. به خواست خدا و دست یاری بخت دویم باره هر که باره در زین کشد بی کاست و فزود چشم سپار و گوش گزار خواهم داشت و این کار هم پهلوی دیگر کردارهای ایشان در پهنه روزگار یادگار خواهد ماند.